Convenant Energie Made in Arnhem

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Convenant Energie Made in Arnhem"

Transcriptie

1 Convenant Energie Made in Arnhem

2 Convenant pagina 1 Energie Made in Arnhem Partijen: De energiesector is van oudsher sterk vertegenwoordigd in Arnhem. Met de specifiek in Arnhem 1. De gemeente Arnhem, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door wethouder mevrouw M. van Gastel, daartoe bevoegd op grond van het door de burgemeester genomen machtigingsbesluit; Convenant Energie Made in Arnhem en 2. De ondernemingen, stichtingen en maatschappelijke instellingen die tot dit convenant zijn toegetreden; De gemeente en toegetreden ondernemingen, stichtingen en maatschappelijke instellingen, hierna ook gezamenlijk te noemen: partijen; Overwegingen: 1. Op 8 december 2010 ondertekenden de gemeente en een groep ondernemingen, stichtingen en maatschappelijke instellingen de Intentieverklaring Arnhem Energiestad. Sinds de ondertekening hebben veel nieuwe organisaties de Intentieverklaring onderschreven, waardoor nu een grote groep organisaties samenwerkt met als doel nieuwe technologieën, nieuwe bedrijvigheid, nieuwe werkgelegenheid en een beter, schoner (leef)milieu in Arnhem. 2. Na ondertekening van de Intentieverklaring Arnhem Energiestad hebben partijen gezamenlijk een lijst opgesteld met projecten die bijdragen aan een gezamenlijke aanpak van ambities op het gebied van energie, nieuwe bedrijvigheid en duurzaamheid. 3. Op 24 juni 2011 houden partijen een stadsconferentie, met als doel het verder vorm geven van de samenwerking op het terrein van energie, nieuwe bedrijvigheid en duurzaamheid. Hiertoe wordt het onderhavige convenant ondertekend en wordt een Energieadviesraad Arnhem ingesteld. Komen overeen als volgt: Artikel 1 Doel van het convenant Het doel van dit convenant is om afspraken vast te leggen tussen partijen over een gezamenlijke aanpak van succesvolle acties op het terrein van energie, nieuwe bedrijvigheid en duurzaamheid. Partijen willen samenwerken aan zichtbare acties in de stad om resultaten te boeken op het vlak van energieneutraliteit, een toonaangevend energiecluster, duurzaam bouwen, schoon vervoer, klimaatbestendige stad, duurzaam inkopen en aanbesteden en fair trade.

3 Artikel 2 Programmaplan en projecten pagina De gemeente Arnhem heeft het Programmaplan Arnhem Energiestad opgesteld. Dit Programmaplan is op 31 mei door de gemeenteraad vastgesteld en is als bijlage 1 bij dit convenant gevoegd. Dit Programmaplan is opgebouwd langs zes programmalijnen die elkaar beïnvloeden en overlappen en samen de driehoek people, planet, en profit vormen: energieneutraliteit, een toonaangevend energiecluster, duurzaam bouwen, schoon vervoer, klimaatbestendige stad, duurzaam inkopen en aan besteden en fair trade. Bij elke lijn zijn expliciet doelen en resultaten benoemd die de gemeente met de betrokken partners wil realiseren. 2.2 Partijen hebben daarnaast een lijst opgesteld met projecten die de deelnemende ondernemingen, stichtingen en maatschappelijke instellingen willen uitvoeren om bij te dragen aan de doelstellingen en programmalijnen uit voornoemd Programmaplan. Deze lijst, Projecten Energie Made in Arnhem, is als bijlage 2 bij dit convenant gevoegd. Deze lijst kan gedurende de looptijd van het convenant worden aangevuld met nieuwe projecten. De gemeente Arnhem treedt daartoe op als beheerder van deze lijst. Convenant Energie Made in Arnhem 2.3 Partijen onderschrijven de noodzaak om het Programmaplan Arnhem Energiestad en de Projecten Energie Made in Arnhem daadwerkelijk tot uitvoering te brengen en committeren zich daar aan, met als gezamenlijk doel om bij te dragen aan nieuwe technologieën, nieuwe bedrijvigheid, nieuwe werkgelegenheid en een beter, schoner (leef)milieu in Arnhem. 2.4 Partijen beschikken over eigen mogelijkheden om het gezamenlijk doel te bereiken en stellen deze mogelijkheden, onder gunstige voorwaarden, ook ter beschikking aan andere deelnemers in het Convenant Energie Made in Arnhem. Het kan hier gaan over menskracht, middelen, specifieke deskundigheid, contacten, gebouwen of andere locaties, bedrijfsprocessen en/of onderzoeks- en productiefaciliteiten. 2.5 Partijen streven ernaar hun bijdrage onderscheidend Arnhems te laten zijn, in kwaliteit, condities van levering, service of andere aspecten. Artikel 3 Stadsconferentie Jaarlijks wordt op de laatste vrijdag in juni door partijen een Stadsconferentie georganiseerd. Op deze Stadsconferentie wordt de voortgang van de uitvoering van het Programmaplan en de Projecten Energie Made in Arnhem gemarkeerd en bevorderd. Artikel 4 Energieadviesraad Arnhem 4.1 Partijen sturen samen op de uitvoering van dit convenant, van het Programmaplan, alsmede de Projecten Energie Made in Arnhem. Daartoe wordt een Energieadviesraad Arnhem ingesteld. 4.2 De Energieadviesraad Arnhem adviseert deelnemende partijen over de toepassing van innovatie en acties op het terrein van energie, nieuwe bedrijvigheid en duurzaamheid, om bij te dragen aan de doelstellingen van nieuwe technologieën, nieuwe bedrijvigheid, nieuwe werkgelegenheid en een beter, schoner (leef)milieu in Arnhem. Het is de taak van de Energieadviesraad Arnhem om gevraagd en ongevraagd te adviseren over de thema s binnen dit convenant, op het moment dat dat haar uitkomt. Zij kan adviseren aan één der deelnemende partijen, of aan het collectief.

