MS en partners. Lancering Jongerensite. Project Revalidatierobotica. Met 9 PmMS naar Machu Picchu. MS-week: september.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MS en partners. Lancering Jongerensite. Project Revalidatierobotica. Met 9 PmMS naar Machu Picchu. MS-week: 10-16 september."

Transcriptie

1 Jaargang 4 nr. 2 juni, juli, augustus 2012 AFGIFTE KANTOOR 3500 Hasselt 1 P2A9117 In deze editie: Lancering Jongerensite Project Revalidatierobotica II Met 9 PmMS naar Machu Picchu MS-week: september MS en partners Een driemaandelijkse uitgave van de vzw MS-Liga Vlaanderen

2 Jaargang 4 - nr. 2 juni, juli, augustus 2012 Driemaandelijkse uitgave van de vzw MS-Liga Vlaanderen In dit nummer Edito 3 Uit de medische wereld 4 Column 6 Wellness 8 Sociaal beleid 12 Uit de werking 22 Op de praatstoel 36 Communicatie en 45 fondsenwerving (Inter)nationaal 54 Vrije tijd 58 Tips en seintjes 64 Colofon 66

3 3 Editoriaal Beste lezer Als partner van een persoon met MS (PmMS) voel ik mij goed als ik mijn echtgenote kan helpen bij een aantal activiteiten die haar niet meer zo goed liggen, die haar moeite kosten. Ik voel me echter ook dikwijls gefrustreerd, omdat ik zo weinig kan doen. Ik kan die vermoeidheid niet terugdringen, de pijn niet oplossen, de onzekerheden niet wegnemen. Heeft u dat ook wel eens? Toch mogen wij ons hierdoor niet laten tegenhouden of ontmoedigen, want het heeft voor hen die onze hulp kunnen gebruiken wél betekenis. Wat in onze ogen soms kleinigheden lijken, kan zo belangrijk zijn voor hen die onze hulp nodig hebben. Dit is prachtig verwoord door Bram Vermeulen: Ik heb een steen verlegd in een rivier op aarde. Het water vindt altijd een weg omheen. De stroom van een rivier hou je niet tegen. Het water gaat nu anders dan voorheen. Partner in de brede zin Een luisterend oor en de zekerheid bieden dat er hulp zal zijn als er om gevraagd wordt, een schouder om op uit te huilen. Dikwijls betekenen deze kleinigheden dat de PmMS zich geen zorgen hoeven te maken over het omgaan met hun beperkingen, en zich net kunnen focussen op hun mogelijkheden. Vandaar dat we dit nummer van MS-Link wijden aan de partners van PmMS. Maar dan partners in de ruime betekenis van het woord. Want de PmMS kunnen de hulp van alle mogelijke bondgenoten gebruiken in de strijd tegen MS, en de Liga dus ook. Levenspartners, partners in de zorg, financiële partners, partners die mee zoeken naar oplossingen in het bestrijden van MS en de daarbij optredende symptomen, partners die mee zoeken naar innovatieve technologische oplossingen die het dagelijks comfort van PmMS verhogen. Graag sta ik ook even stil bij de grootste groep bondgenoten, partners in de strijd tegen MS, de vrijwilligers. Wat zou onze organisatie en onze samenleving zijn zonder vrijwilligers? De Raad voor Vrijwilligers verwoordt het treffend als volgt: Zonder al dat vrijwilligerswerk zou de samenleving absoluut verschralen: vrijwilligerswerk consolideert het sociaal kapitaal van onze samenleving, het leidt tot sociale cohesie, warmte en samenwerking." De diversiteit van het vrijwilligerswerk heeft daarnaast, ook voor de Liga, tevens een economisch belang. Heel wat activiteiten en noden worden immers georganiseerd en ingevuld door vrijwilligers die zich belangeloos inzetten in een waaier van sectoren. In vzw s waar naast vrijwilligers ook betaalde medewerkers in dienst zijn, komt het aantal vrijwilligers neer op voltijdse werkkrachten per jaar. Dat levert die organisaties een kostenbesparing op van ongeveer 2,4 miljard euro, indien het om betaald werk zou gaan. Als je het opentrekt naar alle vrijwilligers in alle organisaties komt men aan tot voltijdse krachten per jaar. (Maxim Loose, Hoger Instituut voor de Arbeid). Focus op capaciteiten Elders in dit nummer kunt u lezen dat men er in een aantal bedrijven in geslaagd is de omslag te maken van een cultuur met focus op iemands handicap, naar aandacht voor de capaciteiten van medewerkers. Door met velen de kleine dagelijkse zorgen van PmMS te verlichten bieden we hen de mogelijkheid om zich ook op hun capaciteiten te focussen: wat kan ik nog, waar ben ik goed in? Binnen het bereik van de mogelijkheden zo ver mogelijk gaan, dat is de uitdaging. Dat is ook het opzet van de trektocht die met 9 PmMS gemaakt wordt langs de Incatrail naar Machu Picchu. Omdat deze en andere uitdagingen voor PmMS enkel mogelijk zijn dankzij de hulp van die vele partners, worden zij in dit nummer in de spotlights gezet. Klaus KNOPS Voorzitter MS-Liga Vlaanderen Foto: Ilse Fimmers

4 4 Uit de medische wereld Project Revalidatierobotica II Provinciaal Hogeschool Limburg Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie (PHL REVAL) Als je je arm minder kan gebruiken, heeft dat een behoorlijke impact op je dagelijks functioneren. Bij aandoeningen zoals een herseninfarct, of bij multiple sclerose kan dat het geval zijn. Om de revalidatie van de arm bij deze patiënten te helpen verbeteren, werd in het Revalidatierobotica-II project van de Provinciale Hogeschool Limburg in samenwerking met 7 projectpartners, een revalidatiesysteem ontwikkeld met 2 doelen. Een robot als gigantische muis In de eerste plaats werd er, in samenwerking met het Expertisecentrum voor Digitale Media van de Universiteit Hasselt, het I-Travle systeem ontwikkeld (www.i-travle.eu). Dit is een softwarepakket waarbij de gebruiker een robot hanteert als aansturing van een computer (als een soort 3D-muis) en waarbij hij dan met de arm door een virtuele omgeving beweegt, zoals bij het besturen van een computerspelletje. Door de samenwerking van de software met de robot kunnen stimulerende bewegingsopdrachten worden gegeven voor de training van de arm. Achterliggend zijn er belangrijke bewegingsonderdelen ingebouwd in de spelletjes, waardoor de gebruiker minder de indruk heeft aan het oefenen, maar meer aan het spelen te zijn. Verder kan de robot ook kracht terugleveren aan de gebruiker. Hierdoor wordt het mogelijk om het apparaat in te zetten ter ondersteuning als de arm niet sterk genoeg is, of als tegenwerking om nog meer krachttraining uit te lokken. Om de bruikbaarheid en effectiviteit van deze software met de robot te onderzoeken werden reeds verschillende studies opgezet. Mijn vrouw vastpakken Na een trainingstudie van 8 weken, uitgevoerd in het Revalidatie en MS centrum in Overpelt bleek dat de meeste proefpersonen zeer tevreden waren over het systeem. Zo vertrouwde één van de deelnemers ons toe: "Ik lijd al jarenlang aan MS en kon de laatste jaren mijn vrouw enkel met één arm omarmen. Dankzij de oefeningen met de robotarm kan ik dat nu eindelijk weer met twee armen." Een andere deelnemer vertelde ons: "Ik ben een vurige supporter van KRC Genk. Dankzij de oefeningen met de robot kan ik terug in mijn handen klappen als ze een goal maken. Het is ook praktisch dat ik weer met de ene hand aan mijn neus kan krabben als ik jeuk heb, terwijl ik met de andere arm mijn rolstoel bedien (lacht). Vroeger moest ik dan eerst stoppen met rijden." Nog iemand anders gaf aan dat ze nu een volledige maaltijd zelfstandig kon eten, zonder hulp te moeten vragen. Ook kon ze langere teksten mailen naar haar kinderen in het buitenland. Zit mijn jasje goed? Een tweede doel binnen dit project was het ontwikkelen van een draagbaar meetsysteem voor de armbewegingen. De ontwikkeling van dit systeem gebeurde door de Universiteit Maastricht (UM), in samenwerking met de Faculteit Bewegings- en Revalidatiewetenschappen van de KULeuven. Het meten van de exacte bewegingen van de arm is moeilijker dan deze van de benen, omdat de arm veel meer bewegingsmogelijkheden heeft. Normaal gezien kan dit ook enkel

5 5 correct gemeten worden in gespecialiseerde laboratoria met hoogtechnologische apparatuur. Dit is echter niet praktisch voor revalidatiecentra. Daarom werd het draagbare meetsysteem ontwikkeld, genaamd M-MAAS (Motion and Muscle Ambulatory Activity System). Het systeem is eenvoudig in gebruik voor de patiënt doordat de meetsensoren zijn ingebouwd in een jasje. Ook voor de begeleidende therapeut is het een gemakkelijk te gebruiken instrument aangezien het een duidelijk zicht geeft op de bewegingsmogelijkheden van de patiënt. Wie gaat dat betalen? Dit hele project werd uitgevoerd met financiële steun van het Europese Interreg programma. Dit programma vraagt dat instellingen uit de grensregio (België - Nederland) samenwerken en geeft dan extra steun. In die zin werd er over de nationale grenzen heen meegewerkt aan dit project. Zo waren onder meer het kenniscentrum Adelante uit Hoensbroek (NL), het Revalidatiecentrum Blixembosch en de Universiteiten van Maastricht en Eindhoven (NL) partners waarmee dit project werd uitgevoerd. Ook de provincies Belgisch Limburg, Nederlands Limburg en Nederlands Noord-Brabant hebben een kwart van het volledige projectbudget bijgedragen. Uiteraard zou het jammer zijn om de resultaten van het I-Travle project niet verder te zetten. Daarom werd er een aanvraag ingediend waarin financiering werd gevraagd om een vervolgproject te kunnen uitvoeren met aandacht voor automatische aanpasbaarheid van het systeem bij vermoeidheidsklachten die tijdens het trainen kunnen optreden, ter verbetering, maar ook naar het zelfstandig gebruik van het trainingssysteem in de thuissituatie. Peter FEYS REVAL PHL/UHasselt Karin CONINX EDM UHasselt Lore KERKHOFS MSREVA Geert ALDERS REVAL PHL/UHasselt Vervolg Ter afsluiting van het project vond er op 27 maart een symposium plaats aan de PHL. Tijdens dit symposium werden de projectresultaten en de ervaringen van de medewerkers en de deelnemende personen met MS voorgesteld. Het hele systeem (zowel de robot als het jasje met de sensoren) werd er tentoongesteld en er werden ook demonstraties gegeven. Om ook andere wetenschappers de kans te geven hun werk binnen de revalidatietechnologie voor te stellen werden er eveneens postersessies georganiseerd. REVAL software

