Zal het VN-verdrag het onderwijs aan leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften beïnvloeden?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zal het VN-verdrag het onderwijs aan leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften beïnvloeden?"

Transcriptie

1 Zal het VN-verdrag het onderwijs aan leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften beïnvloeden? Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap Dit Verdrag belichaamt de wereldwijde consensus over hoe de mensenrechten van personen met een handicap kunnen worden gerealiseerd. Samen met het Kinderrechtenverdrag is het één van de meest onderschreven mensenrechtenverdragen. SOCIAAL MODEL VAN HANDICAP Een cruciaal uitgangspunt van het Verdrag is de paradigmawissel die eraan ten grondslag ligt. Het wijst de klassieke medische invulling van handicap als een vorm van defect- denken af en kiest voor het sociaal model, waarin handicap veeleer gezien wordt als een sociale constructie. Het medische model legt de nadruk op de beperking en is traditioneel gericht op het zo veel mogelijk trachten te herstellen van die beperking. Het sociaal model begrijpt handicap daarentegen als een negatieve interactie tussen maatschappelijke drempels en mensen met verschillende functionele mogelijkheden of beperkingen. Beperkingen vormen meer of minder een handicap afhankelijk van de aard van de maatschappij waarin ze zich manifesteren. Zo kan een slecht zicht in een maatschappij waar het verkrijgen van een bril niet vanzelfsprekend is, een handicap uitmaken omdat de deelname aan de maatschappij erdoor belemmerd wordt. In een westerse maatschappij waar een slecht zicht meestal op eenvoudige wijze door het dragen van een sociaal aanvaard hulpmiddel als een bril kan worden gecorrigeerd, vormt dit geen handicap. Een stoornis in de mogelijkheid tot lezen kan daarentegen wél een zodanige belemmering op deelname aan de maatschappij vormen dat dit als een handicap moet worden beschouwd. Dit uitgangspunt verklaart waarom er geen definitie van het begrip handicap is opgenomen bij de begripsomschrijvingen in artikel 2 van het VN-Verdrag. Artikel 1, dat de doelstelling van het Verdrag betreft, verduidelijkt evenwel dat personen met een handicap omvat: personen met langdurige fysieke, geestelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperkingen die hen in wisselwerking met diverse drempels kunnen belettenvolledig, effectief en op voet van gelijkheid met anderen teparticiperen in de samenleving. Deze definitie is dus wel probleemgeoriënteerd, maar legt het probleem niet langer bij hetindividu, maar bij de wijze waarop de maatschappij isgeorganiseerd. Men is niet gehandicapt, men wordt gehandicapt. Basisprincipes van het Verdrag zijn onder meer autonomie, nietdiscriminatie, participatie en de aanvaarding dat personen met een handicap deel uitmaken van de menselijke diversiteit. Universeel ontwerp Daarnaast streeft het Verdrag naar het zogenaamde universeel ontwerp. Het nodigt ons uit om te werken aan een samenleving, waarin producten, omgevingen, programma s en diensten ook onderwijs- door iedereen in

2 de ruimst mogelijke zin gebruikt kunnen wordenzonder dat aanpassing of een speciaal ontwerp nodig is. INCLUSIEF ONDERWIJSSYSTEEM In artikel 24 van dit Verdrag, gewijd aan onderwijs, wordt de verdragsluitende staten opgedragen een inclusief onderwijssysteem op alle niveaus uit te bouwen. Bij de verwezenlijking van dit recht waarborgen de Staten dat personen met een handicap niet op grond van hun handicap worden uitgesloten van het algemene onderwijssysteem, dat personen met een handicap toegang hebben tot inclusief, hoogwaardig en gratis basisonderwijs en tot voortgezet onderwijs en wel op basis van gelijkheid met anderen in de gemeenschap waarin zij leven, dat redelijke aanpassingen worden verschaft naar gelang de behoefte van de persoon in kwestie dat personen met een handicap, binnen het algemene onderwijssysteem, de ondersteuning ontvangen die zij nodig hebben om effectieve deelname aan het onderwijs te faciliteren dat doeltreffende, op het individu toegesneden, ondersteunende maatregelen worden genomen in omgevingen waarin de cognitieve en sociale ontwikkeling wordt geoptimaliseerd, overeenkomstig het doel van onderwijs waarbij niemand wordt uitgesloten. De staten dienen daartoe allerlei concrete maatregelen te nemen, zoals het faciliteren van het leren van braille, alternatieve schrijfwijzen, het gebruik van ondersteunende en alternatieve communicatiemethoden, het opdoen van vaardigheden op het gebied van oriëntatie en mobiliteit en het faciliteren van ondersteuning en begeleiding. In het bijzonder het onderwijs voor kinderen, die blind, doof of doofblind zijn, moet plaatsvinden in de talen en met de communicatiemethoden en - middelen die het meest geschikt zijn voor de specifieke leerlingen in een omgeving waarin hun cognitieve en sociale ontwikkeling worden geoptimaliseerd. Om deze rechten te helpen waarborgen, moeten de Staten die Partij zijn passende maatregelen nemen om leerkrachten aan te stellen, met inbegrip van leerkrachten met een handicap, die zijn opgeleid voor gebarentaal en/of braille en leidinggevenden en medewerkers opleiden die op alle niveaus van het onderwijs werkzaam zijn. Bij deze opleiding moeten de studenten worden getraind in het omgaan met personen met een handicap en in het gebruik van de desbetreffende ondersteunende communicatie en andere methoden, middelen en vormen van en voor communicatie, onderwijstechnieken en materialen om personen met een handicap te ondersteunen. Standaardregels voor het bevorderen van de gelijkheid van kansen van personen met een handicap Wat precies met een inclusief onderwijssysteem wordt bedoeld, vinden we in de Standaardregels voor het bevorderen van gelijke kansen voor personen met een handicap, waarnaar in de preambule van het Verdrag

