ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting"

Transcriptie

1 ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting

2 Wetenschappelijke Coördinatoren: Marie-Thérèse Casman, Daniëlle Dierckx, Jan Vranken Onderzoekers: Dimitri Deflandre, Geert Campaert Marie-Thérèse Casman, PANEL, Universiteit van Luik, België Daniëlle Dierckx, OASeS, Universiteit van Antwerpen, België Jan Vranken, OASeS, Universiteit van Antwerpen, België Dimitri Deflandre, PANEL, Universiteit van Luik, België Geert Campaert, OASeS, Universiteit van Antwerpen, België Al het mogelijke werd gedaan om de informatie in dit boek zo juist en actueel te maken als kan. Auteurs of uitgever kunnen niet verantwoordelijk gesteld worden voor mogelijke nadelen die lezers door eventuele onvolkomenheden in het boek zouden kunnen ondervinden.

3 Marie-Thérèse Casman, Jan Vranken, Daniëlle Dierckx, Dimitri Deflandre & Geert Campaert Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting Pioniers van innovatie in de Belgische Federale Openbare Diensten

4 Marie-Thérèse Casman, Jan Vranken, Daniëlle Dierckx, Dimitri Deflandre & Geert Campaert Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting Pioniers van innovatie in de Belgische Federale Openbare Diensten Antwerpen Apeldoorn Garant blz. 24 cm d/2010/5779/108 isbn nur 752 Omslagontwerp: F. De Baudringhien Cartoons: Ides Callebaut Garant-Uitgevers n.v. en de auteurs Alle rechten voorbehouden. Behoudens de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijke, voorafgaande en schriftelijke toestemming van de auteurs en van de uitgever. Garant Somersstraat 13-15, 2018 Antwerpen Koninginnelaan 96, 7315 eb Apeldoorn

5 Inhoud Voorwoord... 7 Inleiding... 9 Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting: ervaringskennis, een methodologie en een functie Een project in volle ontwikkeling Van theoretisch project naar de praktijk: tien goede praktijkvoorbeelden Ervaringdeskundige in het Justitiehuis van Brussel: drijvende kracht voor een meer solidaire justitie Ervaringsdeskundige in het AZ Jan Palfijn Gent AV: begeleiding op maat voor kwetsbare patiënten Ervaringsdeskundige bij de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid: e-government ten dienste van een betere toepassing van de rechten van de armen Ervaringsdeskundige bij Selor: het perspectief van mensen in armoede binnen de diversiteitswerking te brengen Ervaringdeskundige bij de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA): bijdragen tot een eerlijke beoordeling van het zoekgedrag naar werk Ervaringsdeskundige bij de Hulpkas voor Ziekte en Invaliditeitsverzekering (HZIV): een aangepaste begeleiding voor kwetsbare cliënten Ervaringsdeskundige bij de Federale Overheidsdienst Economie, KMO s, Middenstand en Energie (FOD Economie): meer rekening houden met de rechten van de armen als consumenten Ervaringsdeskundige bij de rijksgevangenis van Dendermonde: de reïntegratie voorbereiden van gedetineerden met weinig sociaal kapitaal Ervaringsdeskundige bij de Rijksdienst voor Pensioenen (RVP) te Charleroi: personen zoeken die geen aanspraak maken op hun rechten Ervaringsdeskundige bij de Rijksdienst voor Pensioenen in Hasselt: op zoek naar gepensioneerden die niet op de hoogte zijn van hun rechten; uitbreiding van een bestaande goede praktijk Van pilootproject naar een generieke functie met blijvend karakter: een kritische reflectie over een veelbelovende start en de uitdagingen die nog moeten worden aangepakt

6

7 Voorwoord Beste lezer, 2010 is het Europese jaar van de bestrijding van armoede en dus moet dit meer dan ooit een jaar zijn van daadkrachtige stappen voorwaarts op het vlak van sociale insluiting. Alle inspanningen, goede bedoelingen, initiatieven op dat vlak zijn belangrijk en zinvol en ik moedig ze dan ook aan. Maar bij de voorstelling van deze publicatie wil ik toch uw aandacht vestigen op een project dat me bijzonder na aan het hart ligt: het project Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting. Het gaat hier om een nieuw soort deskundigen. Een nieuwe vorm van kennis die geworteld is in een persoonlijke ervaring met armoede en sociale uitsluiting. Die kennis wordt gericht ingezet bij het zoeken naar nieuwe sporen om de kloof tussen onze armste medeburgers en de rest van de samenleving te dichten, om hun rechten in de praktijk te brengen en hun burgerschap uit te oefenen. Ervaringsdeskundigen zijn professionals van sociale insluiting. Ze staan centraal in een nieuwe en inspirerende methodologie en dragen o.m. bij tot een beter eerstelijnsonthaal, een betere identificatie van de behoeften en oorzaken van onbegrip tussen de overheid en mensen die in armoede leven. Zij vormen het bewijs dat in onze samenleving niemand overbodig is en dat iedereen het recht heeft om bij te dragen tot de gemeenschap en te participeren in de manier waarop die gemeenschap functioneert. Participatie ligt in wezen aan de oorsprong van deze nieuwe functie, omdat we in België hebben begrepen dat, ongeacht iemands verantwoordelijkheidsniveau en ongeacht de aard van de organisatie waar hij of zij voor werkt, armoede niet kan worden bestreden zonder de armen zelf rechtstreeks en constructief bij deze strijd te betrekken. Dat is een kwestie van principe, maar ook (ja zelfs vooral) een kwestie van efficiëntie. In België worden sinds vele jaren armen betrokken bij het beleid dat hen aanbelangt, en tot mijn vreugde stel ik vast dat die insluiting in Europa meer en meer bekendheid verwerft, en soms zelfs wordt overgenomen. Onze traditie van dialoog en overleg is hier beslist niet vreemd aan. Met het project Ervaringsdeskundigen bevestigt ons land eens te meer dat het in dit domein een voortrekkersrol wil spelen.

8 8 Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting U, aandachtige lezer die de evolutie van sociale voorzieningen op de voet volgt, u, verantwoordelijke van een openbare dienst, u, militant die regeringsinitiatieven nauwlettend in het oog houdt, spaar uw opmerkingen, bemerkingen of kritiek niet. Geen maatschappelijke vooruitgang zonder een debat tussen burgers. Vernieuwing is vaak synoniem voor controverse. Nu en in de toekomst kan armoede enkel worden bestreden dankzij een krachtenbundeling. Met de ervaringsdeskundigen in de armoede en sociale uitsluiting als nieuwe partners aan onze zijde, ben ik meer dan ooit vastbesloten om vorderingen te boeken. Philippe Courard Staatssecretaris voor maatschappelijke integratie en armoedebestrijding

