F L A S H O V E R T R A I N I N G

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "F L A S H O V E R T R A I N I N G"

Transcriptie

1

2 INLEIDING Flashover en Backdraft zijn verschillende gebeurtenissen die op diverse manieren kunnen voorkomen. Talrijke ongelukken en doden bij brand door een flashover hebben aangetoond hoe groot de gevaren zijn voor brandweermensen bij de binnenbrandbestrijding. Om u zo goed mogelijk voor te bereiden op deze mogelijke gevaren heeft FireFlash deze training ontwikkeld. De volgende onderdelen worden hierbij behandeld: 1. Brandgassen en het fenomeen Flashover/Backdraft. 2. Vershillende soorten Backdrafts. 3. Techniek en tactiek van de brandbestrijding. 4. Veiligheidsmaatregelen. Natuurlijk is buiten een gedegen theoretische kennis ook de praktijktraining van groot belang. De mobile trainingsunit van FireFlash heeft de mogelijkheid brandweermensen realistisch te trainen en hierdoor de theorie direct in de praktijk om te zetten. Het verschil tussen Flashover en Backdraft Alhoewel deze twee volstrekt verschillende verschijnselen ieder specifieke kenmerkende eigenschappen kennen, blijkt het in de praktijk vaak moeilijk een onderscheid te kunnen maken. Globaal kunnen we stellen dat een Flashover ontstaat door een voortdurende opbouw van de temperatuur terwijl een Backdraft onstaat door de toevoeging van zuurstof. Echter in de praktijk blijkt dat het in beide gevallen handelt om de zogenaamde rookgasverbranding c.q. rookgasexplosie. Het uitendelijke doel van deze training is dat door de toepassing van de nieuwste blustechnieken, praktijkgerichte training en de theortische kennis samen, een basis wordt gelegd om in de praktijk succesvol en veilig te kunnen optreden bij binnenbrandbestrijding.

3 1. BRANDGASSEN EN HET FENOMEEN FLASHOVER / BACKDRAFT Om het ontstaan van een Flashover/Backdraft goed te kunnen begrijpen, is het noodzakelijk om enkele chemische en fysische verschijnselen die zich bij de verbranding voordoen, uit te leggen. Voorwaarden voor het ontstaan van een Flashover/Backdraft in een ruimte zijn: een hoge temperatuur voldoende brandbare rookgassen en/of ontledingsgassen voldoende zuurstof. Een brand ontstaat in de meeste gevallen doordat gemakkelijk ontbrandbare materialen door een kleine warmtebron (ontstekingsbron) tot ontbranding komen. Voor de ontwikkeling van een brand is er verschil tussen: brand in een open ruimte brand in een optisch gesloten ruimte. Bij een brand komen niet alleeen verbrandingsprodukten vrij, maar ook gassen en deeltjes ten gevolge van ontleding van materiaal door de warmte. Deze gassen en deeltjes zijn de ontledingsprodukten. De rook die zich in een ruimte vormt, is een mengsel van brandgas met de aanwezige lucht. De onverbrande gassen en deeltjes in de rook kunnen onder bepaalde omstandigheden tot ontbranding komen en een Flashover c.q. Backdraft veroorzaken. De reactie van ontledingsprodukten met zuurstof (de verbranding) is een proces waarbij veel energie vrijkomt. Deze vrijkomende energie verhoogt de temperatuur van de nog vrijkomende rookgassen. Het grootste deel van de energie komt vrij als stralingswarmte. In een min of meer afgesloten ruimte kan de temperatuur snel oplopen door: de stralingswarmte van het vuur hete rookgassen de reflectie van deze warmte door plafond, wanden en vloer.

4 Een klein brandje in bijvoorbeeld een stoel zorgt ervoor dat er een grote hoeveelheid brandgassen geproduceerd wordt. Zowel de vlammen als de hete brandgassen produceren zoveel stralingswarmte dat steeds meer brandstof bij de brand betrokken raakt. O < 1% N > 0% C, CO, CO HCN, NH, CH HCI, HF vaste stofdeeltjes NO, SO Brandklasse C gassen Pyrolyse producten Brandklasse A vaste stof Pyrolyse producten Brandklasse B vloeibaar Bij een voldoende grote stralingswarmte of een hoge temperatuur zal al het brandbaar materiaal in de ruimte gaan uitgassen. Dit proces wordt ook wel pyroliseren genoemd. Deze brandbare rookgassen stijgen op. Als er voldoende brandgassen zijn gevormd en de stralingstemperatuur hoog genoeg is, dan staat opeens de gehele ruimte in brand. Deze plotselinge en snelle uitbreiding van de brand noemen we Flashover. De intensiteit van een Flashover/Backdraft is o.a. afhankelijk van de de volgende factoren: De concentratie van het brandgas in de lucht De samenstelling en energiewaarde van het brandgas De toevoer en afvoer van lucht in de ruimte Wie in zo n situatie in staat is om naar boven te kijken, zal zien dat de vlammen door de gaslaag schieten. Andere brandbare materialen zullen zichtbaar rook en brandbare gassen afgeven. De Flashover/Backdraft treedt alleen op als de concentratie aan gas in lucht binnen bepaalde grenzen ligt, m.a.w. een bepaalde mengverhouding heeft. De concentratie gas dient zich te bevinden tussen de onderste explosiegrens (OEG) en de bovenste explosiegrens (BEG).

5 De explosiegrenzen liggen niet vast omdat ze afhankelijk zijn van temperatuur en de heersende druk, echter, hoe idealer het mengsel, hoe explosiever de Flashover. Het ontstaan van de Flashover begint bij de onderste explosiegrens (OEG), m.a.w. het mengsel wordt steeds rijker door de pyrolyse, waardoor een steeds heftigere verbranding optreedt. Bij een Backdraft is het mengsel van rookgassen ruim boven het explosiegebied (BEG) aanwezig, waardoor bij opmenging met lucht, en bij het bereiken van de BEG, een explosie kan optreden. EXPLOSIEGRENZEN IN NORMALE LUCHTSAMENSTELLING OEG BEG Min O2 Aardgas 5 % 16 % 12 % Waterstof 5 % 75 % 5 % Propaan 1.7 % 9.5 % 11.5 % Koolmonoxide 11 % 75 % 5.5 % De volgende signalen wijzen op het ontstaan van een Flashover: niet bij de brand betrokken materialen beginnen uit te gassen er ontstaat thermische straling bij het plafond Dit is te herkennen aan een snelle verhoging van de temperatuur en aan de hete gassen die onder het plafond hangen. er zijn vlammentongen (z.g. dansende engelen) zichtbaar in de rooklaag.

6 Nog eens samengevat. 1. De warmte in een afgesloten ruimte hoopt zich op tegen het plafond. Daar ontstaat een gloeiend hete gaslaag waarvan de temperatuur snel oploopt. 2. Door de hittestraling uit deze gaslaag komen er brandbare gassen uit allerlei andere brandbare voorwerpen in de ruimte vrij (uitgassen). Deze gassen stijgen op en verbranden, waardoor er nog meer warmte en nog meer uitgassing plaatsvindt. FLASHOVER TRAINING 3. Uiteindelijk is de straling vanaf het plafond zo groot dat alles spontaan gaat branden: een Flashover treedt op. Een Flashover kan razendsnel optreden na het begin van een brand. Door de snelle verandering van omstandigheden kan het zo zijn dat een brandweerploeg van het ene op het andere moment omringd wordt door vuur, en mogelijk ingesloten raakt. Het meevoeren van een straal is dan ook uitermate belangrijk, omdat dit de enige reddingsmogelijkheid in zo n situatie is.