3 expliciet wordt verwezen met het oog op het formuleren van beleidslijnen voor de implementatie van het verdrag. Op 20 december 1993 aanvaardde de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de Standard Rules on the Equalization of Opportunities for Persons with Disabilities.1 Ze bevatten een sterk moreel en politiek engagement van de staten om actie te ondernemen met het oog op het creëren van gelijke kansen van personen met een handicap. Belangrijke domeinen voor de kwaliteit van het leven en voor de verwezenlijking van volledige participatie en gelijkheid werden geïdentificeerd. Onderwijs was één van deze belangrijke domeinen, en Standaardregel 6 werd hieraan gewijd. Hierin werd gesteld dat staten het principe van gelijke onderwijskansen in geïntegreerde settings zouden moeten erkennen. De standaardregel inzake onderwijs geeft vrij gedetailleerd weer wat er in concreto van de staten wordt verwacht. Zeer belangrijk om onderwijsvoorzieningen voor personen met een beperking in het mainstream onderwijs mogelijk te maken is de opdracht aan staten om een duidelijk beleid terzake uit te werken, dat begrepen en aanvaard wordt door scholen en door de ruimere maatschappij. Flexibiliteit in het curriculum is nodig, door toevoeging eraan en aanpassing ervan toe te laten, en verder moet men zorgen voor kwaliteitsmateriaal, voortdurende professionalisering en ondersteuning van leerkrachten. Geïntegreerd onderwijs en gemeenschapsgebaseerde programma s moeten gezien worden als complementaire benaderingen om kostenefficiënt onderwijs en opleiding voor personen met een beperking te organiseren. In situaties waar het algemene schoolsysteem nog niet adequaat tegemoet komt aan alle noden van personen met beperkingen, mag speciaal onderwijs worden overwogen. Dit moet gericht zijn op het voorbereiden van leerlingen op onderwijs in het algemene schoolsysteem. De kwaliteit van dit soort onderwijs moet dezelfde standaarden en ambities weerspiegelen als algemeen onderwijs en moet daar nauw mee verbonden zijn. Staten moeten mikken op een graduele integratie van speciale onderwijsdiensten in het regulier onderwijs. Alleen voor dove en doofblinde kinderen wordt in een uitzondering voorzien: door de specifieke communicatienoden van dove of doofblinde personen, is het mogelijk dat hun onderwijs beter in scholen voor dergelijke personen of in speciale klassen in reguliere scholen word verstrekt. In een initieel stadium zal moeten gefocused worden op de cultureel gevoelige instructie die resulteert in effectieve communicatievaardigheden en maximale onafhankelijkheid voor personen die doof of doofblind zijn. Salamanca-verklaring Een verdere operationalisering van de Standaardregels inzake onderwijs, werd vastgelegd op een grote UNESCO-conferentie World Conference on special needs education: access and equality in Salamanca in juni Deze conferentie leidde tot The Salamanca Statement on principles, policy and practice in special needs education en Framework for action on special needs education. Het document stelt een wereldwijde consensus te vertegenwoordigen met betrekking tot de toekomstige richting van het

