'overwegen'en'volhouden' is echter hoger dan die tussen 'overwegen'en'actie' en. 'actie' en

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "'overwegen'en'volhouden' is echter hoger dan die tussen 'overwegen'en'actie' en. 'actie' en"

Transcriptie

1 SnnneruvATTrNG. Middelenmisbruik is een eeuwenoud en hardnekkig probleem. Eén van de kenmerken van middelenmisbruik is doorgaan met gebruik ondanks de negatieve consequenties ervan. Weerstand tegen verandering van gebruik is dan ook niet verwonderlijk. Motivatie wordt ook wel beschreven als een functie van weerstand: toename van weerstand betekent een afname van motivatie. Cliënten die deelnemen aan behandeling van middelenmisbruik zijn niet altijd ook gemotiveerd hun verslavingsgedrag te veranderen. Daarom is het meten van motivatie voor gedragsverandering van belang binnen de verslavingszorg. In deel één van het huidige proefschriít wordt de vraag beantwoord of motivatie voor gedragsverandering betrouwbaar en valide te meten is met behulp van betrouwbaren valide vragenlijsten. Daarnaast is gebleken dat motivati een belangrijke voorspeller van het slagen van verandering is, en is het dus van belang motivatie voor gedragsverandering te bei'nvloeden in de verslavingszorg. Motiverende gespreksvoering (motivational interviewing, Ml) is een doeltreffenden kosteneíf ectieve gesprekstech n iek om m iddelenm isbrui k te veranderen. lmplementatiervan in de verslavingszorg lijkt voor de hand liggend. Zowel voor de training van hulpverleners in deze techniek, als voor het garanderen van de daadwerkelijke implementatie zijn codeersystemenodig om gespreksvaardigheden van hulpverleners te coderen. In deel twee van het huidige proefschrift wordt de vraag beantwoord of gespreksvaardigheden van hulpverleners, met name Ml-vaardigheden, op een betrouwbar en valide manier kunnen worden gecodeerd. Om de eerste onderzoeksvraag te beantwoorden, wordt in hoofdstuk twee een Amerikaanse vragenlijst, de University oí Rhode lsland Change Assessment (URICA), in het Nederlands vertaald. Deze vragenlijst is id I

2 SUMMARY IN DUTCH gebaseerd op een invloedrijk motivatiemodel binnen de verslavingszorg, namelijk de Stadia van Verandering (stages of change, SoC): vooroverwegen (niet nadenken over verandering), overwegen (nadenken over verandering), voorbereiden (een beslissing over verandering is genomen en de verandering wordt voorbereid), actie (actief uitvoeren van verandering) en volhouden (volhouden van verandering en terugval voorkomen). Omdat de URICA-NL in hoofdstuk twee is ingevul door mensen (N=151) uit de algemene bevolking zijn de items in de oorspronkelijke Amerikaanse vragenlijst die verwijzen naar een behandelsettin g verwijderd. ConÍirmatieve factoranalyse over de resterende 24 items wijst uit dat de oorspronkelijke factorstructuur niet kan worden bevestigd. Uit de principale componenten- analyse blijkt dat er vier factoren met een eigenwaarde groter dan 1 zijn, die kunnen worden geïnterpreteerd als vier SoC: 'vooroverwegen', 'overwegen', 'actie' en 'volhouden'. Op basis van deze vier factoren worden vier schalen geconstrueerd met een goede interne consistentie. De intercorrelatie tussen de schalen 'overwegen'en'volhouden' is echter hoger dan die tussen 'overwegen'en'actie' en 'actie' en 'volhouden'. Verder zijn de vertaalde items soms lang en daardoor moeilijker te begrijpen en verwijzen ze, net als de Amerikaanse items, naar een 'probleem'. Om motivatie voor gedragsverandering te meten zou het logischer zijn dat de items verwijzen naar'gedrag'. Daarom wordt besloten een nieuwe vragenlijst te ontwikkelen om motivatie voor gedragsverandering te meten. In hoofdstuk drie wordt de constructien de evaluatie van de níeuwe vragenlijst om motivatie voor verandering te meten beschreven: de Vragenlijst Motivatie voor Verandering (Motivation for Change Questionnaire, MfCQ). De itemverzameling van de nieuwe vragenlijst is deels gebaseerd de SoC. Daarnaast worden twee processen, die door de ontwikkelaars van het SoCmodel zijn beschreven als van invloed op verandering, als basis genomen voor de overige itemverzameling: de voor- en nadelen van verandering en de mate waarin iemand vertrouwen heeft, zijn mogelijkheden om te veranderen 128

3 Sutr,trunRnv tn DUToH (eigen-efíectiviteit). Het SoC-model is bekritiseerd, onder andere met de vraag of de verschillende stadia van verandering wel daadwerkelijk bestaan of dat er wellicht eerder sprake is van een onderliggend continuum van bereidheid tot verandering. Daarom wordt er over nieuwe 34 items een confirmatieve factoranalyse uitgevoerd om de SoC te bevestigen. De data voor de nieuwe MfCQ zijn verzameld bij mensen die verschillen in motivatie om hun drinkgewoontes veranderen: patiënten die in behandeling zijn voor alcoholproblemen (N = 118), mensen uit de algemene bevolking (N =71) en eerstejaarstudenten psychologie (N=139). Op basis van een score > I op de Alcohol Use Disorder ldentiíication Test wordt een subgroep met gevaarlijke drinkgewoontes (N=183) geselecteerd. ConfÍrmatieve factoranalyse in deze subgroep wijst uit dat de drie SoC (vooroverwegen, overwegen, actie) niet kunnen worden bevestigd. Een volgende confirmatieve analyse bevestigt echter ook niet een onderlíggende factor van bereidheid tot verandering. Uit de principale componentenanalyse blijkt dat de items die verwijzen naar overwegingen rondom verandering én de voordelen van verandering laden op één factor. Daarnaast is er een Íactor die gei'nterpreteerd kan worden als de nadelen van verandering en een factor die geïnterpreteerd kan worden als de inschatting van eigen-effectiviteit. Op basis van deze drie factoren worden er drie schalen geconstrueerd: 'intentie voor verandering', 'nadelen van verandering' en 'eigen-effectiviteit' met een goede interne consistentie. Deze drie schalen onderscheiden mensen die verschillen in motivatie om hun drinkgewoontes veranderen, en is een positief verband tussen de 'intentie voor verandering'schaal (MfCQ) en de drie schalen van de Readiness to Change Questionnaire (RCO). Zowel de'intentie voor verandering' schaal (MÍCQ) als de'precontemplatie' en'actie' schalen (RCO) onderscheiden de mensen uit de algemene bevolking die na zes maanden minder zijn gaan drinken, hun drinkgewoontes niet hebben veranderd oí meer zijn gaan drinken. De'actie'schaal (RCO) en de hoeveelheid alcohol die tijdens de voormeting werd gedronken, zijn echter voorspellend voor 129