7 2. VERSCHILLENDE SOORTEN BACKDRAFTS Bij Backdraft treedt er een explosieve verbranding op van brandbare gassen. Die gassen zijn nog niet verbrand omdat er vrijwel geen zuurstof meer in de ruimte aanwezig is. De aanwezige temperatuur is wel hoog genoeg waardoor een Backdraft optreedt op het moment dat er plotseling zuurstof de ruimte binnenkomt, bijvoorbeeld door het openen van een deur. Een Backdraft kan zich op de volgende manier ontwikkelen. In een ruimte zijn brandbare gassen, die door gebrek aan zuurstof niet meer ontvlammen. De temperatuur van die gassen is nog wel hoog, maar er is geen brand meer in de ruimte. Als de deur wordt geopend komen de hete en brandbare gassen in aanraking met de zuurstof en ontbranden ze plotseling: Backdraft. Het verschijnsel Backdraft treedt op in een later stadium van de brand. In de praktijk zijn er diverse scenario s denkbaar waarbij een Backdraft kan optreden. Scenario 1: Hete backdraft. Scenario 2: Vertraagde backdraft. Scenario 3: Backdraft in een andere ruimte.

8 Hete Backdraft De ontsteking bij een hete Backdraft wordt veroorzaakt door de hete gassen zelf. Dat kan alleen als de temperatuur van de gassen in de ruimte boven de C, ofwel de zelfontbrandingstemperatuur ligt, maar er geen zuurstof meer aanwezig is. Er hoeft geen andere ontstekingsbron aanwezig te zijn. Als de deur van zo n ruimte geopend wordt, slaan er steekvlammen naar buiten. De steekvlammen groeien door (naar binnen). Al snel volgt er een explosie en een volledig ontwikkelde brand. Dit kan razendsnel gaan. Het maken van de opening is dus de inleiding van de Backdraft. Soms kunt u de deur nog op tijd dichtdoen. De steekvlammen doven dan vanzelf.

9 Vertraagde Backdraft Als de verbrandingsgassen niet heet genoeg zijn om zelf te ontsteken, kan de brandhaard de ontstekingsbron zijn. Hiervoor is het nodig dat er voldoende zuurstof bij de smeulende brandhaard komt, waardoor deze weer zal oplaaien. Het komt regelmatig voor dat een brand in een goed afgesloten ruimte door gebrek aan zuurstof gaat smeulen. De temperatuur blijft dan nog wel hoog en er zijn brandbare gassen aanwezig. Als u een deur van deze ruimte opent, stroomt er lucht (en dus zuurstof) in de ruimte. De zuurstof vermengt zich met de brandbare gassen en er ontstaat een explosief mengsel. Het explosieve mengsel ontsteekt door de smeulbrand. Dit gebeurt met een enorme snelheid en kan gepaard gaan met het geluid van een sneltrein in een tunnel of het geluid van rollende donder. De tijd tussen het maken van de opening en de backdraft is normaal enkele seconden, maar kan ook iets langer zijn. De opening kan ontstaan door het doorbranden van de scheidingswanden (branddoorslag), het openen van een deur en door het breken van een ruit. Bij het toepassen van ventilatie is het ontstaan van Backdraft dan ook één van de gevaren. Backdraft in een andere ruimte Backdraft kan ook optreden als brandbare rookgassen zich op enige afstand mengen met zuurstof. Doordat hete verbrandingsgassen zich verspreiden, kunnen ze zich in een kleine min of meer afgesloten ruimte ophopen. Als er geen ontstekingsbron is, gebeurt er niets. Maar als er dan een ontstekingsbron (bijvoorbeeld een vonk van een elektrische schakelaar) bij het rook/zuurstofmengsel wordt gebracht, ontstaat er een heftige reactie (= Backdraft). U moet hierbij ook denken aan tussenruimten van een constructie of de ruimte boven een (verlaagd) plafond. Voorwaarden Een Backdraft kan optreden als aan de volgende voorwaarden is voldaan. Er moeten brandbare (rookgassen) aanwezig zijn. Er moet lucht worden toegevoerd. Er moet voldoende ontstekingsenergie aanwezig zijn.

10 Signalen Hieronder ziet u een aantal signalen die kunnen wijzen op het ontstaan van een backdraft. Gedurende lange tijd een brand in een afgesloten ruimte. Dikke zwarte kolkende rook. Dikke gele golvende rookwolken. Blauwe vlammen. Rook die aan de bovenzijde van bijvoorbeeld een deur uit de ruimte komt en aan de onderzijde lucht aanzuigt. Fluitend geluid uit de richting van het vuur. Rook die terug in de ruimte wordt gezogen. 10

11 Voorkomen van Backdraft Er is geen standaardoplossing om het optreden van backdraft geheel te voorkomen. In het volgende hoofdstuk wordt een aantal methoden van brandbestrijding besproken. Deze methoden kunnen het risico wel verminderen maar niet geheel uitsluiten. Als bevelvoerder heeft u geen standaardoplossing om het risico van Backdraft of Flashover volledig uit te sluiten. Wel kunt u het risico verkleinen. De methodes om het risico te verkleinen zijn gebaseerd op: afkoeling ventilatie De hoofdoorzaak van een Flashover is de straling van hete vlammen en gassen boven in de ruimte waar de brandweerlieden zich bevinden. Het koelen van het gebied waarin de hete gassen en vlammen zich bevinden, is een logische oplossing. Ook het gevaar van een Backdraft kan bestreden worden door de hete gassen te koelen. Dit heeft de volgende effecten: vlamvermindering minder stralingshitte de rook wordt als het ware naar boven getild of gedreven. De beste koeltechniek De beste methode om een koeleffect te bereiken is om een 60 graden sproei- of nevelstraal toe te passen in een hoek van ongeveer 45 graden ten opzichte van de vloer. U doet dit op een pulserende wijze: steeds een korte stoot in de rooklagen boven het hoofd, terwijl u goed kijkt wat het effect is. Als u te weinig water gebruikt, is het koelend effect niet groot genoeg. Als u te veel water gebruikt, ontstaat er te veel stoom, wat zeer hinderlijk is. Bij een normale brand in een kantoor kan men er van uitgaan dat men ongeveer 0.5 liter/min per m3 nodig heeft. De formule die men kan toepassen v.w.b. de benodigde hoeveelheid water is vrij eenvoudig te berekenen: Ltr/min = Volume van het compartiment in kubieke meter : 2 Om de sproei- en neveltechnieken goed te laten slagen, heeft u enige ervaring en vakbekwaamheid nodig. Tijdens de praktijktraining zult u leren om in te schatten hoeveel water u nodig heeft en de techniek van het pulseren beoefenen. 11

12 Gevaar van stoom De gevaren van te veel stoom zijn: een verminderd zicht snelle temperatuurstijging. Vervolgactie Als het onmiddellijke gevaar voor een Flashover of een Backdraft voorbij is, zijn er twee mogelijkheden: indien mogelijk (doorgaan met) ventileren doorgaan met koelen totdat het vuur is geblust. 12