4 onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. De Salamanca-Verklaring stelt onder meer dat kinderen met SOB toegang moeten hebben tot reguliere scholen die hen opnemen in een kindgericht pedagogisch klimaat dat in staat is aan hun behoeften tegemoet te komen. Er wordt aangedrongen dat regeringen de hoogste beleidsprioriteit, ook budgettair, zouden geven aan het verbeteren van hun onderwijssystemen zodat zij in staat zijn alle kinderen in te sluiten, ongeacht hun individuele verschillen of moeilijkheden. De regeringen dienen ook als beleid en regelgeving het principe van inclusief onderwijs aan te nemen, waarbij alle kinderen in het reguliere onderwijs worden ingeschreven, tenzij er dwingende redenen zijn om dit niet te doen. In het Kader voor Actie worden de beginselen van de Verklaringgeoperationaliseerd. Er worden richtlijnen voor actie op nationaal niveau aangegeven. Deze richtlijnen behelzen de terreinen beleid en organisatie, schoolfactoren, rekrutering en opleiding van onderwijskundig personeel, externe ondersteunende diensten, gemeenschapsperspectieven en behoeften inzake middelen. De richtlijnen stellen dat het nationale onderwijsbeleid moet bepalen dat een kind met een handicap naar een buurtschool zou moeten gaan, dit is de school waar het kind naartoe zou gaan als het geen handicap zou hebben. Zelfs in de uitzonderlijke situatie waarin kinderen in een speciale school zouden worden geplaatst moet ernaar gestreefd worden dat hun onderwijs niet volledig gesegregeerd wordt georganiseerd: parttime schoollopen in een reguliere school moet in dat geval aangemoedigd worden. Wat de schoolfactoren betreft geeft men ook hier aan dat onder meer moet gewerkt worden aan flexibiliteit inzake het curriculum, inclusief de wijze van toetsing. Verder wordt de centrale rol van het schoolleiderschap vermeld, waarbij zowel de aanpassing van de organisatie als het bevorderen van een positieve attitude als een taak voor de schoolleiding wordt gezien. Verder wordt gesteld dat een schoolteam, en niet een leraar afzonderlijk, de verantwoordelijkheid voor het succes of de mislukking van een leerling zou moeten krijgen. In het hoofdstuk over de rekrutering en opleiding van het onderwijskundig personeel wordt benadrukt dat de kennis en vaardigheden die noodzakelijk zijn op de eerste plaats goed les kunnen geven vooropstellen. Opleidingen van leerkrachten zouden een positieve attitude ten opzichte van handicap moeten bijbrengen, en een goed begrip van wat kan worden bereikt in de gewone school met behulp van ondersteunende diensten. Leerkrachten moeten worden opgeleid om hun eigen autonomie en vaardigheden te kunnen gebruiken om de instructie en eventueel het curriculum aan te passen aan de noden van de leerling. Ook training in het samenwerken met externen en ouders is belangrijk.het voorzien in ondersteunende diensten is van doorslaggevend belang voor het succes van een inclusief onderwijsbeleid. Speciale scholen moeten in toenemende mate functioneren als resource centres voor gewone scholen, door ondersteuning aan te bieden voor kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. Een coördinatie van deze ondersteuning op het niveau van schoolclusters wordt aanbevolen. Inclusief onderwijs

5 realiseren is niet de taak van het ministerie van onderwijs of van de scholen alleen. Het vereist samenwerking met families, de mobilisatie van de gemeenschap, het vrijwilligerswerk en de publieke opinie. Tot slot worden een aantal richtlijnen gegeven voor de allocatie van middelen. Hiervoor stelt het kader dat de ontwikkeling van inclusieve scholen als de meest effectieve manier om onderwijs voor allen te bereiken, erkend moet worden als een sleutelelement van het beleid. Politieke wil is nodig om de bijkomende middelen te genereren en de bestaande middelen anders in te zetten. Naast de richtlijnen voor actie op nationaal vlak, bevat het kader ook een aantal richtlijnen voor internationale (regionale) samenwerking ter verwezenlijking van inclusief onderwijs, door de uitwisseling van ervaringen en de bundeling van expertise. Uit de actie Doe mee VVKBUO 2012 Hans Verpoest Pedagogisch begeleider VVKBUO

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Feiten New York 13 december 2006 Verdrag + Optioneel Protocol (rechtsbescherming)

Nadere informatie

21 november 2012. dr. Bengt Verbeeck HoGent / UGent

21 november 2012. dr. Bengt Verbeeck HoGent / UGent 21 november 2012 dr. Bengt Verbeeck HoGent / UGent VN-Verdrag 13 december 2006 inzake de rechten van personen met een handicap Baanbrekend Verdrag van de 21 ste eeuw de daad bij het woord voegen EG is

Nadere informatie

Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013

Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013 Implementing the UNCRPD Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013 Wat is het VN-Verdrag? UNCRPD = United Nations

Nadere informatie

Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be

Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be Nieuwe inzichten Kennis, rechten, beeldvorming 21 ste eeuw: Andere beeldvorming Vn-verdrag Gelijke rechten van personen in een handicapsituatie Apart zetten =

Nadere informatie

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen?