4 SUMMARY IN DUTCH verandering van drinkgewoontes. Deze Íollow-up gegevens van de zelírapportage van de drinkgewoontes moeten wel voorzichtig worden geïnterpreteerd omdat ze bijvoorbeeld níet zijn vergeleken met uríne analyses ter controle van de betrouwbaarheid. De eerste onderzoeksvraag, of motivatie voor gedragsverandering te meten is met behulp van betrouwbaren valide vragenlijsten kan deels positief worden beantwoord. Zowel de schalen van de URICA-NL als de schalen van de MÍCQ zijn betrouwbaar; daarnaast onderscheidt de laatste vragenlijst mensen die verschillen in de mate van motivatie voor verandering van drinkgewoontes. De gegevens over de voorspellende validiteit van de MfCQ in hooídstuk 3 moet echter voorzichtig worden geïnterpreteerd. De voorspellende validiteit van zowel de URICA-NL als de MfCQ zou met meer betrouwbare Íollow-up gegevens in de toekomst kunnen worden onderzocht. Wat betreft het daadwerkelijk bestaan van verschillende stadia van verandering of een onderliggend continuum van bereidheid tot verandering, geven de resultaten in hoofdstuk twee en drie meer aanleiding te pleiten voor een onderliggend continuum dan voor het bestaan van verschillende stadia. Zowel de hoge intercorrelaties van de URICA-NL als de factor'intentie tot verandering' ondersteunen deze gedachte. De huidige resultaten zijn echter niet geschikt om een harde uitspraak te doen over het bestaan van de diverse stadia. Bovendien heeít het SoC- model grote heuristische waarde (Littrel& Girvin,2002\. ln deel twee van het huidige proefschrift wordt het belang van motiverende gespreksvoering (motivational interviewing, Ml) en algemene gespreksvaardigheden in de verslavingszorg benadrukt. Ten eerste omdat Ml zowel een doeltreffende als een kosteneffectieve gesprekstechniek is gebleken. Ten tweede omdat factoren als empathie, echtheid en cliëntgerichte houding van ínvloed zijn gebleken op behandeluítkomsten in zowel de psychotherapie als een medische behandeling. Daarom is van belang aan beiden aandachte besteden in de verslavingszorg. 130

5 Suuvnny tn DUTcH In hoofdstuk vier worden de principes en valkuilen van Ml uitgebreid beschreven. Het eerste principe is dat van onvoorwaardelijke acceptatie door een hulpverlener, het tweede is het uitvergroten van cognitieve dissonantie, het derde is het meegaan met eventuele weerstand voor verandering en het vierde is vertrouwen in de eigen-eífectiviteit van de cliënt vergroten. In de eerste beschrijving Ml (Miller& Rollick, 1991) wordt nog een vijfde principe genoemd namelijk het vermijden van discussie.ln 2002 wordt dit principe beschreven als een valkuil van motiverende gesprekvoering namelijk het kiezen van één kant in een gesprek over verandering. De overige valkuilen zijn: meer vragen stellen dan reflecteren: de cliënt conf ronteren, beschuldigen, veroordelen en labelen; voor de cliënt uit te hollen in het veranderproces en expert zijn van verandering. ln hoofdstuk vier wordt verder de inhoud van de Motivational lnterviewing SkÍll Code (MISC; Miller, 2000) kritisch geëvalueerd. Het blijkt dat alle principes van Ml in de MISC aanwezig zijn, maar niet alle valkuilen. De MISC wordt vervolgens toegepast op 39 hulpverlener-cliënt rollenspelgesprekken tijdens een training Ml. Vijf onafhankelijke codeurs komen voor meer dan 80% overeen op de algemene beoordelingen van de MISC zoals bijvoorbeeld 'acceptatie'. Verder komen zij voor tweederde overeen wat betreft het coderen van individuele hulpverlener en cliëntuitspraken. Tenslotte worden verbatim teksten van drie hulpverlenercliënt gesprekken, die in grote mate overeenkomen met een ideaal motiverend gesprek, onderzocht op het voorkomen van Ml-valkuilen. Hulpverleners blijken ondanks een hoge mate van toepassen van de principes van Ml, toch in enkele Ml-valkuilen te trappen. Deze valkuilen kunnen niet worden gecodeerd met behulp van de MISC. Dit maakt de MISC een minder bruikbaar instrument om een training in motiverende gesprekvoering te beoordelen. In hoofdstuk vijf wordt het effect van algemene gespreksvaardigheden zoals empathie, echtheid en structurering van een gesprek in zowel de psychotherapie, dokter-patiënt communicatie als in de verslavingszorg benadrukt. Uit de psychotherapie studies en de dokter-patiënt 131