6 6 Column Het is iets meer, mag dat? Het is lente. Op de foto sta ik met twee pakjes in mijn armen, eentje van 3,5 kg en een van 9 kg. Het kan ook iets meer zijn, en dat mag. Toch heb ik het gevoel dat ze behoorlijk zwaarder zijn en ik weet goed hoe dat komt. Ik zal het u vertellen. Het ene pakje heet Ian en het andere Aurélietje. De grijze bosbeer die ze vasthoudt, is grootvader Edgard. Het moet ongeveer 28 jaar geleden zijn dat ik nog zo twee lichtgewichten vasthield, toen mijn eigen kinderen. We wilden ze en ze kwamen er, bijna spontaan. Je organiseert er je naar en dat lukt aardig. Met schoonouders die vlakbij wonen en zowel graag als voorbeeldig voor kinderopvang zorgen. En vanaf de kleuterschool kunnen ze naar de school van mama die onderwijzeres is, op een boogscheut van huis. Ze studeren zonder onoverkomelijke hindernissen af, vinden een job en een lief (maar niet noodzakelijk in die volgorde) en daarna een huis. Om tenslotte zelf ouder te worden. Het lijkt allemaal heel gewoon, en zo was het eigenlijk ook. En toch. Een kind kopieert de ouders Hoe ouder mijn kinderen werden, hoe bewuster ik me werd van mijn verantwoordelijkheden tegenover hen, van mijn aandeel in hun later geluk. Een kind kopieert immers de ouders. Niet altijd, maar vaak. Ook niet altijd meteen. Soms eerst afstoten en later ouders worden. En hetzelfde geldt voor grootouders. Mijn kinderen voelen zich niet veilig in de auto zonder de veiligheidsgordel om. Ik vertrok destijds nooit (en nu nog niet) met hen in de auto zonder de gordels aan. Ik zei niet dat ze ze moesten omdoen. Ik zat achter het stuur en wachtte. Zo werd het een automatisme. We wilden consequent opvoeden en waren dat doorgaans ook. Maar er zijn ook momenten van twijfel geweest. Hebben we niet teveel neen gezegd? Zijn we niet te streng of te principieel? Je ziet uiteindelijk pas na jaren het resultaat van je pedagogische investering. Ik keek in de spiegel en kon daarin de sporen zien van de opvoeding die ik zelf had gekregen, en die niet feilloos is geweest. Maar dat is een opvoeding wellicht nooit. Dus ook niet die van mij aan mijn eigen kinderen. Ik maak mee hun wereld mooi of lelijk Ik zag mijn twee dochters opgroeien en ik besefte dat ik mee aan de wereld bouwde waarin zij zouden leven. Ik maak mee die wereld mooi of lelijk. En nu Lieve en Leen volwassen zijn, maken zij de wereld van hun kinderen, maar ook die waarin hun ouders en grootouders oud worden. Ze doen dat dan onder meer op basis van wat ze ons hebben zien doen, van wat wij voor de wereld en voor anderen deden. Wat je hen gaf, komt als een boemerang terug: zowel geweld en onverdraagzaamheid, als warmte en respect. Foto: Iwein Roelens

7 7 We maken dus allemaal elkaar. Iedereen draagt verantwoordelijkheid voor iedereen. We zijn allen partners. Vooral niet kwetsbaar zijn Dat is geen gemakkelijk statement in de maatschappij van vandaag, waar het accent onevenwichtig op onze rechten ligt, en waar de verantwoordelijkheden te vaak worden veronachtzaamd. Waar we iets te vaak onze leefwereld en de mensen zien vanuit onze eigen concentrische bril. In een samenleving waar we de neiging hebben om ons op te sluiten in onszelf en digitaal vooral aan elkaar laten zien hoe we gezien willen worden. Om vooral maar niet te kwetsbaar te zijn en te beantwoorden aan verwachtingen, van onszelf en van anderen.. Dat alles komt in mij op in de tuin met Ian en Aurélietje in de armen, twee snotters met het leven nog in de knop. Ik voel het gewicht van mijn verantwoordelijkheden. Als hun namen niet meer met verkleinwoorden worden geschreven, wil ik met oprechte fierheid die foto op de kast kunnen zetten. Edgard Eeckman Communicatiemanager Universitair Ziekenhuis Brussel Twitter #eeckman Oproep Edgard doctoreert aan de VUB over de patiënt-artsrelatie. Wil je daarover getuigen? Ga dan naar

8 8 Wellness Zumba: ook voor PmMS? Zumba is een groepsles die in fitnesscentra zeer populair is. De Zuid-Amerikaanse ritmes en opzwepende muziek in combinatie met stimulerende dansbewegingen verklaren dit succes. Veel mensen maken dan vaak de reflectie: Oei dat zal wel niks voor mij zijn. Fout! De voordelen van Zumba zijn zeer uitgebreid, gaande van verbetering van je conditie tot het sterker maken van spieren. Is Zumba ook voor personen met MS mogelijk of niet? Het antwoord is simpel: JA! Uiteraard moet het niveau aangepast zijn aan de mogelijkheden van de groep. Dit wil zeggen dat er regelmatig rustpauzes ingelast moeten worden, dat er voor en na de les de nadruk gelegd moet worden op stretching (het rekken van de spieren) en dat de intensiteit en de snelheid van de dansbewegingen aangepast zouden moeten zijn. Zumba kan ook zittend beoefend worden (eventueel in een rolstoel), waarbij dan vooral ook de armen en de rompspieren worden geoefend. Naast de reeds opgenoemde positieve punten aan Zumba wordt ook de coördinatie getraind. Daar het altijd in groep wordt gegeven zijn ook de sociale contacten een meerwaarde van deze activiteit. Van belang is dat de lesgever enige kennis over MS heeft. Dus: Zumba is absoluut een aanrader, want Zumba is Fun: alles kan en niets moet! foto: Ake van der Velden Paul VAN ASCH Kinesitherapeut Sporten met MS bij Fit Up te Kontich Maria Broeckx, Provinciale Afdeling MS-Liga Antwerpen, en Paul Van Asch, kinesitherapeut en zaakvoerder van Fit Up te Kontich, hebben samen een bewegingsprogramma opgezet om PmMS op een plezante, gezonde en medisch verantwoorde wijze te laten sporten. Eenmaal per week wordt er een groepsles (sportles) voor personen met MS georganiseerd bij Fit Up, Fitness- en Kinesitherapiecentrum in Kontich. Het betreft Zumba (door lesgever Ayar Castro) of ook andere lessen zoals evenwichtsoefeningen, stabilisatieoefeningen, stretching, krachtoefeningen Wanneer: elke donderdag van u. tot u. Kostprijs: 50,00 euro voor 10 lessen. Sportieve groeten Maria BROECKX en Paul VAN ASCH

9 9 Wij doen aan Zumba! Een getuigenis over Zumba voor minder mobiele mensen Ja, u leest het goed, elke donderdagvoormiddag verheugen wij ons al op de warme zuiderse klanken om even een uurtje alles van ons af te zetten. Om samen met een twaalftal totaal verschillende, maar toch door MS verbonden vrouwen ons aan aangepaste Zumba te wagen, met behulp van een stoel. Het gaat er losser en prettiger aan toe dan bij de kinesist, maar elke les wordt het toch weer wat moeilijker of zwaarder gemaakt. Deze Zumbales wordt gegeven door een man met een plan, die dan ook nog een vriendelijke adonis is. Alleen daarvoor zou een mens al beginnen te bewegen. De oefeningen die je niet (helemaal) kan, doe je mee tot het niet meer gaat, om dan met de volgende verder te gaan. Niemand die daar van wakker ligt en het gebeurt vrijwel bij iedereen wel eens. Naast het feit dat ik beweeg, geeft het mij ook foto: Ake van der Velden nog een vrolijk en goed gevoel voor de rest van de dag. Als ook jij het voelt kriebelen na dit alles te lezen, neem dan contact op met Maria Broeckx die ook dit initiatief onder haar hoede genomen heeft, waarvoor dank. Heren, jullie zijn ook van harte welkom uiteraard! Contactpersoon: Broeckx Maria, Arendonkstraat 21 te 2800 Mechelen GSM : Nancy DELHAYE

10 10 meer info: Onze traplift Uw comfort Gratis en vrijblijvende offerte Korte leveringstermijn (vanaf 1 week) Dienst na verkoop (24u/24) Gratis subsidieadvies Conform wetgeving Diverse afwerkingen Batterijvoeding NV Coopman Liften Heirweg 123 B-8520 Kuurne Unieke vering, hoog rij- en zitcomfort! De Life & Mobility scooters zijn de meest comfortabele scooters met een uniek gepatenteerd veersysteem. De scooters worden in Nederland ontwikkeld en gefabriceerd. Het gebruikerscomfort staat centraal over de hele lijn van de Life & Mobility scooters. Solo 3 & 4 : - 18 km/u - Tot 70 km ver - Unieke instelbare vering - Zetel met gasveer - Cruise control - Mezzo : - 15 km/u - Unieke instelbare vering - Zetel met gasveer - Compleet dashbord - NIEUWSTE model - Vivo: - Kleine scooter met vering! - Zwaardere batterijen - Makkelijk meeneembaar - Kleine draaicirkel - Voor meer info, contacteer uw dealer of informeer bij de importeur, Révimex bvba