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen? Informatie en Communicatie Technologie (ICT) in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen Visies op de toekomst van Beleid, Praktijk en Onderzoek & Ontwikkeling In september 2002 heeft een internationale

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

VVKBuO scholen type 7

VVKBuO scholen type 7 VVKBuO scholen type 7 VLOR Seminarie 29 november Memorandum i.v.m. het onderwijs aan dove en slechthorende kinderen en jongeren al dan niet met meervoudige beperkingen nov.2012 - VVKBuO - Hans Verpoest

Nadere informatie

december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo

december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo Deze informatiekaart is bedoeld om u in te lichten over het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (verder: VN-verdrag Handicap)

Nadere informatie

Ter attentie van minister Hilde CREVITS Viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Onderwijs

Ter attentie van minister Hilde CREVITS Viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Onderwijs Aanbevelingen van het Interfederaal Centrum voor gelijke kansen en bestrijding van discriminatie en racisme inzake de rechten van personen met een handicap Ter attentie van minister Hilde CREVITS Viceminister-president

Nadere informatie

Participatiesamenleving. WlZ, WMO, Zvw, Jeugdwet, Participatiewet. door Judith Hovius

Participatiesamenleving. WlZ, WMO, Zvw, Jeugdwet, Participatiewet. door Judith Hovius Participatiesamenleving WlZ, WMO, Zvw, Jeugdwet, Participatiewet. door Judith Hovius Inhoud 1) Wat is recht? 2) Mensenrechten 3) Verschuivende beroepsbeelden 4) Veranderingen per 2015 op een rij 5) Enkele

Nadere informatie

Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO

Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO Innovatie? o Aanpassing: beperkt zich tot de reeds aanwezige systeemeigenschappen

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap Het Vlaams Parlement, gelet op 1 artikel 13 van de geconsolideerde versie van het Verdrag tot oprichting van

Nadere informatie

Recht op digitale participatie. 23 januari 2015, Dick Houtzager

Recht op digitale participatie. 23 januari 2015, Dick Houtzager Recht op digitale participatie 23 januari 2015, Dick Houtzager Wat gaan we doen? Wat doet het College voor de Rechten van de Mens? Gelijke behandeling in de ICT-praktijk Het nieuwe VN verdrag voor personen

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Nederlandse vertaling

VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Nederlandse vertaling VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Nederlandse vertaling September 2007 Preambule De Staten die Partij zijn bij dit Verdrag, a. Indachtig de beginselen vastgelegd in het Handvest

Nadere informatie

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Proloog Assessment binnen de context van inclusief onderwijs is een aanpak van assessment binnen het reguliere onderwijs waarbij

Nadere informatie

Dublin, Ierland, 12-13 November 2009

Dublin, Ierland, 12-13 November 2009 INTERNATIONALE CONFERENTIE INCLUSIE EEN SCHOOL VOOR ALLEN Salamanca - 15 jaar later Dublin, Ierland, 12-13 November 2009 Georganiseerd door EASPD, in samenwerking met de Europese Commissie, de Raad van

Nadere informatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Preambule Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap De Staten die Partij zijn bij dit Verdrag, a. Indachtig de beginselen vastgelegd in het Handvest van de Verenigde Naties, waarin de inherente

Nadere informatie

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking ingediend op 439 (2014-2015) Nr. 1 16 juli 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Ingeborg De Meulemeester, Sabine de Bethune, Herman De Croo, Tine Soens en Wouter Vanbesien betreffende onderwijs

Nadere informatie

THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT

THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT GESPONSORD EN ERKEND DOOR DE EUROPESE COMMISSIE IN HET KADER VAN SOCRATES PROGRAMMA S MENSEN MET EEN HANDICAP DOOR FYSIEKE ACTIVITEIT INTEGREREN IN

Nadere informatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Preambule De Staten die Partij zijn bij dit Verdrag, a. Indachtig de beginselen vastgelegd in het Handvest van de Verenigde Naties, waarin de inherente

Nadere informatie

Blik op de Toekomst Marjolein Herps (M.Herps@vilans.nl) Wil Buntinx (Wil@buntinx.org) 10 april 2014

Blik op de Toekomst Marjolein Herps (M.Herps@vilans.nl) Wil Buntinx (Wil@buntinx.org) 10 april 2014 Blik op de Toekomst Marjolein Herps Wil Buntinx (M.Herps@vilans.nl) (Wil@buntinx.org) 10 april 2014 Ondersteuningsplannen Verleden Heden Toekomst Ondersteuningsplannen Verleden Education for All Handicapped

Nadere informatie

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 COZOCO 19 maart 2014 M-decreet Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 Situering 2005: lancering van het leerzorgkader 2009-2014 geleidelijke invoering van het decreet op leerzorg -geen