6 SUMMARY IN DUTCH communicatieliteratuur blijkt dat deze algemene vaardigheden efíect hebben op de uitkomst van een behandeling. Er zijn in deze onderzoeksgebieden dan ook diverse codeersystemen ontwíkkeldie aandacht besteden aan deze algemene vaardigheden. Binnen de verslavingzorg is er maar één instrument dat specifiek aandacht besteedt aan algemene gespreksvaardigheden: de Yale Adherence and Competence Scale (YACS, Carroll, 2000). Met dit codeersysteem kunnen h ulpverlenersvaardigheden zowel op'f requentie van voorkomen'als op 'bekwaamheíd van uitvoering'worden beoordeeld. De YACS heeft echter geen items geformuleerdie niet in een verslavingshulpverleningsgesprek mogen voorkomen zoals het in discussie gaan met een cliënt. Verder blijkt uit de vergelijking van de YACS met de codeersystemen uit psychotherapiestudies en de dokter-patiënt communicatieliteratuur, dat er enkele essentiëlelementen missen. Daarom wordt besloten de YACS algemene gespreksvaardigheden items uit te breiden met items vanuit de psychotherapiestudies en de dokter-patiënt communicatieliteratuur en worden er'verboden' gesprekselementen toegevoegd. Verder wordt de manier van coderen veranderd zodat er een praktisch instrument ontstaat: het Codeersysteem voor de Integriteit van een Behandeling - Algemene gespreksvaardigheden (Coding System for Integrity of Treatment - General communication skills; CoSIT-G). In totaal bevat de CoSIT-G 24 items die op 'frequentie' en 'bekwaamheid' meten. In hoofdstuk vijf worden twee studies beschreven waarin de CoSIT-G wordt gebruikt door in totaal negen onafhankelijke codeurs. Vier codeurs coderen 83 hulpverlener-cliënt gesprekken in de verslavingszorg en vijf coderen 119 hulpverlener-cliënt rollenspellen verzameld rondom een training motiverende gespreksvoering. De diverse hulpverleners verschillen in opleidingsniveau en werkervaring. De interbeoordelaarsbetrouwbaarheid beide studies is goed, met uitzondering van de score op 'bekwaamheid'van het item 'complimenteren'. Verder is de CoSIT-G in staat hulpverleners met een verschillende opleidingsniveau van elkaar te onderscheiden. Een 132

7 SuvvRnY rn DUToH beperking van deze studie is dat de CoSIT-G niet is vergeleken met de YACS, en de voorspellende validiteit van de CoSIT-G niet is onderzocht. In hooídstuk zes van het huidige proefschrift worden de tot nu toe ontwikkelde codeersystemen voor Ml geëvalueerd op basis van reeds gepubliceerde gegevens. Het eerste instrument is de Simulated Client Interview Rating Scale (Arthur, 1999), waarvan echter onduidelijk is of het nu de frequentie oí bekwaamheid van Ml-technieken meet. Daarnaast hebben Barsky & Coleman (2001) de Motivational Interviewing Process Code ontwikkeld, waarmee zowel de principes en valkuilen van Ml kunnen worden gecodeerd. De door hen gerapporteerde interbeoordelaarsbetrouwbaarheden zijn echter ondermaats. Recentelijk hebben Lane and Rollnick (persoonlijke communicatie) de Behaviour Change Counselling Index (BECCI) ontwikkeld om een training in deze aan Ml verwante techniek te evalueren. Er zijn echter nog geen gegevens bekend over de psychometrische kwaliteiten van de BECCI. Tenslotte is er de Motivational lnterviewing Skill Code (Miller,2000), uitgebreid beschreven in hoofdstuk drie, die alle principes van Ml bevat, maar niet alle valkuilen. Daarnaast is het een arbeidsintensief instrument. Daarom is een nieuw codeersysteem ontwikkeld in aanvulling op de CoSIT-G: het Codeersysteem voor de Integriteit van een Behandeling - Motiverende Gesprekvoering (Coding System for the Integrity of Treatment - Motivational lnterviewing; CoSIT-Ml). Alle principes van Ml worden erin gecodeerd op 'Írequentie'en'bekwaamheid' evenals de aan- of afwezigheid van Mlvalkuilen. Daarnaast zijn er 17 items geformuleerdie een Nederlands protocol voor Ml (Schippers& de Jonge,2002) beschrijven, die gescoord worden op'frequentie'. In totaal bestaat de CoSIT-Ml uit 29 items waarmee vijf onafhankelijke codeurs 47 rollenspellen voor en na een training in motiverende gesprekvoering coderen. De interbeoordelaarsbetrouwbaarheid tussen de vijf codeurs is goed, opnieuw met uitzondering van de score op 'bekwaamheid' van het item 'complimenteren'. De scores op de principes van Ml op 'Írequentie', het aantal Ml-valkuilen waarin hulpverleners getrapt zijn en het 133 f

8 SutvttrlnRy tn DUTCH inhoud van een hulpverleningsgesprek. Deze gegevens kunnen worden gebruiktijdens de supervisie van een hulpverlener of om de vaardigheden van een hulpverlener te relateren aan de uitkomsten van zijn behandelingen. 135

9 SUMMARY IN DUTCH aantal stappen in het protocol dat hulpverleners genomen hebben, verschillen vóor en ná de Ml-training. De bekwaamheid waarmee hulpverleners de principes van Ml toepassen, verschilt echter niet vóór en ná de Ml-training. Voor een toename van bekwaamheid van gesprekvoering is wellicht meer training nodig. Verder is in deze studie de CoSIT-M niet vergeleken een ander codeersysteem voor Ml, dat zou wel gewenst zijn in een volgende studie om de validiteit beter te onderzoeken. De tweede onderzoeksvraag, of gespreksvaardigheden van h ulpverleners, met name Ml-vaardigheden, op een betrouwbaren valide manier kunnen worden gecodeerd, kan positief worden beantwoord. De interbeoordelaarsbetrouwbaarheid van de zowel MISC, de CoSIT-G als de CoSIT-Ml zijn redelijk tot goed. De inhoudsvaliditeit van de MISC is echter bekritiseerd en de concurrerende validiteit van de CoSIT-G en de CoSIT-Ml moet nader worden onderzocht. Daarnaast blijft coderen van hulpverlenersgesprekken, ondanks het vereenvoudigen van de bestaande systemen, arbeidsintensief en neemt het trainen en begeleiden van codeurs veel tijd in beslag. Onderzoekers die de implementatie van evidence-based behandelingen bestuderen moeten zich dit realiseren. Het verdient aanbeveling om tevoren te bepalen welke vragen men met de codeerdata wil beantwoorden om, op basis daarvan, een geschikt codeersysteem te kiezen. Alle in het huidige proefschrift besproken instrumenten, de URICA-NL, de MfCQ, de MISC en de CoSIT hebben hun waarde in de verslavingzorg en zijn toepasbaar. De URICA-NL is geschikt om volgens het SoC-model mensen in te delen in verschillende stadia, waar zich echter wel het probleem van de gelijke scores op diverse schalen voordoet. De scores op de schalen MfCQ geven een completer beeld van iemands positie in het veranderproces en de 'intentie voor verandering' schaal is gevoelig voor kleine verandering. De MISC kan gebruikt worden om gedetailleerd een hulpverleníngsgesprek te analyseren, en de interactie tussen een hulpverlener en een cliënt in kaart te brengen. De CoSIT is geschikt om sneller een overzichte geven van de 134