11 11 Sociaal beleid Vakantieregeling Sociale Dienst Provincie Antwerpen In juli en augustus zal er enkel permanentie zijn op dinsdag en donderdag. De permanentie zal gesloten zijn van maandag 9 juli t/m vrijdag 20 juli. Provincie Limburg In juli en augustus zal er enkel permanentie zijn op woensdagvoormiddag. Provincie Vlaams-Brabant en Brussel De permanentie in Leuven is gesloten op de dinsdagen 24 juli en 7, 14 en 28 augustus. De permanentie in Zellik is gesloten op dinsdag 3 en donderdag 5 juli. Provincie West-Vlaanderen Brugge: gesloten van 16 juli t/m 10 augustus Kortrijk: gesloten van 16 juli t/m 31 augustus Torhout: gesloten van 23 juli t/m 17 augustus Veurne: de permanentie blijft open in juli en augustus Provincie Oost-Vlaanderen Tijdens de maanden juli en augustus is er permanentie als volgt: week van 2 juli: maandag- en woensdagnamiddag en donderdagvoormiddag week van 9 juli: maandagnamiddag en donderdagvoormiddag week van 16 juli: dinsdagvoormiddag week van 23 juli: dinsdagvoormiddag week van 30 juli: maandagnamiddag en donderdagvoormiddag week van 6 augustus: maandagnamiddag en donderdagvoormiddag week van 13 augustus: maandagnamiddag en donderdagvoormiddag week van 20 augustus: maandagnamiddag en donderdagvoormiddag week van 27 augustus: maandag- en woensdagnamiddag en donderdagvoormiddag Als MS uw mobiliteit beperkt Het nieuwe Onafhankelijkheid stap per stap Systeem Kan uw looppatroon significant verbeteren GRATIS testen! Contacteer onze firma met vermelding TEST WALKAIDE op het nummer +32(0) Tijdens het lopen geeft dit FES-apparaat (Functionele Elektrische Stimulatie) op het juiste moment een prikkel af waardoor de zenuw de spier activeert en de voet wordt opgetild om een meer natuurlijk, efficiënt en veilig gangpatroon te creëren. WalkAide heeft wereldwijd reeds duizenden patiënten geholpen bij het significant verbeteren van de mobiliteit en het revalidatieproces. WalkAide kan u helpen indien uw dropvoet het gevolg is van een beroerte (CVA) of ander hersenletsel (trauma), multiple sclerose (MS) en letsels aan het ruggenmerg. Voor meer informatie en een vrijblijvende test, gelieve contact op te nemen met Ortho-Medico Mutsaardstraat 47 B-9550 Herzele Tel. +32(0) Fax +32(0)

12 SpeediCath Sondes Onmiddellijk gebruiksklaar Voor een eenvoudige en veilige katheterisatie Coloplast Belgium NV/SA, De Gijzeleer Industrial Park, Guido Gezellestraat 121, B-1654 Beersel/Huizingen Het Coloplast logo is een geregistreerd handelsmerk van Coloplast A/S Alle rechten voorbehouden. V.U.: Gitte M. Hesselholt - Coloplast Belgium NV/SA, De Gijzeleer Industrial Park, Guido Gezellestraat 121, B-1654 Beersel / Huizingen.

13 13 Sociaal beleid Waardering en tips voor elke mantelzorger! Bij het ter perse gaan van deze editie van MS-Link, is de Dag van de mantelzorg weer voorbij. Toch houden wij eraan om iedereen die de zorg voor een persoon met MS op zich neemt van harte te danken voor hun enorme inzet. Het is niet altijd evident om er - dag in dag uit - te zijn voor een zieke partner, familielid of vriend. En soms laat dat zijn sporen na. Wereldwijd zijn er miljoenen mensen elke dag bezig met de zorg voor iemand die ziek is of beperkingen heeft omwille van een handicap. Niet beroepshalve, maar puur uit liefde, uit engagement of eenvoudigweg omdat het niet anders kan. Dat is zwaar. Zo zwaar dat heel wat mantelzorgers overbelast geraken. En vermits hun aantal omwille van de vergrijzing nog flink zal toenemen, is het niet denkbeeldig dat binnen afzienbare tijd een groot deel van de bevolking overbelast zal zijn vanwege mantelzorg. Ook in ons land is dat niet anders. Wanneer we de definitie van mantelzorg opzoeken, dan lezen we 'mantelzorg is de zorg voor chronisch zieken, gehandicapten en hulpbehoevenden door naasten: familieleden, vrienden, kennissen en buren. Kenmerkend is de reeds bestaande persoonlijke band tussen de mantelzorger en zijn of haar naaste. Daarnaast gaat het om langdurige zorg die onbetaald is.' Als mantelzorger sta je vaak dag en nacht voor je partner, je familielid, je vriend(in) klaar. En dat eist zijn tol. En al kunnen mantelzorgers veel aan, zij zijn ook niet onverwoestbaar. Een mogelijke burn-out is dan soms niet ver weg, al is de betrokken mantelzorger zich daar niet onmiddellijk van bewust. Vandaar dat het belangrijk is om de signalen van een mogelijke burn-out al vroeg te herkennen, met andere woorden: hoe vermijd je dat je in een negatieve spiraal terechtkomt? Tips voor de mantelzorger Een eerste tip is: zorg ook voor jezelf. Ben je te moe, slaap je slecht, verlies je de motivatie, heb je schuldgevoelens dan zijn dat stressignalen die je best ernstig neemt. Probeer dan toch voldoende rust en ontspanning in te bouwen en spreek erover met je huisarts. foto: Ake van der Velden Je zal vermoedelijk ook moeten leren om nee te zeggen. Niet eenvoudig, want vaak kan je de zorg niet overlaten aan iemand anders, omdat er simpelweg niemand kàn overnemen op dat moment. Toch is het belangrijk om prioriteiten te stellen en taken te delegeren: thuiszorgdiensten en vrijwilligers kunnen heel wat taken overnemen. Zo kan jij je beter toeleggen op taken die echt van jou verwacht worden. Tot slot een zeer belangrijke tip: zoek contact met lotgenoten. Zo hoor je hoe anderen ermee omgaan en voel je dat je niet alleen staat. Ervaringen delen, mekaar ondersteunen en leren van elkaar kunnen ervoor zorgen dat je meer energie krijgt en terug in een positieve spiraal terechtkomt. Uiteindelijk wordt iedereen daar toch beter en gelukkiger van? Rita VAN REEMPTS

14 14 Sociaal beleid Arbeid en zorg: hoe te combineren? Een overzicht van de wettelijke regelingen Mensen met een chronische aandoening of handicap willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen, ook als ze zorgbehoevend en afhankelijk worden van de hulp van derden. Die slaagkans wordt in grote mate mee bepaald door de inzet en het kunnen van de partner en andere mantelzorgers. De bereidheid om te zorgen is meestal geen probleem. Mantelzorg is echter veel meer dan alleen zorgen voor een dierbare. Er komt heel wat organisatie bij kijken, zeker als de zorg moet gecombineerd worden met een job. Reeds jaren wordt er geijverd voor een wettelijk, sociaal statuut voor de mantelzorger. Het is de bedoeling om een aantal van de huidige, negatieve gevolgen van de keuze voor thuiszorg weg te werken. De partner, mantelzorger of vrijwilliger zou tijdens de zorgperiode bijvoorbeeld zeker sociale rechten moeten kunnen verwerven of behouden. Tot nu toe bestaat dit statuut echter nog steeds niet. Wel bestaan er een aantal wettelijke mogelijkheden om zorg en arbeid te combineren of het werk een tijdje volledig of gedeeltelijk te onderbreken. Hieronder volgt een overzicht van een aantal mogelijke regelingen of premies waar een mantelzorger eventueel aanspraak op kan maken. Loopbaanonderbreking in het kader van medische bijstand U kan beroep doen op loopbaanonderbreking in het kader van medische bijstand om meer tijd te kunnen doorbrengen aan de zijde van een ernstig ziek gezins- of familielid. Onder gezinslid verstaat men de personen die met u samenwonen. Onder familielid verstaat men een verwant tot de tweede graad, zowel in bloedverwantschap (ouders, grootouders, kinderen, kleinkinderen, broers en zussen) als in aanverwantschap (dezelfde verwanten maar dan van de echtgeno(o)t(e) van de werknemer). U kan uw loopbaan volledig onderbreken, terugschroeven tot 4/5 prestaties, of deeltijds gaan werken. Deeltijdse werknemers die minstens 3/4 werken, kunnen naast een volledige onderbreking van hun prestaties ook kiezen voor een vermindering tot de helft. Deeltijdse werknemers die minder dan 3/4 werken, dienen hun activiteiten volledig stop te zetten. De duur van de onderbreking is minimum 1 maand en maximum 3 maanden per aanvraag. De onderbreking kan tot 12 maanden verlengd worden voor een volledige onderbreking of tot 24 maanden bij een deeltijds of 4/5 werkregime. Onder bepaalde voorwaarden kan de onderbreking verlengd worden tot 48 maanden. Gedurende deze vorm van loopbaanonderbreking betaalt de RVA u een vervangingsinkomen. De netto-bedragen van de uitkeringen zijn geïndexeerd en geldig sedert de laatste indexaanpassing van 1 februari Hou er wel rekening mee dat deze onderbrekingsuitkering nog onderworpen is aan de bedrijfsvoorheffing (10,13 % bij een volledige onderbreking en 17,15 % bij een vermindering van de prestaties). Hieronder leest u de bedragen bij onderbreking van een voltijdse tewerkstelling: Maandelijkse netto-uitkeringen RVA Volledige onderbreking 693,20 euro Vermindering met 1/2 < 50 jaar 319,52 euro 50 jaar en ouder 541,98 euro Vermindering met 1/5 < 50 jaar 108,40 euro 50 jaar en ouder 216,80 euro Voor wie? De meeste werknemers kunnen genieten van deze vorm van loopbaanonderbreking. Indien u echter in de openbare sector, het onderwijs of in een autonoom overheidsbedrijf werkt, neemt u best contact op met uw personeelsdienst om na te gaan of de overheid waarvan u afhangt dit heeft voorzien. Hoe vraagt u loopbaanonderbreking aan? U doet de aanvraag door een aangetekende brief te richten aan uw werkgever of door de brief persoonlijk aan hem af te geven en een dubbel te laten tekenen voor ontvangst. Vermeldt daarbij voor hoelang en op welke

15 15 wijze u van dit recht gebruik wilt maken. U voegt daarbij een attest van de behandelende geneesheer waarop vermeld staat dat u medische bijstand zal verlenen aan een ernstig ziek gezins- of familielid tot de tweede graad. Om de uitkering van de RVA te ontvangen moet u het aanvraagformulier C61 SV invullen (of C61 0B-SV indien u in een autonoom overheidsbedrijf werkt). Dit formulier verstuurt u bij voorkeur aangetekend naar de dienst loopbaanonderbreking van het RVA-kantoor van het ambtsgebied van uw woonplaats. U stuurt het formulier op ten vroegste 6 maanden vóór de aanvangsdatum van de onderbreking en ten laatste 2 maanden na de begindatum van de medische bijstand. Aanmoedigingspremie Aanvullend kan u ook de Vlaamse aanmoedigingspremie aanvragen. De basisvoorwaarde voor het verkrijgen van deze premie is dat u van de RVA de goedkeuring hebt gekregen voor het verlof voor medische bijstand. Bijkomende voorwaarde is dat de plaats van tewerkstelling in het Vlaamse Gewest gelegen moet zijn. De woonplaats speelt geen rol. Dit betekent dus dat Vlamingen die in Brussel of Wallonië werken, geen recht op deze premie hebben, maar werknemers die in Brussel of Wallonië wonen en in Vlaanderen werken er wel aanspraak op kunnen maken. De Vlaamse aanmoedigingspremie bedraagt respectievelijk 165,99 euro (volledige onderbreking), 110,66 euro (vermindering met 1/2) en 55,33 euro (vermindering met 1/5) per maand. Loopbaanonderbreking in het kader van ouderschapsverlof Als u nog jonge kinderen hebt, kan u eventueel ook het ouderschapsverlof opnemen. Ook deze vorm van loopbaanonderbreking biedt u de mogelijkheid uw arbeidsprestaties tijdelijk te schorsen of te verminderen. Het recht wordt u toegekend, zolang het kind de leeftijd van 12 jaar niet heeft bereikt. Er zijn 3 vormen van ouderschapsverlof: U kan uw prestaties volledig onderbreken gedurende maximum 3 maanden. Dit verlof kan gesplitst worden per maand of een veelvoud daarvan. U kan dus een aanvraag indienen voor 1, 2 of 3 maanden. Indien u voltijds werkt, kan u uw prestaties verminderen tot een deeltijdse betrekking gedurende maximum 6 maanden. Dit verlof kan gesplitst worden per periode van 2 maanden of een veelvoud daarvan. U kan dus een aanvraag indienen voor 2, 4 of 6 maanden. Bij een voltijdse tewerkstelling, kan u uw prestaties verminderen met 1/5 gedurende maximum 15 maanden. Dit verlof kan gesplist worden per periode van 5 maanden of een veelvoud daarvan. U kan dus een aanvraag indienen voor 5, 10 of 15 maanden. De bedragen en de aanvraagprocedure zijn dezelfde als hierboven. Ook hier kan u de Vlaamse aanmoedigingspremie aanvragen. Noot: de ministerraad heeft begin dit jaar beslist om het ouderschapsverlof uit te breiden van drie naar vier maanden. Het gaat om de uitvoering van een Europese richtlijn. Enkel voor kinderen die geboren zijn na 8 maart 2012 geeft de vierde maand recht op een uitkering van de RVA. Tijdskrediet Nog een andere mogelijkheid om arbeid en zorg te combineren is het opnemen van tijdskrediet. Deze maatregel maakt het mogelijk de beroepsloopbaan tijdelijk volledig of gedeeltelijk (deeltijds of met 1/5) te onderbreken en de vrijgekomen tijd te besteden aan familiale en sociale verplichtingen of om bepaalde persoonlijke projecten te realiseren. Vanaf 1 januari 2012 is de reglementering gewijzigd. Ook hier zijn er verschillende vormen: Uitkeringen toegekend zonder motief: 5 jaar beroepsloopbaan en 2 jaar anciënniteit bij de huidige werkgever kunnen voorleggen (1 jaar anciënniteit is voldoende indien het ouderschapsverlof voor alle rechthebbende kinderen is uitgeput en het tijdskrediet aansluit op het ouderschapsverlof). Onder deze vorm kan u 12 maand volledig tijdskrediet opnemen, 24 maanden deeltijds of 60 maanden voltijds. Een combinatie van deze stelsels tot een voltijds equivalent van 12 maanden is mogelijk. Uitkeringen toegekend met motief, zoals bijvoorbeeld instaan voor de verzorging van een zwaar ziek gezins- of familielid. De werknemer met 2 jaar anciënniteit bij de huidige werkgever heeft recht op een

16 16 bijkomend recht op onderbrekingsuitkering van maximaal 36 maanden volledige onderbreking, deeltijdse of 1/5 vermindering. Eindeloopbaan: werknemers van 55 jaar en ouder, kunnen de prestaties verminderen met 1/5 of verminderen tot een deeltijdse baan. U moet hiervoor minstens 55 jaar zijn en 25 jaar anciënniteit hebben als loontrekkende. Deze vorm van tijdskrediet neemt u per periode van 6 maanden (1/5 vermindering) of 3 maanden op (vermindering tot deeltijdse baan). Dit kan tot aan de pensioenleeftijd doorlopen. Hoe vraagt u tijdskrediet aan? Om tijdskrediet op te nemen, dient u een schriftelijke aanvraag in bij uw werkgever. Dit doet u 3 maanden vooraf als de organisatie meer dan 20 werknemers telt en 6 maanden vooraf als er minder dan 20 werknemers zijn. Indien er in uw organisatie minder dan 10 mensen tewerkgesteld zijn, heeft u het akkoord van uw werkgever nodig. Vergoeding en aanmoedigingspremie? Tijdens het tijdskrediet krijgt u een vergoeding van de RVA afhankelijk van het aantal jaren anciënniteit in de onderneming en aantal jaar beroepsverleden. Ook hier kan de Vlaamse aanmoedigingspremie worden aangevraagd. Dit recht op tijdskrediet staat volledig los van de loopbaanonderbreking in het kader van medische bijstand of ouderschapsverlof. De periode van het zorgverlof wordt dus niet in mindering gebracht op het tijdskrediet. Persoonlijk Assistentiebudget Wat ook te overwegen valt, is om eventueel gebruik te maken van het Persoonlijk Assistentiebudget (PAB). Een PAB is een budget dat het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap aan een persoon met een handicap toekent om assistentie bij de dagelijkse activiteiten van het leven te organiseren en te financieren. Met het PAB werft men assistenten aan, betaalt men hen voor zijn of haar diensten en wordt men aldus werkgever. Ook de partner of familie van de persoon met een handicap kan als assistent aangeworven worden en op die manier betaald worden om de zorg op te nemen. Krijgt uw zieke partner of familielid een PAB toegekend, dan kan u naargelang de hoogte van het budget beslissen om geheel of gedeeltelijk in dienst te treden. Dit klinkt misschien wat onwennig, maar het kan. Het PAB waarmee het loon en andere kleine uitgaven wordt betaald, kan op jaarbasis schommelen tussen 9 344,93 en ,69 euro (budgetten voor 2012). Deze bedragen worden één keer per jaar aan de index aangepast. Hiermee worden enerzijds directe kosten betaald zoals sociaalrechterlijke en fiscale lasten, verzekeringen (vb. arbeidsongevallenverzekering), eventuele supplementaire vergoedingen voor weekendwerk of ontslagkosten, het gewaarborgd loon bij ziekte, vakantie, feestdagen, zwangerschap ) en anderzijds indirecte kosten verbonden aan de uitvoering van de taak (openbaar vervoer, toegangstickets ). Met het PAB kan u ook de onkosten van vrijwillige assistenten betalen. Hoe vraagt u het PAB aan? Elke persoon met een handicap die ingeschreven is bij het Vlaams Agentschap kan een PAB aanvragen. Bent u nog niet ingeschreven bij het Vlaams Agentschap, dan neemt u best contact op met een multidisciplinair team (MDT) dat erkend is om dergelijke aanvragen te doen. De meeste ziekenfondsen hebben die erkenning, alsook de MS-klinieken (de Sociale Diensten van de MS-Liga niet). Dit MDT zal samen met u een inschalingsverslag opmaken (bij wat is er hulp nodig en voor hoeveel uren). Daarna is het de Commissie van deskundigen van het Vlaams Agentschap die zal oordelen over de hoogte van het budget. Ze houdt hierbij rekening met de noden en behoeften, onder meer afhankelijk van de aard en de ernst van de handicap en van uw leefsituatie. Blijkt dat de zorgbehoefte toeneemt, dan kan een verhoging van het budget worden aangevraagd. Lijkt dit voor uw situatie een goede oplossing, start dan tijdig de aanvraagprocedure. De overheidsgelden voor het PAB zijn immers onvoldoende om aan alle vragen te voldoen met een lange wachtlijst tot gevolg. Ook moet uw vraag geregistreerd zijn op de Centrale Registratie van Zorgvragen (CRZ). Dit kan u doen via een contactper-

17 17 soon. O.a. de maatschappelijk werkers van de MS-Liga kunnen de rol van contactpersoon op zich nemen. Meer informatie hieromtrent kunt u terugvinden in de MS-Link van maart 2012, alsook op Zorgverzekering De Vlaamse Zorgverzekering keert een premie uit aan mensen die thuis, in een serviceflat of rusthuis verblijven en omwille van ziekte, handicap of hoge leeftijd veel verzorging nodig hebben. Deze tegemoetkoming kan u gebruiken om niet-medische zorgen zoals gezins- en poetshulp te helpen financieren of om bepaalde hulpmiddelen aan te kopen. Ook kan het u in de gelegenheid stellen om een gedienstig familielid, vriend of buur die regelmatig boodschappen of allerhande klusjes voor u opknapt, financieel te vergoeden. De premie bedraagt 130 euro per maand, ongeacht de kosten of diensten waarop u beroep doet. Hoe vraagt u deze premie aan? Verblijft u thuis dan komt u in aanmerking als u over één van onderstaande attesten beschikt: - 35 punten scoren op de BEL-schaal die gebruikt wordt door de diensten van gezinszorg - een B- of C-forfait op de Katz-schaal die gehanteerd wordt door de thuisverpleging - minimum 15 punten scoren op de schaal die gebruikt wordt door de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid (FODSZ) bij het bepalen van de integratietegemoetkoming of de tegemoetkoming Hulp aan Bejaarden. Beschikt u niet over een van de bovenvermelde attesten, dan kan u steeds een score laten opmaken door een gemachtigd indicatiesteller. Dit kan eventueel door een dienst voor gezinshulp als die bij u aan huis komt. In het andere geval kan u contact opnemen met de sociale dienst van uw ziekenfonds of met uw zorgkas om na te vragen welke andere diensten in uw regio dergelijke machtiging hebben. Deze dienst zal dan aan de hand van de BEL-schaal uw zorgbehoevendheid bepalen. zal ontvangen. Als uw aanvraag aanvaard wordt, krijgt u van de zorgkas een positieve beslissing toegestuurd waarop vermeld staat hoeveel u zal ontvangen en voor welke periode. Deze periode kan variëren van 6 tot 36 maanden. Meestal zal de zorgkas u een nieuw attest vragen als de erkenningsperiode zijn einde nadert. Bij de start is er wel een wachttijd van 3 maanden. Krijgt u de erkenning vanaf januari, dan zal de eerste betaling pas eind mei volgen. Gemeentelijke of provinciale mantelzorgpremies Het kan ook de moeite zijn om eens na te vragen of uw gemeente of provincie een premie voor mantelzorgers of iets dergelijks voorziet. Zo kennen de provincies Antwerpen, Limburg en Oost-Vlaanderen en ongeveer 75 % van de gemeenten een premie toe. Elk bestuur hanteert wel een eigen reglement. De voorwaarden kunnen dus sterk uiteenlopen. Onkostenvergoeding voor vrijwilligers Vrijwilligers kunnen nooit voor hun prestaties betaald worden. De kosten die ze maken mogen wel vergoed worden mits respect voor de spelregels. Vanaf 1 januari 2012 bedraagt de maximum vrijstelling 31,44 euro per dag en 1 257,51 euro per jaar. Deze forfaitaire onkostenvergoeding kan gecombineerd worden met een reële vergoeding van de kilometers, beperkt tot km per jaar. Zo lang die maxima niet overschreden worden, zijn de vergoedingen niet belastbaar en niet onderworpen aan de RSZ. Bovenstaand overzicht is zeker niet volledig. Zo is er ook nog palliatief verlof, verlof om dwingende redenen, onbetaald verlof maar soms is trop te veel om in 1 keer op te noemen. Stiene CATTEEUW Aan de hand van het attest of het resultaat van het onderzoek beslist de zorgkas of u een tegemoetkoming

18 SW100 Klik de deur open Problemen met het openen van deuren? Doe het voortaan met één klik op de knop. Vanop een afstand, helemaal draadloos en meteen open. Dankzij de draaideurautomaat SW100 van Besam, die je ook op bestaande deuren kunt laten plaatsen. De ideale oplossing voor elk huis en appartement. Besam is dé specialist in automatische deuren. Je ziet ons overal: winkels, ziekenhuizen, bedrijven en ook in aangepaste woningen. Meer info? Bel ons of surf naar Besam België NV Tel: Fax: ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions

19 19 Sociaal beleid De Medische Adviesraad Zoals u allicht weet is de Medische Adviesraad één van de adviserende organen binnen de Nationale Belgische Multiple Sclerose Liga. Maar wat betekent dit concreet? We namen voor u een interview af met Prof. dr. Bénédicte Dubois, voorzitter van de Medische Adviesraad. Op het galaconcert sprak de voorzitter van de Nationale MS-liga in zijn toespraak over de Medische Adviesraad. Maar wat is dit eigenlijk? Zoals de naam het zegt, adviseert de Medische Adviesraad (MAR) de MS-Liga omtrent medische aspecten van MS. De Liga kan voor haar werking beroep doen op talloze personen, maar meestal zijn die niet medisch geschoold. Wanneer zij medische vragen krijgen, is het soms moeilijk hierop een medisch en wetenschappelijk correct antwoord te geven. Bovendien evolueert de medische kennis zo snel, dat wat gisteren waar was, vandaag achterhaald kan zijn. Om correcte wetenschappelijke en medische informatie aan haar leden te kunnen doorgeven, is het belangrijk dat de Liga op de hoogte is van de huidige stand van de medische en wetenschappelijke kennis rond MS. Ook over meer praktische elementen zoals de terugbetalingsvoorwaarden van bepaalde geneesmiddelen houdt de MAR de Liga op de hoogte. Wie zetelt er precies in deze MAR? De Medische Adviesraad bestaat uit 6 neurologen en een vertegenwoordiging van de nationale en de beide gemeenschapsliga s. De neurologen zijn Dr. D. Decoo, Dr. M. D hooghe, Prof. dr. B. Dubois, Dr. Guillaume, Dr. P. Seeldrayers en Prof. dr. C. Sindic. Zij zijn allen neurologen die zich in belangrijke mate toeleggen op MS, en samen beslaan hun kennis en ervaring de nodige expertise over zowel fundamenteel wetenschappelijke als toegepast klinische aspecten, en dit voor zowel de neurologische als de revalidatie-aspecten die van belang zijn bij de aanpak van MS. Dan worden vaak terugkerende vragen van personen met MS voorgelegd aan de neurologen en wordt er besproken welk antwoord hier best op wordt gegeven. De neurologen zelf brengen ook onderwerpen aan die belangrijk zijn voor de werking van de Liga. Tevens wordt er steeds een stand van zaken opgemaakt van de lopende klinische studies. Op die manier kan de informatie op de website(s) weer worden geactualiseerd. Tenslotte worden internationale initiatieven en contacten met de farmaceutische industrie besproken, en wordt er geëvalueerd op welke manier de Liga in België in deze projecten zijn steentje kan bijdragen. Kan de MAR beschouwd worden als een groep MS-experten die via de Liga informatie rond medische aspecten van MS doorgeven aan personen met MS en hun omgeving? Dat is inderdaad zo. Het is een groep neurologen die veel met MS bezig zijn, en de Liga bijstaan om correcte medische informatie door te geven. Uiteraard gaat het hier niet om individueel advies, want hiervoor gaat men best te rade bij de behandelende neuroloog. Het gaat over meer algemene medische gegevens zoals informatie over nieuwe geneesmiddelen, nieuws van op wetenschappelijke congressen Hoe gebeurt het overleg binnen de MAR? Drie tot vier keer per jaar komen de leden van de MAR samen met de Liga s.

20 20 Wat doen de Liga s (nationaal en de 2 gemeenschappen) met de informatie en de adviezen van de MAR? De relevante elementen van de MAR-vergaderingen worden binnen de Liga s verspreid. Deze beschouwen de adviezen van de MAR als bindend en publiceren zowel de voorlichtingselementen als de adviezen op hun website en/of in hun tijdschriften. De gemeenschapsliga s behouden echter wel de autonomie om voor publicatie van medische artikels in hun tijdschriften, zoals de medische rubriek in MS-Link, eventueel andere MS-specialisten aan het woord te laten. Wat is uw rol als voorzitter van de MAR? Voor het voorzitterschap is er een beurtrol, waarbij afwisselend een Nederlandstalige en een Franstalige neuroloog het voorzitterschap waarnemen voor een periode van 4 jaar. De voorzitter werkt in nauw contact met de voorzitter van de Nationale Liga, Baron Ch. van der Straten Waillet, en de secretaris-generaal, mevr. C. Tihon. Naast het voorzitten van de vergaderingen, is het de taak van de voorzitter om ook tussen de overlegmomenten doorstroming van nieuwe medische informatie naar de Liga s te coördineren. In feite kan de MAR beschouwd worden als een van de partners van de MS-Liga. Allen hebben immers slechts één doel voor ogen: bijdragen tot het welzijn van en een betere toekomst voor personen met MS. Wij danken u hartelijk voor het aangename interview en wensen u nog veel succes toe met uw voorzitterschap. Prof. dr. Bénédicte DUBOIS en Liesbeth POORTERS Het Vlaams Patiëntenplatform en het belang van patiëntenverenigingen die samenwerken Patiëntenverenigingen die samenwerken... waarom is dat belangrijk zou je je kunnen afvragen? Binnen het Vlaams Patiëntenplatform vzw (VPP) werken patiëntenverenigingen sinds 1999 samen aan een toegankelijke zorg op maat voor de patiënt en zijn omgeving. Patiëntenverenigingen zochten elkaar 13 jaar geleden op, omdat ze vaststelden dat ze elk afzonderlijk naar de minister stapten en jammer genoeg telkens te horen kregen: Jullie zijn geen representatieve partner. Eén sterke stem, één standpunt Om met één stem vanuit de patiënt te kunnen spreken, staken patiëntenverenigingen de koppen bij elkaar om in 1999 samen aan de wieg van het VPP te staan. Die 'stem van de patiënt' werd tot dan toe niet gehoord in het beleid. Ziekenfondsen verdedigden de belangen van de patiënt en ook artsen en andere zorgverstrekkers vonden dat ook zij de stem van de patiënt lieten horen. Er werd dus veel gepraat 'over' de patiënt in plaats van 'met' de patiënt. Het Vlaams Patiëntenplatform vzw wil de noden en knelpunten van patiënten die chronisch ziek zijn, samenbrengen en in stevige beleidsdossiers op het bureau van de juiste minister neerleggen. Het gaat dan om gemeenschappelijke noden en knelpunten die voor meer dan één groep patiënten een probleem vormen. Samen met vertegenwoordigers van verenigingen gaat het VPP na, in studiegroepen of op denkdagen, wat mogelijke oplossingen zijn om de kwaliteit van leven of de toegankelijkheid van de zorg te verhogen. Dit 'samen' doen, is belangrijk omdat de gebundelde ervaringen van patiënten uit verenigingen leiden tot één sterke stem van de patiënt met één standpunt dat neergelegd wordt bij het beleid.

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Inleiding Met deze brochure informeren we u graag over de mogelijkheden in de palliatieve zorg. Palliatieve zorg kan verleend worden op verschillende plaatsen:

Nadere informatie

FOCUS op. loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand

FOCUS op. loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand FOCUS op loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand Dankzij een loopbaanonderbreking in het tijd doorbrengen aan de zijde van een ernstig ziek gezins- of familielid. systeem.

Nadere informatie

Vraag dit verlof online aan. focus op. het tijdskrediet in de privésector

Vraag dit verlof online aan. focus op. het tijdskrediet in de privésector 0 Vraag dit verlof online aan focus op het tijdskrediet in de privésector Dankzij het tijdskrediet, de gewone loopbaanonderbreking voor de werknemers van de privésector, kunt u meer tijd vrijmaken voor

Nadere informatie

Vraag dit verlof online aan. FOCUS op. loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand

Vraag dit verlof online aan. FOCUS op. loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand Vraag dit verlof online aan FOCUS op loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand Dankzij een loopbaanonderbreking in het kader van medische bijstand kunt u meer tijd doorbrengen

Nadere informatie

Mogelijkheden van ondersteuning voor patiënt en omgeving

Mogelijkheden van ondersteuning voor patiënt en omgeving Mogelijkheden van ondersteuning voor patiënt en omgeving Thuis Patiënt: palliatieve premie sociaal fonds van de VLK (voor kankerpatiënten) Omgeving: werknemers: zelfstandigen: werklozen: loopbaanonderbreking:

Nadere informatie

Zijn er mogelijkheden om tijdelijk te stoppen met werken?

Zijn er mogelijkheden om tijdelijk te stoppen met werken? Zijn er mogelijkheden om tijdelijk te stoppen met werken? Mijn vader gaat de laatste tijd erg achteruit. Hij is echt oud en versleten. Zeker nu hij onlangs zijn heup gebroken heeft en hij de deur niet

Nadere informatie

FOCUS op. loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand

FOCUS op. loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand FOCUS op loopbaanonderbreking in het kader van het verlof voor medische bijstand Dankzij een loopbaanonderbreking in het tijd doorbrengen aan de zijde van een ernstig ziek gezins- of familielid. systeem.

Nadere informatie

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n. Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n. Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg 2 Inhoud Inl e i d i n g... 3 Ve r zo r g i n g t h u i s... 4 Ve r zo r g i n g o p een pa l l i at i e v e e e n

Nadere informatie

Ouderschapsverlof. 13.04.2006 Rev. 04.06.2012 Juridische dienst info@salar.be

Ouderschapsverlof. 13.04.2006 Rev. 04.06.2012 Juridische dienst info@salar.be 13.04.2006 Rev. 04.06.2012 Juridische dienst info@salar.be Ouderschapsverlof De redactie en uitgever streven naar optimale betrouwbaarheid en volledigheid van de verstrekte informatie, waarvoor ze echter

Nadere informatie

Aanvraag in het kader van de

Aanvraag in het kader van de Aanvraag in het kader van de U kunt dit aanvraagformulier gebruiken om de terugbetaling aan te vragen van niet-medische kosten of om een vergoeding te verkrijgen indien u thuis door een mantelzorger verzorgd

Nadere informatie

Zijn er mogelijkheden om tijdelijk te stoppen met werken?

Zijn er mogelijkheden om tijdelijk te stoppen met werken? Zijn er mogelijkheden om tijdelijk te stoppen met werken? Mijn vader gaat de laatste tijd erg achteruit, zeker nu hij onlangs zijn heup gebroken heeft. Hij kan de deur niet meer uit om voor zijn duiven

Nadere informatie

Wijziging van de reglementering van het tijdskrediet

Wijziging van de reglementering van het tijdskrediet Directie reglementering Tijdskrediet en Loopbaanonderbreking Communicatie Datum 29.12.2014 Wijziging van de reglementering van het tijdskrediet In toepassing van het federaal regeerakkoord van 09.10.2014

Nadere informatie

AZ Alma erkend als gespecialiseerd centrum voor chronische MS-patiënten

AZ Alma erkend als gespecialiseerd centrum voor chronische MS-patiënten vzw AZ Alma campus sijsele Gentse Steenweg 132 B-8340 Sijsele-Damme tel. 050 72 81 11 campus eeklo (Maatschappelijke Zetel) Moeie 18 B-9900 Eeklo tel. 09 376 04 11 www.azalma.be PERSBERICHT AZ Alma erkend

Nadere informatie

Welkom bij de Vlaamse Zorgkas. Wat meer uitleg over de zorgverzekering

Welkom bij de Vlaamse Zorgkas. Wat meer uitleg over de zorgverzekering Wat meer uitleg over de zorgverzekering Welkom bij de Vlaamse Zorgkas Wat is de zorgverzekering? De Vlaamse Regering heeft aan het eind van de jaren negentig de zorgverzekering in het leven geroepen. Waarom?

Nadere informatie

Overleg mdt en ouders Timing

Overleg mdt en ouders Timing Mariska Waldukat Sociaal werker Patiëntenbegeleiding Overleg mdt en ouders Timing Wat nu? Aanvraagprocedure Rechten? Indienen van de aanvraag Medisch onderzoek Beslissing 1 Contact kinderbijslagfonds Bedienden

Nadere informatie

www.vlaamsezorgverzekering.be

www.vlaamsezorgverzekering.be www.vlaamsezorgverzekering.be De Vlaamse zorgverzekering wil een (gedeeltelijke) dekking bieden van kosten voor niet-medische zorgen verleend aan een zorgbehoevende vernieuwde regeling vanaf 2003 om zorgverzekering

Nadere informatie

Oncologisch Centrum Sociale dienst. Wegwijs in de voorzieningen voor kankerpatiënten en hun naasten

Oncologisch Centrum Sociale dienst. Wegwijs in de voorzieningen voor kankerpatiënten en hun naasten Oncologisch Centrum Sociale dienst Wegwijs in de voorzieningen voor kankerpatiënten en hun naasten Inhoud 1. De Vlaamse Zorgverzekering (VZ)...5 2. De hospitalisatieverzekering...6 3. Tussenkomst in reisonkosten

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk en PAB / PGB HANDLEIDING VOOR BUDGETHOUDERS DIE WERKEN MET VRIJWILLIGE ASSISTENTEN

Vrijwilligerswerk en PAB / PGB HANDLEIDING VOOR BUDGETHOUDERS DIE WERKEN MET VRIJWILLIGE ASSISTENTEN Vrijwilligerswerk en PAB / PGB HANDLEIDING VOOR BUDGETHOUDERS DIE WERKEN MET VRIJWILLIGE ASSISTENTEN Laatst aangepast: 28/08/2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Vrijwilligerswerk: wat en voor wie?...

Nadere informatie

Vraag dit verlof online aan. FOCUS op. loopbaanonderbreking in het kader van ouderschapsverlof

Vraag dit verlof online aan. FOCUS op. loopbaanonderbreking in het kader van ouderschapsverlof Vraag dit verlof online aan FOCUS op loopbaanonderbreking in het kader van ouderschapsverlof Dankzij een loopbaanonderbreking in het kader van ouderschapsverlof kunt u meer tijd doorbrengen met uw jonge

Nadere informatie

Ouderen Informatie Punt

Ouderen Informatie Punt OCMW LICHTERVELDE Sociaal Huis Ouderen Informatie Punt Tegemoetkomingen Wat, wanneer, waar en hoe aanvragen DE TEGEMOETKOMING VOOR HULP AAN BEJAARDEN VOOR WIE? De tegemoetkoming kan worden aangevraagd

Nadere informatie

FOCUS op. het tijdskrediet in de privésector

FOCUS op. het tijdskrediet in de privésector 0 FOCUS op het tijdskrediet in de privésector Dankzij het tijdskrediet, de gewone loopbaanonderbreking voor de werknemers van de privésector, kunt u meer tijd vrijmaken voor uzelf of voor uw naasten. Via

Nadere informatie

Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg

Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg ZG/VZ/ZF/070507 In te vullen door de zorgkas ontvangstdatum Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier kunt u als zorgbehoevende een tegemoetkoming

Nadere informatie

Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg

Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg ZG/VZ/ZF/120607 In te vullen door de zorgkas ontvangstdatum Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier kunt u als zorgbehoevende een tegemoetkoming

Nadere informatie

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen?

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen? Het multidisciplinair team VAPH van VCLB Leuven Infobrochure voor leerlingen en hun ouders Wat betekent het CLB voor u? Het centrum voor leerlingenbegeleiding biedt informatie, advies, diagnostiek en korte

Nadere informatie

VERZEKERING: 1. Premiebetaling : 25 euro per jaar* (WIGWE 10 euro) 2. Verzekerd risico : Niet-medische kosten die een zorgbehoevende persoon heeft.

VERZEKERING: 1. Premiebetaling : 25 euro per jaar* (WIGWE 10 euro) 2. Verzekerd risico : Niet-medische kosten die een zorgbehoevende persoon heeft. B.E.L.-PROFIELSCHAAL Basis - Eerste - Lijns - profielschaal VERZEKERING: 1. Premiebetaling : 25 euro per jaar* (WIGWE 10 euro) 2. Verzekerd risico : Niet-medische kosten die een zorgbehoevende persoon

Nadere informatie

Vlaamse aanmoedigingspremie voor loopbaanonderbreking voor personeelsleden van de Vlaamse openbare sector en het Nederlandstalig onderwijs

Vlaamse aanmoedigingspremie voor loopbaanonderbreking voor personeelsleden van de Vlaamse openbare sector en het Nederlandstalig onderwijs Vlaamse aanmoedigingspremie voor loopbaanonderbreking voor personeelsleden van de Vlaamse openbare sector en het Nederlandstalig onderwijs 2 Het is vaak niet eenvoudig om een goed evenwicht te vinden tussen

Nadere informatie

Herziening PAB. Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg

Herziening PAB. Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg Herziening PAB Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg www.onafhankelijkleven.be donderdag

Nadere informatie

Zorgkas LM. Vlaamse Zorgverzekering. Zorgkas

Zorgkas LM. Vlaamse Zorgverzekering. Zorgkas Zorgkas LM Vlaamse Zorgverzekering Zorgkas Wat is de Vlaamse Zorgverzekering? De Vlaamse Zorgverzekering is een initiatief van de Vlaamse Overheid en zorgt ervoor dat er een maandelijkse tegemoetkoming

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor mantel- en thuiszorg (te gebruiken vanaf 1 januari 2004)

Aanvraagformulier voor mantel- en thuiszorg (te gebruiken vanaf 1 januari 2004) Aanvraagformulier voor mantel- en thuiszorg (te gebruiken vanaf 1 januari 2004) In te vullen door de zorgbehoevende bij een aanvraag voor mantel- en thuiszorg of een verandering van zorgvorm naar mantel-

Nadere informatie

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n 2 Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Z o r g m o g e l i j k h e d e n i n d e palliatieve zorg 3 Inleiding

Nadere informatie

Vlaamse aanmoedigingspremie voor loopbaanonderbreking voor personeelsleden van de Vlaamse openbare sector en het Nederlandstalige onderwijs

Vlaamse aanmoedigingspremie voor loopbaanonderbreking voor personeelsleden van de Vlaamse openbare sector en het Nederlandstalige onderwijs Vlaamse aanmoedigingspremie voor loopbaanonderbreking voor personeelsleden van de Vlaamse openbare sector en het Nederlandstalige onderwijs De aanmoedigingspremie wordt toegekend door de Vlaamse overheid.

Nadere informatie

8. Uw werknemer vraagt ouderschapsverlof

8. Uw werknemer vraagt ouderschapsverlof . Uw werknemer vraagt ouderschapsverlof.1. Wat is ouderschapsverlof?.1.1. Omschrijving Ouderschapsverlof is een regeling waarbij uw werknemer zijn of haar arbeidsprestaties tijdelijk kan verminderen (naar

Nadere informatie

Thuiszorg informatie punt. Tegemoetkomingen aan hulpbehoevenden ouder dan 65 jaar

Thuiszorg informatie punt. Tegemoetkomingen aan hulpbehoevenden ouder dan 65 jaar 2 Thuiszorg informatie punt Tegemoetkomingen aan hulpbehoevenden ouder dan 65 jaar Inhoud 1 Tegemoetkoming mindervaliden van de FOD Sociale Zekerheid... 5 1.1 De tegemoetkoming hulp aan bejaarden (THAB)...

Nadere informatie

Mantelzorgpremie. OCMW Geraardsbergen. Contact

Mantelzorgpremie. OCMW Geraardsbergen. Contact OCMW Geraardsbergen Mantelzorgpremie Contact WZC Denderoord Mantelzorgpremie Hoge Buizemont 247 9500 Geraardsbergen Telefoon 054 43 28 26 Email mantelzorg@ocmwgeraardsbergen.be 1 Algemeen Zorg jij voor

Nadere informatie

Reglement van mantelzorgtoelage

Reglement van mantelzorgtoelage Reglement van mantelzorgtoelage 1. Doel Het doel van de mantelzorgtoelage is in de eerste plaats waardering tonen voor het werk van de mantelzorger, zodat de thuissituatie kan bestendigd worden. 2. Definities

Nadere informatie

DKV HOME CARE DE BESTE ZORGEN. LEVENSLANG.

DKV HOME CARE DE BESTE ZORGEN. LEVENSLANG. DKV HOME CARE DE BESTE ZORGEN. LEVENSLANG. Je bent nog actief, onafhankelijk van anderen en in goede gezondheid? Niemand weet echter wat morgen te bieden heeft. Bovendien verandert onze samenleving snel:

Nadere informatie

Paritair subcomité voor de haven van Antwerpen, "Nationaal Paritair Comité der Haven van Antwerpen" genaamd

Paritair subcomité voor de haven van Antwerpen, Nationaal Paritair Comité der Haven van Antwerpen genaamd 21/.2Seeela7 A:;Zeje'M:eMnee:M:MgSMM;::.,Waegli:9MMC::M:',:e:Wee:«S'M:W;eaMMM:MMMee:eee:e:ee'eSeMg.M. ::gge.weeej;eim:ge.:;,eeem Paritair subcomité voor de haven van Haven van Antwerpen" genaamd Neerlegging-Dépôt:

Nadere informatie

MDT TER KOUTER- CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Ter Kouter

MDT TER KOUTER- CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Ter Kouter MDT TER KOUTER- CAR Revalidatiecentrum, v.z.w. Aaltersesteenweg 2 9800 Deinze Tel. 09/386.38.90 - Fax : 09/386.82.72 E-mail : info@terkouter.be HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair

Nadere informatie

Wat is de weerslag van tijdskrediet op mijn pensioen? Welke regels gelden voor tijdskrediet? Bijvoorbeeld: Je zit in halftijds tijdskrediet vanaf je

Wat is de weerslag van tijdskrediet op mijn pensioen? Welke regels gelden voor tijdskrediet? Bijvoorbeeld: Je zit in halftijds tijdskrediet vanaf je je rechten op zak Tijdskrediet Tijdskrediet is een individueel recht om je loopbaan te onderbreken, je prestaties gedurende je loopbaan te verminderen. Dit recht garandeert je dat je achteraf terug aan

Nadere informatie

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Het Veer

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Het Veer MDT - HET VEER - CAR Revalidatiecentrum, v.z.w. Kazernestraat 35 A 9100 Sint-Niklaas Tel. 03/776.63.19 - Fax : 03/760.48.71 E-mail : revalidatiecentrum@hetveer.be Riziv : 9.53.406.07 HOE KAN ONS MDT U

Nadere informatie

10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET

10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET WERKEN MET EEN ZIEKTE- EN INVALIDITEITSUITKERING TOEGELATEN ARBEID 10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET SYSTEEM STAPT WERKEN MET EEN ZIEKTE- EN INVALIDITEITSUITKERING TOEGELATEN ARBEID Vorig jaar

Nadere informatie

Vraag dit verlof online aan. FOCUS op. loopbaanonderbreking in een openbare dienst

Vraag dit verlof online aan. FOCUS op. loopbaanonderbreking in een openbare dienst 0 Vraag dit verlof online aan FOCUS op loopbaanonderbreking in een openbare dienst Dankzij een gewone loopbaanonderbreking in de openbare diensten, kunt u meer tijd vrijmaken voor uzelf of voor uw naasten.

Nadere informatie

Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP)

Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP) Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP) Dossier steunpunt handicap & arbeid: Aanvraag Vlaamse OndersteuningsPremie (VOP) INHOUD 1 VOP in het kort 2 De aanvraagprocedure 3 Verlenging/verhoging

Nadere informatie

- 7 - HOOFDSTUK III. INSCHRIJVING

- 7 - HOOFDSTUK III. INSCHRIJVING - 7 - HOOFDSTUK III. INSCHRIJVING Artikel 6 De werkgevers die werknemers in vast dienstverband aanwerven als vaklui, dienen hiervan onverwijld kennis te geven aan de Administratieve Commissie met het oog

Nadere informatie

TITEL I. Voorwaarden tot het bekomen van een mantelzorgpremie

TITEL I. Voorwaarden tot het bekomen van een mantelzorgpremie OCMW Boortmeerbeek Dienst thuiszorg Huishoudelijk reglement dienst thuiszorg mantelzorgpremie Artikel 1 Met ingang van 1 november 2010 kent het OCMW Boortmeerbeek een mantelzorgpremie toe aan de mantelzorgers

Nadere informatie

Het is afscheid nemen van moeke die zich op het tempo van de dementie uit onze leefwereld terugtrekt

Het is afscheid nemen van moeke die zich op het tempo van de dementie uit onze leefwereld terugtrekt Begrijpen doe ik niet, dus ik probeer Proberen om moeke te accepteren zoals ze vandaag is Proberen niet druk te doen over hoe en wat ze zegt en doet Proberen om haar leven hier bij ons zo comfortabel mogelijk

Nadere informatie

Aanmoedigingspremies Tijdskrediet

Aanmoedigingspremies Tijdskrediet Aanmoedigingspremies Tijdskrediet Zoals reeds eerder werd aangekondigd wil de Vlaamse Gemeenschap het stelsel van de aanmoedigingspremies in de privé-sector hervormen. Het besluit van 14 december 2001

Nadere informatie

stad brugge dienst welzijn AANVRAAGFORMULIER Mantelzorgpremie

stad brugge dienst welzijn AANVRAAGFORMULIER Mantelzorgpremie stad brugge dienst welzijn AANVRAAGFORMULIER Mantelzorgpremie Met dit formulier kunt u als mantelzorger de Brugse mantelzorgpremie aanvragen. Wij vragen u alle gegevens in DRUKLETTERS in te vullen. Tip:

Nadere informatie

Helft zorgverzekerden komt niet rond

Helft zorgverzekerden komt niet rond Bijlage perstekst Helft zorgverzekerden komt niet rond 1. Het belang van de zorgverzekering Het HIVA onderzoek (2008) 1 bevestigt het nut van de Vlaamse zorgverzekering. Voor zorgerkenden maakt het wel

Nadere informatie

PAB herziening aanvragen

PAB herziening aanvragen PAB herziening aanvragen Waarvoor staat Onafhankelijk Leven vzw? 1. Visie Onafhankelijk Leven vzw gaat met volle kracht voor een samenleving waar alle personen met beperking controle hebben over hun leven,zodat

Nadere informatie

Infofiche Eindafrekening

Infofiche Eindafrekening Infofiche Eindafrekening Wat in geval van overlijden? PAB-stappenplan voor nabestaanden Laatst aangepast 31/08/2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Algemeen... 3 3. Indien budgethouder

Nadere informatie

Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir

Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir Blackbox komt eraan Een geregistreerde kassa voor de horeca 2015 2016 Horeca Expo Gent 2014 Geert

Nadere informatie

Nog niet zo lang geleden brachten we de zwangerschapsbrochure uit. Nu is je kleine spruit daar en wil je er natuurlijk zoveel mogelijk bij zijn.

Nog niet zo lang geleden brachten we de zwangerschapsbrochure uit. Nu is je kleine spruit daar en wil je er natuurlijk zoveel mogelijk bij zijn. Nog niet zo lang geleden brachten we de zwangerschapsbrochure uit. Nu is je kleine spruit daar en wil je er natuurlijk zoveel mogelijk bij zijn. Ouderschapsverlof is dan een mogelijkheid. We krijgen hierover

Nadere informatie

Aanvraag voor uitkering mantelzorg

Aanvraag voor uitkering mantelzorg Aanvraag voor uitkering mantelzorg U kunt een aanvraag voor uitkeringen indienen door het bijgevoegde aanvraagformulier in te vullen en het ingevuld terug te sturen naar het sociaal verzekeringsfonds,

Nadere informatie

Waar staan wij voor. Wie zijn wij

Waar staan wij voor. Wie zijn wij Medische dienst Waar staan wij voor Revalidatie: Het medisch team waakt over de therapeutische revalidatie en de algemene gezondheidstoestand van uw kind. Informatie: Wij geven medisch en therapeutisch

Nadere informatie

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein Zorgen voor een ander, dan doe je gewoon.. Maar soms is een beetje hulp en steun meer dan welkom! In Nieuwegein

Nadere informatie

Voorstelling Onafhankelijk leven

Voorstelling Onafhankelijk leven Voorstelling Onafhankelijk leven Inhoudsopgave 1. Wat is Onafhankelijk leven?... 3 2. Waarom is Onafhankelijk Leven belangrijk?... 4 3.1. Met een persoonlijk assistentie budget (PAB) kan je onafhankelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Recht op tijdskrediet

Hoofdstuk 2. Recht op tijdskrediet Collectieve arbeidsovereenkomst van 27 juni 2013 ter uitvoering van CAO nr. 103 van 27 juni 2012 tot invoering van een stelsel van tijdskrediet, loopbaanvermindering en landingsbanen, en inzake het stelsel

Nadere informatie

Waar kan je vrijwilligerswerk doen?

Waar kan je vrijwilligerswerk doen? werk vrijwilligers Je wil je graag inzetten als vrijwilliger, maar je hebt geen idee waar? Nochtans zijn er mogelijkheden genoeg. Rechten en plichten van de vrijwilliger: nooit van gehoord? Toch zijn er

Nadere informatie

Ontslagboekje Wat na uw verblijf in het UZA? Informatiebrochure patiënten

Ontslagboekje Wat na uw verblijf in het UZA? Informatiebrochure patiënten Ontslagboekje Wat na uw verblijf in het UZA? Informatiebrochure patiënten 3 1. Thuiszorg... 4 1.1 Thuisverpleegkundige...4 1.2 Poetshulp...4 1.3 Gezinszorg...4 1.4 Hulpmiddelen...4 1.5 Maaltijden...5 1.6

Nadere informatie

Voorwaarden voor het secundair onderwijs

Voorwaarden voor het secundair onderwijs studie beurs Koken kost geld. En studeren ook. Een studiebeurs kan helpen. Velen laten die kans liggen. Misschien is het toch de moeite om een aanvraag in te dienen. De reglementering voor het hoger onderwijs

Nadere informatie

Gezondheidsweek aan zee. voor mensen met Multiple Sclerose

Gezondheidsweek aan zee. voor mensen met Multiple Sclerose Gezondheidsweek aan zee voor mensen met Multiple Sclerose De Onafhankelijke Ziekenfondsen en het Zorgverblijf Dunepanne in De Haan organiseren dit najaar een uniek project gericht naar mensen met multiple

Nadere informatie

Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking in de openbare sector

Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking in de openbare sector Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking in de openbare sector Departement Werk & Sociale Economie Aanmoedigingspremies Koning Albert II-laan 35 20, 1030 BRUSSEL Tel. 1700

Nadere informatie

Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking in de openbare sector

Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking in de openbare sector Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking in de openbare sector Vlaams Subsidieagentschap voor Werk en Sociale Economie Dienst Aanmoedigingspremies Koning Albert II-laan 35

Nadere informatie

Loopbaanonderbreking in de openbare sector. ACV-Openbare Diensten mei 2014

Loopbaanonderbreking in de openbare sector. ACV-Openbare Diensten mei 2014 Loopbaanonderbreking in de openbare sector ACV-Openbare Diensten mei 2014 Loopbaanonderbreking Veel personeelsleden in de openbare sector hebben mogelijkheden om hun loopbaan tijdelijk te onderbreken of

Nadere informatie

studiebeurs Voorwaarden voor het secundair onderwijs

studiebeurs Voorwaarden voor het secundair onderwijs studie beurs Studeren kost geld: cursussen, een kot, inschrijvingsgeld,. Een studiebeurs kan helpen. Velen laten die kans liggen. Misschien is het voor jou toch de moeite om een aanvraag in te dienen.

