Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel"

Transcriptie

1 M Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel Exportthermometer drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, januari 2006

2 Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de dienstensector en de groothandel De totale directe Nederlandse industriële export is in 2004 met 4% gegroeid t.o.v. 2003; de export van het industriële midden- en kleinbedrijf (MKB) groeide over deze periode zelfs met 5,1%. Deze industriële exportstijging komt vrijwel volledig voor rekening van de exporten van al exporterende bedrijven en niet zozeer van nieuwe exporteurs. De directe export van diensten is in 2004 met 3,7% gestegen t.o.v en de groothandel is in ,7% meer gaan exporteren dan in Naast de gerealiseerde export is een theoretisch exportpotentieel aanwezig. Het gaat hierbij om de vooralsnog onbenutte export. Binnen de industrie bedraagt het onbenutte exportpotentieel bijna 10 miljard euro in De mate waarin het aanwezige potentieel wordt benut in de industrie varieert van 55% in het kleinbedrijf tot 93% in het grootbedrijf (gemiddeld 88%). Binnen de dienstensector en de groothandel is er nog veel ruimte om de export te verhogen; het onbenutte exportpotentieel bedraagt hier ruim 45 miljard euro. De mate van benutting van het potentieel bedraagt binnen de dienstensector gemiddeld 37% en binnen de groothandel 64%. Van de industriële export gaat 75% naar de oude EU-lidstaten (EU-15). De export van diensten is in vergelijking met de industriële export veel minder gericht op EU-15- landen; van de export van diensten gaat namelijk maar 54% naar de oude lidstaten. Voor de bestemming van de industriële export valt op dat name Oost-Europa en Azië enorm in trek zijn bij exporteurs. Leeswijzer De voorliggende publicatie gaat nader in op de exportontwikkeling en het exportpotentieel van bedrijven in de industrie, de dienstensector en de groothandel in De opzet van de publicatie is als volgt. Allereerst komen de exportontwikkeling en het exportpotentieel van zowel het MKB als het grootbedrijf in de industrie aan bod. Er zal hierbij nader ingegaan worden op de volgende onderwerpen. - Totale directe export en exportontwikkeling van de industrie - Bestemming van de export van industriële producten - Exportpotentieel van de industrie. Vervolgens zal aandacht besteed worden aan de exportontwikkeling en het exportpotentieel van de dienstensector en de groothandel; hierbij komen achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan de orde: - Totale directe export en exportontwikkeling van de dienstensector en groothandel - Bestemming van de export van diensten - Exportpotentieel van de dienstensector en de groothandel. Exportontwikkeling en exportpotentieel van de industrie Export industriële MKB gestegen in 2004 De directe export van de Nederlandse industrie bedroeg in 2004 ruim 66 miljard euro, een stijging van 4% t.o.v (zie tabel 1, kolom 4). Deze stijging komt voor het grootste deel voor rekening van het MKB. Vooral het kleinbedrijf en het grote middenbedrijf (50-99 werkzame personen) deden het in 2004 met een exportgroei van respec- 2

3 tievelijk 5,5% en 6,2% aanzienlijk beter dan de rest van de industrie. De exportontwikkeling van de industrie lijkt zich in 2004 hersteld te hebben; in 2003 was namelijk sprake van een daling van de exporten van zowel het MKB als het grootbedrijf. 1 tabel 1 Directe export totale industrie naar grootteklasse, 2004 exportquote % exportquote expor- exportontwikkeling % grootteklasse (w.p.) teurs % t.o.v (1) (2) (3) (4) , , , ,2 MKB (2-99) ,1 GB (>99) ,4 totaal ,0 Bron: ERBO 2004, bewerking EIM, De tweede kolom in tabel 1 geeft de gemiddelde exportquote van alle industriële ondernemingen per grootteklasse over 2004 weer. De exportquote beschrijft het aandeel export in de omzet van bedrijven. Op het oog lijkt het of er een positief verband is tussen bedrijfsgrootte en de hoogte van de exportquote. Wanneer echter naar de exportquote van alleen de exporterende bedrijven gekeken wordt (kolom 3) lijkt dit verband minder sterk. De exportquote van MKB-bedrijven en MKB-exporteurs is in 2004 gestegen t.o.v De exportquote van de exporterende bedrijven in het MKB bedroeg in % (zie tabel 2). De exportquote van MKB-exporteurs is in 2004 gestegen tot 47%. De groei van de export is vooral terug te voeren op de vergroting van de exportinspanningen van al bestaande exporteurs. De exportquote is in 2004 t.o.v vooral bij kleine bedrijven (2-9 werkzame personen) flink toegenomen. De exportquote van exporteurs was in % bij kleine bedrijven. In 2004 is de exportquote van exporteurs in het kleinbedrijf gegroeid tot 42%. Hieruit kan geconcludeerd worden dat de exportstijging in 2004 vooral toe te schrijven is aan de stijging van de exporten van al exporterende bedrijven. 1 Hessels, Jolanda en Kees Bakker (2004), Exportprestaties van het industriële MKB in Exportthermometer, EIM, Zoetermeer. 3