13 3. TECHNIEK EN TACTIEK VAN DE BRANDBESTRIJDING Een brand in een ruimte zal in veel gevallen een combinatie van de hierna genoemde technieken noodzakelijk maken. Let op! Soms is het voor de brandbestrijding nodig om een opening te maken in de ruimte. Dit kan juist een Backdraft tot gevolg hebben. Het maken van een opening moet uitsluitend gebeuren op aanwijzing van de bevelvoerder! De volgende koeltechnieken zijn te onderscheiden. Direct koelen van de hete gassen. Indirect koelen in de ruimte. Indirect koelen van buitenaf. Koelen van aangrenzende ruimten. Afblussen vuurhaard(en). DIRECT KOELEN VAN DE HETE GASSEN Het doel is om het brandende gas zodanig af te koelen, zodat ontwijkende gassen in de omgeving niet meer ontstoken kunnen worden. Dit wordt bereikt door het gas - zo vaak als nodig - te injecteren met kleine hoeveelheden water. Hierdoor wordt de warmte aan het gas onttrokken en het water omgezet in stoom. Hiervoor zijn slechts kleine hoeveelheden water nodig. Als het bijvoorbeeld een kamerbrand betreft, moet u de (sproei)-straal in korte zwiepende bewegingen langs het plafond bewegen. Hierna sluit u de straalpijp en observeert wat het effect is. Het is meestal voldoende om de straalpijp slechts één seconde geopend te houden (1 liter water geeft ongeveer 1600 liter stoom). Als het een kleine ruimte betreft (gang, hal, enzovoort), kan het wellicht voldoende zijn om alleen stootsgewijs water te geven. Hierdoor wordt voorkomen dat er te veel water in de ruimte komt. 45 o 13

14 Als deze techniek juist gebruikt wordt, betekent dit dat er voldoende zicht blijft en weinig stoom geproduceerd wordt. Het is belangrijk om te realiseren dat deze methode de condities waaronder een Flashover of Backdraft kan ontstaan doet afnemen, maar niet uitsluit. De situatie wordt beheerst. Totdat de vuurhaard/ontstekingsbron gevonden en geblust is en de ruimte geventileerd is, zou een herhaling van het koelend effect op het gas noodzakelijk kunnen zijn. De straalpijpvoerder moet hier alert op zijn. INDIRECT KOELEN IN DE RUIMTE Door het bewust besproeien van de wanden en plafonds in een ruimte, ontstaat er zoveel stoom dat de binding van zuurstof met brandbaar gas vermindert. Ook wordt de temperatuur van de diverse brandbare materialen verlaagd, waardoor het uittreden van brandbare stoffen verminderd wordt. Een nadeel van deze tactiek is echter dat het zicht tot nul gereduceerd wordt. De condities voor de brandbestrijders verslechteren en de kans op een snelle ontdekking van eventuele slachtoffers wordt minder. INDIRECT KOELEN VAN BUITENAF Indirect koelen werkt ook uitstekend wanneer er door te veel hitte niet binnengetreden kan worden. U forceert de deur, maakt snelle bewegingen met een sproeistraal in de ruimte (hierdoor worden het plafond en de bovenzijde van de wanden bevochtigd). Hierna sluit u snel de deur en wacht enkele seconden. Op dat moment zal het water worden omgezet in stoom door de hoge temperatuur in de ruimte. Dit zou herhaald kunnen worden totdat de omstandigheden zodanig zijn dat binnengetreden kan worden. Let op! Het gevaar bestaat dat door het maken van de opening juist een Backdraft kan worden ingeleid. Het correct openen van een deur bij brand is absolute noodzaak en kan van levensbelang zijn! KOELEN VAN AANGRENZENDE RUIMTEN In sommige gevallen kan het noodzakelijk zijn om sproei- of nevelstralen in te zetten in de aangrenzende ruimten. Als de aangrenzende ruimten reeds vol met hete rookgassen staan, is het risico op een Flashover of Backdraft immers ook in deze ruimten aanwezig. Een Backdraft die in de brandende ruimte zelf ontstaat, zal zich voortplanten in de aangrenzende ruimten. Voordat u een opening maakt in een ruimte kan het dus noodzakelijk zijn om eerst de aangrenzende ruimten te koelen. U moet natuurlijk een afweging maken tussen het voorkomen van een eventuele Flashover of Backdraft en de waterschade, die onstaat door het toepassen van deze tactiek. 14

15 AFBLUSSEN VUURHAARDEN Als u de genoemde technieken toegepast hebt en de brandende gassen geblust zijn, zullen de condities zich stabiliseren. Hierna rest nog het blussen van de vuurhaard/ ontstekingsbron. Deze moet geblust worden door het object te verdrinken in water en niet door er hard op te spuiten, anders is de kans groot dat het brandende materiaal opspat met het risico op ontsteking van eventuele brandbare gassen. NATUURLIJKE VENTILATIE Bij natuurlijke ventilatie maakt u twee openingen: eerst een opening zo hoog mogelijk in het pand aan de benedenwindse zijde van het object vervolgens een opening zo laag mogelijk in het pand aan de bovenwindse zijde. Bij natuurlijke ventilatie zal de lucht en rook naar boven getrokken worden. Hierdoor verbetert het zicht. De hitte vermindert doordat de hete lucht zich naar boven verplaatst en er frisse lucht van buitenaf wordt toegevoerd. De onverbrande gassen verbranden alsnog of ze worden afgevoerd. 15

16 GEFORCEERDE VENTILATIE Geforceerde ventilatie is mogelijk met behulp van: mechanische ventilatoren (Positive Pressure Ventilation) een sproeistraal. Door de sproeistraal onder een hoek van 45 graden of minder benedenwinds uit het raam te spuiten, wordt de rook aangezogen en afgevoerd. Toepassen van ventilatie Ventilatie wordt op twee manieren ingezet: om de rook te verdrijven nadat de brand geblust is. om de brand te bestrijden en het risico van Flashover en Backdraft tegen te gaan. Bij het toepassen van ventilatie als brandbestrijding zal een blusploeg aanwezig moeten zijn bij het binnentreden van het pand. Ook moet er een blusploeg aanwezig zijn bij het maken van de hoge opening. Gevaren van ventilatie De gevaren die kunnen ontstaan bij een onjuiste ventilatiemethode zijn groot. Door het maken van een opening kan een Backdraft immers worden ingeleid. 16

17 4. VEILIGHEIDSMAATREGELEN Flashover en Backdraft kunnen zeer gevaarlijk zijn voor brandweerlieden die zich in een object bevinden waar brand woedt. De volgende algemene veiligheidsmaatregelen zijn daarom zeer belangrijk. Algemeen Wees zeer alert op de signalen die leiden tot een Flashover of Backdraft. Blijf zo veel mogelijk buiten. Draag goede beschermende kleding. Binnentreden Als eenmaal de beslissing is genomen om een deur van het compartiment te gaan openen waar een brand woedt met zuurstoftekort, is er nog maar weinig wat u kunt doen om een Backdraft te vermijden. De beste maatregel is ventileren voor u naar binnen gaat. Waarborg een veilige terugtocht. Ga alleen de ruimte binnen als dat echt noodzakelijk is. Koelen van gassen buiten de ruimte. Controleer deuren op signalen van hitte. Blijf bij het openen laag en naast de deur. Blijf altijd laag bij binnentreden. Bescherming door middel van een straal. Ventileer (op aanwijzing van de bevelvoerder) Bij ventileren gelden de volgende aandachtspunten. Ventileer van buitenaf. Ventileer en koel ook de niet brandende ruimten. Koelen Bij koelen gelden de volgende aandachtspunten. Houd de deur dicht terwijl u een straal gereedmaakt. Blijf laag en naast de deur. Open de deur zo min mogelijk en op de juiste manier. Koel met een sproei- of nevelstraal de hete lucht en rookgassen. Gebruik een sproei- of nevelstraal om de gassen te koelen. Koel de ruimte zo veel mogelijk, maar houd rekening met stoomvorming. 17

18 FireFlash Odensestraat JM Hengelo Tel: +31(0) Fax.: +31(0) Website:

Flashover en backdraft signaleren

Flashover en backdraft signaleren Flashover en backdraft signaleren Oefenkaart 101C Gevaar van flashover en backdraft signaleren Lesstof Leerboek Manschap A, Brandbestrijding Deel A-3 Flashover en backdraft Deel C-2 Straalpijpvoering Overige

Nadere informatie

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand.