Nadere informatie

Kansen voor iedereen

Kansen voor iedereen Kansen voor iedereen Ik wil thuis blijven wonen maar heb ondersteuning nodig voor mijn persoonlijke verzorging. Hoe pak ik dat aan? Kan ik beroep doen op een persoonlijk assistent voor het organiseren

Nadere informatie

Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking of tijdskrediet in de privésector

Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking of tijdskrediet in de privésector Aanvraag van een Vlaamse aanmoedigingspremie bij loopbaanonderbreking of tijdskrediet in de privésector Departement Werk & Sociale Economie Aanmoedigingspremies Koning Albert II-laan 35 bus 20, 1030 BRUSSEL

Nadere informatie

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN?

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? INHOUD Wil je je inschrijven bij het VAPH? In deze brochure lees je hoe het multidisciplinair team (MDT) je hiermee kan helpen. De VAPH-experten

Nadere informatie

Verlofstelsels R E G E L I N G B I N N E N S C H O L E N G E M E E N S C H A P SAEFTINGHE V A N A F J A N U A R I 2 0 1 3

Verlofstelsels R E G E L I N G B I N N E N S C H O L E N G E M E E N S C H A P SAEFTINGHE V A N A F J A N U A R I 2 0 1 3 Welkom Verlofstelsels R E G E L I N G B I N N E N S C H O L E N G E M E E N S C H A P SAEFTINGHE V A N A F J A N U A R I 2 0 1 3 inhoud WAT MAG JE VERWACHTEN Soorten verlofstelsels Aanmoedigingspremie

Nadere informatie

verzekering vrijwilligerswerk

verzekering vrijwilligerswerk verzekering vrijwilligerswerk Inleiding Vrijwilligerswerk is niet weg te denken uit onze samenleving. Het vult het werk van beroepskrachten perfect aan en het verhoogt de onderlinge solidariteit in de

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER PERSOONSGEBONDEN BUDGET VERPLEGING EN VERZORGING. DEEL 1: verpleegkundig- deel

AANVRAAGFORMULIER PERSOONSGEBONDEN BUDGET VERPLEGING EN VERZORGING. DEEL 1: verpleegkundig- deel AANVRAAGFORMULIER PERSOONSGEBONDEN BUDGET VERPLEGING EN VERZORGING DEEL 1: verpleegkundig- deel 1. Zorgverzekeraar (van persoon voor wie het pgb wordt aangevraagd) Dit formulier is voor: a.s.r. basis ziektekostenverzekeringen

Nadere informatie

RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU?

RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU? RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU? 2 Aangepast rijbewijs: algemeen Een aangepast rijbewijs is een rijbewijs met welbepaalde geldigheidsduur Reden van beperking wordt niet vermeld op het

Nadere informatie

AANVRAAG TOT OPNAME IN HET RUST- EN VERZORGINGSTEHUIS MARIA BOODSCHAP

AANVRAAG TOT OPNAME IN HET RUST- EN VERZORGINGSTEHUIS MARIA BOODSCHAP v.z.w. Woon- en Zorgcentrum Maria Boodschap Broeklei 1 2845 Niel - tel. 03/844 07 07 Fax 03/844 49 46 www.rvtmb.be - e-mail: info@rvtmb.be Vakje voorbehouden voor de sociale dienst Aanvraagformulieren

Nadere informatie

Inhoudstafel. Inleiding 1. Deel I Tijdskrediet

Inhoudstafel. Inleiding 1. Deel I Tijdskrediet Inleiding 1 Deel I Tijdskrediet Hoofdstuk I Toepassingsgebied 5 Hoofdstuk II Soorten tijdskrediet 7 Hoofdstuk III Tijdskrediet zonder motief 9 1. Soorten tijdskrediet zonder motief? 9 2. Voorwaarden 10

Nadere informatie

het beroep van verpleegkundige krijgt meer dan

het beroep van verpleegkundige krijgt meer dan Misschien overweeg je verpleegkundige te worden. Omdat je dan écht met mensen bezig bent. Misschien vraag je je af, of het beroep van verpleegkundige echt aantrekkelijk is? Of het goed verdient? Of de

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk en PAB

Vrijwilligerswerk en PAB Vrijwilligerswerk en PAB Waarvoor staat Onafhankelijk Leven vzw? 1. Visie Onafhankelijk Leven vzw gaat met volle kracht voor een samenleving waar alle personen met beperking controle hebben over hun leven,zodat

Nadere informatie

onderbroken dienst (d.i. vanaf 4 uur tussen 2 diensten): + 30%

onderbroken dienst (d.i. vanaf 4 uur tussen 2 diensten): + 30% Verloning en bijkomende voordelen Als medewerker bij het Wit-Gele Kruis West-Vlaanderen kun je rekenen op een competitief loon. Bovendien bieden we je een indrukwekkend voordelenpakket dat niet in het

Nadere informatie

Manifest. van de mantelzorger

Manifest. van de mantelzorger Manifest van de mantelzorger Manifest van de Mantelzorger Mantelzorgers zijn mensen die onbetaald en vanuit een persoonlijke band zorgen voor een hulpbehoevende oudere, chronische zieke of gehandicapte

Nadere informatie

PERSOONSVOLGENDE FINANCIERING

PERSOONSVOLGENDE FINANCIERING PERSOONSVOLGENDE FINANCIERING personen met beperking DOMINIEK SAVIO INSTITUUT VZW KOOLSKAMPSTRAAT 24 8830 GITS 2016 DOMINIEK SAVIO INSTITUUT VZW INLEIDING We zijn op weg naar een belangrijke verandering

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Brochure vrijwilligerswerk. in samenwerking met

Brochure vrijwilligerswerk. in samenwerking met Brochure vrijwilligerswerk in samenwerking met INHOUDSTAFEL Richtlijnen vrijwilligerswerk binnen PAB en PGB p.3 Wetgeving rond vrijwilligerswerk p.4 Wie mag vrijwilligerswerk doen? p.5 Hoe inschrijven

Nadere informatie

Voorbeelden aanvraagformulieren en correcte C62 voor de loopbaanonderbrekingen van CODO-personeelsleden in de Centra voor Basiseducatie

Voorbeelden aanvraagformulieren en correcte C62 voor de loopbaanonderbrekingen van CODO-personeelsleden in de Centra voor Basiseducatie Voorbeelden aanvraagformulieren en correcte voor de loopbaanonderbrekingen van CODO-personeelsleden in de Centra voor Basiseducatie De volledige en gedeeltelijke loopbaanonderbreking De volledige en gedeeltelijke

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch. Multiple Sclerose

Libra R&A locatie Blixembosch. Multiple Sclerose Libra R&A locatie Blixembosch MS Multiple Sclerose Deze folder is bedoeld voor mensen met multiple sclerose (MS) die worden behandeld bij Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch. Tijdens uw

Nadere informatie

Zondag 12 februari 2012 Ups & Downs vzw

Zondag 12 februari 2012 Ups & Downs vzw Terug aan het werk?! Zondag 12 februari 2012 Ups & Downs vzw Inhoud 1. Voorstelling Vlaams Patiëntenplatform vzw 2. Solliciteren 3. Redelijke aanpassingen 4. Ondersteuningsmaatregelen 5. Toegelaten arbeid

Nadere informatie

Socialistische Mutualiteit van Brabant Toegankelijke gezondheid voor iedereen!

Socialistische Mutualiteit van Brabant Toegankelijke gezondheid voor iedereen! THUISZORGCENTRUM Een helpende hand voor jong en oud! Socialistische Mutualiteit van Brabant Toegankelijke gezondheid voor iedereen! uéén centraal oproepnummer 078 15 60 30 Alle dagen, de klok rond bereikbaar!

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Vlaams Patiëntenpanel

Vlaams Patiëntenpanel Vlaams Patiëntenpanel Onderzoek kosten: Toelichting resultaten 1. Beschrijving respondenten 571 ingevulde bevragingen 71% vrouw Geografische spreiding: lichte oververtegenwoordiging Oost- en West- Vlaanderen,

Nadere informatie

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Ganspoel Ganspoel is een gespecialiseerd Centrum voor de begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele (meervoudige)

Nadere informatie

Sporten en bewegen met MS

Sporten en bewegen met MS Bart Musschoot Sporten en bewegen met MS Ook voor jou is dagelijks bewegen belangrijk www.ms-vlaanderen.be 2 Voorwoord Voldoende beweging is voor iedereen essentieel. Ik kon al meer dan 500 000 mensen

Nadere informatie

1. Verhoogde staatstoelage

1. Verhoogde staatstoelage Vragen naar: E-mail: Tel : I Fax : Url : http://socialeconomy.fgov.be Aan de Voorzit(s)ter van het Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn Dienst uw brief uw Ons Datum Bijlage(n) van kenmerk kenmerk

Nadere informatie

Bel 078 15 50 10. Surf www.citycareplus.be

Bel 078 15 50 10. Surf www.citycareplus.be In alle comfort thuis wonen CARE - voor mantelzorgers & zorgbehoevenden... die genieten van hun moment Bel 078 15 50 10 Surf www.citycareplus.be City Care Plus is een eigentijdse, onafhankelijke organisatie

Nadere informatie

patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg

patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg i Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Inhoud 1 Waarom oncorevalidatie? Hoe kan oncorevalidatie helpen?...

Nadere informatie

DIENST MAATSCHAPPELIJK WERK

DIENST MAATSCHAPPELIJK WERK DESKUNDIG dichtbij BETROKKEN SCH T A A M DIENST s nd o f n e k e i z t van uw ns die De sociale R E W K J I APPEL K BIJ ONS KUNT U TERECHT! Welkom op de dienst maatschappelijk werk van de Liberale Mutualiteit

Nadere informatie

Wet- en Regelgeving rond de Palliatieve Zorg in Vlaanderen

Wet- en Regelgeving rond de Palliatieve Zorg in Vlaanderen Wet- en Regelgeving rond de Palliatieve Zorg in Vlaanderen In dit document wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste wet- en regelgeving met betrekking tot palliatieve zorg: 1. m.b.t. de zorgverlening

Nadere informatie