9 Inleiding Toen de federale administratie, waarvan ik het geluk heb voorzitter te zijn, de taak kreeg om het project Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting in te voeren, was ik mij onmiddellijk bewust van het innoverende karakter en van het feit dat dit project mogelijkheden kon scheppen. Het was een uitdaging die ik graag wilde beleven, omdat die beantwoordt aan onze missie en visie van dialoog met de deelnemende partijen. De federale Programmatorische Overheidsdienst Maatschappelijke Integratie (POD MI) is immers een administratie die een inclusief federaal beleid voor maatschappelijke integratie voorbereidt, uitvoert, evalueert en opvolgt, zodat de sociale grondrechten aan iedereen op duurzame wijze gegarandeerd worden. Hij verbindt zich ertoe een permanente dialoog te voeren en het gelijkwaardige partnerschap te bevorderen met alle beleidsniveaus alsook met de representatieve verenigingen van personen in armoede. Doorgaans doen de overheidsdiensten waarvan de al dan niet uitdrukkelijke missie armoedebestrijding is een beroep op experts in klantrelaties, op consultants in communicatie, soms zelfs op verenigingen om hen nauwgezet te helpen bij de projecten tot verbetering van de informatiedocumentatie, of tijdens de organisatie van seminaries, lees in andere soorten initiatieven. Deze traditionele aanpak is erg gericht op een profiel van standaardburger. Deze aanpak veronderstelt dat de diensten reeds voldoende toegankelijk zijn en dat bepaalde verberingen nog hoogstens via enkele aanpassingen mogelijk zijn. De POD Maatschappelijke Integratie, zijn partners en de Ervaringsdeskundigen zelf hebben getracht een methodologie te ontwikkelen met een volledig andere doelstelling. Het project waarvan dit werkstuk u een onvolledige analyse biedt van de beste praktijken creëert een unieke functie in de Belgische federale overheidsdiensten. De expertise aan het werk is een andere vorm van kennis. De kennis gebaseerd op de persoonlijke ervaring van toestanden van armoede en sociale uitsluiting verklaren de organisatie van de diensten verleend aan de burgers op een andere manier. Via dit nieuwe standpunt kunnen de problemen en noden geïdentificeerd worden van de personen in armoede, dankzij de actieve medewerking van deze nieuwe experts die goed de problemen van hun medeburgers kennen en die, dankzij hun deelname aan dit project, ook de interne logica van de openbare diensten kennen.

10 10 Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting Deze vernieuwende stap had nochtans niet de verwachte doelstellingen kunnen bereiken zonder het uitgesproken engagement van de leidende ambtenaren, van de diensthoofden, van de collega-mentoren en coaches die deelnemen aan de begeleiding van de Ervaringsdeskundigen: ik dank hen van harte. Innovatie, participatie, engagement zijn de belangrijkste woorden van dit project dat uniek is in zijn soort in Europa. De Ervaringsdeskundigen brengen een methodologie tot stand die een belangrijke bijdrage levert tot de versterking van de armoedebestrijding en tot de volledige toegang tot de diensten en tot de rechten van de burgers. Na lezing van deze publicatie hoop ik dat andere openbare diensten en andere landen hierdoor geïnspireerd zullen worden. Julien Van Geertsom Voorzitter van het Directiecomité Programmatorische Overheidsdienst Maatschappelijke Integratie, Armoedebestrijding, Sociale Economie en Grootstedenbeleid

11 Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting: ervaringskennis, een methodologie en een functie Het project Ervaringsdeskundige heeft tot doel binnen de federale overheidsdiensten een innoverende strategie in de strijd tegen de armoede te ontwikkelen, via de creatie van een nieuwe functie ervaringsdeskundige in armoede en sociale uitsluiting, die als eerste opdracht heeft om de ontbrekende schakel te vormen tussen de administratie en de armste burgers. Dit project is geïnspireerd op de methodologie van Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting, vanaf 1999 ontwikkeld in Vlaanderen door de vzw De Link die, net als dit project, gericht is op de opleiding van personen om hun persoonlijke ervaring met armoede te benutten in een professionele context. Het innoverende van dit project ligt dus minder in de methodologie op zich ook al diende die te worden aangepast aan het specifieke karakter van het werken binnen in een administratie dan in de wil om van dit nieuwe beroep een generieke functie te maken binnen alle federale overheidsdiensten. Omdat ze persoonlijk ervaring hadden met armoede, werden de ervaringsdeskundigen ingeschakeld in verschillende federale overheidsdiensten om daar te helpen de dienstverlening meer rekening te laten houden met de behoeften, specifieke kenmerken en perspectieven van deze doelgroep. In het kader van dit project moet het concept van ervaringsdeskundige zowel worden begrepen als een innoverende methodologie van insluiting, een kennis door ervaring en als een nieuwe functie die geleidelijk wordt ingepast binnen de concrete organisatie van de federale overheidsdiensten.

12 12 Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting Een methodologie: De concrete ervaring met armoede op structurele wijze integreren om de kloof tussen de administratie en de armste burgers te verkleinen. Wie arm is, heeft het gevoel dat hij nergens goed voor is, dat hij niet meetelt, dat zijn leven niet belangrijk is. Hij leeft als het ware in de schaduw. Dat, veel meer dan materiële nood, is de ware vloek van de armoede. Wanneer we, zoals dat in de dialoog is geprobeerd, luisteren naar de ervaring van mensen die in armoede leven, naar de praktische kennis van hulpverleners en beleidsverantwoordelijken en naar de ideeën van deskundigen, dan leren we onze gemeenschappelijke problemen op een meer democratische en efficiënte manier aan te pakken. Deze aanpak verdient een toekomst. Algemeen Verslag over de Armoede, 1994 In België, net als in alle ontwikkelde landen, bestaan er tal van vormen van maatschappelijke steun en voorzieningen om armoede en sociale uitsluiting te bestrijden. Toch stellen we vast dat die diensten op dit ogenblik vaak hun doel missen. Niet alleen is er nog altijd armoede en uitsluiting, maar gaan die ook vaak van de ene generatie over op de andere, waardoor kinderen die in armoede worden geboren weinig kansen hebben om echt sociaal op te klimmen. Een vaststelling die steeds vaker wordt aangehaald om de beperkte efficiëntie van de vele bestaande hulpvoorzieningen te verklaren, is dat zij onvoldoende de zienswijze van de doelgroep integreren en daardoor blind blijven voor de kloven die de doelgroep scheiden van de rest van de samenleving. Het gevolg is dat de hulpverlening vaak concreet weinig toegankelijk blijkt te zien, niet relevant ten opzichte van de behoeften, ja zelfs contraproductief en soms zelfs traumatiserend. Die kloven zijn divers en kunnen erg verschillen voor elk individu, zodat het zoeken naar een aangepaste oplossing onvermijdelijk nog ingewikkelder wordt. Zonder dat we aanspraak willen maken op volledigheid, onderscheiden we hierna vijf belangrijke kloven: De structurele kloof: onder structurele kloof verstaan we het enorme verschil dat armen ervaren op het gebied van tevredenheid over basisrechten die nochtans door de grondwet voor iedereen gegarandeerd zijn (recht op onderwijs, recht op recht, op huisvesting, gezondheid, enz.). Die kloof wordt structureel genoemd omdat ze verwijst naar collectieve infrastructuren (scholen, rechtbanken,