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Met welk bord wordt een explosiegevaarlijke gebied aangegeven? -5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een

Nadere informatie

Bijscholing SAH voor onderofficieren GEVAARLIJKE BRANDFENOMENEN

Bijscholing SAH voor onderofficieren GEVAARLIJKE BRANDFENOMENEN Bijscholing SAH voor onderofficieren GEVAARLIJKE BRANDFENOMENEN Doelstellingen Weten Inzicht hebben in het ontstaan van een flashover / backdraft / rookgasexplosie Weten wat de gevaren zijn van flashover/backdraft/rookgasexplosie

Nadere informatie

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron DE VUURDRIEHOEK Bijna iedereen onderschat de verwoestende kracht van vuur. Een brand moet je in eerste instantie proberen te voorkomen. Als je weet hoe een brand kan ontstaan, ben je al een hele stap verder.

Nadere informatie

Risico's bij Brand herkennen en inschatten

Risico's bij Brand herkennen en inschatten Risico's bij Brand herkennen en inschatten Oefenkaart 201A Risico's bij Brand herkennen en inschatten Lesstof Leerboek Bevelvoerder, Brandbestrijding - A3, A4, A5, C1, C2, C3, D6, D13 Overige bronnen Lesboek

Nadere informatie

Fire Gas Ignition. Als het mengsel zich binnen de explosiegrenzen bevindt, ontbreekt enkel nog een energiebron om het mengsel te ontsteken.

Fire Gas Ignition. Als het mengsel zich binnen de explosiegrenzen bevindt, ontbreekt enkel nog een energiebron om het mengsel te ontsteken. Fire Gas Ignition In de Belgische brandweer zijn flashover en backdraft twee fenomenen die vrij goed gekend zijn. In het vierde artikel in deze reeks werd het fenomeen backdraft uitvoerig besproken. In

Nadere informatie

Kennis over binnenbrand(bestrijding) evolueert

Kennis over binnenbrand(bestrijding) evolueert Kennis over binnenbrand(bestrijding) evolueert De meesten onder ons volgden jaren geleden de cursus brandweerman. Bij sommigen is dit tientallen jaren geleden. De maatschappij is sterk veranderd sedert

Nadere informatie

Tactische Ventilatie. Dit is de verwijdering van de rook en onverbrande gassen bij branden in gesloten ruimtes,

Tactische Ventilatie. Dit is de verwijdering van de rook en onverbrande gassen bij branden in gesloten ruimtes, Een ventilatie moet doelgericht ingezet worden. Ventilatie is een inzettechniek! Buitenaanval Zinloos Nog niet ontdekte Branduitbreiding Warmte - ophoping Flashover - Gevaar! Overdrukventialtie Zéér gevaarlijk!

Nadere informatie

Brandbaarheidsgrenzen

Brandbaarheidsgrenzen Brandbaarheidsgrenzen Tijdens een brand wordt een rooklaag gevormd. Een rooklaag is een vrij complexe samenstelling van verschillende gassen. Op een bepaald moment duiken vlammen op in de rooklaag. Hoe

Nadere informatie

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Harsh & Hazardous Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Explosies Een explosie is het plotseling vergroten van het volume van een hoeveelheid materie waarna de energie op een heftige manier

Nadere informatie

Worden branden heter? Ing. M.P. (René) de Feijter rene.defeijter@efectis.com

Worden branden heter? Ing. M.P. (René) de Feijter rene.defeijter@efectis.com Worden branden heter? Ing. M.P. (René) de Feijter rene.defeijter@efectis.com 1 Leidt luchtdicht bouwen en beter isoleren tot hetere branden? Waar wordt de temperatuur van een brand door bepaald? Wat is

Nadere informatie

Deurprocedure. Voor binnentreden pand: schuimmengsel controleren. Controleer de deur, alleen bij een warme deur deurprocedure toepassen.

Deurprocedure. Voor binnentreden pand: schuimmengsel controleren. Controleer de deur, alleen bij een warme deur deurprocedure toepassen. Deurprocedure Voor binnentreden pand: schuimmengsel controleren. Controleer de deur, alleen bij een warme deur deurprocedure toepassen. De positionering : nr. 2 moet gedekt wordt door de deur (bij toe

Nadere informatie

Bijscholing SAH voor onderofficieren DEEL 1 BRANDVERLOOP EN DE REALITEIT

Bijscholing SAH voor onderofficieren DEEL 1 BRANDVERLOOP EN DE REALITEIT Bijscholing SAH voor onderofficieren DEEL 1 BRANDVERLOOP EN DE REALITEIT Leerdoelstellingen Weten/kennen Begrip hebben van het verbrandingsproces en de daarmee samenhangende verschijnselen De algemene

Nadere informatie

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 Bij het toepassen van verven met ontvlambare oplos- en verdunningsmiddelen in besloten ruimten, zijn er twee risico's waartegen de nodige voorzorgsmaatregelen moeten worden

Nadere informatie

Weten en kennen Definitie van brand: Een voorbeeld

Weten en kennen Definitie van brand: Een voorbeeld Weten en kennen Begrip hebben van het verbrandingsproces en de daarmee samenhangende verschijnselen De algemene ontwikkeling van een compartimentsbrand kunnen beschrijven, inclusief: o Stadia van een brand

Nadere informatie

1. Kenmerken van een inzet bij brand. 2. Belangrijkste Risico's bij brandbestrijding. 3. Specifieke zaken voor Beeldvorming bij brandbestrijding

1. Kenmerken van een inzet bij brand. 2. Belangrijkste Risico's bij brandbestrijding. 3. Specifieke zaken voor Beeldvorming bij brandbestrijding Beeld-, oordeel- en besluitvorming bij brandbestrijding Oefenkaart Lesstof Overige bronnen 202A Beeld-, oordeel- en besluitvorming bij brandbestrijding Bevelvoerder, tekstboek Brandbestrijding Deel A-3

Nadere informatie

4 Verbranding. Bij gele vlammen ontstaat roet (4.1)

4 Verbranding. Bij gele vlammen ontstaat roet (4.1) 4 Verbranding Verbrandingsverschijnselen (4.1) Bij een verbranding treden altijd een of meer van de volgende verschijnselen op: rookontwikkeling, roetontwikkeling, warmteontwikkeling, vlammen, vonken.

Nadere informatie

Brand en explosiegevaar

Brand en explosiegevaar Brand en explosiegevaar Door brand en explosie tijdens werkzaamheden vallen er jaarlijks tientallen doden en gewonden. Dus moet je brand en explosies zien te voorkomen. Mede doordat deze zeer onvoorspelbaar

Nadere informatie

Backdraft. 12. Backdraft. 12.1 Beschrijving van het fenomeen

Backdraft. 12. Backdraft. 12.1 Beschrijving van het fenomeen Backdraft In de vorige artikels uit deze reeks hebben we het verloop van een brand onder de loep genomen. We zagen er dat een brand zich anders gedraagt als er lucht tekort is. Het ventilatieprofiel (openstaande

Nadere informatie

- WAT IS BRAND? - BRANDKLASSEN - HOE EEN BRAND BESTRIJDEN? - KLEINE BLUSMIDDELEN - WAT TE DOEN BIJ BRAND - VOORKOMEN VAN BRAND

- WAT IS BRAND? - BRANDKLASSEN - HOE EEN BRAND BESTRIJDEN? - KLEINE BLUSMIDDELEN - WAT TE DOEN BIJ BRAND - VOORKOMEN VAN BRAND - WAT IS BRAND? - BRANDKLASSEN - HOE EEN BRAND BESTRIJDEN? - KLEINE BLUSMIDDELEN - WAT TE DOEN BIJ BRAND - VOORKOMEN VAN BRAND Brand of verbranding is een oxydatieverschijnsel waarbij een brandbaar product

Nadere informatie

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door stof van installaties en arbeidsplaatsen

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door stof van installaties en arbeidsplaatsen Installatie: Arbeidsplaats: Beschrijving van de installatie en arbeidsplaats Verantwoordelijke: (1) Brandbare Stoffen (2) Gegevens van de meest kritische stof Ontstekingstemperatuur: Ontstekingsenergie:

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN. Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval

SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN. Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval In het geval van een ongeval of noodgeval dat tijdens het vervoer kan voorkomen of optreden, moeten de leden

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Op basis van richtlijn 91/155/EEG van de Commissie der Europese Gemeenschappen

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Op basis van richtlijn 91/155/EEG van de Commissie der Europese Gemeenschappen 1.Identificatie van de stof of het preparaat en van de firma 1.1 Identificatie van de stof of het preparaat: Synoniemen: R 134 a UN :3159 No CAS : 000811-97-2 No index CE S.O. Code NFPA 1-0-1 No EINECS

Nadere informatie

WWW.TECHGROW.NL. TechGrow CO 2 -generator (Aardgas) HANDLEIDING. Uitgifte datum: 01-11-2014

WWW.TECHGROW.NL. TechGrow CO 2 -generator (Aardgas) HANDLEIDING. Uitgifte datum: 01-11-2014 WWW.TECHGROW.NL TechGrow CO 2 -generator (Aardgas) Uitgifte datum: 01-11-2014 HANDLEIDING De CO 2 -generator wordt gebruikt om de CO 2 -waarde op niveau te houden. WAARSCHUWING De CO 2 -generator werkt

Nadere informatie

Bijscholing SAH voor onderofficieren DEEL 4 STRAALPIJPTECHNIEKEN

Bijscholing SAH voor onderofficieren DEEL 4 STRAALPIJPTECHNIEKEN Bijscholing SAH voor onderofficieren DEEL 4 STRAALPIJPTECHNIEKEN Leerdoelstellingen Weten Toepassingen van water als blus-/koelmiddel Verschillende straalpijptechnieken en hun toepassingen Verschil tussen

Nadere informatie

RISICOZINNEN (R-ZINNEN)

RISICOZINNEN (R-ZINNEN) RISICOZINNEN (R-ZINNEN) R-code R-zin 1 In droge toestand ontplofbaar. 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur

Nadere informatie

4-2-2015. Tactiek en techniek Het aflegsysteem. Tactiek en techniek Het aflegsysteem. Tactiek en techniek Het aflegsysteem.

4-2-2015. Tactiek en techniek Het aflegsysteem. Tactiek en techniek Het aflegsysteem. Tactiek en techniek Het aflegsysteem. p.162 Lt. Geert DERLYN Aflegsysteem: - werken in teamverband - bevelvoerder bepaald tactiek - beslissing op basis van verkenning Aflegsystemen: bij brand technische hulpverlening I.G.S. 1 Eenheidscommando

Nadere informatie

Welkom. DE VRAAG VAN VANDAAG: Wat zien we met een warmtebeeldcamera?

Welkom. DE VRAAG VAN VANDAAG: Wat zien we met een warmtebeeldcamera? Welkom DE VRAAG VAN VANDAAG: Wat zien we met een warmtebeeldcamera? inhoud van de les Verhouding licht / IR IR in beeld brengen Beeld Camera Informatie Temperatuur Warmte en warmtetransport Camera techniek

Nadere informatie

Handboek veilig optreden bij binnenbranden

Handboek veilig optreden bij binnenbranden Koninklijke Belgische BrandweerfederatieNederlandstalige Vleugel v.z.w. Handboek veilig optreden bij binnenbranden COMPARTIMENT- BRANDEN EN TACTISCHE VENTILATIE Koninklijke Belgische Brandweerfederatie

Nadere informatie

Oefenkaart 103C Tactieken en technieken toepassen bij brand

Oefenkaart 103C Tactieken en technieken toepassen bij brand Elementaire oefening Oefenkaart 103C Tactieken en technieken toepassen bij brand Opdracht B-C-D Draaiboek : 103C-DB01 Datum : 21-12-2011 Locatie : Inhoud Elementaire oefening... 1 Inhoud... 2 Vooraf...

Nadere informatie

Tactische brandbestrijding. 3 D Fog technieken. CEMAC-CD-TGG-001 www.cemac.org - www.crisis.be. Crisis & Emergency Management Centre

Tactische brandbestrijding. 3 D Fog technieken. CEMAC-CD-TGG-001 www.cemac.org - www.crisis.be. Crisis & Emergency Management Centre Tactische brandbestrijding 3 D Fog technieken UNCLASSIFIED -CD- www.cemac.org - www.crisis.be Crisis & Emergency Management Centre Dit document is een vrije vertaling van een oorspronkelijke tekst van

Nadere informatie

Toolbox-meeting Kleine blusmiddelen

Toolbox-meeting Kleine blusmiddelen Toolbox-meeting Kleine blusmiddelen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding Er zijn de laatste tijd veel nieuwe blusstoffen ontwikkeld. De

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

Explosieveilige elektrische/ventilatie-/verlichtings-/...apparatuur gebruiken. Uitsluitend vonkvrij gereedschap gebruiken

Explosieveilige elektrische/ventilatie-/verlichtings-/...apparatuur gebruiken. Uitsluitend vonkvrij gereedschap gebruiken Betekenis P-zinnen Algemeen P101 P102 P103 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking houden Buiten het bereik van kinderen houden Alvorens te gebruiken, het etiket

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

DEURPROCEDURE en VORDERTECHNIEKEN

DEURPROCEDURE en VORDERTECHNIEKEN o Visuele inspectie van de deur DEURPROCEDURE en VORDERTECHNIEKEN De lansdrager bekijkt de rand van de deur in tegenwijzerzin. Hij zoekt naar mogelijke ontsnappende rook. Een gele gloed onderaan de deur

Nadere informatie

Gascooling: a new approach

Gascooling: a new approach Gascooling: a new approach In augustus 2012 was ik een week in Zweden voor de Fire Behaviour Course van MSB te Revinge. Tijdens deze cursus kwamen heel wat onderwerpen aan bod die met binnenbrandbestrijding

Nadere informatie

Waarom blust water? 1 Inleiding

Waarom blust water? 1 Inleiding Waarom blust water? 1 Inleiding De brandweer werkt sinds oudsher met water om branden te blussen. Een aantal eeuwen geleden gebeurde dit door burgers die een ketting vormden om emmers met water door te

Nadere informatie

Brandweer Vereniging Vlaanderen

Brandweer Vereniging Vlaanderen Brandweer Vereniging Vlaanderen Bilzen 2009 Dag van de Brandweer Blussen Het kan ook anders... 1 BLUSSEN... HET KAN OOK ANDERS! BVV - BILZEN - DAG VAN DE BRANDWEER - 2009 YOUTUBE - BRAND! BENT U ER KLAAR

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken Vuur De geschiedenis van het vuur Vuur is niet iets dat uitgevonden is. Het was er altijd al. Vroeger dachten de ouden Grieken dat de goden het aan de mensen hadden gegeven. In de oertijd was vuur een

Nadere informatie

Adviesnamiddag Added Value Plantin 14 maart 2007

Adviesnamiddag Added Value Plantin 14 maart 2007 Veilig en gezond werken met chemicaliën Adviesnamiddag Added Value Plantin 14 maart 2007 Prof. Dr. Ir. Filip Verplaetsen Inhoud Brand vs. explosie Brand en explosiekarakteristieken Demo s Veilig en gezond

Nadere informatie

Informatieblad voor het gebruik van gasflessen en toebehoren

Informatieblad voor het gebruik van gasflessen en toebehoren Informatieblad voor het gebruik van gasflessen en toebehoren Hallo, mag ik mij even voorstellen? Sinds jaar en dag maak ik deel uit van jullie gezin en toch schijnen sommigen me nog niet goed te kennen.

Nadere informatie

Dossier: Afvalverwerking en verwarming

Dossier: Afvalverwerking en verwarming Dossier: Afvalverwerking en verwarming In een houtverwerkend bedrijf heeft men altijd met afval te maken. Optimalisatiesystemen en efficiëntie zorgen er gelukkig voor dat dit tot een minimum wordt beperkt.

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Rolkachel infrarood Chauffage mobile infrarouge Gasheizung Mobil infrarot Mobile gasheater infrared. Model: GRT-508

Rolkachel infrarood Chauffage mobile infrarouge Gasheizung Mobil infrarot Mobile gasheater infrared. Model: GRT-508 Rolkachel infrarood Chauffage mobile infrarouge Gasheizung Mobil infrarot Mobile gasheater infrared Model: GRT-508 Handleiding Mode d emploi Gebrauchsanweisung Manual Lees deze handleiding aandachtig door

Nadere informatie

Brandbestrijding. Een uiteenzetting over brandbestrijding. Hierbij komen de volgende subonderwerpen aan de orde:

Brandbestrijding. Een uiteenzetting over brandbestrijding. Hierbij komen de volgende subonderwerpen aan de orde: Brandbestrijding Onderwerp Een uiteenzetting over brandbestrijding. Hierbij komen de volgende subonderwerpen aan de orde: Beperken en bestrijden van een beginnende brand Blusmiddelen Ontruiming Definities

Nadere informatie

Samenvatting Chemie Overal 3 havo

Samenvatting Chemie Overal 3 havo Samenvatting Chemie Overal 3 havo Hoofdstuk 3: Reacties 3.1 Energie Energievoorziening Fossiele brandstoffen zijn nog steeds belangrijk voor onze energievoorziening. We zijn druk op zoek naar duurzame

Nadere informatie

Brandbestrijding. Basisopleiding BHV. Inhoudsopgave

Brandbestrijding. Basisopleiding BHV. Inhoudsopgave Brandbestrijding Basisopleiding BHV Brandbestrijding 1. brand en de gevaren 2. taak BHV er Selecteer een hoofdstuk naar keuze B Brand en de gevaren 1. brand 2. branddriehoek 3. gevaren 4. soorten branden

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

Handleiding brandveiligheidtraining Arduin

Handleiding brandveiligheidtraining Arduin Inleiding: Alle medewerkers van Arduin hebben van het bedrijf T.S.A. een brandveiligheidtraining gehad. Het doel hiervan was, dat een ieder binnen Arduin weet wat hij/zij wel of beter niet kan doen in

Nadere informatie

Straalpijptechnieken Technieken en toepassingen op niveau onderofficier

Straalpijptechnieken Technieken en toepassingen op niveau onderofficier Straalpijptechnieken Technieken en toepassingen op niveau onderofficier Karel Lambert 2009 1 ste druk, september 2009 Karel Lambert, ing. Onderluitenant, Brandweer Brussel Lesgever Opleidingcentrum voor

Nadere informatie

Instructievideo Veilig binnentreden Handleiding voor docenten en instructeurs

Instructievideo Veilig binnentreden Handleiding voor docenten en instructeurs Instructievideo Veilig binnentreden Handleiding voor docenten en instructeurs In september 2013 is, tijdens het Brandweercongres, de instructievideo Veilig binnentreden geïntroduceerd. In deze instructievideo

Nadere informatie

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering DATUM: 20.03.2009 Wettelijk verplichte gevaarsetikettering In bepaalde gevallen verplicht de wet fabrikanten om gevaarsinformatie te verstrekken (gevaarssymbolen en de bijbehorende risico- en veiligheidszinnen)

Nadere informatie

Veiligheidsaanbevelingen (P)

Veiligheidsaanbevelingen (P) Veiligheidsaanbevelingen (P) P101 P102 P103 P201 P202 P210 P211 P220 P221 P222 P223 P230 P231 P231+P232 P232 P233 P234 P235 P235+P410 P240 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket

Nadere informatie

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen Laatste update: 11 maart 2003 Volgens het 'Besluit verpakking en aanduiding milieugevaarlijke stoffen', behorende bij

Nadere informatie

RSTV Van theorie naar praktijk

RSTV Van theorie naar praktijk an theorie naar praktijk Edward Huizer 01 34 12 04 2013 Inleiding 10 jaar later! 2000 31-10-2002 2002 2013 EPEIEE ENILAIE OOK OMING EMPEAUU LAMMEN Introductie Onderzoeksfase erkenning Instituut Fysieke

Nadere informatie

INZETPROCEDURE AUTOBRANDBESTRIJDING

INZETPROCEDURE AUTOBRANDBESTRIJDING Doel Veranderingen in het ontwerp en constructie van auto s vereisen een nieuwe manier van aanpak van een autobrand. Nieuwe materialen en componenten hebben de prestaties van de auto verbeterd en worden

Nadere informatie

Algemeen. Voorzorgsmaatregelen in verband met preventie

Algemeen. Voorzorgsmaatregelen in verband met preventie Overzicht P-zinnen P-zin Algemeen P101 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking houden. P102 Buiten het bereik van kinderen houden. P103 Alvorens te gebruiken, het

Nadere informatie

P-zinnen. Omschrijving. P-Nummer

P-zinnen. Omschrijving. P-Nummer P-Nummer P101 P102 P103 P201 P202 P210 P211 P220 P221 P222 Omschrijving Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking houden. Buiten het bereik van kinderen houden. Alvorens

Nadere informatie

Samenvatting 3.1, 3.2 en 3.3 (2)

Samenvatting 3.1, 3.2 en 3.3 (2) Samenvatting 3.1, 3.2 en 3.3 (1) Kenmerkend voor het optreden van een chemische reactie is dat de stofeigenschappen veranderen. Als stofeigenschappen veranderen, dan zijn er dus nieuwe ontstaan.. Deze

Nadere informatie

Bijscholing SAH voor onderofficieren. DEEL 5 TACTISCHE VENTILATIE Een sleutelpositie in binnenbrandbestrijding! http://www.ruralridgevfd.

Bijscholing SAH voor onderofficieren. DEEL 5 TACTISCHE VENTILATIE Een sleutelpositie in binnenbrandbestrijding! http://www.ruralridgevfd. Bijscholing SAH voor onderofficieren DEEL 5 TACTISCHE VENTILATIE Een sleutelpositie in binnenbrandbestrijding! http://www.ruralridgevfd.org Leerdoelstellingen Weten / kennen Tactische ventilatie en gerelateerde

Nadere informatie

Aardgaslekkage in transportleidingen

Aardgaslekkage in transportleidingen Gevaar Aardgaslekkage in transportleidingen Inhoud Explosiegevaar, let op voor gasophoping in besloten ruiten. Aardgas is lichter dan lucht (0,6). In geval het gas niet brandt: niet sproeien In geval het

Nadere informatie

Inhoud 1/2. Kachelbouw varianten. Warmte afgifte KACHELBOUWER

Inhoud 1/2. Kachelbouw varianten. Warmte afgifte KACHELBOUWER VERWARMEN MET SFEER 01 Inhoud 1/2 Kachelbouw varianten Warme lucht kachel Warme lucht met massa op de kachel Warme lucht met massa naast de kachel Warme lucht kachel hypocaust Massa kachel, systeemkachel,

Nadere informatie

Beschrijving Burntype AT-01

Beschrijving Burntype AT-01 Beschrijving Burntype AT-01 (enkel te gebruiken door gebrevetteerde instructeurs) 1 Leerdoelen Tijdens deze oefening zijn er een aantal belangrijke leerdoelen. Het eerste hoofdleerdoel is het bestuderen

Nadere informatie

Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na.

Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na. Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na. Het niet opvolgen van de veiligheidsinstructies kan leiden tot ernstig

Nadere informatie

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door gas en damp van binnen arbeidsplaatsen

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door gas en damp van binnen arbeidsplaatsen Explosiegevaarlijke ruimte: Arbeidsplaats: Beschrijving van gas en/of damp Veiligheidsinformatieblad aanwezig (1) Vlampunt Vlampunt beneden 21 C Vlampunt boven 21 C Beschrijving van de installatie (2)

Nadere informatie

Oefenkaart 103C Tactieken en technieken toepassen bij brand

Oefenkaart 103C Tactieken en technieken toepassen bij brand Elementaire oefening Oefenkaart 103C Tactieken en technieken toepassen bij brand Opdracht A-E-F Draaiboek : 103C-DB02 Datum : 21-12-2011 Locatie : Inhoud Elementaire oefening... 1 Inhoud... 2 Vooraf...

Nadere informatie

Als je aan een drukke weg woont verlucht je beter niet. Door beddengoed op 60 C te wassen dood je huisstofmijt.

Als je aan een drukke weg woont verlucht je beter niet. Door beddengoed op 60 C te wassen dood je huisstofmijt. Is 22 C de ideale slaapkamertemperatuur? Ventileren = verluchten CO kan je proeven Als het buiten koud is, verlucht je niet. Als je aan een drukke weg woont verlucht je beter niet. Hoeveel kan je best

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad (MSDS)

Veiligheidsinformatieblad (MSDS) Zink Alu spray Veiligheidsinformatieblad (MSDS) versie: 27 8 2007 / 88 Leverancier: Profclean Europe Duinweg 27 5482VR Schijndel telefoon: 073 5478265 fax: 073 5492305 telefoonnr noodgevallen : 073 5432720

Nadere informatie

Daarnaast zijn er ook S-zinnen; deze geven aanbevelingen voor het veilig werken met bepaalde stoffen. S staat hier voor Safety.

Daarnaast zijn er ook S-zinnen; deze geven aanbevelingen voor het veilig werken met bepaalde stoffen. S staat hier voor Safety. - en S-zinnen -zinnen zijn internationaal gestandaardiseerde risicobeschrijvingen die (indien van toepassing) dienen te worden aangebracht op verpakkingen van stoffen die bepaalde risico s met zich meebrengen.

Nadere informatie

7.0 BRANDVEILIGHEID BRANDVEILIGHEID VAN FLEXIBELE SLANGEN INLEIDING

7.0 BRANDVEILIGHEID BRANDVEILIGHEID VAN FLEXIBELE SLANGEN INLEIDING BRANDVEILIGHEID VAN FLEXIBELE SLANGEN. 7.1. INLEIDING Waarom is de brandveiligheid van een slang zo belangrijk? Een luchtkanaalsysteem wordt gebruikt voor de verspreiding van lucht door een gebouw. Dit

Nadere informatie

Agidens - Consulting & Services - Technical Safety 6/21/2017 R I S I C O S E N E F F E C T E N VA N ( S T O F ) E X P L O S I E S

Agidens - Consulting & Services - Technical Safety 6/21/2017 R I S I C O S E N E F F E C T E N VA N ( S T O F ) E X P L O S I E S Explosierisico s toegepast op KMO s R I S I C O S E N E F F E C T E N VA N ( S T O F ) E X P L O S I E S 1 2 2 / 0 6 / 2 0 1 7 O L I V I E R J A N S S E N S C O N S U L T A N T T E C H N I C A L S A F

Nadere informatie

Ventileren. Op adem komen doe je thuis. Thuis is een huis van Servatius. servatius.nl

Ventileren. Op adem komen doe je thuis. Thuis is een huis van Servatius. servatius.nl Ventileren Op adem komen doe je thuis Thuis is een huis van Servatius Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen? Als u na het lezen nog vragen of opmerkingen heeft, kunt u terecht op onze website

Nadere informatie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie Lijst van voorzorgsmaatregelen (P-zinnen) Algemeen Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie P101 P102 P103 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking

Nadere informatie

Zeer licht ontvlambaar

Zeer licht ontvlambaar Blauwzuurgas (HCN) Algemene gegevens CAS nr: 74-90-8 EU-etikettering: R-zinnen: 12-26-50/53 S-zinnen: (1/2), 7/9-16-36/37-38-45-60-61 Zeer licht ontvlambaar Zeer giftig Milieugevaarlijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord:

Nadere informatie

HOUTKACHELS OPEN HAARDEN EN GEZONDHEID

HOUTKACHELS OPEN HAARDEN EN GEZONDHEID HOUTKACHELS OPEN HAARDEN EN GEZONDHEID GGD IJsselland en GGD Twente Team Milieu en Gezondheid Schadelijke stoffen in de lucht Een houtkachel of open haard brengt sfeer in huis. Nadeel is dat een houtkachel

Nadere informatie

Brandpreventie. Inhoud van de presentatie. Inhoud van de presentatie. Hoe een brand bestrijden? Inhoud van de presentatie.

Brandpreventie. Inhoud van de presentatie. Inhoud van de presentatie. Hoe een brand bestrijden? Inhoud van de presentatie. Brandpreventie Om verbranding mogelijk te maken zijn er altijd 3 elementen nodig: Zuurstof Energiebron Brandbaar product (vaste stof / vloeistof / gas) Oxidatiemiddel (meestal zuurstof; 21% in de lucht)

Nadere informatie

Rookdichtheid en zichtlengte

Rookdichtheid en zichtlengte Rookdichtheid en zichtlengte Kennisbank Bouwfysica Auteur: Ruud van Herpen MSc. 1 Het verbrandingsproduct De verbranding van een vuurlast kan in de meest essentiële vorm worden weergegeven in de volgende

Nadere informatie

1. Welke gasmotoren kent u? 2. Wat verstaat u onder een Otto gasmotor? 3. Wat verstaat u onder een diesel-gasmotor?

1. Welke gasmotoren kent u? 2. Wat verstaat u onder een Otto gasmotor? 3. Wat verstaat u onder een diesel-gasmotor? Opgaven Hoofdstuk 8 Gasmotoren 1. Welke gasmotoren kent u? 2. Wat verstaat u onder een Otto gasmotor? 3. Wat verstaat u onder een diesel-gasmotor? 4. Wat verstaat u onder een stoichiometrische gasmotor?

Nadere informatie

7.2 Brand voorkomen en bestrijden

7.2 Brand voorkomen en bestrijden 7.2 Brand voorkomen en bestrijden Oriëntatie Hopelijk krijg je nooit te maken met brand op je bedrijf. Toch moet je weten hoe je bij brand moet handelen. Immers, een brand kondigt zich nooit van te voren

Nadere informatie

Dossier Silobranden/stofexplosies - Inleiding

Dossier Silobranden/stofexplosies - Inleiding Dossier Silobranden/stofexplosies - Inleiding Algemeen Het begrip stofexplosie Het ontstaan van een stofexplosie Het verloop van een stofexplosie Preventieve maatregelen tegen het ontstaan van sto Algemeen

Nadere informatie

Rapport onderzoek brandverloop woonblok Schiermonnikoog te Zaandam

Rapport onderzoek brandverloop woonblok Schiermonnikoog te Zaandam 2008 Rapport onderzoek brandverloop woonblok Schiermonnikoog te Zaandam Team BrandOnderzoek Brandweer Apeldoorn 14-10-2008 Onderzoek brand Schiermonnikoog Zaandam 1 van 17 TBO Inhoud 1. Inleiding 2. Onderzoeksopdracht

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

H7 werken met stoffen

H7 werken met stoffen H7 werken met stoffen Stofeigenschappen Faseovergangen Veilig werken met stoffen Chemische reacties Stoffen Zuivere stoffen mengsels legeringen één soort moleculen opgebouwd uit een aantal verschillende

Nadere informatie

Aardolie is een zwart, stroperig mengsel van heel veel stoffen, wat door middel van een bepaalde scheidingsmethode in zeven fracties gescheiden wordt.

Aardolie is een zwart, stroperig mengsel van heel veel stoffen, wat door middel van een bepaalde scheidingsmethode in zeven fracties gescheiden wordt. Meerkeuzevragen Naast koolstofdioxide en waterdamp komen bij verbranding van steenkool nog flinke hoeveelheden schadelijke stoffen vrij. Dit komt doordat steenkool ook zwavel- en stikstofatomen bevat,

Nadere informatie

Doe-het-zelven en brandveiligheid

Doe-het-zelven en brandveiligheid 6 brandveiligheids INFO Meer informatie of andere folders uit deze serie? Doe-het-zelven en brandveiligheid Ga naar de brandweerkazerne bij u in de buurt of kijk op www.brandweer.nl Voor veel mensen is

Nadere informatie

BRAND EN ROOK Veelgestelde vragen en antwoorden

BRAND EN ROOK Veelgestelde vragen en antwoorden BRAND EN ROOK Veelgestelde vragen en antwoorden 1. Tijdens een brand Brand in mijn buurt. Wat moet ik doen? Waait de rook uw kant op? Blijf uit de rook! In rook zitten altijd gevaarlijke stoffen. Sluit

Nadere informatie

PER-IMMISSIEPREVENTIE IN-PERIM 1/5

PER-IMMISSIEPREVENTIE IN-PERIM 1/5 PER-IMMISSIEPREVENTIE IN-PERIM 1/5 Dit informatieblad is speciaal gericht op stomerijen. Er worden tips en aandachtspunten gegeven ter preventie van PER-immissie bij aangelegen panden. De informatie is

Nadere informatie

De verliezen van /in het systeem zijn ook het gevolg van energietransformaties!

De verliezen van /in het systeem zijn ook het gevolg van energietransformaties! Centrale Verwarmingssysteem Uitwerking van de deelvragen 1 ) Wat zijn de Energietransformaties in het systeem? De Energietransformaties die optreden in het CV-systeem zijn a. Boven de brander c.q. in de

Nadere informatie

Innovatief blussen betrouwbare beveiliging! Brandbeveiliging

Innovatief blussen betrouwbare beveiliging! Brandbeveiliging Innovatief blussen betrouwbare beveiliging! Brandbeveiliging Een blusmiddel voor speciale toepassingen. Innovatief blussen betrouwbare beveiliging! Om in iedere voorkomende situatie een individueel toegesneden

Nadere informatie

Wijkoverleg Rischot 10 februari 2011 Brandpreventie

Wijkoverleg Rischot 10 februari 2011 Brandpreventie Wijkoverleg Rischot 10 februari 2011 Brandpreventie Enkele cijfers Woonkamer 27% Keukens 24% Garage/atelier 13% Zolders 9% Stookplaatsen 7% Slaapkamers 6% Oorzaken van brand in de woning Brandstichting

Nadere informatie

Een Belgische kijk op de binnenaanval

Een Belgische kijk op de binnenaanval Interventie Opleiding Een Belgische kijk op de binnenaanval Martin Calle Historiek van de binnenaanval De binnenaanval als tactiek is ontstaan tijdens de vorige eeuw. Door de uitvinding van persluchttoestellen

Nadere informatie

JIJ. Daar moet je nu over nadenken!

JIJ. Daar moet je nu over nadenken! WAT DOE JIJ BIJ BRAND? Daar moet je nu over nadenken! Stel, er breekt bij u thuis brand uit. Door de zwarte rook ziet u niets meer en kunt u nauwelijks ademhalen. Binnen enkele minuten ontstaat een niet

Nadere informatie

Lesbrief brandbestrijding

Lesbrief brandbestrijding Lesbrief brandbestrijding A. Inleiding en motivatiefase Voorstelling en introductie onderwerp (dia 1) Iedereen stelt zichzelf voor en ik vraag of ze al ervaringen hebben met binnenbrandbestrijding. Ik

Nadere informatie

Ruimteverwarming. 1 Inleiding... 1. 2 Energieverbruik ruimteverwarming... 2. 3 Centrale verwarming... 3. 4 Decentralisatie... 4

Ruimteverwarming. 1 Inleiding... 1. 2 Energieverbruik ruimteverwarming... 2. 3 Centrale verwarming... 3. 4 Decentralisatie... 4 1 Inleiding... 1 2 Energieverbruik ruimteverwarming... 2 3 Centrale verwarming... 3 4 Decentralisatie... 4 5 Convectieverwarming... 5 6 Stralingsverwarming... 9 7 Keuzecriteria... 11 1 Inleiding Voor de

Nadere informatie