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot Eliane Duvekot Eliane Duvekot Familie Motiverende Interventie (FMI) Marijke Krikke, gezinstherapeut Maarten Smeerdijk, psycholoog René Keet, projectleider Opbouw Aanleiding familie-training gericht op

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering

Motiverende Gespreksvoering Motiverende Gespreksvoering Gert Jan van der Burg Kinderarts - MI trainer Wie ben ik en wat doe ik? Sinds 1988 Kinderarts (Amsterdam, Blaricum, Ede) Driedaagse MI cursus in 2005 Toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken zelf redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken Wat is motiverende gespreksvoering? Motiverende gespreksvoering is een cliëntgerichte, directieve methode om te bevorderen

Nadere informatie

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening.

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening. amenvatting Elk jaar krijgen in Nederland zo n 45.000 mensen een beroerte, ook wel CVA (Cerebro Vasculair Accident) genoemd. Ongeveer 60% van hen keert na opname in het ziekenhuis of revalidatiecentrum

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo. Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.nl Waarom mensen niet? Dus wat kun je doen? Ze weten niet

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10 Inhoud Inleiding 8 Leeswijzer 10 1 Motiverende gespreksvoering: een introductie 14 1.1 Wat is motiverende gespreksvoering? 14 1.2 Kenmerken van motivatie 15 1.3 Waarom werkt motiverende gespreksvoering?

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering met ouderen. Zwolle, 23 april 2012

Motiverende gespreksvoering met ouderen. Zwolle, 23 april 2012 Motiverende gespreksvoering met ouderen Zwolle, 23 april 2012 Opbouw workshop Doelstelling: kennismaking met motiverende gespreksvoering (MGV) en mogelijke aanpassing bij ouderen 1. Wat is MGV? 2. Welke

Nadere informatie

Therapietrouw (bij DIABETES)

Therapietrouw (bij DIABETES) Therapietrouw (bij DIABETES) S.J. Fischer; Klinisch Psycholoog, Slotervaartziekenhuis Amsterdam Therapietrouw Mate waarin het gedrag van een patiënt overeenkomt met het medische of gezondheidsadvies dat

Nadere informatie

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag 26 november 2014 Frank Goijarts Programma Gedragsverandering: wat werkt? Weerstand tegen veranderen Motivatie 3.0 (intrinsiek) Kernpunten Motiverende benadering

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Naam Saskia Glorie Student nr. 500643719 SLB-er Yvonne Wijdeven Stageplaats Brijder verslavingszorg Den Helder Stagebegeleider Karin Vos Periode 04 september 2013 01 februari

Nadere informatie

Samenvatting. Moving towards independence? 103

Samenvatting. Moving towards independence? 103 Samenvatting Moving towards independence? 103 In dit proefschrift wordt verslag gedaan van de evaluatie van het bewegingsgerichte Amerikaanse curriculum Mobility Opportunities Via Education (MOVE) bij

Nadere informatie

Niet vechten met de klant: Motivationele technieken

Niet vechten met de klant: Motivationele technieken Niet vechten met de klant: Motivationele technieken Theoretisch kader Één van de redenen waarom veranderen niet lukt, is de gemixte gevoelens (ambivalentie) die de klant heeft ten opzichte van dit veranderen.

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen?

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen? Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen? Leerlingen met SOLK Effectieve gesprekken met ouders en leerlingen drs. Hilde Jans psycholoog

Nadere informatie

Motivational Interviewing: ontdek de kracht van motiveren

Motivational Interviewing: ontdek de kracht van motiveren Motivational Interviewing: ontdek de kracht van motiveren Stijn van Merendonk Trainer @stijnvmerendonk Is dit herkenbaar? Miller & Rollnick. De ontwikkelaars Bouwden verder op erfgoed Carl Rogers Zij maakten

Nadere informatie

The Disability Assessment Structured Interview

The Disability Assessment Structured Interview RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN The Disability Assessment Structured Interview Its reliability and validity in work disability assessment Proefschrift ter verkrijging van het doctoraat in de Medische Wetenschappen

Nadere informatie

Effectiviteit van de Wiet-Check

Effectiviteit van de Wiet-Check Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectiviteit van de Wiet-Check FADO 17 november 2011 Anouk de Gee Cannabis gebruik & jongeren Actueel gebruik (laatste maand) 5,3 % van 12-16 jarigen 20,7

Nadere informatie

Let s motivate the patient

Let s motivate the patient LET S MOTIVATE THE PATIENT Melissa.Ooms@Ugent.be Let s motivate the patient 1. Wat is motivatie? 2. Het belang van motivationele gespreksvoering (MG) 3. Theoretische achtergrond 4. Basisprincipes in MG

Nadere informatie

TH-PI Performance Indicator. Best Peter Assistant

TH-PI Performance Indicator. Best Peter Assistant Best Peter Assistant TH-PI Performance Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 11-11-2015 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 10-03-2015. OVER DE PERFORMANCE INDICATOR

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Hoe begeleid je mensen bij het realiseren van veranderingen in hun leven? Jaarcongres 2013 Merel van Uden Waar gaat MGV over? Cliënt / cliëntsysteem worstelt met door ziekte

Nadere informatie

Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997)

Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997) Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997) Achtergrond In de literatuur over (chronische)pijn wordt veel aandacht besteed aan de invloed van pijncoping strategieën op pijn.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Ontwikkeling van de vragenlijst Betrouwbaarheid en validiteit

Ontwikkeling van de vragenlijst Betrouwbaarheid en validiteit 109 Samenvatting 110 Inleiding Dit proefschrift beschrijft de ontwikkeling van een vragenlijst die door patiënten zelf in te vullen is om zowel gewenste (effectiviteit) als ongewenst effecten (bijwerkingen/tolerabiliteit)