Nadere informatie

Visie onderwijs en huisvesting SPOZ. Visie op onderwijs en huisvesting

Visie onderwijs en huisvesting SPOZ. Visie op onderwijs en huisvesting Visie op onderwijs en huisvesting Stichting Primair Onderwijs Zundert November 2015 0 Visie op onderwijs en huisvesting Aanleiding: Het onderwerp onderwijshuisvesting staat al geruime tijd op de Zundertse

Nadere informatie

Met de rugzak naar school

Met de rugzak naar school leerlinggebonden F I N A N C I E R I N G Publicatie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Productie directie Voorlichting, Leo Wijnhoven Vormgeving Maarten Balyon, grafische vormgeving,

Nadere informatie

28 april 2015 Keirsten de Jongh (Senior Beleidsadviseur)

28 april 2015 Keirsten de Jongh (Senior Beleidsadviseur) VN-verdrag handicap Presentatie voor Cliëntenbelang A dam 28 april 2015 Keirsten de Jongh (Senior Beleidsadviseur) College voor de Rechten van de Mens Sinds 1 oktober 2012 Opvolger van de Commissie Gelijke

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT ADVIES. Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken 2001/0116(CNS) 16 oktober 2001

EUROPEES PARLEMENT ADVIES. Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken 2001/0116(CNS) 16 oktober 2001 EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken 16 oktober 2001 2001/0116(CNS) ADVIES van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie

Nadere informatie

SchoolConnect. Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië!

SchoolConnect. Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië! SchoolConnect Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië! SchoolConnect SchoolConnect is een programma van stichting Joni. Het is een samenwerkingsverband tussen scholen in Nederland

Nadere informatie

HET IN KAART BRENGEN VAN DE IMPLEMENTATIE VAN BELEID VOOR

HET IN KAART BRENGEN VAN DE IMPLEMENTATIE VAN BELEID VOOR HET IN KAART BRENGEN VAN DE IMPLEMENTATIE VAN BELEID VOOR MAPPING THE IMPLEMENTATION INCLUSIEF OF POLICY ONDERWIJS FOR INCLUSIVE EDUCATION (MIPIE) Een verkenning van uitdagingen en mogelijkheden voor het

Nadere informatie

Personen met een handicap hebben gelijke rechten

Personen met een handicap hebben gelijke rechten Personen met een handicap hebben gelijke rechten De Europese strategie voor personen met een handicap 2010-2020 Europese Commissie Gelijke rechten, gelijke kansen Europese toegevoegde waarde Circa 80 miljoen

Nadere informatie

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid 17 juni 2009 Inleiding Onderwijs en gezondheid hebben een

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Wat is opbrengstgericht werken? Opbrengstgericht werken is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van de prestaties van leerlingen.

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 ingediend overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het

Nadere informatie

2: Continuüm (regulier separaat tussenvormen) Rechten van het Kind. Knelpunten. Historie en wetgeving. Uitgangspunten.

2: Continuüm (regulier separaat tussenvormen) Rechten van het Kind. Knelpunten. Historie en wetgeving. Uitgangspunten. Rechten van het Kind Passend Onderwijs Handelingsgericht Werken & Ouders Kind heeft recht om samen te leren Kinderen mogen niet uitgesloten worden vanwege een beperking Geen wettelijke reden om kinderen

Nadere informatie

M-decreet. Het M-decreet: leerkrachten, scholen en CLB

M-decreet. Het M-decreet: leerkrachten, scholen en CLB M-decreet Het M-decreet: leerkrachten, scholen en CLB Citaat De school is bedacht om kinderen de kans te geven, later als ze in het ware leven staan, makkelijker hindernissen te nemen. Ze is in al te veel

Nadere informatie

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU Commissie politieke zaken 5.3.2009 AP/100.506/AM1-24 AMENDEMENTEN 1-24 Ontwerpverslag (AP/100.460) Co-rapporteurs: Ruth Magau (Zuid-Afrika) en Filip Kaczmarek

Nadere informatie

Belang van toegankelijk gebruiksvriendelijk digitaal educatief Lesmateriaal

Belang van toegankelijk gebruiksvriendelijk digitaal educatief Lesmateriaal Belang van toegankelijk gebruiksvriendelijk digitaal educatief Lesmateriaal Van het EDDA project 2013 naar EliFy 2020 Feiten en cijfers over leerlingen in het basisonderwijs 1.515.000 leerlingen in het

Nadere informatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Artikel 24 - Onderwijs. Schriftelijke communicatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Artikel 24 - Onderwijs. Schriftelijke communicatie Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Artikel 24 - Onderwijs Schriftelijke communicatie Het Belgian Disability Forum (BDF) is een vzw die thans 18 lidorganisaties telt en meer dan 250.000