13 Pioniers van innovatie in de Belgische Federale Openbare Diensten 13 hulpinstellingen, enz.) die, niet alleen er niet in slagen hun eerste opdracht om een gelijke toegang tot rechten te vervullen, maar die bovendien door hun werking de structurele kloof voor een deel veroorzaken (het schoolsysteem draagt ertoe bij dat kinderen uit arme gezinnen al snel in beroepsopleidingen terechtkomen, jeugdzorgdiensten dragen ertoe bij dat arme gezinnen vaker te maken krijgen met justitie voor vragen als plaatsing van kinderen enz.) omdat ze niet vooraf konden optreden en de moeilijkheden verminderen, voordat die uitgroeiden tot een echt probleem. De participatiekloof: die uitsluiting uit alle gebieden van het leven verhindert participatie aan de samenleving. Bovendien zijn mensen in armoede economisch afhankelijk van systemen van sociale uitkeringen, zodat ze vaak worden gecontroleerd en in het oog gehouden door de diverse tussenkomende sociale organisaties en instellingen. Ze zijn voortdurend afhankelijk van de goede wil en beslissingen van anderen, en hebben vaak helemaal geen greep meer op hun eigen leven. De gevoelskloof: In armoede leven kan grote psychologische en sociale trauma s met zich brengen die een individu uiteindelijk zwaar tekenen. Gevoelens van schaamte, wantrouwen, bezorgdheid, depressie, enz. groeien uit tot een gevoelskloof die deze personen verlamt, waardoor ze geen beroep doen op de beschikbare hulp. De kenniskloof: ook al hebben ze voortdurend te maken met instellingen, toch hebben heel wat mensen die in armoede leven in werkelijkheid bijzonder weinig kennis van de werking van de maatschappij en dan vooral van administratieve reglementeringen. De kenniskloof wordt ook veroorzaakt door een wederzijdse blindheid. Vaak is de arme zich niet bewust van wat hij niet weet en weet hij trouwens ook niet waar en hoe hij de informatie moet halen die hij mist. Aan de andere kant geven veel van zijn gesprekspartners (maatschappelijk werkers, ambtenaren, enz.) zich er geen rekenschap van dat armen geen weet hebben van zaken die voor hen vanzelfsprekend lijken en denken ze er dus niet gewoon aan om die uit te leggen. Bovendien doen wij heel wat kennis op via informele bronnen, en veel arme mensen hebben slechts een beperkt sociaal netwerk dat bovendien nog vooral bestaat uit mensen die zelf in armoede leven. De vaardighedenkloof: omwille van familiale problemen tijdens hun kindertijd (onvoldoende existentiële vaardigheden verworven, breuken in gezinnen, hechtingsproblemen, enz.), missen veel armen vaak ook de nodige vaardigheden die nodig zijn om zich in de samenleving te kunnen handhaven op een manier die

14 14 Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting is aangepast aan de heersende cultuur. Dit kan zich uit op sociaal, pedagogisch of emotioneel vlak maar ook in meer praktische zaken als het huishouden of geldbeheer. De vaardighedenkloof bemoeilijkt de communicatie met de rest van de samenleving waarvan ze de verwachtingen moeilijk begrijpen en die, op zijn beurt, zich vaak beperkt tot het veroordelen als onaangepast van een gedrag dat hij niet wil begrijpen. De noodzaak om die kloven te dichten en de doelgroep te betrekken in de uitbouw van een beleid dat strijdt tegen de armoede is inmiddels stevig ingebed in de standpunten van beleidsmakers en in de besluitvormingsprocessen zelf. In België kwam de aanzet met de publicatie van het eerste Algemeen Verslag over de Armoede, in Dit document, resultaat van een jaar van overleg en gezamenlijk werk tussen de politieke, wetenschappelijke en verenigingswereld, besloot meer bepaald dat het noodzakelijk was om de opgestarte dialoog voort te zetten en de armen zelf veel systematischer te betrekken bij de reflectie over de politieke keuzes die hen aanbelangen. Die dynamiek van inclusie werd sindsdien voortdurend versterkt op institutioneel niveau en heeft niet alleen overtuigd van zijn democratische legitimiteit op het vlak van participatie, maar ook van zijn nut in termen van relevantie van het gevoerde beleid. Het project Ervaringsdeskundige past binnen de continuïteit van deze benadering, maar stelde zich tegelijk als doel om de insluiting uit te breiden buiten reflectie- en beslissingsfora en om rechtstreeks naar het centrum van de actie en de organisaties te gaan, precies daar waar uitsluiting zichtbaar is en ontstaat. Het oogmerk is dus om de al bestaande dynamiek van insluiting van bovenuit aan te vullen met een dynamiek van insluiting van onderuit, door tegelijk het perspectief van de doelgroep in de werking van de administratieve structuren binnen te brengen en veranderingen van binnenuit aan te moedigen. Ervaringsdeskundigheid: overleven op het scherp van de snede van het systeem Wat hebben een langdurig werkloze, een jonge werkzoekende die voortdurend tijdelijk werk doet, een moeder van een eenoudergezin en een jong koppel dat z n huur en z n schulden niet kan betalen met elkaar gemeen? Ze vertegenwoordigen stuk voor stuk een specifieke vorm van sociale uitsluiting: ze kunnen zich niet maatschappelijk integreren doordat ze geen werk hebben, en zo raken ze de band met de maatschappij kwijt. Robert Castel, Face à l exclusion, Verzamelwerk, Editions Esprit, Parijs 1991

15 Pioniers van innovatie in de Belgische Federale Openbare Diensten 15 Welke ervaring met armoede moet iemand hebben om te kunnen zeggen dat hij een ervaringsdeskundige is? Deze vraag verdient het om gesteld te worden, want in de praktijk verwijst armoede naar uiteenlopende realiteiten. Arm geboren worden, is niet hetzelfde als later armoede kennen door een toevalligheid in het leven. Net als iemand die langdurig werkloos is geweest niet noodzakelijk dezelfde ervaringsdeskundigheid heeft als iemand die, omwille van zijn problemen, jarenlang op straat heeft geleefd. Dit project vertrekt van het principe dat ervaringsdeskundigheid geen eenvormige kennis is en dat die diversiteit eerder moet worden benadrukt dan moet worden beschouwd als een methodologische hindernis. Het is duidelijk dat de mensen die werden gekozen om ervaringsdeskundige te zijn, niet allemaal dezelfde levensloop hebben en dus niet dezelfde vermogens en bekwaamheden hebben ontwikkeld (kennis van sociale rechten en fouten in de toepassing ervan, empathie, insluiting in de verenigingswereld of in militante milieus, begrip van de psychosociale spanningen die (geen) structuur geeft aan de relaties tussen rechthebbenden en het personeel van de openbare diensten, zich vereenzelvigen of solidair voelen met mensen die in armoede leven of uit de samenleving zijn uitgesloten, kennis van overlevingsstrategieën, enz.). Toch kunnen al die eigenschappen nuttig zijn in het werkkader van de ervaringsdeskundige. Elke ervaringsdeskundige wordt dus uitgenodigd om zijn bijdrage te leveren aan het project, door te steunen op de vaardigheden die hij verworven heeft tijdens zijn eigen leven en die zo goed mogelijk aan te vullen met de ervaring van anderen. Voor de benadering is het duidelijk niet belangrijk om te bepalen wie meer recht heeft dan een ander om de doelgroep te vertegenwoordigen, maar wel om mensen aan te werven die aan de andere kant hebben gestaan en zelf hebben meegemaakt wat het betekent om zich in de marge te bevinden, verbannen te worden naar de grenzen van een systeem en zich voortdurend moeten aanpassen aan kloven die de werking van de administratie scheiden van de dagelijkse realiteit zoals die, in een of andere vorm, wordt ervaren door sociale uitkeringstrekkers die afhankelijk zijn van de maatschappelijke steun die men voor hen heeft voorzien. Levenservaring staat centraal in dit instrument, maar is ook niet meer dan een startpunt. Opdat de ervaringsdeskundigheid nuttig zou zijn voor het project moet ze ook: Verwerkt zijn: opdat ervaringsdeskundigen hun taken efficiënt kunnen vervullen, moeten ze allereerst hun eigen leven in armoede goed hebben verwerkt. Dat houdt allereerst in dat ze het traumatiserende karakter ervan overstegen hebben, en verder dat ze armoede, de oorzaken, gevolgen en psychologische en

16 16 Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting sociale dynamiek ervan onder woorden kunnen brengen, begrijpen en in staat zijn om er een startpunt van te maken voor een meer algemene reflectie. Tijdens een vooropleiding, voor de aanwerving, kan men de kandidaten op dit punt evalueren. Vervolgens kan door het volgen van een pedagogische cursus het verwerkingsproces worden voortgezet. Worden aangevuld met een specifieke opleiding: tijdens de drie eerste jaren van hun indiensttreding, volgen de ervaringsdeskundigen halftijds een opleiding die bedoeld is om hen voor te bereiden op de activiteiten binnen de federale overheidsdiensten. Die opleiding heeft drie grote doelstellingen: voortzetting van de verwerking van de eigen levensloop van de ervaringsdeskundigen, op die ervaring een meer theoretische kennis van armoede enten en bijscholen in de basisvaardigheden die nodig zijn voor het werken in een administratie (schriftelijke vaardigheden, kennis van informatica, bureautica). Worden uitgebreid via uitwisseling en ervaringsdeskundigheid van anderen: de drie jaar durende opleiding is voor de ervaringsdeskundigen van eenzelfde lichting een gelegenheid om geregeld met elkaar in contact te komen en van gedachten te wisselen over hun respectievelijke levensloop. Het opleidingsproces is overigens gericht op een optimalisatie van die dynamiek van uitwisseling en expressie. Op die manier verrijkt de ervaringsdeskundigheid van elk die van de anderen, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van een veel bredere ervarings deskundigheid die een grote verscheidenheid aan situaties kan begrijpen. Geleidelijk worden verrijkt door werkervaring: ten slotte wordt de ervaringsdeskundigheid steeds meer verfijnd en uitgebreid tijdens het werk zelf. Door hun functies worden ervaringsdeskundigen ertoe aangezet om de behoeften van de doelgroepen op te sporen, te begrijpen en door te spelen, maar moeten ze ook innoverende manieren vinden om die behoeften te verzoenen met de realiteit en de verplichtingen eigen aan de administraties. Die diverse professionele ervaringen, die geënt zijn op hun eigen ervaringsdeskundigheid, dragen er toe bij om de ontwikkeling van een ware deskundigheid te voltooien.

17 Pioniers van innovatie in de Belgische Federale Openbare Diensten 17 Een functie: de toegankelijkheid van de openbare diensten verbeteren en bijdragen tot de efficiëntie van de maatschappelijke basisrechten voor iedereen De rol van elke ervaringsdeskundige verschilt naargelang van de dienst waar hij werkt en de functie die hij bekleedt, maar alle functies dragen ertoe bij de instellingen toegankelijker te maken via een nieuwe vorm van dialoog Ze komen tussen in het gevoel van onbegrip zowel langs de kant van de gebruiker (die niet wordt begrepen) als de instelling (die niet begrijpt). De ervaringsdeskundige is het verbindingsstreepje tussen de partijen. Doelstelling is om de breuk te vermijden. Samira, ervaringsdeskundige bij de HZIV Dit project is gestart als een pilootproject dat vooral de bedoeling had om de methodologie te testen en aan te passen aan de specifieke kenmerken van het werken binnen een federale overheidsdienst. Nu is het echter in zijn consolidatiefase en heeft het duidelijk als doel om te komen tot de erkenning van de ervaringsdeskundigheid als een volwaardige generieke functie en om die zo ruim mogelijk te verspreiden binnen alle federale instellingen. Een eerste stap in die richting werd gezet door de opstelling van een officieel erkende generieke functie die geïntegreerd is in de functie-architectuur van de federale overheidsdiensten. De activiteit van de ervaringsdeskundigen, zoals die werd bepaald in het kader van dit functieprofiel, draait rond vijf hoofdassen van actie en interventie. Maar volgens de laatste analyse ligt het specifieke karakter van die functie minder in het soort opdrachten of activiteiten die worden verricht door de ervaringsdeskundigen dan in de wijze waarop zij hun opdracht uitvoeren en integreren, doordat zij de zaken langs twee kanten bekijken, zowel vanuit het perspectief van de arme als dat van de administraties: Verbetering van het onthaal en de informatie aan de doelgroep: Om uiteenlopende redenen (laaggeschoold, zelfs analfabeet, psychologische problemen, sociale desoriëntatie, geestelijke uitputting, enz.) hebben mensen die in armoede leven vaker dan anderen problemen om de administratieve mallemolen en achterliggende logica te begrijpen. Op dezelfde wijze ondervinden ze vaak grotere moeilijkheden om zich verstaanbaar te maken bij ambtenaren van de administratie, die overigens niet opgeleid zijn om met de doelgroep om te gaan en bovendien aan elk cliënt slechts een beperkte tijd kunnen besteden. Hier ligt dus een taak voor de ervaringsdeskundigen om de rol van vertaler te spelen, tijd uit

18 18 Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting te trekken om te begrijpen waarom iemand naar een dienst kwam, om hem duidelijk uit te leggen welke stappen van hem worden verwacht en hoe hij tewerk moet gaan, of om hem eventueel door te verwijzen naar een geschikte dienst indien blijkt dat hij niet op de juiste plaats is voor zijn vraag. De gebruikers gidsen, begeleiden en vervangen bij hun administratieve procedure: aansluitend op het voorgaande, kunnen de ervaringsdeskundigen ook personen begeleiden bij de procedure, binnen de dienst waar ze werken of daarbuiten. Indien de toestand van de rechthebbende bijzonder kritiek is (bijvoorbeeld omwille van een mobiliteitsprobleem of grote psychosociale kwetsbaarheid) kunnen ze overigens zover gaan om die persoon te vervangen door alle of een deel van de administratieve verrichtingen in zijn plaats te doen. Die begeleiding kan gaan van een eenvoudig telefoontje om een specifieke inlichting te krijgen tot een opvolging op lange termijn om zich te verzekeren van de goede afloop van zijn dossier bij de verschillende diensten. Algemeen de kwaliteit en toegankelijkheid van de prestaties die de dienst levert voor de doelgroep verbeteren: naast het eerstelijnswerk hebben de ervaringsdeskundigen nog een andere belangrijke taak, namelijk het verbeteren van de prestaties die hun dienst voor de doelgroep verricht. Dat kan op verschillende manieren: administratieve vereenvoudigen of procedureaanpassingen voorstellen, bijdragen tot de verbetering van de communicatie-instrumenten (formulieren, folders, website, enz.), de doelgroep ontmoeten en tevredenheidsonderzoeken houden, een netwerk met de verenigingswereld uitbouwen en onderhouden, hun collega s en directie sensibiliseren voor de specifieke behoeften van de mensen in armoede, enz. Deze opdracht is dus veelomvattend en omvat onderzoekswerk, communicatie, pedagogisch werk, evalueren en verbeteren van het werkproces enz. Interdepartementale samenwerkingsverbanden doen ontstaan die de transversale doelstelling van de strijd tegen armoede versterken: het project Ervaringsdeskundige wil een concreet antwoord bieden op de wil van de ministers om binnen het gehele federale openbaar ambt een transversaal armoedebestrijdingsbeleid te ontwikkelen. De ervaringsdeskundigen zelf hebben dus als opdracht om die ambitie te helpen realiseren, door elke mogelijke piste voor interdepartementale samenwerking in die richting voor te stellen en, eventueel, mee te werken aan de oprichting daarvan. Verder verspreiden ze ook, binnen hun dienst, de informatie over de opvolging en evolutie van het Nationaal Actieplan sociale inclusie, van het Federaal Plan Armoedebestrijding, enz.

19 Pioniers van innovatie in de Belgische Federale Openbare Diensten 19 De behoeften en verwachtingen van de doelgroep doorspelen naar het beleidsniveau: Tot slot behoort het tot de taak van de ervaringsdeskundigen om ervoor te zorgen dat informatie bestemd voor de politieke wereld en de maatschappij in zijn geheel naar boven doorstroomt. Over het algemeen worden ze ertoe gebracht om, meestal gezamenlijk, standpunten over beleidsnota s te formuleren, deel te nemen aan opiniedebatten, de aandacht van de beleidsmakers te vestigen op situaties die onvoldoende rekening houden met de behoeften of specifieke kenmerken van de doelgroep, enz. Het specifieke karakter van hun inbreng, in vergelijking met de vertegenwoordigers van armen die al tussenkomen in talrijke reflectie- en consultatiefora, is de bevoorrechte positie die zij bekleden om problemen van administratieve aard aan te snijden (onaangepastheid van de procedures, barrières op het vlak van toegankelijkheid van rechten en steun, enz.). Op dit gebied kunnen ervaringsdeskundigen, net omdat ze de zaken langs twee kanten bekijken, informatie bieden die niet alleen erg gericht is op de behoeften van de doelgroep, maar ook past binnen de organisatorische, technische en wettelijke verplichtingen die wegen op de manoeuvreerruimte en het aanpassingsvermogen van de administraties. Ze zorgen voor duidelijkheid, zowel op inhoudelijk gebied als voor wat betreft de integratie in een proces. Rekening houdend met de verscheidenheid aan taken waar die vijf assen naar verwijzen, is het duidelijk dat de ervaringsdeskundigen niet alle mogelijke activiteiten werkelijk verrichten. In functie van hun persoonlijk profiel en de specifieke eigenschappen van de dienst waar ze werken en de concrete mogelijkheden die zich voordoen om bij te dragen tot meer rekening houden met de behoeften van armen (aard van de specifieke opdrachten van de dienst, al dan niet contact met de doelgroep, enz.), zal elk van hen zich noodzakelijk focussen op bepaalde soorten prestaties. Dit wordt concreet geïllustreerd in het deel van dit boek dat gewijd is aan de presentatie van de beste praktijken van dit project.

20

Verdeling van de ministeriële bevoegdheden

Verdeling van de ministeriële bevoegdheden Verdeling van de ministeriële bevoegdheden Eerste minister Federale Overheidsdienst Kanselarij van de Eerste Minister Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer Fraudebestrijding, en de uniforme toepassing

Nadere informatie

Niveau: Doel van de functiefamilie

Niveau: Doel van de functiefamilie Functiefamilie: Niveau: BEGELEIDING VAN PERSONEN C Doel van de functiefamilie Praktisch, socio-psychologisch en procedureel begeleiden van personen (asielzoekers, geplaatste jongeren, ) tijdens hun verblijf

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

I N C R E A S I N G S O C I A L I N C L U S I O N BY E N G A G I N G E X P E R T S B Y E X P E R I E N C E

I N C R E A S I N G S O C I A L I N C L U S I O N BY E N G A G I N G E X P E R T S B Y E X P E R I E N C E I N C R E A S I N G S O C I A L I N C L U S I O N BY E N G A G I N G E X P E R T S B Y E X P E R I E N C E The Missing Link, Het verhogen van de sociale inclusie door de inschakeling van ervaringsdeskundigen

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Iedereen beschermd tegen armoede?

Iedereen beschermd tegen armoede? Iedereen beschermd tegen armoede? Sociaal onrecht treft 1 op 7 mensen in ons land Campagne 2014 Iedereen beschermd tegen armoede? België is een welvaartsstaat, Brussel is de hoofdstad van Europa en Vlaanderen

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid 1 Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/12/348 BERAADSLAGING NR. 12/118 VAN 4 DECEMBER 2012 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS

Nadere informatie

Arbeid biedt een maatschappelijke meerwaarde ten opzichte van inactiviteit. 3

Arbeid biedt een maatschappelijke meerwaarde ten opzichte van inactiviteit. 3 17 SOCIALE ECONOMIE 18 Sociale economie Iedereen heeft recht op een job, ook de mensen die steeds weer door de mazen van het net vallen. De groep werkzoekenden die vaak om persoonlijke en/of maatschappelijke

Nadere informatie

3. Inspraak - Participatie aan het beleid

3. Inspraak - Participatie aan het beleid kwaad berokkenen. Vaak is de zorgverlener zich dus niet bewust van de gevolgen van zijn handelingen (vandaar de be tussen haakjes). Voor Vlaanderen bestaat er een Vlaams Meldpunt Ouderenmis(be)handeling.

Nadere informatie

Het Instituut voor bedrijfsjuristen De alma mater van de bedrijfsjuristen

Het Instituut voor bedrijfsjuristen De alma mater van de bedrijfsjuristen Legal insight, inside Het Instituut voor bedrijfsjuristen De alma mater van de bedrijfsjuristen Het beroep van bedrijfsjurist is relatief jong. De wet die dit beroep erkende en het Instituut voor bedrijfsjuristen

Nadere informatie

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via Aan de Voorzitter van het OCMW van Diksmuide Ijzerheemplein 4 8600 Diksmuide Inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Aantal 1 OCMW/ RMID/2014 Betreft: Inspectieverslag Geachte Voorzitter, Hierbij

Nadere informatie

Gelet op de wet van 15 januari 1990 houdende oprichting en organisatie van een Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid, inzonderheid op artikel 15;

Gelet op de wet van 15 januari 1990 houdende oprichting en organisatie van een Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid, inzonderheid op artikel 15; SCSZ/07/043 1 BERAADSLAGING NR. 07/015 VAN 27 MAART 2007 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS BETREFFENDE GEDETACHEERDE WERKNEMERS, ZELFSTANDIGEN EN STAGIAIRS AAN DE RIJKSDIENST VOOR SOCIALE

Nadere informatie

VERDELING VAN DE MINISTERIËLE BEVOEGDHEDEN. Fraudebestrijding, en de uniforme toepassing van de wetgeving in het ganse land

VERDELING VAN DE MINISTERIËLE BEVOEGDHEDEN. Fraudebestrijding, en de uniforme toepassing van de wetgeving in het ganse land FEDERALE OVERHEIDSDIENST KANSELARIJ VAN DE EERSTE MINISTER WETSTRAAT 16 1000 BRUSSEL TEL. 02 501 02 11 4 september 2009 VERDELING VAN DE MINISTERIËLE BEVOEGDHEDEN EERSTE MINISTER Federale Overheidsdienst

Nadere informatie

R A P P O R T Nr. 87 --------------------------------

R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- Europese kaderovereenkomst betreffende inclusieve arbeidsmarkten Eindevaluatie van de Belgische sociale partners ------------------------ 15.07.2014

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

Mandaat- en profielbeschrijving van een onafhankelijk lid van het Gemeenschappelijk Auditcomité van de Openbare Instellingen van Sociale Zekerheid

Mandaat- en profielbeschrijving van een onafhankelijk lid van het Gemeenschappelijk Auditcomité van de Openbare Instellingen van Sociale Zekerheid Mandaat- en profielbeschrijving van een onafhankelijk lid van het Gemeenschappelijk Auditcomité van de Openbare Instellingen van Sociale Zekerheid 1. Functiecontext De Openbare Instellingen van Sociale

Nadere informatie

F U N C T I E P R O F I E L

F U N C T I E P R O F I E L F U N C T I E P R O F I E L I. I D E N T I F I C A T I E G E G E V E N S Functiebenaming Weddeschaal Graad Directie - dep - dienst Functiefamilie maatschappelijk werker Sociale Dienst B1-B2-B3 maatschappelijk

Nadere informatie

Coördinator Ervaringsdeskundigen - project gezondheidszorg (m/v) Startbaan - Online sinds vandaag

Coördinator Ervaringsdeskundigen - project gezondheidszorg (m/v) Startbaan - Online sinds vandaag pagina 1 van 5 Deze vacature is niet langer gepubliceerd. Zoek jobs Meer info over POD Maatschappelijke Integratie POD Maatschappelijke Integratie in BRUSSEL zoekt Coördinator Ervaringsdeskundigen - project

Nadere informatie

HET THEMATISCH RAPPORT LE RAPPORT THÉMATIQUE

HET THEMATISCH RAPPORT LE RAPPORT THÉMATIQUE OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL HET THEMATISCH RAPPORT LE RAPPORT THÉMATIQUE Vrouwen, bestaansonzekerheid en armoede in het Brussels Gewest

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kalmthout Heuvel 39 2920 Kalmthout Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI KALMTHOUT/RMIB-STOF/2015 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag Geachte

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kinrooi Breeërsesteenweg 146 Postcode en plaats Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Kinrooi/W65B-SFGE/2016 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag

Nadere informatie

Halftijds brugpensioen

Halftijds brugpensioen Halftijds brugpensioen //dossier Eindeloopbaan Inhoud Wat verstaat men onder halftijds brugpensioen?... 01 Onder welke voorwaarden krijgt men toegang tot het halftijds brugpensioen?... 01 Welke procedure

Nadere informatie

Maatschappelijke kwetsbaarheid. Deskundige en onafhankelijke ondersteuning. Gemeenschappelijke problemen

Maatschappelijke kwetsbaarheid. Deskundige en onafhankelijke ondersteuning. Gemeenschappelijke problemen M I S S I E 'Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden.' Mensen hebben recht op werk, sociale bescherming, behoorlijke huisvesting, een gezond leefmilieu, op culturele en maatschappelijke ontplooiing.

Nadere informatie

De werknemer opnieuw centraal in de toekomstige strategische richtsnoeren op vlak van vrijheid, veiligheid en recht

De werknemer opnieuw centraal in de toekomstige strategische richtsnoeren op vlak van vrijheid, veiligheid en recht Resolutie Van de Europese Confederatie van Onafhankelijke vakbonden (CESI) De werknemer opnieuw centraal in de toekomstige strategische richtsnoeren op vlak van vrijheid, veiligheid en recht Voor een betere

Nadere informatie

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be.

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be. Aan de Voorzitter van het OCMW van Wervik Steenakker 30 8940 WERVIK Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Aantal 2 OCMW/ STOF-SCP/2015 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag Geachte

Nadere informatie

HET BRUSSELS GEWEST ONDERTEKENT DE EERSTE INSCHAKELINGSCONTRACTEN!

HET BRUSSELS GEWEST ONDERTEKENT DE EERSTE INSCHAKELINGSCONTRACTEN! PERSDOSSIER PRIMEUR: EEN JOB VOOR 12 MAANDEN VOOR DE MEEST KWETSBARE BRUSSELSE JONGEREN HET BRUSSELS GEWEST ONDERTEKENT DE EERSTE INSCHAKELINGSCONTRACTEN! KABINET VAN MINISTER GOSUIN 13/07/2016 Inhoud

Nadere informatie

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS O6 DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS 6.1. Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap De Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap (NHRPH) onderzoekt dossiers die te maken hebben

Nadere informatie

Ons bedrijf. Onze missie

Ons bedrijf. Onze missie Succesvolle partnerships tot stand brengen in de Europese Unie Ons bedrijf KomFort is een bedrijf gespecialiseerd in commerciële dienstverlening. We begeleiden u stap voor stap tijdens uw samenwerking

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via Aan de Voorzitter van het OCMW van Dilbeek Itterbeeksebaan 210 1701 Itterbeek Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Aantal 1 OCMW / W65B / 2016 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag

Nadere informatie

BEGELEIDINGSINSTRUMENT INDIVIDUELE BEROEPSOPLEIDING

BEGELEIDINGSINSTRUMENT INDIVIDUELE BEROEPSOPLEIDING BEGELEIDINGSINSTRUMENT INDIVIDUELE BEROEPSOPLEIDING De Individuele Beroepsopleiding (IBO) is bedoeld voor jobs waar ondernemers geen geschikte kandidaten voor vinden. De ondernemer kan via dat systeem

Nadere informatie

Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN. het sociaal onderzoek van het OCMW

Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN. het sociaal onderzoek van het OCMW Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN het sociaal onderzoek van het OCMW WEGWIJS IN HET SOCIAAL ONDERZOEK in negen stappen... Wat is het sociaal onderzoek? Waarom het sociaal onderzoek? Wie voert

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/10/107 BERAADSLAGING NR. 09/054 VAN 1 SEPTEMBER 2009, GEWIJZIGD OP 3 NOVEMBER 2009 EN OP 7 SEPTEMBER 2010,

Nadere informatie

Diversiteit : actieplan 2009-12

Diversiteit : actieplan 2009-12 Diversiteit : actieplan 2009-12 Diversiteit Waarom? Belangrijk en noodzakelijk begin: Alleen iemand die met twee ogen naar de wereld kijkt, ziet perspectief. Wie met 1 oog kijkt, ziet geen perspectief.

Nadere informatie

Niet-gebruik van en niet-toegang tot rechten

Niet-gebruik van en niet-toegang tot rechten Niet-gebruik van en niet-toegang tot rechten Elektronische gegevensuitwisselingen 28 april 2015 Henk Van Hootegem henk.vanhootegem@cntr.be 02/2012.31.71 Plan 1.Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid

Nadere informatie

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Het hebben van een baan is nog geen garantie op sociale integratie indien deze baan niet kwaliteitsvol is en slecht betaald. Ongeveer een vierde van de werkende Europeanen

Nadere informatie

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 1. OPDRACHTEN VAN HET OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN 1.1 Wettelijke basis De opdrachten van het Observatorium staan opgesomd

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

Lijst van de organisaties die wettelijk klant zijn van het OFO

Lijst van de organisaties die wettelijk klant zijn van het OFO Lijst van de organisaties die wettelijk klant zijn van het OFO Algemeen Rijksarchief en Rijksarchieven in de Provinciën Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie Belgisch Instituut voor

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk bij de directie Europees recht van de FOD Buitenlandse Zaken - Presentatie

Vrijwilligerswerk bij de directie Europees recht van de FOD Buitenlandse Zaken - Presentatie Vrijwilligerswerk bij de directie Europees recht van de FOD Buitenlandse Zaken - Presentatie Jacobs Marie (december 2014) 1 Vrijwilligerswerk bij de directie Europees recht van de FOD Buitenlandse Zaken

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZG/15/219 BERAADSLAGING NR. 15/082 VAN 1 DECEMBER 2015 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen AC-Kruidtuin - Food Safety Center Kruidtuinlaan 55 1000 Brussel Tel.: 02 211 82 11 www.favv.be Verantwoordelijke uitgever: Herman Diricks Februari

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS De opbouw van het verhaal Gekleurde armoede Een maatschappelijke uitdaging Leefwereld: het leven zoals het is Gekleurde armoede en hulpverlening Het perspectief van de

Nadere informatie

In artikel 23 van dezelfde wet, worden de onderdelen b), c), d) en f) opgeheven.

In artikel 23 van dezelfde wet, worden de onderdelen b), c), d) en f) opgeheven. HOOFDSTUK 1 Geestelijke gezondheidszorg-beroepen Afdeling 1 Wijziging van de wet van 4 april 2014 tot regeling van de geestelijke gezondheidszorgberoepen en tot wijziging van het koninklijk besluit nr.78

Nadere informatie

A D V I E S Nr Zitting van woensdag 7 december

A D V I E S Nr Zitting van woensdag 7 december A D V I E S Nr. 2.009 ------------------------------- Zitting van woensdag 7 december 2016 ---------------------------------------------------- Honderdjarig bestaan van de IAO De toekomst van de arbeid

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk.

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 125 van 18 april 2008 over het ontwerp van koninklijk besluit

Nadere informatie

1. De partnerrelatie. 1.1 Een relatie in evolutie

1. De partnerrelatie. 1.1 Een relatie in evolutie Mensen zijn sociale wezens. De meeste mensen hebben behoefte aan contact en aan samenleven met anderen. Zowel gezins- en familieleden als vrienden zijn waardevolle schakels in uw sociale netwerk. Dat netwerk

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT DECREET. houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat. van Kinderrechtencommissaris. Artikel 1

VLAAMS PARLEMENT DECREET. houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat. van Kinderrechtencommissaris. Artikel 1 VLAAMS PARLEMENT DECREET houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat en instelling van het ambt van Kinderrechtencommissaris Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschaps- en gewestaangelegenheid.

Nadere informatie

N Mensenrechten A Brussel, 15 december 2015 MH/JC/AS ADVIES. over HET VOORONTWERP VAN NATIONAAL ACTIEPLAN BEDRIJVEN EN MENSENRECHTEN

N Mensenrechten A Brussel, 15 december 2015 MH/JC/AS ADVIES. over HET VOORONTWERP VAN NATIONAAL ACTIEPLAN BEDRIJVEN EN MENSENRECHTEN N Mensenrechten A Brussel, 15 december 2015 MH/JC/AS 740-2015 ADVIES over HET VOORONTWERP VAN NATIONAAL ACTIEPLAN BEDRIJVEN EN MENSENRECHTEN Hoge Raad voor de Zelfstandigen en de KMO WTC III (17 e verd.)

Nadere informatie

Versie november 2015 Beroepsprocedure. WEGWIJS IN het beroep tegen een OCMW-beslissing

Versie november 2015 Beroepsprocedure. WEGWIJS IN het beroep tegen een OCMW-beslissing Versie november 2015 Beroepsprocedure WEGWIJS IN het beroep tegen een OCMW-beslissing WEGWIJS IN HET BEROEP TEGEN EEN OCMW BESLISSING in dertien stappen... Wat moet ik doen bij een beslissing van een OCMW?

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

Geachte Dames en Heren,

Geachte Dames en Heren, Trefdag 'Patiënt en professional, samen sterker' UZ Gent 1 december 2016 19u Bijdrage gedeputeerde Couckuyt, met als titel: Vermaatschappelijking van zorg: het belang van zelfzorg en gebruikersparticipatie

Nadere informatie

RAADGEVEND COMITÉ VOOR DE PENSIOENSECTOR

RAADGEVEND COMITÉ VOOR DE PENSIOENSECTOR RAADGEVEND COMITÉ VOOR DE PENSIOENSECTOR Het Raadgevend comité voor de pensioensector, dat werd opgericht krachtens het koninklijk besluit van 5 oktober 1994 houdende oprichting van een Raadgevend comité

Nadere informatie

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES «WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES Brussel wordt gekenmerkt door een grote concentratie van armoede in de dichtbevolkte buurten van de arme sikkel in het centrum van de stad, met name

Nadere informatie

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Georges Dockx DE JUISTE MARKETING Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Uitgegeven door Georges Dockx in samenwerking met BOEK MAKERIJ.be D/2015/Georges Dockx, auteur-uitgever

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/13/105 BERAADSLAGING NR. 13/045 VAN 7 MEI 2013 INZAKE DE UITWISSELING VAN PERSOONSGEGEVENS TUSSEN DE (BELGISCHE)

Nadere informatie

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen?

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Cascade van beleidsniveaus en beleidsteksten Beleid EU Strategie Europa 2020 Europees werkgelegenheidsbeleid Richtsnoeren

Nadere informatie

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú De Socialistische Fractie in het Europees Parlement streeft naar de garantie dat iedereen zich volledig aanvaard voelt zoals hij of zij is, zodat we in onze gemeenschappen

Nadere informatie

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen?

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Verantwoordelijke Uitgever: Daniël Samyn, Dienst Beroepsopleiding, departement Onderwijs en Vorming, Koning Albert-II laan 15, 1210 Brussel

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Vacature coördinator

Vacature coördinator LETS Vlaanderen vzw Wellekensstraat 45, 9300 Aalst E-mail: info@letsvlaanderen.be Functie-omschrijving Vacature coördinator Korte omschrijving HERNIEUWDE OPROEP Als nieuw erkende sociaal-culturele beweging

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Ondersteunend/Epert A1 December 2009 ONDERSTEUNEND/EXPERT A1 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Ondersteunend/Epert

Nadere informatie

Gelet op hoofdstuk IV van de Grondwet;

Gelet op hoofdstuk IV van de Grondwet; 1/5 SAMENWERKINGSAKKOORD TUSSEN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP, HET VLAAMSE GEWEST EN DE DUITSTALIGE GEMEENSCHAP BETREFFENDE DE BEVORDERING VAN DE ALGEMENE SAMENWERKING Gelet op hoofdstuk IV van de Grondwet; Gelet

Nadere informatie

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Document opgesteld door: vzw de Keeting vzw Recht-Op Kroonstraat 64/66 Lange Lobroekstraat 34 2800 Mechelen 2060 Antwerpen email: info@dekeeting.be

Nadere informatie

Studiedag over pensioenen 09.06.2015

Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Dames en heren, Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Vooreerst dank ik u voor de uitnodiging op deze studiedag. U hebt mij uitgenodigd om te spreken over een fundamentele kwestie: «Met welke uitdagingen

Nadere informatie

2. Samenwerkingsakkoord tussen de federale Staat, de Gemeenschappen en de Gewesten betreffende de bestendiging van het armoedebeleid

2. Samenwerkingsakkoord tussen de federale Staat, de Gemeenschappen en de Gewesten betreffende de bestendiging van het armoedebeleid 137 2. Samenwerkingsakkoord tussen de federale Staat, de Gemeenschappen en de Gewesten betreffende de bestendiging van het armoedebeleid Het Samenwerkingsakkoord tussen de federale Staat, de Gemeenschappen

Nadere informatie

Bijlage Samenwerkingsakkoord tussen de federale Staat, de Gemeenschappen en de Gewesten betreffende de bestendiging van het armoedebeleid

Bijlage Samenwerkingsakkoord tussen de federale Staat, de Gemeenschappen en de Gewesten betreffende de bestendiging van het armoedebeleid Bijlage 2 253 Bijlage 2 Samenwerkingsakkoord tussen de federale Staat, de Gemeenschappen en de Gewesten betreffende de bestendiging van het armoedebeleid Het Samenwerkingsakkoord tussen de federale Staat,

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Sociale rechten en handicap POSITIENOTA

Sociale rechten en handicap POSITIENOTA Sociale rechten en handicap POSITIENOTA FEBRUARI 2015 1. INLEIDING Onder sociale rechten verstaan wij rechten die toegekend worden door het socialezekerheidssysteem, zoals de geneeskundige verzorging,

Nadere informatie

De FOD Economie informeert u! De innovatiepremie. Een creatieve werknemer belonen? Ja! Dankzij de fiscale vrijstelling van de innovatiepremies

De FOD Economie informeert u! De innovatiepremie. Een creatieve werknemer belonen? Ja! Dankzij de fiscale vrijstelling van de innovatiepremies De FOD Economie informeert u! De innovatiepremie Een creatieve werknemer belonen? Ja! Dankzij de fiscale vrijstelling van de innovatiepremies De innovatiepremie Een creatieve werknemer belonen? Ja! Dankzij

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling "Sociale Zekerheid"

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling "Sociale Zekerheid" SCSZ/14/102 BERAADSLAGING NR. 14/054 VAN 1 JULI 2014 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS MET

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 4 Periode... 4 Overzicht voor de Federale-, Programmatorische overheidsdiensten, het Ministerie van

Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 4 Periode... 4 Overzicht voor de Federale-, Programmatorische overheidsdiensten, het Ministerie van Monitoring - Overheids Gebruik van de e-procurement-toepassingen door de diensten van de federale Staat juli 2013 september 2013 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 4 Periode... 4 Overzicht

Nadere informatie

Werk. Omdat een andere blik je leven verrijkt

Werk. Omdat een andere blik je leven verrijkt Werk vanuit bekeken Omdat een andere blik je leven verrijkt (Samen)werken met autisme Autisme heeft invloed op het hele leven, dus ook op de werkplek. Autisme brengt talenten en kwaliteiten met zich mee

Nadere informatie

FEDERALE PRIJS ARMOEDEBESTRIJDING 2010 *** Reglement

FEDERALE PRIJS ARMOEDEBESTRIJDING 2010 *** Reglement FEDERALE PRIJS ARMOEDEBESTRIJDING 2010 *** Reglement Hoofdstuk 1: voorwerp van het reglement Artikel 1 Dit reglement bepaalt het doel, de deelnemingsvoorwaarden, de selectieprocedure en de toekenningcriteria

Nadere informatie

nr. 191 van MARTINE TAELMAN datum: 5 januari 2015 aan PHILIPPE MUYTERS Dienstenchequebedrijven - Aanwervingsvoorwaarden

nr. 191 van MARTINE TAELMAN datum: 5 januari 2015 aan PHILIPPE MUYTERS Dienstenchequebedrijven - Aanwervingsvoorwaarden SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 191 van MARTINE TAELMAN datum: 5 januari 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Dienstenchequebedrijven - Aanwervingsvoorwaarden Op 1 augustus

Nadere informatie

WEGWIJS VOOR. zelfstandigen in moeilijkheden. WEGWIJS IN Een uitgave van POD Maatschappelijke Integratie. Versie mei 2014 Zelfstandigen

WEGWIJS VOOR. zelfstandigen in moeilijkheden. WEGWIJS IN Een uitgave van POD Maatschappelijke Integratie. Versie mei 2014 Zelfstandigen Versie mei 2014 Zelfstandigen WEGWIJS IN Een uitgave van POD Maatschappelijke Integratie De POD MI is een overheidsdienst die ernaar streeft een menswaardig bestaan te waarborgen aan alle personen. http://www.mi-is.be

Nadere informatie

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be.

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be. Aan de Voorzitter van het OCMW van Knokke-Heist Kraaiennestplein 1 bus 2 8300 Knokke-Heist Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Aantal 2 OCMW / RMIB-SFGE / 2015 Betreft: Geïntegreerd

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Gelet op de aanvraag van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening van 2 augustus 2007;

Gelet op de aanvraag van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening van 2 augustus 2007; SCSZ/07/145 1 BERAADSLAGING NR. 07/047 VAN 4 SEPTEMBER 2007 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS BETREFFENDE GEDETACHEERDE WERKNEMERS, ZELFSTANDIGEN, STAGIAIRS EN ZELFSTANDIGE STAGIAIRS

Nadere informatie

RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES. Over het voorontwerp actieplan Maatschappelijk verantwoord ondernemen in België.

RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES. Over het voorontwerp actieplan Maatschappelijk verantwoord ondernemen in België. RVV 373 RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES Over het voorontwerp actieplan Maatschappelijk verantwoord ondernemen in België. Brussel, 5 februari 2007 SAMENVATTING Via een brief van 10 juli 2006 heeft de Staatssecretaris

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling "Sociale Zekerheid"

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling "Sociale Zekerheid" SCSZ/14/177 BERAADSLAGING NR. 14/096 VAN 4 NOVEMBER 2014 BETREFFENDE DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR

Nadere informatie

De ministerraad keurt de verdeling van de bevoegdheden van de regeringsleden goed.

De ministerraad keurt de verdeling van de bevoegdheden van de regeringsleden goed. Ministerraad van 23 oktober 2014 BEVOEGDHEDEN VAN DE REGERINGSLEDEN De ministerraad keurt de verdeling van de bevoegdheden van de regeringsleden goed. Eerste minister Charles Michel Hoofdbevoegdheid: FOD

Nadere informatie

1/09/ /12/2015

1/09/ /12/2015 Extra tewerkstellingsplaatsen in PC 319.01 voor laatstejaars studenten uit het deeltijds onderwijs 1/09/2014 31/12/2015 BROCHURE VOOR CLW PC 319.01 1. Het project Werken en studeren Situering project Eind

Nadere informatie

Opdrachtsverklaring Missie - Visie

Opdrachtsverklaring Missie - Visie Opdrachtsverklaring Missie - Visie 1. Missie Sint-Lodewijk biedt aangepast onderwijs en/of begeleiding op maat aan kinderen, jongeren en volwassenen met een motorische beperking. Ook het gezin en breder

Nadere informatie

Nawoord. Armoede vandaag

Nawoord. Armoede vandaag Nawoord Via hun levensverhaal laten Emilie en Nico ons binnenkijken in de leefwereld van mensen in armoede. Het is een beklijvend getuigenis over hun dagelijkse strijd om te overleven, ook over hun verlangen

Nadere informatie

Het Belang van het Kind: een dialoog tussen theorie en praktijk. Het belang van het kind in familiale aangelegenheden

Het Belang van het Kind: een dialoog tussen theorie en praktijk. Het belang van het kind in familiale aangelegenheden E. Merille Het Belang van het Kind: een dialoog tussen theorie en praktijk Het belang van het kind in familiale aangelegenheden Document ter voorstelling van de Conferentie 1304_CONCEPT-FORM-NL-DEF.indd

Nadere informatie

Ontwerp van samenwerkingsakkoord

Ontwerp van samenwerkingsakkoord Ontwerp van samenwerkingsakkoord Tussen: de Franse Gemeenschap Vertegenwoordigd door Mevrouw Fadila LAANAN, Minister van Cultuur, Audiovisuele Zaken, Gezondheid en Gelijkheid van Kansen En: de Vlaamse

Nadere informatie

Thema 4: Competentiemanagement

Thema 4: Competentiemanagement Thema 4: Competentiemanagement Competentiemanagement (of management van vaardigheden) is de praktijk van het begrijpen, ontwikkelen en inzetten van mensen en hun competenties. Hoewel competentiemanagement

Nadere informatie

De OCMW op weg naar 2020 in sociaal woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk

De OCMW op weg naar 2020 in sociaal woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk De OCMW op weg naar 2020 in sociaal woelige tijden Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk Inhoud Een korte terugblik Het OCMW anno 2011: Sociaal woelige

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 19 mei 2005; A. CONTEXT VAN DE AANVRAAG EN ONDERWERP ERVAN

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 19 mei 2005; A. CONTEXT VAN DE AANVRAAG EN ONDERWERP ERVAN SCSZ/05/83 1 BERAADSLAGING NR. 05/030 VAN 7 JUNI 2005 M.B.T. DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR HET FONDS VOOR BESTAANSZEKERHEID VAN DE WERKLIEDEN UIT HET BOUWBEDRIJF AAN DE UITBETALINGSINSTELLINGEN

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen Stuk 2223 (2003-2004) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2003-2004 5 maart 2004 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen betreffende een

Nadere informatie

NAAR EEN EUROPA VOOR ALLE LEEFTIJDEN

NAAR EEN EUROPA VOOR ALLE LEEFTIJDEN NL NAAR EEN EUROPA VOOR ALLE LEEFTIJDEN AGE- STANDPUNT IN HET KADER VAN HET 2007 - EUROPEES JAAR VAN GELIJKE KANSEN VOOR IEDEREEN The European Older People s Platform La Plate-forme européenne des Personnes

Nadere informatie