Nadere informatie

Partnerschap van de familie in de behandeling. Het investeren in de kracht van naastbetrokkenen René Keet

Partnerschap van de familie in de behandeling. Het investeren in de kracht van naastbetrokkenen René Keet Partnerschap van de familie in de behandeling Het investeren in de kracht van naastbetrokkenen René Keet Interventie doelen EPA (parallelle zorg) persoonlijk herstel nastreven psychiatrische symptomen

Nadere informatie

Hoe werkt advies? Ze weten niet wat Ze weten niet waarom Ze weten niet hoe. HersenletselCongres 2014 3 november

Hoe werkt advies? Ze weten niet wat Ze weten niet waarom Ze weten niet hoe. HersenletselCongres 2014 3 november HersenletselCongres 2014 3 november Disclosure belangen sprekers C1 Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; wat is lastig en wat kun je als professional doen? (potentiële)

Nadere informatie

but no statistically significant differences

but no statistically significant differences but no statistically significant differences Astma is een chronische aandoening, die niet te genezen is. Met de passende zorg kunnen symptomen tot een minimum worden gereduceerd en zou een astma patiënt

Nadere informatie

Krachten bundelen bij verslaving Workshop Misverstanden bij dubbele diagnose

Krachten bundelen bij verslaving Workshop Misverstanden bij dubbele diagnose Krachten bundelen bij verslaving Workshop Misverstanden bij dubbele diagnose Dr. Wencke de Wildt, Gz-psycholoog, directeur behandelzaken Jellinek Dr. Annette Bonebakker, klinisch neuropsycholoog CDP Drs.

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Samenvatting (Summary in Dutch) Achtergrond Het millenniumdoel (2000-2015) Education for All (EFA, onderwijs voor alle kinderen) heeft in ontwikkelingslanden veel losgemaakt. Het

Nadere informatie

BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory

BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory Pagina 1 van 7 BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory Voorafgaand aan het gebruik van de BECCI checklist: Maak a.u.b. gebruik van de toegevoegde handleiding met een gedetailleerde uitleg over hoe

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties De afgelopen decennia zijn er veel nieuwe technologische producten en diensten geïntroduceerd op de

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering. Noud Frielink Annemarie Kroon

Motiverende gespreksvoering. Noud Frielink Annemarie Kroon Motiverende gespreksvoering Noud Frielink Annemarie Kroon Symposium Wetenschap en Praktijk: door co-creatie verbonden 11/4/13 Motiverende gespreksvoering bij mensen met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

Introduction and thesis outline. Samenvatting. CRAVING NAAR BENZODIAZEPINEN De ontwikkeling van de Benzodiazepine Craving Questionnaire

Introduction and thesis outline. Samenvatting. CRAVING NAAR BENZODIAZEPINEN De ontwikkeling van de Benzodiazepine Craving Questionnaire Introduction and thesis outline Samenvatting CRAVING NAAR BENZODIAZEPINEN De ontwikkeling van de Benzodiazepine Craving Questionnaire Dit proefschrift beschrijft de ontwikkeling en een eerste psychometrische

Nadere informatie

2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden

2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden 2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van

Nadere informatie

Motiveren? Dat doe je mooi zelf!

Motiveren? Dat doe je mooi zelf! Motiveren? Dat doe je mooi zelf! masterclass 10 mei Léon van Woerden, trainer MI-HAN Introductie Even voorstellen Wat heb je met motiverende gespreksvoering? Wat verwacht je hier te halen? Wat gaan we

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 179 In dit proefschrift werden de resultaten beschreven van studies die zijn verricht bij volwassen vrouwen met symptomen van bekkenbodem dysfunctie. Deze symptomen komen frequent voor en kunnen de kwaliteit

Nadere informatie

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot Eliane Duvekot Eliane Duvekot Gezinsinterventies Het belang van een focus René Keet, psychiater GGZ Noord Holland Noord AMC Inhoud presentatie Psychosociale interventies bij schizofrenie Gezinsinterventies

Nadere informatie

Doel van het L2M onderzoek. Achtergrond vicieuze cirkel LEARN 2 MOVE

Doel van het L2M onderzoek. Achtergrond vicieuze cirkel LEARN 2 MOVE LEARN 2 MOVE Beweegstimuleringsprogramma s gebaseerd op Motivational Interviewing voor kinderen, adolescenten en jongvolwassenen met cerebrale parese (CP) Leontien van Wely, MSc Prof. dr. Jules Becher

Nadere informatie

Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst

Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst Samenvatting en Conclusies Samenvatting van het onderzoeksproject De studies die in dit proefschrift worden

Nadere informatie

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal!

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Resultaten van het evaluatieonderzoek in 2008/2009 Achtergrond De negen gemeenten van West-Friesland, de gemeente Schagen, organisaties in de preventieve gezondheidszorg,

Nadere informatie

Figuur 1 Precede/Proceed Model

Figuur 1 Precede/Proceed Model Nederlandse samenvatting Benzodiazepinen zijn geneesmiddelen die vooral bij angstklachten en slaapstoornissen worden voorgeschreven. Ze vormen de op één na meest voorgeschreven middelen in Nederland. Tien

Nadere informatie

20-9-2012. Motiverende Gespreksvoering. It s dancing; not wrestling. 1. Wie heeft er iemand in zijn/haar omgeving (privé of werk) die rookt?

20-9-2012. Motiverende Gespreksvoering. It s dancing; not wrestling. 1. Wie heeft er iemand in zijn/haar omgeving (privé of werk) die rookt? Motiverende Gespreksvoering It s dancing; not wrestling Van klacht naar kracht! It s dancing; not wrestling 1. Wie heeft er iemand in zijn/haar omgeving (privé of werk) die rookt? 1. Wie heeft er iemand

Nadere informatie

Handleiding Nederlandse Werkwaardentest

Handleiding Nederlandse Werkwaardentest Handleiding Nederlandse Werkwaardentest Versie 1.0 (c), mei 2008 Dr Edwin van Thiel Nederlandse werkwaardentest De Nederlandse werkwaardentest is eind 2006 ontwikkeld door 123test via een uitgebreid online

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19934 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Pat El, Ron Jonathan Title: Lost in translation : congruency of teacher and student

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Langdurig ziekteverzuim is een erkend sociaal-economisch en sociaal-geneeskundig probleem op nationaal en internationaal niveau. Verschillende landen hebben wettelijke maatregelen genomen

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering. CNE, Vasculaire zorg

Motiverende Gespreksvoering. CNE, Vasculaire zorg Motiverende Gespreksvoering CNE, Vasculaire zorg Welkom! Introductie Agenda Workshop Motivatie Motiverende gespreksvoering Ambivalentie Weerstand/behoud Verandering Commitment/behouden van resultaat Motivatie..?

Nadere informatie

Informatiebrochure gebruik van de Flexibiliteits Index Test (FIT-60)

Informatiebrochure gebruik van de Flexibiliteits Index Test (FIT-60) Informatiebrochure gebruik van de Flexibiliteits Index Test (FIT-60) Auteurs: T. Batink, G. Jansen & H.R.A. De Mey. 1. Introductie De Flexibiliteits Index Test (FIT-60) is een zelfrapportage-vragenlijst

Nadere informatie

Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering. Maarten Merkx

Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering. Maarten Merkx Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering Maarten Merkx Programma Routine Outcome Monitoring. Motiverende Gespreksvoering Terugkoppelen resultaten. ROM Routine Outcome Monitoring Terugkoppeling

Nadere informatie

Samenvatting. Cliëntgerichte benadering in de ergotherapie

Samenvatting. Cliëntgerichte benadering in de ergotherapie Cliëntgerichte benadering in de ergotherapie Het implementeren van een cliëntgerichte benadering in de gezondheidszorg heeft in toenemende mate de aandacht gekregen van patiënten, hulpverleners en beleidsmakers.

Nadere informatie

Programma. - Construct-> dimensies -> indicatoren -> items vragenlijst. - Pilot met de vragenlijst. - Plannen van het onderzoek.

Programma. - Construct-> dimensies -> indicatoren -> items vragenlijst. - Pilot met de vragenlijst. - Plannen van het onderzoek. Bijeenkomst 3 1 Programma Mini-presentaties Vragenlijst maken Kwaliteit van de vragenlijst: betrouwbaarheid en validiteit Vooruitblik: analyse van je resultaten Aan de slag: - Construct-> dimensies ->

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting SAMENVATTING PSYCHOMETRISCHE EIGENSCHAPPEN VAN ADL- EN WERK- GERELATEERDE MEETINSTRUMENTEN VOOR HET METEN VAN BEPERKINGEN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE LAGE RUGPIJN. Chronische lage rugpijn

Nadere informatie

S a m e n v a t t i n g 149. Samenvatting

S a m e n v a t t i n g 149. Samenvatting S a m e n v a t t i n g 149 Samenvatting 150 S a m e n v a t t i n g Dit proefschrift richt zich op de effectiviteit van een gezinsgerichte benadering (het DMOgespreksprotocol, gebruikt binnen het programma

Nadere informatie

Validatie van de Depressie lijst (DL) en de Geriatric Depression Scale (GDS-30) bij Verpleeghuisbewoners

Validatie van de Depressie lijst (DL) en de Geriatric Depression Scale (GDS-30) bij Verpleeghuisbewoners Validatie van de Depressie lijst (DL) en de Geriatric Depression Scale (GDS-30) bij Verpleeghuisbewoners van Somatische en Psychogeriatrische Afdelingen Validation of the Depression List (DL) and the Geriatric

Nadere informatie

Motiveren tot gezond gedrag. Melanie van Hoeve

Motiveren tot gezond gedrag. Melanie van Hoeve Motiveren tot gezond gedrag Melanie van Hoeve Agenda Directief of niet. sustain talk en change talk Motiverende vaardigheden. Oefenen Doelstelling Optimaal kunnen inzetten van leefstijl interventies ter

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Plan- en procesevaluatie van de scholing van gevangenispersoneel in Verbal Judo Het onderzoek Verbal Judo (Thompson, 1984) is een methode waarbij mensen anderen op een kalme

Nadere informatie

kennis van begeleiders van cliënten met een licht verstandelijke beperking

kennis van begeleiders van cliënten met een licht verstandelijke beperking De effectiviteit van de training Motiverende Gespreksvoering op gespreksvaardigheden en kennis van begeleiders van cliënten met een licht verstandelijke beperking Naam: J. Stam Studentnummer: 5941768 Masterscriptie

Nadere informatie

Ruth Dalemans Kenniskring Autonomie en Participatie van chronisch zieken en kwetsbare ouderen HET LEVEN. Dr. Ruth Dalemans

Ruth Dalemans Kenniskring Autonomie en Participatie van chronisch zieken en kwetsbare ouderen HET LEVEN. Dr. Ruth Dalemans Ruth Dalemans Kenniskring Autonomie en Participatie van chronisch zieken en kwetsbare ouderen IMPACT VAN AFASIE OP HET LEVEN Dr. Ruth Dalemans Onderzoek en onderwijs Promotietraject Rol van de student

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38701 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Visschedijk, Johannes Hermanus Maria (Jan) Title: Fear of falling in older patients

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Het aantal eerste en tweede generatie immigranten in Nederland is hoger dan ooit tevoren. Momenteel wonen er 3,2 miljoen immigranten in Nederland, dat is 19.7% van de totale

Nadere informatie

Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans

Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans Experimentele psychopathologie Op zoek naar de psychologische processen die een rol spelen bij het ontstaan, in stand houden en terugval van psychopathologie

Nadere informatie

( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( (

( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( Kwaliteitvancounselingineenonlinebehandelprogrammavoor problematischalcoholgebruikenderelatiemetdrop7outensucces vanbehandeling Masterthesis Augustus2013 TimZiel,BScs0210390) BegeleidersUniversiteitTwente:

Nadere informatie

TH-LPI Lean Performance Indicator. Best Peter Manager Brainwave Ltd.

TH-LPI Lean Performance Indicator. Best Peter Manager Brainwave Ltd. Best Peter Manager Brainwave Ltd. TH-LPI Lean Performance Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 11-11-2015 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 10-03-2015. OVER DE

Nadere informatie

PROMIS Een integraal systeem voor het meten van patientgeraporteerde

PROMIS Een integraal systeem voor het meten van patientgeraporteerde PROMIS Een integraal systeem voor het meten van patientgeraporteerde uitkomsten in de zorg Dr. Caroline Terwee Dutch-Flemish PROMIS group VU University Medical Center Department of Epidemiology and Biostatistics

Nadere informatie

Cover Page. Author: Smelt, Antonette Title: Treatment of migraine : from clinical trial to general practice Issue Date: 2014-05-14

Cover Page. Author: Smelt, Antonette Title: Treatment of migraine : from clinical trial to general practice Issue Date: 2014-05-14 Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/25761 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Smelt, Antonette Title: Treatment of migraine : from clinical trial to general

Nadere informatie

Informatie over de deelnemers

Informatie over de deelnemers Tot eind mei 2015 hebben in totaal 45558 mensen deelgenomen aan de twee Impliciete Associatie Testen (IATs) op Onderhuids.nl. Een enorm aantal dat nog steeds groeit. Ook via deze weg willen we jullie nogmaals

Nadere informatie

Dat scheelt een slok op een borrel?

Dat scheelt een slok op een borrel? Dat scheelt een slok op een borrel? Alcoholpoli voor MDL-patiënten Tamara van Lieshout Verpleegkundig Specialist GGZ Onze Lieve Vrouwe Gasthuis 550 bedden Toonaangevend Gastvrij Businessunits PBU Psychiatrie

Nadere informatie

Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten

Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten Saxion University of Applied Sciences Kenniskring Ondernemend in de Zorg Monique Filart, Jos van der Werf Mei 2015 Aanleiding Behoefte

Nadere informatie

Conferentie Alcohol, Gezondheid en Beleid

Conferentie Alcohol, Gezondheid en Beleid Conferentie Alcohol, Gezondheid en Beleid Hoe motiveer je mensen hun drinkgedrag te veranderen? De uitgangspunten van motiverende gespreksvoering. Gerard M. Schippers THE AMSTERDAM INSTITUTE FOR ADDICTION

Nadere informatie

Effectiviteit en bruikbaarheid van verschillende werkvormen EVS in de opleiding van jeugdsportbegeleiders

Effectiviteit en bruikbaarheid van verschillende werkvormen EVS in de opleiding van jeugdsportbegeleiders Effectiviteit en bruikbaarheid van verschillende werkvormen EVS in de opleiding van jeugdsportbegeleiders J. De Bouw, K. De Martelaer, K. Struyven en L. Haerens 31/12/2011 Inleiding Aanleiding onderzoek:

Nadere informatie

Principes van graded activity

Principes van graded activity Principes van graded activity Ron van Leeuwen Manuele therapie Docent fysiotherapie, post HBO onderwijs, master RGF Amstel- Meerlanden & Amsterdam Amsterdam: di 20 april 2010 1 Verwijsbrief gaarne je hulp

Nadere informatie

HTS Report DESIGMA - A. Design a Matrix. Tom Billiet ID Datum Advanced 1. Editie. Hogrefe Uitgevers BV, Amsterdam

HTS Report DESIGMA - A. Design a Matrix. Tom Billiet ID Datum Advanced 1. Editie. Hogrefe Uitgevers BV, Amsterdam HTS Report DESIGMA - A Design a Matrix ID 5107-4177 Datum 31.01.2017 Advanced 1. Editie DESIGMA - A Inleiding 2 / 10 INLEIDING Structuur van dit rapport Interpretatie Profielformulier Schaalscores Schaalinformatie

Nadere informatie

Samenvatting. Mensen creëren hun eigen, soms illusionaire, visie over henzelf en de wereld

Samenvatting. Mensen creëren hun eigen, soms illusionaire, visie over henzelf en de wereld Samenvatting Mensen creëren hun eigen, soms illusionaire, visie over henzelf en de wereld om hen heen. Zo hebben vele mensen een natuurlijke neiging om zichzelf als bijzonder positief te beschouwen (bijv,

Nadere informatie

samenvatting 127 Samenvatting

samenvatting 127 Samenvatting 127 Samenvatting 128 129 De ziekte van Bechterew, in het Latijn: Spondylitis Ankylopoëtica (SA), is een chronische, inflammatoire reumatische aandoening die zich vooral manifesteert in de onderrug en wervelkolom.

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De adolescentie is lang beschouwd als een periode met veelvuldige en extreme stemmingswisselingen, waarin jongeren moeten leren om grip te krijgen op hun emoties. Ondanks het feit

Nadere informatie

TMA Talentenanalyse. Kandidaat-rapportage samenvatting. Demo Kandidaat 29 augustus 2011

TMA Talentenanalyse. Kandidaat-rapportage samenvatting. Demo Kandidaat 29 augustus 2011 TMA Talentenanalyse Kandidaat-rapportage samenvatting Demo Kandidaat 29 augustus 2011 Waddenring 24 2993 VE Barendrecht T 0180 848044 I www.priman.nl E info@priman.nl Inhoudsopgave: 1. Inleiding 3 2. Betekenis

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Huiselijk geweld tussen zussen

Huiselijk geweld tussen zussen Huiselijk geweld tussen zussen Motiverende gespreksvoering: Casus huiselijk geweld tussen zussen Door drs. Sergio van der Pluijm Een tijd terug had ik een jonge vrouw (18) van allochtone afkomst in begeleiding

Nadere informatie

Kenniskring leiderschap in onderwijs. Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie

Kenniskring leiderschap in onderwijs. Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie Kenniskring leiderschap in onderwijs Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie Onderzoek doen Wie aanwezig? Wat wilt u weten? Beeld / gedachte / ervaring Praktijkonderzoek in de school = Onderzoek dat wordt

Nadere informatie

Het betrekken van familieleden bij de behandeling van dubbele diagnose

Het betrekken van familieleden bij de behandeling van dubbele diagnose Het betrekken van familieleden bij de behandeling van dubbele diagnose Maarten Smeerdijk Congres LEDD, 21 april 2011 AMC, zorglijn Vroege Psychose Waarom familieleden betrekken bij de behandeling van DD?

Nadere informatie

Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding

Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding Helmond, 16 juni 2016 Puck Lamers Master Onderwijswetenschappen Radboud Universiteit Nijmegen drs. Monique van der Heijden dr. Jeannette Geldens Kempelonderzoekscentrum

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De onderzoeken beschreven in dit proefschrift zijn onderdeel van een grootschalig onderzoek naar individuele verschillen in algemene cognitieve vaardigheden. Algemene cognitieve

Nadere informatie

Appraisal. Datum:

Appraisal. Datum: Appraisal Naam: Sample Candidate Datum: 08-08-2013 Over dit rapport: Dit rapport is op automatische wijze afgeleid van de resultaten van de vragenlijst welke door de heer Sample Candidate is ingevuld.

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

ROM in de verslavingszorg

ROM in de verslavingszorg ROM in de verslavingszorg Seminar NETQ Healthcare: Innovatie in de Geestelijke Gezondheidszorg Utrecht, 9 juni 2009 Suzan Oudejans, Arkin Academy AIAR Proefschrift Resultaten meten Resultaten van de zorg

Nadere informatie

Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement

Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement Deelprogramma voor wijkverpleegkundigen en ouderenadviseurs die opgeleid worden tot casemanager SamenOud R. Brans April 2013 Inhoud

Nadere informatie

3 Werkwijze Voordat een CQI meetinstrument mag worden ingezet voor reguliere metingen moet het meetinstrument in twee fases getest worden.

3 Werkwijze Voordat een CQI meetinstrument mag worden ingezet voor reguliere metingen moet het meetinstrument in twee fases getest worden. Procedure Psychometrische en discriminerend vermogen testfase Versie: 1.0 Datum: 01-04-2014 Code: PRO 04 Eigenaar: 1 Inleiding De richtlijnen en aanbevelingen voor de test naar de psychometrische en onderscheidende

Nadere informatie

De begeleider cliënt relatie vragenlijst

De begeleider cliënt relatie vragenlijst De begeleider cliënt relatie vragenlijst De relatie begeleider cliënt meten John Roeden, Anno Velema, Baalderborg Groep Introductie Positieve relatie tussen cliënt en begeleider belangrijk Levert een bijdrage

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een artikel over een diagnostische test of screeningsinstrument.

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een artikel over een diagnostische test of screeningsinstrument. Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een artikel over een diagnostische test of screeningsinstrument. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 3. Toelichting bij de criteria voor

Nadere informatie

Centrum voor ouderenpsychiatrie Regio Apeldoorn 2009. HONOS 65+ Maart 2009 Gerda Rötert

Centrum voor ouderenpsychiatrie Regio Apeldoorn 2009. HONOS 65+ Maart 2009 Gerda Rötert Centrum voor ouderenpsychiatrie Regio Apeldoorn 2009 HONOS 65+ Maart 2009 Gerda Rötert Doelstelling: Het doel is het evalueren van het effect van de behandeling of begeleiding zowel op individueel- als

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Pouw, Lucinda Title: Emotion regulation in children with Autism Spectrum Disorder

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Knittle, Keegan Title: Motivation, self-regulation and physical activity among

Nadere informatie

Psychometrie Nederlandse persoonlijkheidstest

Psychometrie Nederlandse persoonlijkheidstest Psychometrie Nederlandse persoonlijkheidstest Versie 1.0 (c) Mei 2008, Dr Edwin van Thiel Copyright 123test alle rechten voorbehouden info@123test.nl 1 Over de Nederlandse persoonlijkheidstest Dit document

Nadere informatie

Welke vragenlijst voor mijn onderzoek?

Welke vragenlijst voor mijn onderzoek? Welke vragenlijst voor mijn onderzoek? NHG wetenschapsdag 2010 Caroline Terwee Kenniscentrum Meetinstrumenten VUmc Afdeling Epidemiologie en Biostatistiek VU medisch centrum Inhoud 1. Presentatie 2. Kritisch

Nadere informatie

Samenvatting: Summary in Dutch

Samenvatting: Summary in Dutch Samenvatting: Summary in Dutch Hoofdstuk 1: Kindermishandeling en Psychopathologie in een Multi-Culturele Context: Algemene Inleiding Dit proefschrift opent met een korte geschiedenis van de opkomst van

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Chapter 9. Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Chapter 9 Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Samenvatting Samenvatting Depressie en angst klachten bij Nederlandse patiënten met een chronische nierziekte Het onderwerp van dit proefschrift is depressieve

Nadere informatie

Congres Valpreventie Nijmegen, workshop Jos Leenders

Congres Valpreventie Nijmegen, workshop Jos Leenders Congres Valpreventie Nijmegen, 6-10-2016 workshop Jos Leenders Hoe om te gaan met tegengestelde wensen van cliënten, familieleden en zorgverleners bij het verlagen van het risico op vallen: Samen doelen

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

General Personality Disorder. A study into the Core Components of Personality Pathology J.G. Berghuis

General Personality Disorder. A study into the Core Components of Personality Pathology J.G. Berghuis General Personality Disorder. A study into the Core Components of Personality Pathology J.G. Berghuis SAMENVATTING General Personality Disorder H. Berghuis Hoofdstuk 1 is de inleiding van dit proefschrift.

Nadere informatie

Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik

Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik Saskia van Duin - verpleegkundig specialist GGZ Melchiord Ricardo - ervaringsdeskundige Ellen Struik teamleider DD kliniek GGZ

Nadere informatie

MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY OVERZICHT

MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY OVERZICHT MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY OVERZICHT INTRODUCTIE De Motives, Values, Preferences Inventory () is een persoonlijkheidstest die de kernwaarden, doelen en interesses van een persoon in kaart brengt.

Nadere informatie

Samenvatting (in Dutch)

Samenvatting (in Dutch) Summary Samenvatting (in Dutch) Motivatie is een veelgebruikte term, ook in het dagelijks leven. Iedereen heeft een bepaald beeld bij het concept motivatie, maar vaak loopt de perceptie hiervan uiteen.

Nadere informatie