Nadere informatie

12/11/2013 Decreet maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Persconferentie 8/11/2013 Historiek 1994: The Salamanca statement and framework for action on special needs education 1998:

Nadere informatie

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Quality needs diversity 1. Inleiding Deze richtlijnen zijn een uitwerking van de kernwaarde Ruimte voor talent en groei voor iedereen, onderdeel

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Samenvatting (Summary in Dutch) Achtergrond Het millenniumdoel (2000-2015) Education for All (EFA, onderwijs voor alle kinderen) heeft in ontwikkelingslanden veel losgemaakt. Het

Nadere informatie

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT Aanbeveling... 2 Advies... 2 Algemeen commentaar... 2 Beleidsdocument... 3 Besluit... 3 Decreet... 3 Europees besluit... 3 Grondwet... 3 Koninklijk besluit... 3 Mededeling...

Nadere informatie

Buna Tetu (kort overzicht)

Buna Tetu (kort overzicht) Buna Tetu (kort overzicht) Kinderen met een handicap tellen ook mee! Stichting Joni Social Education Project Voor een samenleving waarin iedereen zich thuis kan voelen Achtergrond project Ouders van gehandicapte

Nadere informatie

SCHOOL ONDERSTEUNINGS PROFIEL

SCHOOL ONDERSTEUNINGS PROFIEL VRAGENLIJST (DEEL 2) UITERSTE INLEVERDATUM 21-3-2014 Met het Schoolondersteuningsprofiel worden de volgende onderdelen in beeld gebracht (zie kader): Specifieke kennis en kunde Aantoonbare specifieke deskundigheid

Nadere informatie

WERKPLAN. Onbeperkt Oost

WERKPLAN. Onbeperkt Oost WERKPLAN Onbeperkt Oost 2015 Onbeperkt Oost p/a Timorplein 8 1094 CB Amsterdam September 2014 Met dit werkplan en deze begroting vraagt de vereniging Onbeperkt Oost een subsidie aan voor het jaar 2015.

Nadere informatie

Manifest voor vrijheid, gelijkheid en menselijkheid Een modern pleidooi met een knipoog naar de Franse revolutie

Manifest voor vrijheid, gelijkheid en menselijkheid Een modern pleidooi met een knipoog naar de Franse revolutie Manifest voor vrijheid, gelijkheid en menselijkheid Een modern pleidooi met een knipoog naar de Franse revolutie Wij staan op! 16 mei 2015 1 Inleiding Wij staan op! is een beweging van jongvolwassenen

Nadere informatie

Bijeenkomsten 2012-2013

Bijeenkomsten 2012-2013 Bijeenkomsten 2012-2013 Datafeedforward Intervisie Lezing/masterclass gekoppeld aan professionele leergemeenschap Werken in een Professionele LeerGemeenschap Motto: Professionals doen het samen en doen

Nadere informatie

RAAD VAN STATE afdeling Wetgeving

RAAD VAN STATE afdeling Wetgeving RAAD VAN STATE afdeling Wetgeving advies 54.205/1 van 29 oktober 2013 over een voorontwerp van decreet betreffende belangrijke en noodzakelijke maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Samen voor kinderen 20-2-2014. Agenda. Ondersteuningsplan SWV PO 30 07. Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? 1. Passend Onderwijs algemeen

Samen voor kinderen 20-2-2014. Agenda. Ondersteuningsplan SWV PO 30 07. Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? 1. Passend Onderwijs algemeen Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? Samen op weg... Agenda 1. Passend Onderwijs algemeen Ouders School 2. Onderwijs in Best 3. Onderwijs op deze school Kind 4. Gedeelde verantwoordelijkheid Passend

Nadere informatie

Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking

Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking Steunpunt Inclusief hoger Onderwijs Sint-Jorisstraat 71 8000 Brugge Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking Het Steunpunt Inclusief Hoger

Nadere informatie

Standpunt VVKBuO over de

Standpunt VVKBuO over de Standpunt VVKBuO over de DRINGENDE BELEIDSMAATREGELEN VOOR LEERLINGEN SPECIFIEKE ONDERWIJSBEHOEFTEN (BIJ GEBREK AAN LEERZORGKADER) De minister van Onderwijs, Jeugd en Gelijke Kansen geeft aan dat er onvoldoende

Nadere informatie

Figuur 1: Leerlingen in basisonderwijs (2010-2011)

Figuur 1: Leerlingen in basisonderwijs (2010-2011) Passend onderwijs U heeft er vast al wel over gehoord: passend onderwijs. Maar wat is het nu precies en wat betekent dat voor onze school? Waarom gingen op 6 maart 2012 50.000 mensen uit het onderwijs