4 tabel 2 Directe export totale industrie naar grootteklasse, 2003 exportquote % exportquote expor- exportontwikkeling % grootteklasse (w.p.) teurs % t.o.v (1) (2) (3) (4) , , , ,9 MKB (2-99) ,2 GB (>99) ,3 totaal ,2 Bron: ERBO 2003, bewerking EIM, 2004 Export gegroeid in vrijwel alle industriële bedrijfstakken De industriële export is in 2004 in vrijwel alle bedrijfstakken gegroeid; slechts in twee industriële bedrijfstakken is sprake van een (lichte) daling van de export (zie figuur 1). De sterkste daling is waar te nemen in de Nederlandse kledingindustrie, waarschijnlijk door toenemende concurrentie uit lagelonenlanden in Azië. De sterkste stijging, van bijna 25%, heeft zich voorgedaan in de basismetaalindustrie. De behoefte van de Chinese markt aan producten afkomstig van de basismetaalindustrie leidt ook in de Nederlandse ruimte tot een toenemende vraag naar deze producten. Een andere forse stijger is de transportmiddelenindustrie. Nederland heeft van oudsher een sterke positie op de Europese markt voor transportmiddelen. Deze sector is een van de eerste die positieve effecten ondervindt van het economische herstel. Het aantrekken van de Europese bedrijvigheid leidt tot een stijgende doorvoer van logistieke stromen. 4

5 figuur 1 Exportontwikkeling 2004 t.o.v per industriële bedrijfstak voedings- en genotmiddelen -0,4% textiel, kleding en leder(waren) -3,3% hout- en bouwmaterialen 0,6% papier- en karton(waren) 3,0% uitgeverijen, drukkerijen 3,6% chemie en aardolie 3,4% rubber- en kunststof 3,1% basismetaal 24,7% metaalproducten 4,6% machines 4,4% elektronische producten 7,2% transportmiddelen 12,3% meubels en overige 0,8% totaal industrie 4,0% -5,0% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% Bron: ERBO 2004, bewerking EIM, MKB presteert beter dan grootbedrijf in grootschalige bedrijfstakken In tabel 3 is de exportontwikkeling van de industriële bedrijfstakken voor het MKB en het grootbedrijf afzonderlijk weergegeven. In de tabel wordt bijvoorbeeld duidelijk dat, hoewel de export door de voedings- en genotmiddelenindustrie als geheel gekrompen is in 2004, het MKB in deze bedrijfstak toch een stijging van de export laat zien. De daling van de export binnen de voedings- en genotmiddelenindustrie valt dus toe te schrijven aan het grootbedrijf. 5

6 tabel 3 Exportontwikkeling MKB en grootbedrijf per industriële bedrijfstak, 2004 totale exportont- exportontwikke- exportontwikkeling wikkeling in % ling MKB in % grootbedrijf in % bedrijfstak industrie t.o.v t.o.v t.o.v voedings- en genotmiddelen -0,4 1,5-0,9 textiel, kleding en leder(waren) -3,3-5,8 2,5 hout- en bouwmaterialen 0,6 2,3-1,3 papier- en karton(waren) 3,0 3,7 2,9 uitgeverijen, drukkerijen 3,6 1,1 16,2 chemie en aardolie 3,4 8,9 0,6 rubber en kunststof 3,1 3,8 2,3 basismetaal 24,7 22,3 25,4 metaalproducten 4,6 3,6 5,7 machines 4,4 3,1 5,3 elektrotechnische producten 7,2 7,3 7,2 transportmiddelen 12,3 3,0 14,6 meubels en overige 0,8 2,6-3,0 totaal industrie 4,0 5,1 3,4 Bron: ERBO 2004, bewerking EIM, In 2004 doet het MKB het qua export beter dan het grootbedrijf in sectoren waarin grote bedrijven een dominante positie innemen, zoals de chemische en de voedings- en genotmiddelenindustrie (zie tabel 3). In 2003 presteerde het MKB juist beter dan het grootbedrijf in de meer kleinschalige sectoren. 1 Bestemming van de export van industriële producten Sterke stijging export naar Oost-Europa en Azië Figuur 2 geeft het aandeel en de ontwikkeling in 2004 van de totale export van industriële producten naar een aantal bestemmingen 2. Opvallend is de sterke stijging van exporten naar Oost-Europa, met 24%, die met name toe te schrijven is aan de stijging van de exporten naar Rusland. Ook de afzet van industriële producten in Azië is sterk toegenomen (met meer dan 20%). Verder valt op dat de export naar België en Luxemburg in 2004 bovengemiddeld gestegen is t.o.v Hessels, Jolanda en Kees Bakker (2004), Exportprestaties van het industriële MKB in Exportthermometer, EIM, Zoetermeer. 2 Het gaat hier over de totale export van industriële goederen (directe en indirecte export). Dit i.t.t. tot het voorgaande, waar het alleen over de directe export gaat. 6

7 figuur 2 Bestemming van de totale industriële export van goederen uit Nederland: aandeel en ontwikkeling in 2004 Europa totaal 10,2% 84% EU-15 Frankrijk België en Luxemburg 9,2% 7,2% 10% 11,3% 12% 75% Duitsland 8,7% 24% Oost-Europa 6% 24,1% Rusland 1% 15% Azië 7% 20,7% China Noord- en Zuid-Amerika Verenigde Staten 2,5% 1% 6,4% 6% 5,5% 5% Wereld totaal 10,6% 100% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% aandeel in 2004 ontwikkeling exportwaarde t.o.v Bron: CBS, Comext, bewerking EIM, Exportpotentieel van de industrie Het begrip exportpotentieel In 1991 heeft EIM een methode ontwikkeld om het theoretische exportpotentieel van het MKB te berekenen 1. Bij het theoretische exportpotentieel gaat het om de vooralsnog onbenutte export. De methode van EIM gaat uit van de aanname dat nietexporteurs in aanleg hetzelfde percentage van de omzet kunnen exporteren als hun exporterende collega s binnen dezelfde branche en dezelfde grootteklasse. Met behulp van deze methode kan bijvoorbeeld een vraag beantwoord worden als: Met welk bedrag zou de Nederlandse industriële export kunnen toenemen als een niet-exporterend constructiebedrijf met een werkgelegenheid van 40 werkzame personen eenzelfde deel van de omzet zou exporteren als exporterende constructiebedrijven met personeelsleden?. Onbenut exportpotentieel bedraagt ruim 6 miljard euro binnen het industriële MKB In 2004 bedraagt het totale onbenutte exportpotentieel binnen de industrie bijna 10 miljard euro (zie tabel 4). Voor het MKB in de Nederlandse industrie bedraagt het onbenutte exportpotentieel 6,4 miljard euro, voor het grootbedrijf ligt dit potentieel op 3,2 miljard euro. 1 Elk, J.W. van en M.J. Overweel (1991), Met kracht naar het buitenland, Exportmogelijkheden van het Nederlandse MKB, ABN-AMRO, Amsterdam. 7

8 tabel 4 Exportpotentieel (uitgesplitst naar gerealiseerde export en onbenut exportpotentieel) totale industrie naar grootteklasse, 2004 grootteklasse (w.p.) gerealiseerde export x mld. euro, 2004 onbenut exportpotentieel x mld. euro, 2004 kleinbedrijf 2-9 2,2 1,8 middenbedrijf ,3 1,3 middenbedrijf ,0 1,8 middenbedrijf ,9 1,5 totaal MKB ,4 6,4 grootbedrijf >99 45,2 3,2 totaal 66,6 9,6 Bron: CBS, ERBO, bewerking EIM, Voedings- en genotmiddelenindustrie heeft hoogste exportpotentieel binnen het industriële MKB Figuur 3 laat zien dat het onbenutte exportpotentieel van het industriële MKB, zoals vastgesteld volgens de EIM-definitie, het grootst is in de voedings- en genotmiddelenindustrie. Verder zien we dat de bedrijfstakken voedings- en genotmiddelenindustrie, hout- en bouwmaterialenindustrie, metaalproductenindustrie, machine-industrie en de elektrotechnische-productenindustrie samen, goed zijn voor bijna tweederde van het exportpotentieel. figuur 3 Aandeel in totale MKB-exportpotentieel per bedrijfstak binnen het industriële MKB, 2004 voedings- en genotmiddelen 20,4% textiel, kleding en leder(waren) 2,2% hout- en bouwmaterialen 11,9% papier- en karton(waren) 1,0% uitgeverijen, drukkerijen chemie en aardolie 7,4% 8,0% rubber- en kunststof 2,7% basismetaal 1,4% metaalproducten machines elektronische producten 10,5% 10,5% 10,4% transportmiddelen 6,0% meubels en overige 7,6% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% aandeel in totale MKB-exportpotentieel Bron: CBS, ERBO, bewerking EIM,

9 Benutting van exportpotentieel is het laagst binnen het kleinbedrijf Figuur 4 laat zien dat er met name bij kleine bedrijven nog een groot onbenut exportpotentieel 1 aanwezig is. De mate waarin het totaal aanwezige exportpotentieel wordt benut varieert van 55% in het kleinbedrijf tot 93% in het grootbedrijf. figuur 4 Mate van benutting exportpotentieel van de totale industrie naar grootteklasse, 2004 kleinbedrijf 55% middenbedrijf % middenbedrijf % middenbedrijf % totaal MKB % grootbedrijf > 99 93% totaal 88% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bron: CBS, ERBO, bewerking EIM, Hout- en bouwmaterialen heeft het laagste benutte exportpotentieel De mate van benutting van het exportpotentieel uitgesplitst naar industriële bedrijfstakken wordt weergegeven in figuur 5. Hoe hoger de score, hoe geringer naar verhouding het onbenutte exportpotentieel is. Vooral de basismetaalindustrie vertoont een hoge score; maar bijvoorbeeld ook de chemie- en aardolie-industrie en de papier- en kartonindustrie. Opvallend laag scoort de hout- en bouwmaterialenindustrie. Een reden hiervoor is dat voor een groot aantal bouwmaterialen de transportkosten al snel te hoog zijn om dit soort artikelen over grote afstanden te vervoeren. Maar ook het feit dat de hout- en bouwmaterialenindustrie een kleinschalige bedrijfstak is speelt een rol. Andere kleinschalige bedrijfstakken als uitgeverijen en drukkerijen, en meubels en overige industrie scoren eveneens laag. Binnen deze kleinschalige industrieën zit voor de toekomst het meeste exportpotentieel. Als alle industriële bedrijfstakken het exportpotentieel volledig benutten betekent dit een exportstijging van ruim 6,4 miljard euro voor het MKB. 1 Het percentage exportpotentieel betreft de gerealiseerde export in 2004, gedeeld door de optelling van die export en het berekende potentieel. 9

10 figuur 5 Mate van benutting exportpotentieel van de totale industrie per bedrijfstak, 2004 voedings- en genotmiddelen textiel, kleding en leder(waren) 88% 90% hout- en bouwmaterialen 44% papier- en karton(waren) 92% uitgeverijen, drukkerijen 48% chemie en aardolie 94% rubber- en kunststof 87% basismetaal 96% metaalproducten 72% machines elektronische producten transportmiddelen 87% 90% 91% meubels en overige 62% totaal 88% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bron: CBS, ERBO, bewerking EIM, Exportontwikkeling en exportpotentieel van de dienstensector en de groothandel Totale directe export en exportontwikkeling van de dienstensector en de groothandel Gezien het belang van de dienstensector in de Nederlandse economie, en het toenemende belang van internationalisering van diensten, heeft EIM ervoor gekozen om dit jaar voor het eerst over de ontwikkeling van de directe export en het exportpotentieel van een deel van de dienstensector en de groothandel te berichten. Bij export van diensten kan het bijvoorbeeld gaan om het verlenen van rechtskundige dienstverlening, accountancydiensten en hard- en softwareconsultancy aan het buitenland. In de dienstensector onderscheidt EIM voor deze minirapportage de volgende groepen: milieudienstverlening, transport 1, en zakelijke dienstverlening 2. Groei export dienstensector en groothandel in 2004 Evenals in de industrie is er binnen de dienstensector en de groothandel in 2004 sprake van groeiende exporten (tabel 5). Opvallend is de sterke groei van de export door de milieudienstverlening. Het exportvolume van deze groep is relatief laag, de ontwikkeling is echter spectaculair met een groei van bijna 50% in 2004 t.o.v De lichte groei van de export door de zakelijke dienstverlening is toe te schrijven aan automatiseringsdiensten. 1 2 Onder transport vallen de groepen: vervoer over land, vervoer over water, vervoer door de lucht, vervoersdiensten en de communicatiesector. Onder zakelijke dienstverlening vallen: verhuurbedrijven, automatiseringsdiensten en overige zakelijke dienstverlening. 10

11 tabel 5 Directe export dienstensector en groothandel, 2004 exportvolume exportquote exportontwikke- sector x 1 mln. exportquote % exporteurs % ling t.o.v transport ,6 zakelijke dienstverlening ,6 milieudienstverlening ,5 totaal dienstensector ,7 groothandel ,7 Bron: ERBO 2004, bewerking EIM, Bestemming van de export van diensten Diensten relatief vaak afgezet buiten EU-lidstaten Figuur 6 geeft een uitsplitsing van de export van diensten naar een aantal bestemmingen. Uit de figuur blijkt dat 54% van de export van diensten naar EU-15-landen gaat. Het aandeel van de export van diensten dat naar de oude EU-lidstaten gaat is laag te noemen in vergelijking met de export van industriële producten. Zoals eerder in deze rapportage al aan bod is gekomen vindt 75% van de export van industriële producten zijn weg naar de oude EU-lidstaten (zie figuur 2). Een verklaring hiervoor is dat de transportkosten van industriële producten hoger liggen dan de transportkosten van diensten; om deze reden worden diensten verder geëxporteerd dan industriële producten. figuur 6 Bestemming van export van diensten in 2004 EU-15 54,2% EU-25 56,5% Verenigde Staten 12,2% Canada 0,8% Japan 2,2% Wereld totaal 100,0% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 80,0% 90,0% 100,0% Bron:CBS, bewerking EIM, Exportpotentieel van de dienstensector en de groothandel Aanzienlijk onbenut exportpotentieel dienstensector en groothandel Het onbenutte exportpotentieel van de dienstensector en de groothandel is aanzienlijk (tabel 6). Voor de dienstensector geldt dat er zowel binnen de transportsector als binnen de zakelijke dienstverlening nog veel exportruimte is. In de komende jaren is er on- 11

12 der meer als gevolg van verdergaande technologische ontwikkelingen een groei van export van de zakelijke dienstverlening te verwachten 1. Er zullen onder andere in toenemende mate kansen ontstaan voor bijvoorbeeld accountants en fiscalisten in de nieuwe EU-lidstaten. tabel 6 Exportpotentieel (uitgesplitst naar gerealiseerde export en onbenut exportpotentieel) dienstensector en groothandel, 2004 sector gerealiseerde export x mld. euro onbenut exportpotentieel x mld. euro transport 11,2 13,5 zakelijke dienstverlening 4,2 12,7 milieudienstverlening 0,1 0,4 totaal dienstensector 15,5 26,6 groothandel 34,2 19,0 Bron: ERBO 2004, bewerking EIM, Figuur 7 laat het benutte exportpotentieel van de Nederlandse dienstensector en groothandel zien. Ten opzichte van de industrie valt op dat het benutte exportpotentieel in de dienstensector en groothandel een stuk lager ligt dan binnen de industrie. In de industrie wordt gemiddeld 88% van het potentieel benut (zie figuur 4). figuur 7 Mate van benutting exportpotentieel van de de dienstensector en de groothandel in 2004 transport 45% zakelijke dienstverlening 25% milieudienstverlening 17% totaal dienstensector 37% groothandel 64% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Bron: ERBO 2004, bewerking EIM, Hessels, S.J.A., M.J. Overweel en Y.M. Prince (2005), Internationalisering van het Nederlandse MKB. Bestaande en gewenste inzichten, EIM, Zoetermeer. 12