4 4.3 De Energieadviesraad Arnhem bestaat uit maximaal 8 leden, die zitting hebben op persoonlijke titel en de belangen van alle deelnemende partijen vertegenwoordigen. leden van de Energieadviesraad Arnhem kunnen voorstellen doen voor wijziging in de samenstelling van de Energieadviesraad. Hiervoor is unanieme instemming vereist. pagina De Energieadviesraad Arnhem komt minimaal 2 en maximaal 3 keer per jaar bijeen. De Energieadviesraad Arnhem is in functie tot minimaal 1 juli Uiterlijk op 1 juni 2014 wordt besloten over continuering van de Energieadviesraad Arnhem. Artikel 5 Deelnemers 5.1 Dit convenant wordt aangegaan door de gemeente Arnhem en een grote groep ondernemingen, stichtingen en maatschappelijke instellingen. 5.2 Andere ondernemingen, stichtingen of maatschappelijke instellingen kunnen als partij tot dit convenant toetreden door een verzoek daartoe te richten aan de gemeente Arnhem als coördinator van dit convenant. In dit verzoek dient de door het convenant beoogde gezamenlijke aanpak om te komen tot nieuwe technologieën, nieuwe bedrijvigheid, nieuwe werkgelegenheid en een beter, schoner (leef)milieu in Arnhem onderschreven te worden. Bovendien geeft de onderneming in het verzoek aan op welke wijze zij kan bijdragen aan het behalen van deze doelen. Een model voor een verzoek tot toetreding tot het convenant is als bijlage 3 bij dit convenant gevoegd. Convenant Energie Made in Arnhem 5.3 De onderneming, stichting of maatschappelijke instelling ontvangt binnen vier weken na ontvangst van haar schriftelijk verzoek een bevestiging of weigering van haar toetreding tot het convenant. Artikel 6 Looptijd 6.1 Dit convenant treedt in werking door ondertekening ervan door partijen. 6.2 Tenzij partijen anders overeenkomen, eindigt het convenant op de dag van de laatste Stadsconferentie, welke naar huidig inzicht op 27 juni 2014 gehouden zal worden. Artikel 7 Bijlagen Bijlage 1: Programmaplan Arnhem Energiestad Bijlage 2: Projecten Energie Made in Arnhem Bijlage 3: Model toetredingsverzoek Aldus overeengekomen en ondertekend te Arnhem op 24 juni 2011:

5 pagina 4 Convenant Energie Made in Arnhem

6 pagina 5 Convenant Energie Made in Arnhem

7 pagina 6 Convenant Energie Made in Arnhem

8 pagina 7 Convenant Energie Made in Arnhem

9 pagina 8 Convenant Energie Made in Arnhem

10 pagina 9 Convenant Energie Made in Arnhem

11 pagina 10 Convenant Energie Made in Arnhem

12 pagina 11 Convenant Energie Made in Arnhem

13 pagina 12 Convenant Energie Made in Arnhem

14 pagina 13 Convenant Energie Made in Arnhem

15 pagina 1 Bijlage 1 Programmaplan Arnhem Energiestad Programmaplan Arnhem Energiestad

16 Programmaplan Arnhem Energiestad pagina Visie De energiesector is van oudsher sterk vertegenwoordigd in Arnhem. Met de specifiek in Arnhem aanwezige mix van kennis, expertise en faciliteiten zijn de mogelijkheden voor economische groei volop aanwezig. Voor Arnhem is de transitie van een fossiele naar een duurzame (klimaatneutrale) energievoorziening daarom niet alleen een opgave, maar ook een kans. Het doet een beroep op ons vermogen en onze inzet tot verandering en innovatie. Het vraagt om investeringen in energiebesparing en in de ontwikkeling van duurzame brandstoffen en energiebronnen. Bovendien zijn maatregelen nodig om lokale negatieve klimaateffecten te bestrijden. Programmaplan Arnhem Energiestad De wereld staat voor de immense opgave om de komende decennia de transitie te maken van fossiele naar duurzame (hernieuwbare) brandstoffen. Veel werk is verricht, vanuit ondernemers, onderwijs, overheid en (maatschappelijke) organisaties. Met elkaar weten we veel over de toepassing van innovatie en acties op het terrein van energie, technologie en duurzaamheid.ook de gemeente Arnhem maakt daar werk van en benut de economische kansen die het biedt. Om de ambities op het gebied van energie, klimaat en millenniumdoelen te realiseren en hieraan een extra impuls te geven, gaat de gemeente nadrukkelijker en integraal gebruik maken van de in de stad aanwezige kennis, infrastructuur en (energie)bedrijven. We willen de energie in de stad mobiliseren door coalities te smeden, convenanten te sluiten en vooral te profiteren van elkaars sterke punten. We gaan samen met de stad het verschil maken op het thema energie. Dit inzicht brengt ons bij het programma Arnhem Energiestad. Zowel bestuurlijk als organisatorisch is gezocht naar verbindingen van tot nu toe min of meer aparte beleidsvelden. We hebben een Klimaatprogramma (april 2009) met allerlei projecten die energiereductie en energieneutraliteit nastreven, een Economsiche Agenda (mei 2009) waarmee we innovatie en bedrijvigheid in de Energie- en Milieutechnologie (EMT) stimuleren en zijn Millenniumgemeente (januari 2009), waarmee we een duurzame samenleving nastreven. We zijn ons bewust van de raakvlakken, werken samen, maar dat alleen is niet voldoende. In dit programmaplan verbinden we deze lijnen. Daarbij geeft een programmateam sturing aan inhoud en proces, zowel intern als extern, en het bewaakt de gemeentelijke doelstellingen. Dit betekent echter geen eenrichtingsverkeer, want het programma staat open voor iedereen die een bijdrage wil leveren aan een van de onderdelen. Ook dat wordt vanuit het het programmateam en medewerkers die hieraan zijn verbonden, aangemoedigd en ondersteund. Deze visie maken we concreet in dit programmaplan door het benoemen van acties en resultaten, te behalen in deze collegeperiode. We zijn ons ervan bewust dat de ingezette weg ook daarna moet worden voortgezet, om de lange termijn doelen te kunnen halen. 0.2 Doelen We willen een duurzame stad op de korte én de lange termijn. Met de inhoud en aanpak zoals geschetst in dit programmaplan Arnhem Energiestad , worden in Arnhem mens, milieu en economie beter, dat is onze overtuiging. Samen met de stad, krijgt Arnhem Energiestad de komende jaren betekenis! Deze ambitie is ingegeven door doelstellingen die de gemeenteraad in 2009 op drie beleidsvelden heeft gesteld, binnen de driehoek people, planet en profit en door overkoepelende doelstellingen in het Stadsprogramma Arnhem Aantrekkelijke centrumstad: - De unieke kwaliteiten van Arnhem, het groene en creatieve karakter, verder uitbouwen en bekend maken. Groen betekent in dit verband niet alleen het zichtbare, fysiek groen maar ook de vergroening van economie en de samenleving. Ook voor het begrip creativiteit geldt deze brede benadering: niet alleen creativeit in de artistieke zin, maar ook technische creativiteit die veelal innovatie wordt genoemd. - Sterke en kansrijke, onderscheidende economische sectoren versterken.

17 De energiesector is van oudsher sterk in Arnhem aanwezig. Dat maakt het in de eerste plaats tot een onderscheidende sector ten opzichte van andere steden/gebieden in Nederland en gezien deze oude en sterke wortels biedt het een goede basis voor vernieuwing en groei. pagina 2 Millenniumgemeente (januari 2009) werkt aan de millenniumdoelen zeven en acht, een duurzame samenleving en fair trade. Het Klimaatprogramma (april 2009) streeft naar CO2-neutraliteit en de Economische agenda (mei 2009) stimuleert innovatie en bedrijvigheid in de EMT-sector. In het Lente-akkoord heeft het huidige college voor de periode een aantal doelen gesteld op het gebied van milieu en duurzame energie. Onder andere: verminderen energieverbruik en overschakelen op duurzame energiebronnen, ondersteunen en faciliteren ondernemerschap dat zich richt op de Energie binnen EMT en volledig duurzaam inkopen. 0.3 Uitgangspunten De gemeente Arnhem hanteert bij uitvoering van dit programma de volgende uitgangspunten: We zijn ambitieus en concreet. We benoemen resultaat en realiseren dit. We stellen ons open voor externe ideeën en deskundigheid. We faciliteren kennis & innovatie. We geven het goede voorbeeld. Wat we anderen vragen doen we minimaal zelf ook, of meer. We realiseren dit in de periode en zijn ons bewust van de lange-termijn effecten. We benaderen de programmalijnen integraal vanuit de driehoek people, planet, profit, omdat deze elementen elkaar versterken. We prefereren lokale en/ of regionale partners bij gelijke geschiktheid en/ of kosten bij levering van diensten en/ of producten. We benoemen in dit programmaplan gemeentelijke ambities en resultaten. Maar we kunnen het niet alleen. En dat willen we ook niet. De ambitie is dat Arnhem Energiestad uitgroeit tot een programma van en voor de stad. Daarom vragen we externe partners zoals ondernemers, onderwijs en burgers mee te doen en eigen acties toe te voegen aan het programma, dat daarmee een dynamisch karakter krijgt. Programmaplan Arnhem Energiestad Communicatie & Marketing Voor de uitvoering van dit programmaplan stellen we een communicatie- en marketingplan op. We doen dit in samenspraak met onze partners. Kernwoorden hiervoor zijn: interactief, open en direct. Communicatie is een belangrijke pijler onder de uitvoering van het programma. We schaffen (gemeentebreed) een module aan om interactie via de website mogelijk te maken. De website staat open voor iedereen die mee wil werken aan het programma. Men kan ideeën en reacties kwijt, eigen acties invullen en partners zoeken om mee samen te werken. Met gerichte communicatie- en marketingacties (per programmalijn of onderdelen daarvan) gaan we het gemeentelijk programma in Arnhem en de regio promoten. Daarvoor zetten we ook bestaande middelen en netwerken vanuit de verschillende invalshoeken in. 0.5 Gemeentelijke dienstverlening Willen we slagen in onze ambitie, dan zal de gemeentelijke dienstverlening op orde moeten zijn. Dat geldt in de richting van de burger die subsidie vraagt voor woningisolatie, maar evenzeer voor het innovatieve bedrijf in de energiesector dat zoekt naar een locatie om zich te vestigen. Deze dienstverlening levert de gemeente nu ook al, maar versnipperd. Het gemeentelijk klimaatservicepunt verzorgt publiekscampagnes en participatieprojecten rond klimaat, afval, energie en water. Het loket Bouw, Wonen & Leefomgeving verstrekt onder andere informatie over (ver)bouwen en planologische procedures. Via het Klant Contact Centrum komen individuele vragen van inwoners en bedrijven binnen. We verbeteren onze dienstverlening deze collegeperiode door: Te onderzoeken of we 2012 één gemeentelijk loket voor burgers en bedrijven kunnen realiseren die vragen hebben op het terrein van people, planet, profit. Vragen worden hier snel en deskundig beantwoord en vergunningaanvragen ingenomen. De regiefunctie van de gemeente vorm te geven in constructieve samenwerking met externe partners. Een centrale informatiepositie in te nemen via inrichting van dit programma.

18 0.6 Financiën Dit programma heeft een looptijd van vier jaar. Voor de uitvoering heeft de raad voor 2011 financiële kaders vastgesteld. pagina 3 People (Millennium): Er zijn structureel middelen beschikbaar om aan millenniumdoelen zeven en acht te voldoen. Behalve budget stelt de gemeente ook capaciteit ter beschikking. Profit (EMT): De noemer Profit valt financieel onder het budget van de Economische Agenda. Een deel hiervan is beschikbaar gesteld voor energie- en milieutechnologie. Om het volledige programma uit te kunnen voeren zoeken we naar financiering binnen de huidige budgetten of naar externe financiering. Behalve budget stelt de gemeente ook capaciteit ter beschikking. Planet (milieu): Onder Planet valt een scala aan projecten en budgetten. Deze zijn budgettair neutraal, dan wel met externe middelen gefinancierd. Financiering per programmalijn: Naar een Energieneutraal Arnhem: Veel projecten zijn kosten-neutraal. Voornaamste projecten waarvoor financiering is vereist worden gefinancierd vanuit gelden van derden. Dit zijn Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLOK) en Innovatieprogramma Klimaatneutrale Steden (IKS). Naar een duurzaam gebouwd Arnhem: Veel projecten zijn kosten-neutraal. Voor projecten als De grote Koppel en energielasten, wordt in 2011 onderzoek gedaan. Investeringen die mogelijk volgen op basis van deze onderzoeken, vragen een investeringsbudget. Deze budgetten zijn in dit programmaplan niet meegenomen. Naar een schoon Arnhems vervoer: Wordt voornamelijk extern gefinancierd vanuit Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL), beperkt aangevuld binnen het bestaande financiële kader. Naar een klimaatbestendig Arnhem: Projecten worden veelal vanuit Europese financiering Future Cities gefinancierd. Duurzaam inkoopbeleid / Fair trade beleid: Kosten voor aanschaf van duurzame/eerlijke producten kunnen hoger zijn. Dit kan op termijn gevolgen hebben voor de budgetten inkoop. Programmaplan Arnhem Energiestad Het programma Arnhem Energiestad is een dynamisch programma. Dat betekent dat zich gedurende het lopende jaar nieuwe projecten en acties kunnen aandienen. Financiering van de uitvoering vindt plaats vanuit huidige, gemeentelijke budgetten. Mogelijkheden voor externe financiering worden permanent en in de volle breedte verkend. Een aantal maatregelen genoemd in dit programmaplan, levert op termijn financieel voordeel op, maar vragen om een voorinvestering. Bovendien is de mogelijkheid van het leveren van co-financiering bij subsidieaanvragen relevant. Deze financiële ruimte is nu niet aanwezig. Daarom is de prognose dat voor de jaren een (extra) investering noodzakelijk is. Aard en omvang hiervan volgt in begrotingscyclus Vervolg Dit programmaplan richt zich op onze gemeentelijke rol, verantwoordelijkheid en ambitie. De eerste stap is al gezet: op 8 december 2010 hebben we het inititiatief Arnhem Energiestad gedeeld met partners in de stad en gezamenlijk een intentieverklaring ondertekend. Hoe gaan we verder? We kunnen en willen immers de resultaten met onze partners realiseren. In het Lente-akkoord staat: We beginnen niet in het stadhuis op te schrijven wat volgens de gemeente goed is voor de stad... In plaats daarvan gaan we in gesprek met bewoners en ondernemers over een probleem in de stad, of kansen voor nieuwe ontwikkelingen. Dit is precies het vervolgtraject dat momenteel is ingezet. We zijn met de betrokken partners op weg naar een convenant met concrete afspraken. Met dit programmaplan neemt de gemeente het initiatief voor een samenhangend programma en laat zien welke rol en acties zij op zich wil nemen. We vragen andere partijen hun eigen acties toe te voegen. Daarom tekenden wij op 8 december 2010 een intentieverklaring en gaan wij op 24 juni 2011 een convenant ondertekenen met concrete afspraken.

19 0.8 Programmaplan Dit plan is opgebouwd langs zes programmalijnen die elkaar beïnvloeden en overlappen en samen de driehoek people, planet, profit vormen: energieneutraliteit, een toonaangevend energiecluster, duurzaam bouwen, schoon vervoer, klimaatbestendige stad en duurzaam inkopen en aanbesteden. Bij elke lijn zijn expliciet doelen en resultaten benoemd. pagina 4 Kenmerkend voor de programma-opzet is dat bij uitvoering van elk van de zes lijnen nadrukkelijk gekeken is naar de onderlinge samenhang. Waar liggen de verbindingen en waar kunnen we over en weer versterken en versnellen. Dit loopt als een rode draad door het programmaplan. De zes programmalijnen zijn op de volgende wijze opgebouwd: Paragraaf 1: Huidige situatie Paragraaf 2: Doelen 2014 Paragraaf 3: Resultaten die bijdragen aan de doelen: per resultaat een korte omschrijving, wanneer het wordt opgeleverd en welke rol de gemeente speelt. Paragraaf 4: Context Een voorbeeld van de onderlinge beïnvloeding tussen de programmalijnen: In 2012 wordt het contract voor het ophalen van huisvuil opnieuw aanbesteed. De gemeente mikt hierbij op het vervangen van enkele vrachtwagens door groen gas wagens en de ontwikkeling van een tweetal waterstof-elektrische huisvuilwagens. Volgend jaar worden de eerste gesprekken gevoerd met de partijen die een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling: Ginaf, de HAN, de Stadsregio en het Arnhemse Waterstofnetwerk. In dit voorbeeld zijn vrijwel alle programmalijnen van invloed, van duurzaam inkopen tot energietransitie en de Arnhemse EMT-sector. Programmaplan Arnhem Energiestad

20 Programmalijn 1: pagina 5 Naar een energieneutraal Arnhem 1.1 Huidige situatie In het protocol van Kyoto zijn wereldwijd afspraken gemaakt over het terugdringen van de emissie van broeikasgassen. Voor Nederland geldt voor de periode een reductieverplichting van 6%, ten opzichte van De rijksoverheid heeft in 2007 het doel geformuleerd om in % van de benodigde energie duurzaam op te wekken, 30% reductie in CO2-uitstoot ten opzichte van 1990 te hebben bereikt en tot dan per jaar 2% energie-efficiëntie te realiseren. Programmaplan Arnhem Energiestad Lokale en regionale overheden spelen een sleutelrol bij de ontwikkeling en uitvoering van dit energiebeleid. In Arnhem werken we aan besparing van het energieverbruik, de productie van duurzame energie en energieneutraliteit. Daarvoor is een netwerk van partners opgebouwd, waar we mee samenwerken. Voorbeelden: In Arnhem Centraal, heeft de gemeente een Koude-Warmteopslag (KWO) installatie in grondwater gerealiseerd. Deze installatie is een vorm van een duurzaam energiebedrijf. De typisch Arnhemse trolleybussen rijden op groene stroom, waardoor deze CO2 - neutraal zijn én geen fijnstof uitstoten. In en om Arnhem zijn veel bedrijven gevestigd die innovatieve energietechnieken ontwikkelen, zoals brandstofcellen voor waterstof en flexibele zonnecellen. Hogeschool Arnhem Nijmegen heeft een speciale leerstoel voor duurzame energie. KEMA heeft in opdracht van de gemeente Arnhem een energiestudie opgesteld. De studie onderzoekt beschikbare duurzame energiebronnen en energieverbruik. Bovendien zijn de verschillende duurzame energieopties beoordeeld op economische haalbaarheid en de bijdrage aan CO2-reductie. Met deze studie is deskundig onderzoek beschikbaar, op basis waarvan weloverwogen keuzes kunnen worden gemaakt. 1.2 Doelen Arnhem heeft als doel CO2-neutraal te worden. Een ambitieuze opgave die verder gaat dan de doestellingen van het Rijk. Onze huidige energievoorziening is gebaseerd op fossiele brandstoffen en die zijn de bron van CO2. De meest logische oplossing voor het indammen van de CO2-uitstoot is het gebruik van duurzame energiebronnen. Wanneer we de energie ook nog binnen de gemeentegrenzen kunnen opwekken zijn we energieneutraal! De ruimtelijke mogelijkheden hiervoor zijn beperkt. KEMA adviseert Arnhem om bij elke ontwikkeling toch in te zetten op energieneutraliteit met als compromis dat duurzame energie bij voorkeur op Arnhems grondgebied gewonnen wordt. Daarmee is energieneutraliteit het doel. Wat betekent deze richting? - Arnhem gaat niet voor compensatie middels klimaatbossen of inkoop van CO2-rechten. - Arnhem wil met inzet van de regio haar eigen duurzame energie opwekken. - Aardgas wordt teruggedrongen en op termijn uitgefaseerd. - Arnhem ontwikkelt waar mogelijk nieuwe infrastructuur om warmte in de huizen te krijgen. - Arnhem heeft haar burgers en bedrijven nodig om energieneutraal te kunnen worden en richt zich daarom op decentrale energieopwekking en actieve participatie van burgers en bedrijven. In het Lente-akkoord staan de de volgende doelen: 1. Toename opwekking duurzame energie 7% door over te schakelen op duurzame energiebronnen. 2. Jaarlijks 3% energiebesparing door terugdringen energieverbruik. 3. Stimuleren inrichting van een duurzaam energiebedrijf.

21 1.3 Resultaten pagina 6 Opwekking duurzame energie Windenergie grootschalig Windenergie is een vorm van duurzame energie, het raakt nooit op en is schoon. Windenergie was in 2008 verantwoordelijk voor zo n 1% van de in Nederland geleverde energie. Het is op dit moment de grootste hernieuwbare energiebron. De kracht van wind is de relatief lage kostprijs van de opgewekte stroom. De verwachting is dan ook dat windenergie de komende jaren sterk toeneemt. Bijkomend positief effect van aanleggen van windturbines, is de werkgelegenheid en hierdoor de bijdrage aan de lokale economie. Windenergie is een rendabele technologie, de inpassing in het landschap is uitdagend. Windturbines hebben een sterke visuele impact. Bij burgers is niet altijd de kennis aanwezig over het nut en de noodzaak van windenergie en over de effecten van windturbines op de omgeving. Inpassing in de omgeving en communicatie zijn daarom aandachtspunten. In de gemeente Arnhem staat één kleine windturbine bij de rioolwaterzuivering in Elderveld, verantwoordelijk voor de totale gemeentelijke duurzame energie-opwekking in Arnhem op dit moment. Daarnaast loopt een particulier initiatief voor een windlocatie op de landtong ter hoogte van het industriegebied de Kleefse Waard en Koningspley. Programmaplan Arnhem Energiestad KEMA adviseert: We moeten onderzoeken of andere locaties in aanmerking komen voor nieuwe windprojecten. Zo zou een windpark van vijftien molens ongeveer 13% van de gehele elektriciteitsvraag kunnen leveren. Omdat deze krachtbron wordt aangemerkt als de meest kansrijke voor energieneutraliteit, onderzoeken we in 2011, in goed overleg met de provincie Gelderland, locaties waar grootschalige windenergie mogelijk zou zijn. Wat: Business case opstellen omtrent ruimtelijke en financiële haalbaarheid windenergie in Arnhem Wanneer: 2011 Rol gemeente: Uitvoerder Zonne-energie In Nederland is tot op heden voor een bereik van 9 MW aan zonnepanelen geïnstalleerd. De landelijke regeling Stimulering Duurzame Energie geeft niet de gewenste impuls. Ter vergelijking: In Duitsland wordt deze capaciteit dagelijks geïnstalleerd. In 2015 of 2016 wordt het moment bereikt waarop een kilowattuur uit een zonnepaneel even veel kost als een kilowattuur uit het stopcontact. Investeren in een zonnepaneel levert na vijf jaar winst, wanneer de prijs van fossiele energie blijft stijgen. Pluspunt is dat zonnepanelen minder ruimte innemen en zichtbaar zijn, wat de betrokkenheid van burgers en bedrijfsleven bevordert. Voorbeeld is de gemeente Amersfoort, waar de gemeente en Eneco, de woonwijk Nieuwland volledig hebben voorzien van zonnepanelen. Wat: Laten plaatsen van m2 zonnepanelen of zonnefolie met een vermogen van 60 kwp op bestaand en/of nieuw gemeentelijk vastgoed (bijvoorbeeld sportcomplexen en scholen). De gemeente verhuurt gemeentelijke daken aan bedrijven die zonnepanelen plaatsen en exploiteren. Preferente partners zijn Arnhemse bedrijven. Wanneer: 2012, vervolgens jaarlijks bepalen van ambitie Rol gemeente: Facilitator Stads- en omgevingswarmte/ energievisie Aardgas is een fossiele brandstof. Daarmee past deze energievorm voor woningen en gebouwen niet binnen de doelstelling. Voor verwarming willen we gebruik maken van stads- en omgevingswarmte. Dit vraagt bij elke ontwikkeling een energievisie, waarin een keuze wordt gemaakt tussen verschillende energieconcepten zoals KWO, warmtewinning uit riool, stadswarmte of andere omgevingswarmte. Wat: De gemeente vraagt op dit moment bij iedere gebiedsontwikkeling van 200 of meer woningequivalenten om een energievisie. Deze norm wordt verlaagd naar 50 woningequivalenten. Wanneer: Direct Rol gemeente: Uitvoerder

22 Waar kiezen we niet voor: Windenergie kleinschalig: Uit recente studies is gebleken dat kleine windturbines niet rendabel zijn. Waterkracht: Door de nabijheid van Driel is het onrealistisch in Arnhem een nieuw grootschalig stuwcomplex met een hydro-elektrische centrale te bouwen. Daarbij heeft de gemeente aangegeven dat ze de scheepvaart niet verder wil hinderen. Ook het plaatsen van een kleine turbine (35kW) in het vrij stromende water is onrendabel. Arnhem staat bekend als een stad met vele beken. De waterafvoer van die beken is echter te klein voor een kleinschalige hydro-elektrische centrale. Energiebesparing Energiebesparing is de eerste stap om CO2 uitstoot tegen te gaan. Kema adviseert: Zorg allereerst voor energiebesparing en hergebruik van warmte. In de energieatlas van Liander is het energieverbruik in de stad in kaart gebracht, op wijkniveau en per doelgroep. Ook is het energieverbruik van alle gemeentelijke gebouwen en openbare verlichting bekend. Energie besparen kan op verschillende manieren: isolatiemaatregelen in gebouwen, optimaliseren van bedrijfsprocessen, beïnvloeden (aankoop)gedrag van mensen via gerichte communicatie en voorlichting. Het Lente-akkoord vermeldt onderzoek naar het gebruik van ledlampen in de openbare verlichting. De ontwikeling van de ledlamp gaat erg snel. De gemeente doet onderzoek naar de verschillende led-technieken. pagina 7 Programmaplan Arnhem Energiestad Wat: Onderzoek ledverlichting in openbare ruimte en bijbehorende investerings- en exploitatiekosten. Wanneer: 2011 Rol gemeente: Uitvoerder Wat: Realiseren duurzame winkelstraat (Bakkerstraat) Wanneer: 2011 Rol gemeente: Facilitator en stimulator Wat: Uitvoeren 150 energiescans bij bedrijven (middelgrote en kleine energiegebruikers, kosteloos tot maximaa E 250,- per scan), waaruit het bedrijf kan zien waar het kan besparen en wat de terugverdientijd van de maatregelen is. Wanneer: 50 scans in 2011; 50 scans in 2012; 50 scans in 2013 Rol gemeente: Uitvoerder, facilitator, stimulator en handhaver Wat: Energiezuinige bedrijventerreinen. Bestaande en nieuwe bedrijventerreinen worden energiezuiniger, bijvoorbeeld door uitwisseling restwarmte en/of duurzame opwekking van energie. Gemeente geeft voorlichting en stimuleert aansluitend op initiatieven van bedrijvencontactgroepen, Stichting OKA Services en parkmanagementorganisaties. Wanneer: Direct Rol gemeente: Uitvoerder, facilitator, stimulator en handhaver Wat: Seweex, realiseren van warmteterugwinning uit het riool in Rijnboog. Wanneer: 2011 besluit over realisatie; zo ja: 2013 gerealiseerd. Rol gemeente: Uitvoerder en facilitator Wat: Isolatie particuliere woningen. Binnen de provinciale regeling verstrekken van subsidie aan Arnhemse woningeigenaren. Wanneer: In 2011 voor 750 woningen. Rol gemeente: Uitvoerder Stimuleren inrichting gemeenschappelijk duurzaam energiebedrijf Succesvolle voorbeelden van lokale duurzame energiebedrijven kenmerken zich door een heldere keten van bronnen, verbruikers en de verbindingen daar tussen. Maatwerk waarin alle aspecten van techniek, organisatie, recht en financiën op de situatie en elkaar zijn afgestemd hebben kans van slagen. Voorbeeld daarvan is de koude- en warmte-opslag onder Arnhem Centraal. Maar ook in Rijnboog en andere ontwikkelingen met collectieve systemen

pagina Programmaplan Arnhem Energiestad 2011-2014 onderwerp Programmaplan Arnhem Energiestad 2011-2014

pagina Programmaplan Arnhem Energiestad 2011-2014 onderwerp Programmaplan Arnhem Energiestad 2011-2014 1 Programmaplan Arnhem Energiestad 2011-2014 Programmaplan Arnhem Energiestad 1 2011-2014 0.1 Visie De energiesector is van oudsher sterk vertegenwoordigd in Arnhem. Met de specifiek in Arnhem aanwezige

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr.

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. EMiA Arnhem toonaangevend in energie Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. adviseur EZ Het begin van Energie Made in [Arnhem] UN Millennium doelen: Duurzame samenleving Duurzaam inkopen CO2 reductie

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

VNG Raadsledencampagne

VNG Raadsledencampagne Duurzaam Drimmelen VNG Raadsledencampagne Klimaat niet zonder de Raad Invloed raadsleden Borging beleid Collegiaal bestuur Collegeakkoord 2010-2014 Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzame Amerstreek. Rabobank Amerstreek. Een bank met ideeën.

Samen werken aan een duurzame Amerstreek. Rabobank Amerstreek. Een bank met ideeën. Samen werken aan een duurzame Amerstreek Rabobank Amerstreek. Een bank met ideeën. Samen werken aan een duurzame Amerstreek Rabobank Amerstreek heeft in dit VN Jaar van de Coöperatie 2012 het economisch

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

... Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045... Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst! Waarde creëren Stadhuisplein. Veranderende overheid

... Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045... Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst! Waarde creëren Stadhuisplein. Veranderende overheid Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045 Energieneutraal Veranderende overheid Waarde creëren Stadhuisplein Zichtbaar maken van innovatie Als duurzame stad Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst!

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017

Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017 Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017 Het college van burgemeester en wethouders van Almere, Gelet op artikel 2, eerste lid aanhef en onder h en artikel 3

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Peter Huijs/Yvonne de Graaf Afdeling. Naam en telefoon. Portefeuillehouder

Peter Huijs/Yvonne de Graaf Afdeling. Naam en telefoon. Portefeuillehouder Onderwerp De keuze van de gemeente uit de mogelijkheden om het windpark Elzenburg/De Geer te realiseren als begin 2016 wordt besloten om het proces hiervoor voort te zetten. Datum 2 september 2015 Naam

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

B-130 Green Deal Nijmegen

B-130 Green Deal Nijmegen B-130 Green Deal Nijmegen Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer M.J.M. Verhagen, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mevrouw J.W.E. Spies,

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 1 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 Voor raadsvergadering d.d.: 19-03-2013 Agendapunt: 06 Onderwerp:

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Dames en heren, [Intro] Europa begint in Groningen. Zéker als het

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

Meer Met Minder. Convenant energiebesparing bestaande woningen en gebouwen

Meer Met Minder. Convenant energiebesparing bestaande woningen en gebouwen Meer Met Minder Convenant energiebesparing bestaande woningen en gebouwen Partijen: 1. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, te dezen vertegenwoordigd door minister J.W.E. Spies,

Nadere informatie

TITEL Deelname regionale aanbesteding van oplaadpunten voor elektrische auto s.

TITEL Deelname regionale aanbesteding van oplaadpunten voor elektrische auto s. RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4562162 Aan : Gemeenteraad Datum : 17 december 2013 Portefeuillehouder : Wethouder J.C. Buijtelaar Wethouder C. van Eijk Agendapunt : B&W-vergadering

Nadere informatie

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want:

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Marktanalyse Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Onbekendheid gebouweigenaren & gebruikers met de mogelijkheden en winst die te behalen valt Ondoorzichtige

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

STARTDOCUMENT. 1. De kracht van samenwerking. 2. Waarom een NWP

STARTDOCUMENT. 1. De kracht van samenwerking. 2. Waarom een NWP STARTDOCUMENT 1. De kracht van samenwerking Deltalinqs Energy Forum, Havenbedrijf Rotterdam, Havenbedrijf Amsterdam, Havenbedrijf Eemsmond, Energy Valley, Stichting Zero Emissie Busvervoer, RAI Platform

Nadere informatie

Windenergie in de regio. Mei 2014 Pleij&BV&

Windenergie in de regio. Mei 2014 Pleij&BV& Windenergie in de regio Mei 2014 Pleij&BV& Programma&! Introduc)e+van+de+avond;++ Carla+Weber+! Wat+is+wind+energie?;++ Jaap+Olthof+! Toelich)ng++burgerwindini)a)ef+Arnhem;++ Maarten+de+Keijzer+! Rol+energie+coöpera)e+(REIJEC);++

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Raadsvoorstel. categorie/agendanr. stuknr. B. en W RA B 3 12/167. jaar stuknr. Raad. Onderwerp: Energienota gemeente Emmen

Raadsvoorstel. categorie/agendanr. stuknr. B. en W RA B 3 12/167. jaar stuknr. Raad. Onderwerp: Energienota gemeente Emmen svoorstel Onderwerp: Energienota gemeente Emmen Portefeuillehouder: T. Houwing-Haisma Afdeling Beleid en Regie Team Ruimtelijk Beleid Rudi Gengler, telefoon ((0591)68 54 39) Aan de gemeenteraad Voorgesteld

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Gerben van Lunteren, Feike van der Zandt, Aernoud Olde, Renske den Exter, Raoul Santibanez Gemeenten: Blaricum, Bussum, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden,

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Den Haag gaat voor klimaatneutraal in 2050

Den Haag gaat voor klimaatneutraal in 2050 Henry Terlouw realiseert ambitieus klimaatbeleid in de Hofstad Den Haag gaat voor klimaatneutraal in 2050 Ga even mee naar het Den Haag van 2050. Deze klimaatneutrale stad heeft volledig emissievrij vervoer.

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark bij de Spinder te Tilburg; 2. Kaders vast te stellen

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid gemeente Eindhoven Inboeknummer Beslisdatum B&W Dossiernummer Bijlage bij RIB Einddoelen programma Duurzaamheid Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid Energie

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez Gevraagd: Duurzaam commitment Klimaattop Amstelveen Donderdag 14 oktober 2010 Ambitie: Duurzaam in Amstelveen Tijdens de klimaattop staan inspiratie, matchmaking en commitment centraal. Amstelveense voorlopers

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT PUBMCREüC RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1121476 Datum: 6 mei 2014 Behandeld door: M.C. Deinum Afdeling / Team: RO/ROB Onderwerp: Project Solar Campus Purmerend, instemmen met

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

C-168 Green Deal Cirkelstad

C-168 Green Deal Cirkelstad C-168 Green Deal Cirkelstad Projectgebonden werken naar een koplopersgroep in Nederland van circulair en inclusief bouwen Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp; 2. De Staatssecretaris

Nadere informatie

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. Vergadering : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 Plaats : Harderwijk Opdrachtgever : Provincie Gelderland Project :

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Mijnwater 2.0 Heerlen. Hybride Duurzame Energie infrastructuur. Mijnwater 2.0 Heerlen

Mijnwater 2.0 Heerlen. Hybride Duurzame Energie infrastructuur. Mijnwater 2.0 Heerlen infrastructuur Mijnwater 2.0 Heerlen infrastructuur Structuurplan Duurzame Energie - Business plan Mijnwater Energiebesparing CO 2 reductie 1 Inhoudsopgave Mijnwater 1.0 Terugblik- Hoe zijn wij zover gekomen

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie januari 2011 Alle tuinders in Gelderland kunnen besparen Wilt u uw energiekosten verlagen? Door energie te

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016 Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 1 1 Inleiding Op 18 februari 2015 heeft Provinciale Staten van Fryslân het beleidsstuk

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting MKBA Windenergie Lage Weide Delft, april 2013 Opgesteld door: G.E.A. (Geert) Warringa M.J. (Martijn) Blom M.J. (Marnix) Koopman Inleiding Het Utrechtse College en de Gemeenteraad zetten in op de ambitie

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

PERSDOSSIER. Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer

PERSDOSSIER. Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer PERSDOSSIER Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer Inleiding De gemeente Deventer heeft de ambitie een energieneutraal bedrijvenpark te ontwikkelen aan de A1 ten zuiden van Deventer. Op vrijdag

Nadere informatie

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector Groeiplan voor warmte een initiatief van provincies, gemeenten en sector 27 november 2015 De Provincies Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Limburg, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Gemeenten

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken DOORBRAAKPROJECT ICT EN ENERGIE Routekaart doorbraakproject ICT en Energie Ministerie van Economische Zaken Rapport nr.: 14-2884 Datum: 2014-10-15 SAMENVATTING ROADMAP Het kabinet wil dat de uitstoot van

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen

Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen Utrechtse Energie! Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen Verbeter de werel Lage Weide op de kaart zetten als duurzaam bedrijventerrein dat wilt u toch ook? Een milieubewuste benadering van

Nadere informatie

Regionaal Energie Convenant 2014-2016

Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Mede mogelijk gemaakt met steun van: Regio Rivierenland Provincie Gelderland RCT-Rivierenland Pagina 1 Ondertekenaars, hier tezamen genoemd: partijen 1. Hebben het

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Duurzaam benutten van warmte

Duurzaam benutten van warmte Duurzaam benutten van warmte Netwerkbijeenkomst duurzame regionale energie Gelderland 12 juni 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Provincie zet zich in op de toepassing

Nadere informatie

WERKWIJZE WERKTERREIN

WERKWIJZE WERKTERREIN Het merendeel van de bedrijfsgebouwen stamt uit een tijd dat we ons nog geen zorgen maakten over energieverbruik. De kosten waren laag en investeren in energiebesparing was niet of nauwelijks rendabel.

Nadere informatie