Nadere informatie

Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis. NVA Congres 2013

Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis. NVA Congres 2013 Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis NVA Congres 2013 Autisme en onderwijs NVA 4 oktober 2013 Ellen Luteijn Inhoud Hoe kan onderwijs passend zijn voor leerlingen met ASS? Passend Onderwijs

Nadere informatie

De Sociale plattegrond. Missie en opdrachten

De Sociale plattegrond. Missie en opdrachten De Sociale plattegrond Sector: VAPH (minderjarigen) Spreker: Paul Ongenaert (De Hagewinde) Missie en opdrachten Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) wil de participatie, integratie

Nadere informatie

Logopedie in het cluster 2 onderwijs

Logopedie in het cluster 2 onderwijs Logopedie in het cluster 2 onderwijs mw. E. Cox MA (NVLF) mw. E. Kunst-Verberne (NVLF) mw. M. Schulte (NVLF) dhr. R. Nannes (NVLF) 2 Aanleiding position statement Dit position statement gaat over de logopedische

Nadere informatie

Samenvatting Ondersteuningsplan 2014-2018

Samenvatting Ondersteuningsplan 2014-2018 Samenvatting Ondersteuningsplan 2014-2018 In het Ondersteuningsplan 2014-2018 staan de afspraken die de schoolbesturen hebben gemaakt binnen het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Breda e.o. om de

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013 Gericht Werken als bril om naar het zorgbeleid te kijken zorg Handelings- Leerlingenbegeleiding fase 0 fase 1 HGW HGW Leren & studeren Studieloopbaanbegeleiding Socioemotioneel fase 2 fase 3 HGW HGW centrale

Nadere informatie

Pijnpunten PBS. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Pijnpunten PBS. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Pijnpunten PBS Programma Welkom en voorstellen Pijnpunten SWPBS - Pijnpunten kort toelichten - World café: pijnpunten verkennen - Plenair inventariseren Wettelijk kader SWPBS Pedagogische kwaliteit van

Nadere informatie

Aangeboren doofblindheid

Aangeboren doofblindheid Aangeboren doofblindheid Het ondersteunen van kinderen en volwassenen met beperkingen in zien en horen sinds de geboorte of vlak daarna Saskia Damen Mijkje Worm Bartiméus wil kennis en ervaring over de

Nadere informatie

13-11-2014. Poster. Belemmeringen in drie categorieën te verdelen: In duo s: 1. Persoonlijke belemmeringen

13-11-2014. Poster. Belemmeringen in drie categorieën te verdelen: In duo s: 1. Persoonlijke belemmeringen Poster Jacomijn Hofstra Onderzoeker lectoraat Rehabilitatie en docent Toegepaste Psychologie, Hanzehogeschool Groningen In duo s: Belemmeringen in drie categorieën te verdelen: Wat hindert jongvolwassenen

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

Concept beleidsplan Stichting Soz-Fonds

Concept beleidsplan Stichting Soz-Fonds Concept beleidsplan Stichting Soz-Fonds Versie 21 januari 2007 MISSIE, VISIE EN DOELSTELLING... 3 STICHTING... 3 BESTUUR... 3 SITUATIE IN KOERDISTAN... 3 TERUGBLIK 2005 EN 2006... 4 SOORTEN HULPVERLENING...

Nadere informatie

FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN

FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN (niet officiële Nederlandse vertaling). (VP = Voorafgaande paragraaf) VP 1

Nadere informatie

M-decreet 05 mei 2015 Maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften

M-decreet 05 mei 2015 Maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften M-decreet 05 mei 2015 Maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Waarover gaat het M-decreet Over kinderen en jongeren die hun leraren uitdagen op hun Meesterschap Geen miskenning van

Nadere informatie

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen Conceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering Deze conceptnota heeft tot doel om, binnen de contouren van het Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË

GELIJKE KANSEN IN BELGIË GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE

VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE INHOUD Missie & visie 4 Het onderwijs voorbij 5 Kwaliteit vanuit identiteit 7 Werken vanuit passie 8 Elke leerling telt 10 Ondernemend en

Nadere informatie

29/05/2013. ICF en indicering ICF

29/05/2013. ICF en indicering ICF en indicering 1 = International Classification of Functioning, disability and health World Health Organisation (2001) is complementair met ICD-10 Wat? Classificatie van gezondheids en gezondheidsgerelateerde

Nadere informatie

jaqueline van der veen 0102829

jaqueline van der veen 0102829 jaqueline van der veen 0102829 Wat is een verstandelijke beperking? Verstandelijke beperking is een naam voor een ontwikkelingsstoornis waarbij de verstandelijke vermogens zich niet met de normale snelheid

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

In diverse internationale instrumenten worden de rechten van personen met een handicap behandeld.