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

M200612. Positieve exportontwikkeling zet door. Exportthermometer 2006. drs. S.C. Oudmaijer

M200612. Positieve exportontwikkeling zet door. Exportthermometer 2006. drs. S.C. Oudmaijer M200612 Positieve exportontwikkeling zet door Exportthermometer 2006 drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, november 2006 Exportthermometer Het gaat goed met de Nederlandse export, zowel in het grootbedrijf als

Nadere informatie

Nederlandse exportgroei houdt aan

Nederlandse exportgroei houdt aan M200712 Nederlandse exportgroei houdt aan Exportthermometer 2007 drs. B.H.G. Jansen Zoetermeer, oktober 2007 Nederlandse exportgroei houdt aan Net als in de voorgaande jaren realiseert het Nederlandse

Nadere informatie

Export: Ruimte voor het MKB

Export: Ruimte voor het MKB Export: Ruimte voor het MKB ABN AMRO 10.7604.543 2003/12 Het begint met ambitie ABN AMRO Colofon Deze studie is uitgevoerd in opdracht van de afdeling Segment Zakelijke Relaties van ABN AMRO en MKB Nederland.

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

De Exportindex MKB. Ontwikkelingen 2000-2006. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven

De Exportindex MKB. Ontwikkelingen 2000-2006. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven De Exportindex MKB Ontwikkelingen 2000-2006 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, juli 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken. De verantwoordelijkheid voor

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie

Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie Eerste kwartaal 216 Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

E-commerce in de industrie 1

E-commerce in de industrie 1 E-commerce in de industrie 1 Vincent Fructuoso van der Veen en Kees van den Berg 2 Het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) door industriële bedrijven ligt in vergelijking met andere

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet

Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet Tweede kwartaal 216 Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Industriële omzet veert op

Industriële omzet veert op Vierde kwartaal 21 Industriële omzet veert op Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, farmaceutische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Omzet industrie daalt opnieuw

Omzet industrie daalt opnieuw Vierde kwartaal 21 industrie daalt opnieuw Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie Elektrotechnische

Nadere informatie

ANALYSE HIS-BESTANDEN NOA-GEBIED. In opdracht van de SER Noord-Nederland. 2 april P. Boomsma Kamer van Koophandel

ANALYSE HIS-BESTANDEN NOA-GEBIED. In opdracht van de SER Noord-Nederland. 2 april P. Boomsma Kamer van Koophandel In opdracht van de SER Noord-Nederland 2 april 2009 P. Boomsma Kamer van Koophandel 1 1. INLEIDING Noord-Nederland heeft besloten de blik de komende jaren in het bijzonder te richten op Noordoost Europa.

Nadere informatie

Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers

Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers Eerste kwartaal 217 Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, farmaceutische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal-

Nadere informatie

M MKB heeft internationale handelsgeest

M MKB heeft internationale handelsgeest M201019 MKB heeft internationale handelsgeest Arjan Ruis Petra Gibcus Zoetermeer, november 2010 MKB heeft internationale handelsgeest Ruim één op de drie MKB-bedrijven is op enige wijze actief op de internationale

Nadere informatie

Internationalisering nu en in de toekomst

Internationalisering nu en in de toekomst M00404 Internationalisering nu en in de toekomst Jolanda Hessels Heleen Stigter Zoetermeer, 8 maart 004 Internationalisering nu en in de toekomst De afgelopen jaren is er sprake geweest van toegenomen

Nadere informatie

De innovativiteit van de Nederlandse industrie en dienstensector 2002

De innovativiteit van de Nederlandse industrie en dienstensector 2002 De innovativiteit van de Nederlandse industrie en dienstensector 2002 ir. C.C. van de Graaff drs. R.M. Braaksma drs. P. Gibcus Zoetermeer, december 2002 ISBN: 90-371-0871-7 Bestelnummer: A200206 Prijs:

Nadere informatie

ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage

ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage Deze bijlage bevat enkele tabellen met aanvullend cijfermateriaal behorend bij de publicatie ICT, kennis en economie 2012. De tabellen zijn per hoofdstuk

Nadere informatie

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland M201218 Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, november 2012 Relatief veel snelgroeiende bedrijven in Nederland In deze rapportage

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc.

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc. M201219 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2012 A. Ruis MSc. Zoetermeer, november 2012 Toename innovativiteit in het MKB Na een scherpe daling van de innovativiteit in het MKB in 2011,

Nadere informatie

miljoen gewerkte mensuren Verzuim ongevallen per

miljoen gewerkte mensuren Verzuim ongevallen per Veiligheid en milieu De chemische industrie stelt zichzelf hoge milieu- en veiligheidseisen. De belangrijkste gegevens voor veiligheid en milieu zijn afkomstig uit. Een veilige werkomgeving, binnen en

Nadere informatie

De innovativiteit van de Nederlandse industrie

De innovativiteit van de Nederlandse industrie De innovativiteit van de Nederlandse industrie Editie 2003 ir. C.C. van de Graaff drs. M. Lankhuizen drs. P. Gibcus drs. M.J. Overweel Zoetermeer, oktober 2003 ISBN: 90-371-0903-9 Bestelnummer: A200305

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2015 Samenvatting Uit de FME Conjunctuurenquête voorjaar 2015 wordt duidelijk dat veel bedrijven een gezonde uitgangspositie hebben om de uitdagingen

Nadere informatie

Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei

Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei Persbericht PB14-050 14 augustus 2014 09.30 uur Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei - Economie groeit volgens de flashraming met 0,5 procent ten opzichte van eerste kwartaal 2014 - Volgens

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

Verwevenheid eid industrie en diensten: Inkoop van diensten door de industrie

Verwevenheid eid industrie en diensten: Inkoop van diensten door de industrie 7 Verwevenheid eid industrie en diensten: Inkoop van diensten door de industrie Noortje Urlings Publicatiedatum CBS-website: 13 oktober 28 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken *

Nadere informatie

SIC Industriemonitor. najaar 2003. Natasja Brouwer Michiel de Nooij Marc Pomp

SIC Industriemonitor. najaar 2003. Natasja Brouwer Michiel de Nooij Marc Pomp SIC Industriemonitor najaar 2003 Natasja Brouwer Michiel de Nooij Marc Pomp Onderzoek in opdracht van de Stichting voor Industriebeleid & Communicatie Amsterdam, november 2003 Stichting voor Economisch

Nadere informatie

Trends in de internationale orientatie van het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse economie voorlopige data.

Trends in de internationale orientatie van het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse economie voorlopige data. Trends in de internationale orientatie van het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse economie voorlopige data CBS 9 mei 2007 Contactpersonen: Fabienne Fortanier (FFOR@cbs.nl) Martin Luppes (MLPS@cbs.nl)

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

FME Postbus AD Zoetermeer T E I HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2016

FME Postbus AD Zoetermeer T E I  HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2016 FME Postbus 190 2700 AD Zoetermeer T 079 353 11 00 E info@fme.nl I www.fme.nl HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête 2016 Algemeen Ondernemers in de technologische industrie hebben in 2015 een omzetgroei

Nadere informatie

Industriële innovatie, deel I: Ontwikkelingen tot en met

Industriële innovatie, deel I: Ontwikkelingen tot en met Industriële innovatie, deel I: Ontwikkelingen tot en met 1999 1 Gerhard Meinen 2 Hoeveel geld geven bedrijven in de industrie uit aan onderzoek en ontwikkeling? Hoe verhoudt dit bedrag zich tot dat van

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

Kansen in de nieuwe EU-lidstaten

Kansen in de nieuwe EU-lidstaten M200402 Kansen in de nieuwe EU-lidstaten De betekenis van de uitbreiding van de Europese Unie voor het Nederlandse MKB Guido Brummelkamp Jolanda Hessels Zoetermeer, 29 april 2004 Kansen in de nieuwe EU-lidstaten

Nadere informatie

Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010

Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010 Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010 1. Inleiding Globalisering is een onderwerp dat regelmatig in het maatschappelijke debat opduikt. Het gaat dan om de gevolgen van de internationale economische

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld M200903 MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld drs. M. van Leeuwen Zoetermeer, februari 2009 Grootstedelijk MKB Uit eerder onderzoek van EIM 1 blijkt dat het vertrouwen van het MKB in de

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties M200614 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties Jolanda Hessels Dick Snel Zoetermeer, november 2006 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

Nadere informatie

Leasingmarkt in Nederland Marktcijfers 2014

Leasingmarkt in Nederland Marktcijfers 2014 Leasingmarkt in Nederland Marktcijfers 2014 Nederlandse Vereniging van Leasemaatschappijen NVL Samengesteld door: Peter-Jan Bentein, Secretaris 31 maart 2015 Versie 1.0 (Leden) Productievolume Productievolume

Nadere informatie

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis M201115 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen 1999-2011 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2011 Crisis drukt innovativiteit De economische crisis heeft zijn weerslag op de innovativiteit in het midden- en kleinbedrijf

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) Prognose 2005 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2006 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Economie groeit met 0,7 procent

Economie groeit met 0,7 procent Persbericht PB14 010 14 februari 08.30 uur Economie groeit met 0,7 procent Economie groeit in vierde kwartaal met 0,7 procent ten opzichte van het derde kwartaal 8 duizend banen minder dan in het derde

Nadere informatie

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1 Bedrijfsopleidingen in de 1 M.J. Roessingh 2 Het aantal bedrijfsopleidingen dat een werknemer in de in 1999 volgde, is sterk gestegen ten opzichte van 1993. Ook zijn er meer opleidingen gaan volgen. Wel

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

HRM-beleid in het Nederlandse MKB

HRM-beleid in het Nederlandse MKB M200708 HRM-beleid in het Nederlandse MKB 58 sectoren van het bedrijfsleven vergeleken drs. R.M. Braaksma Zoetermeer, augustus 2007 HRM-beleid in het Nederlandse MKB EIM heeft bijna 2.500 ondernemers

Nadere informatie

Persbericht. Prijzen industrie hoger door dure aardolie. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Prijzen industrie hoger door dure aardolie. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-148 30 juni 2000 9.30 uur Prijzen industrie hoger door dure aardolie Het prijsniveau van Nederlandse industriële producten ligt in mei van dit jaar 2,2%

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO Samenvatting van de resultaten van het 61 e panelonderzoek onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf door

Nadere informatie

CBS: economie krimpt door lager gasverbruik

CBS: economie krimpt door lager gasverbruik Persbericht PB14-032 15 mei 2014 9.30 uur CBS: economie krimpt door lager gasverbruik - Sterke afname binnenlands verbruik en export van aardgas door milde winter - Mede hierdoor economische krimp van

Nadere informatie

MKB in regionaal perspectief 2006

MKB in regionaal perspectief 2006 MKB in regionaal perspectief 2006 Zoetermeer, juli 2006 ISBN: 90-371-0971-3 Bestelnummer: A200606 Prijs: 25,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

SIC Industriemonitor. najaar 2001. Ernest Berkhout Inge Groot Jules Theeuwes

SIC Industriemonitor. najaar 2001. Ernest Berkhout Inge Groot Jules Theeuwes SIC Industriemonitor najaar 2001 Ernest Berkhout Inge Groot Jules Theeuwes Onderzoek in opdracht van de Stichting voor Industriebeleid & Communicatie Amsterdam, oktober 2001 "Het doel der Stichting is

Nadere informatie

Regionale verdeling van de Belgische in- en uitvoer van goederen en diensten,

Regionale verdeling van de Belgische in- en uitvoer van goederen en diensten, PERSCOMMUNIQUÉ 2014-07-18 Links BelgoStat On-line Algemene informatie Regionale verdeling van de Belgische in- en uitvoer van goederen en diensten, 1995-2011. De drie Gewesten en de Nationale Bank van

Nadere informatie

M200918. Ongelijk verdeeld. Financieringsproblemen in het MKB

M200918. Ongelijk verdeeld. Financieringsproblemen in het MKB M200918 Ongelijk verdeeld Financieringsproblemen in het MKB Johan Snoei Jeroen de Jong Zoetermeer, november 2009 Ongelijk verdeeld: Financieringsproblemen in het MKB De pijn van de economische crisis

Nadere informatie

Rapport Nederland en internationale waardeketens

Rapport Nederland en internationale waardeketens Rapport Nederland en internationale waardeketens Oscar Lemmers Linda Rozendaal Fintan Van Berkel Roger Voncken Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren

Nadere informatie

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 M201012 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, juli 2010 Economisch herstel MKB blijft achter bij grootbedrijf Ondanks het toegenomen optimisme

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2010

De agrarische handel van Nederland in 2010 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Wereldhandel in agrarische producten daalde in met ruim 10%, maar vertoont in weer herstel Nederlandse agrarische export groeit in naar

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête najaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête najaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête najaar 2015 Algemeen Ondernemers in de technologische industrie verwachten in 2015 een gemiddelde omzetgroei van 2½%. Dit is lager dan in het voorjaar, toen

Nadere informatie

Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming

Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 13 september 2007 Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming Vormingsinspanningen van Belgische ondernemingen in 2005 62,5%

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014 Werkgelegenheid in Twente Jaarbericht 214 Inhoudsopgave 1. Ontwikkeling werkzame personen en vestigingen (groei / afname) Ontwikkeling naar sectoren 2. Ontwikkeling naar sectoren Ontwikkeling naar branches

Nadere informatie

Economie groeit met 0,1 procent, 46 duizend banen minder

Economie groeit met 0,1 procent, 46 duizend banen minder Persbericht PB13-070 14 november 2013 09.30 uur Economie groeit met 0,1 procent, 46 duizend banen minder - Economie groeit in derde kwartaal met 0,1 procent ten opzichte van tweede kwartaal - 46 duizend

Nadere informatie

De sector met de meeste concurrentiedruk van Nederland

De sector met de meeste concurrentiedruk van Nederland M2005 De sector met de meeste concurrentiedruk van Nederland Ranglijst van 58 sectoren dr. R.G.M. Kemp drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, december 2005 De sector met de meeste concurrentiedruk van Nederland

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14 Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

Koper flink in de lift

Koper flink in de lift Publicatiedatum CBS-website: 9 juli 7 Koper flink in de lift Wiel Packbier Centraal Bureau voor de Statistiek Koper flink in de lift Wiel Packbier Samenvatting Mede door de toegenomen vraag naar koper,

Nadere informatie

Rapport. Internationalisering MKB, handelsprioritaire landen en DGGFlanden. Oscar Lemmers Linda Rozendaal Fintan van Berkel Roger Voncken

Rapport. Internationalisering MKB, handelsprioritaire landen en DGGFlanden. Oscar Lemmers Linda Rozendaal Fintan van Berkel Roger Voncken w Rapport Internationalisering MKB, handelsprioritaire landen en DGGFlanden Oscar Lemmers Linda Rozendaal Fintan van Berkel Roger Voncken Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

bedrijven Hoeveel jonge bedrijven hebben geïnvesteerd? Waarin hebben de bedrijven geïnvesteerd?

bedrijven Hoeveel jonge bedrijven hebben geïnvesteerd? Waarin hebben de bedrijven geïnvesteerd? Minirapportage: Het investeringsgedrag van jonge bedrijven inlichtingen: drs. A. Bruins datum: augustus 03 bestelnummer: M0306 Voor bedrijven die de startfase zijn doorgekomen - zogenaamde jonge bedrijven

Nadere informatie

AFSTANDEN IN METERS. SBI-CODE Omschrijving CATEGORIE GROOTSTE AFSTAND GEVAAR GELUID GEUR STOF

AFSTANDEN IN METERS. SBI-CODE Omschrijving CATEGORIE GROOTSTE AFSTAND GEVAAR GELUID GEUR STOF GEUR STOF GELUID GEVAAR GROOTSTE AFSTAND CATEGORIE SBI-CODE Omschrijving AFSTANDEN IN METERS 17 VERVAARDIGING VAN TEXTIEL 171 Bewerken en spinnen van textielvezels 10 50 100 30 100 3.2 172 Weven van textiel:

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) prognose 2006 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Exportindex MKB. Ontwikkelingen 2008-2011. Petra Gibcus Nicolette Tiggeloove Wim Verhoeven Paul van der Zeijden

Exportindex MKB. Ontwikkelingen 2008-2011. Petra Gibcus Nicolette Tiggeloove Wim Verhoeven Paul van der Zeijden Exportindex MKB Ontwikkelingen 2008-2011 Petra Gibcus Nicolette Tiggeloove Wim Verhoeven Paul van der Zeijden Zoetermeer, mei 2013 ISBN : 978-90-371-1077-7 Rapportnummer : A201340 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

De rol van het midden- en kleinbedrijf in de Nederlandse economie

De rol van het midden- en kleinbedrijf in de Nederlandse economie Rapport De rol van het midden- en kleinbedrijf in de Nederlandse economie w Een selectie uit het onderzoeksrapport Een input-output tabel voor het midden- en kleinbedrijf en het grootbedrijf Stephen Chong,

Nadere informatie

8. De rol van de Nederlandse industrie in internationale productieketens. Auteurs Frank Notten Rutger Hoekstra Jan-Pieter Smits

8. De rol van de Nederlandse industrie in internationale productieketens. Auteurs Frank Notten Rutger Hoekstra Jan-Pieter Smits 8. De rol van de Nederlandse industrie in internationale productieketens Auteurs Frank Notten Rutger Hoekstra Jan-Pieter Smits De groei van de Duitse uitvoer werd de laatste jaren gestimuleerd door de

Nadere informatie

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden Van der Zee, F., W. Manshanden, F. Bekkers, T. van der Horst ea (2012). De Staat van Nederland Innovatieland 2012. Amsterdam: AUP

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Noord. In stadsdeel Noord zijn er in ves gekeken of de gemiddelde bedrijfsgrootte van

Fact sheet. Ondernemerschap in Noord. In stadsdeel Noord zijn er in ves gekeken of de gemiddelde bedrijfsgrootte van Fact sheet november 11 Ondernemerschap in Stadsdeel is van oudsher een woongebied (voor arbeiders) met aan de oevers grote industriële bedrijven. Na de de-industrialisatie in de jaren zeventig en tachtig

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

M200718. Overnemen vaak beter dan 'vers' starten. dr. J. Meijaard

M200718. Overnemen vaak beter dan 'vers' starten. dr. J. Meijaard M200718 Overnemen vaak beter dan 'vers' starten dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Overnemen vaak beter dan 'vers' starten Er lijkt veel te winnen met een betere match tussen potentiële kopers en

Nadere informatie

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager M201120 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager drs. B van der Linden Zoetermeer, december 2011 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager Ondernemers zijn te verdelen in managers, marktzoekers,

Nadere informatie

Economie. De conjunctuur

Economie. De conjunctuur Economie De conjunctuur De Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie biedt onpartijdige statistische informatie. De informatie wordt conform de wet verspreid, meer bepaald voor wat betreft

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Conjunctuurenquête voorjaar 2013

Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Alle rechten

Nadere informatie

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Analyse voor: Ministerie van Economische Zaken 24 augustus 2015 Dun & Bradstreet Inhoud Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen

Nadere informatie

Trends in Export 2006

Trends in Export 2006 Trends in Export 2006 Een gezamenlijk initiatief van kredietverzekeraar Atradius en exportorganisatie Fenedex 3 Index Belangrijkste resultaten Trends in Export 2006 4 1 Inleiding 7 2 Algemeen 8 3 Exportontwikkelingen

Nadere informatie

ABN AMRO Wereldweken 2004. ABN AMRO Groeiquotiënt: Groeien over Grenzen. Het begint met ambitie

ABN AMRO Wereldweken 2004. ABN AMRO Groeiquotiënt: Groeien over Grenzen. Het begint met ambitie ABN AMRO Wereldweken 2004 ABN AMRO Groeiquotiënt: Groeien over Grenzen Het begint met ambitie Colofon Deze studie is uitgevoerd in opdracht van de afdeling Segment Zakelijke Relaties van ABN AMRO. De publicatie

Nadere informatie

De Exportindex MKB. Bronnen en methodologie. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven drs. D. Snel

De Exportindex MKB. Bronnen en methodologie. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven drs. D. Snel De Exportindex MKB Bronnen en methodologie drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven drs. D. Snel Zoetermeer, juli 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011 Verwachting voor 2010 en 2011 Mei 2010 CONCLUSIES Productiesectoren landbouw, industrie en bouw goed voor een derde van de werkgelegenheid in. Afname van de werkgelegenheid doet zich in 2010 vooral voor

Nadere informatie

Internationale handel door het MKB. in het agrocluster. Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte. drs. P. Gibcus drs. W.H.J.

Internationale handel door het MKB. in het agrocluster. Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Internationale handel door het MKB in het agrocluster Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, juli 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door

Nadere informatie