In diverse internationale instrumenten worden de rechten van personen met een handicap behandeld. XI. INTERNATIONALE INSTRUMENTEN In diverse internationale instrumenten worden de rechten van personen met een handicap behandeld. A. De Verenigde Naties Het verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten

Nadere informatie

Gauthier de Beco Postdoctoraal onderzoeker; Instituut voor de Rechten van de Mens; KU Leuven ABSTRACTS

Gauthier de Beco Postdoctoraal onderzoeker; Instituut voor de Rechten van de Mens; KU Leuven ABSTRACTS tjk2013-2.book Page 90 Thursday, May 30, 2013 11:27 AM Het recht op onderwijs voor personen met een handicap volgens artikel 24 van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap: juridische

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

Bisconceptnota. Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Bisconceptnota. Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen DE VLAAMSE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Bisconceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering 1.1. Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

F U N C T I E P R O F I E L

F U N C T I E P R O F I E L F U N C T I E P R O F I E L I. I D E N T I F I C A T I E G E G E V E N S Functiebenaming Weddeschaal Graad Directie - dep - dienst Functiefamilie maatschappelijk werker Sociale Dienst B1-B2-B3 maatschappelijk

Nadere informatie

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij EXCELLENT ONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooij Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs Kenniscentrum Expertis Motto Excellente scholen zijn

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding... 1. 1. Totstandkoming van het Verdrag... 3. 2. Doorwerking van de rechten van het IVRPH... 5

INHOUD. Inleiding... 1. 1. Totstandkoming van het Verdrag... 3. 2. Doorwerking van de rechten van het IVRPH... 5 INHOUD Inleiding.............................................................. 1 1. Totstandkoming van het Verdrag..................................... 3 2. Doorwerking van de rechten van het IVRPH..........................

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK

BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK INHOUD Uitkomst onderzoek Newschool.nu te Harderwijk 3 2 en oordelen per onderliggende onderzoeksvraag 4 3 Samenvattend oordeel 10 Bijlage 1A: Overzicht

Nadere informatie

Begeleiding zieke leerlingen en Passend onderwijs. voor het regulier, primair en voorgezet onderwijs Midden- en Oost-Brabant

Begeleiding zieke leerlingen en Passend onderwijs. voor het regulier, primair en voorgezet onderwijs Midden- en Oost-Brabant Begeleiding zieke leerlingen en Passend onderwijs voor het regulier, primair en voorgezet onderwijs Midden- en Oost-Brabant Definitie zieke leerlingen: Die leerlingen die geen (volledig) schoolprogramma

Nadere informatie

Passend onderwijs Bergen,Gennep en Mook Informatie voor alle ouders

Passend onderwijs Bergen,Gennep en Mook Informatie voor alle ouders Passend onderwijs Bergen,Gennep en Mook Informatie voor alle ouders Inhoudsopgave: Inleiding Hoofdstuk 1 Passend onderwijs in een notendop Hoofdstuk 2 Het ondersteuningsprofiel Hoofdstuk 3 Aanmelden Hoofdstuk

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING. De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen. De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk,

INTENTIEVERKLARING. De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen. De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk, INTENTIEVERKLARING De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen en De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk, verder te noemen: de besturen, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd, overwegende

Nadere informatie

VLIR- Seminar 28 mei 2013

VLIR- Seminar 28 mei 2013 VLIR- Seminar 28 mei 2013 Tweeledige focus (1) Upgrading Curriculum uitbreiding/ aanpassing van logopedische opleidingsonderdelen cruciaal t.a.v. betere hulpverlening binnen Surinaamse maatschappij m.n.

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE DOELSTELLING De Linde is een school voor buitengewoon lager onderwijs. Onze doelstelling kadert volledig binnen de algemene doelstelling van de Vlaamse Overheid met betrekking

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel o.b.s. De Nijenoert

Schoolondersteuningsprofiel o.b.s. De Nijenoert Schoolondersteuningsprofiel o.b.s. De Nijenoert Het ondersteuningsprofiel is opgebouwd uit vier elementen: basisondersteuning extra ondersteuning grenzen van ondersteuning ambities aangaande ondersteuning

Nadere informatie

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK?

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAT MAAKT UNIEK? WAAROM De vrijeschool heeft een geheel eigen kijk op onderwijs, die gebaseerd is op het mensbeeld uit de antroposofie. Daarbinnen heeft iedere vrijeschool in Nederland een grote mate van

Nadere informatie

De HGW-bril toegepast in de cel leerlingenbegeleiding

De HGW-bril toegepast in de cel leerlingenbegeleiding De HGW-bril toegepast in de cel woensdag 20 februari 2013 Kris Loobuyck 1 2 3 VVKSO 1 Uitgangspunten van HGW 4 HGW biedt kansen! 5 We zijn gericht op het geven van haalbare en bruikbare adviezen. We werken

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie