met meervoudige problematiek Kennisdocument re- integratie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "met meervoudige problematiek Kennisdocument re- integratie"

Transcriptie

1 Klanten met meervoudige problematiek Kennisdocument re- integratie December

2 Klanten met meervoudige problematiek Kennisdocument Re-integratie Gejo Duinkerken Hettie Graafland Peter Wesdorp 2

3 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding Aanleiding Werkwijze Status van de gepresenteerde kennis 5 2. Doelgroep: klanten met meervoudige problemen Klantkenmerken 5 3. Werkloosheid veroorzakende problemen Klantgerelateerde problemen Arbeidgerelateerde problemen 7 4. Van probleemanalyse naar te beïnvloeden factoren Klantgerelateerde factoren Arbeidgerelateerde factoren Werkzame bestanddelen klantgerelateerd Werkzame bestanddelen gericht op Netwerk/sociale omgeving Werkzame bestanddelen gericht op Mindset Werkzame bestanddelen gericht op verbeteren gezondheid(sbeleving) Werkzame bestanddelen gericht op wegnemen van harde belemmeringen Werkzame bestanddelen arbeidgerelateerd Werknemers- en beroepsgerelateerde vaardigheden Afstemmen met de arbeidsmarkt Omgaan met arbeidgerelateerde belemmeringen 19 3

4 1. INLEIDING 1.1. AANLEIDING Wat werkt voor welke klant op welke manier en waarom? Met deze kernvraag heeft (INW) in 2009 en 2010 een zestigtal interventies opgehaald, beschreven en voor een beoordelingspanel van onderzoekers gebracht. Er zijn door dit panel van INW meerdere interventies voor welomschreven doelgroepen als succesvol beoordeeld. Deze zijn op de website gepubliceerd. De focus ligt daarbij op de werkmethodische vraag: Wat moet een professional doen om een bepaald aan werkloosheid gerelateerd probleem (mee) op te lossen? Deze interventies kennen verschillende soorten redeneringen over de werkloosheid veroorzakende en/of in stand houdende factoren. In de aanpak worden de centrale werkende bestanddelen blootgelegd waarmee deze problemen opgelost kunnen worden. Wat kunnen we van al die succesvolle interventies inmiddels leren? Dat was voor INW aanleiding om in een kennisproduct op zoek te gaan naar de grootst gemene deler, van de redeneringen en aanpakken/werkende bestanddelen die in de meeste succesvolle interventies voorkomen. Daarbij is op basis van behoeften vanuit de uitvoeringspraktijk de keuze gemaakt een kennisproduct op te stellen gericht op een specifieke doelgroep. Welke werkende bestanddelen zijn voor een bepaalde doelgroep het meest effectief? Voor dit kennisdocument is op zoek gegaan naar het antwoord op die vraag voor een veel voorkomende groep: klanten met meervoudige problematiek (multiproblematiek) WERKWIJZE Eerst zijn de werkloosheid veroorzakende en/of in stand houdende problemen voor deze groep geïnventariseerd, zoals deze in de succesvolle interventies worden beschreven. Deze blijken te clusteren tot een zevental probleemgebieden: Klantgerelateerde problemen: (1) sociale omgeving (2) psychische problemen/mindset (3) gezondheid(sbeleving) (4) omgaan met harde belemmeringen als kinderopvang, huisvesting, schulden, beperkte verstandelijke vermogens Arbeid gerelateerde problemen: (5) de aan/afwezigheid van werkgerelateerde competenties en vaardigheden (6) finetuning met de arbeidsmarkt (7) omgaan met arbeidgerelateerde belemmeringen als negatieve perceptie werkgevers, te lage verdiencapaciteit/onvoldoende productief, grote begeleidingsafhankelijkheid, etc. 4

5 Vervolgens is door alle succesvolle interventies heen per probleemgebied geanalyseerd welke werkende bestanddelen doorgaans voorkomen en effectief blijken. Hoewel elke interventie zich vaak bedient van een eigen taal en begrippenkader (er is geen standaard vakgebied re-integratie), zijn gelijksoortige elementen in globale zin samen gevat en beschreven STATUS VAN DE GEPRESENTEERDE KENNIS Het voordeel van de hier gevolgde werkwijze is dat er een goed overzicht wordt geschetst van effectief werkende bestanddelen om de gegeven problemen op te lossen. Alle in dit kennisproduct gepresenteerde werkende bestanddelen zijn door het panel op zich als effectief beoordeeld. Voor de combinaties van al deze effectief werkende bestanddelen moet echter een voorbehoud worden gemaakt. Geen enkele interventie van INW voor klanten met meervoudige problemen heeft zich op alle problemen tegelijkertijd gericht (Activerende Zorg uit Rotterdam komt er nog het dichtste bij) en daarbij ook al deze werkende bestanddelen in haar methodiek ondergebracht. Er wordt dus eigenlijk in dit kennisproduct een denkbeeldige nieuw samengestelde interventie gepresenteerd. Onbekend daarbij is echter of en hoe de verschillende onderdelen positief of negatief op elkaar inwerken. Het zou zeker de moeite waard zijn dat in de Nederlandse context te onderzoeken. Ondersteunend bewijs voor deze nieuwe interventie wordt overigens wel al gevonden in het buitenland, met name in de USA (New York), Nieuw Zeeland en Australië. 2. DOELGROEP: KLANTEN MET MEERVOUDIGE PROBLEMEN INW heeft in deze notitie ervoor gekozen dit eerste kennisproduct te richten op de doelgroep klanten met meervoudige problemen. De werkloosheid veroorzakende problemen bij de klant zijn bij de opgehaalde succesvolle interventies van verschillende aard. Door het hebben van meerdere problemen tegelijkertijd, is de zelfredzaamheid van de klant in ieder geval een centraal item is geworden. In dit kennisproduct is gekozen voor die interventies waarbij de samenwerking centraal staat tussen toeleiding naar werk enerzijds, en de zorg anderzijds KLANTKENMERKEN Het gaat binnen de doelgroep om mensen met een combinatie van de volgende kenmerken: 1. Mensen met een uitkering (/WWB/WIA/WAJONG/WW) of zonder (NUG); 2. Meervoudige problemen. Cliënten ervaren in diverse leefgebieden problemen. Deze leefgebieden zijn: dagbesteding, financiën, lichamelijke gezondheid, psychosociale gezondheid, coping (onvoldoende regie op eigen leven), sociale omgeving, fysieke omgeving, middelengebruik (excessief gebruik van alcohol, tabak), leefstijl (obesitas, e.d.) persoonlijke kenmerken (laag opgeleid, zwakbegaafd, e.d.) en zorgbehoefte. 3. Geen ernstige acute psychiatrische problematiek/verslaving/dakloosheid. 5

6 3. WERKLOOSHEID VEROORZAKENDE PROBLEMEN Waarom vinden mensen geen werk? Er worden verschillende soorten redeneringen in succesvolle interventies gehanteerd t.a.v. het werkloosheid veroorzakende en/of in stand houdende problemen. Onderscheiden worden klantgerelateerde en arbeidgerelateerde problemen. Over de volle breedte van de succesvolle interventies wordt aangegeven dat de klant met meervoudige problemen werkloos is, omdat betrokkene relatief geïsoleerd is en onvoldoende zelfredzaam is. Mensen uit de doelgroep zijn in deze redenering onvoldoende empowered, onvoldoende in staat om zelf sturing te geven aan het oplossen van hun meervoudige problemen, in combinatie met effectief zoeken, vinden en behouden van werk. Zij zijn of voelen zich ongezonder 1 dan andere mensen en hebben vaak een aantal harde belemmeringen om aan het werk te gaan en/of op een werkplek te kunnen functioneren. Het gaat hierbij doorgaans om (combinaties van) de volgende vaak genoemde aspecten van enerzijds aan de klant gerelateerd en anderzijds aan arbeid gerelateerd KLANTGERELATEERDE PROBLEMEN Netwerk/sociale omgeving 1. De klant is geïsoleerd, heeft onvoldoende productief sociaal netwerk Psychische problematiek/mindset 2. De klant heeft onvoldoende regie op eigen leven 3. De klant heeft onvoldoende geloof in eigen kunnen, heeft gebrek aan zelfvertrouwen 4. De klant is onvoldoende gemotiveerd 5. De klant heeft slachtoffergedrag, legt de reden van zijn werkloosheid buiten zichzelf Gezondheid 6. De klant heeft een negatieve gezondheid(sbeleving) en denkt/zegt daarom niet te kunnen werken 7. De klant heeft een ongezonde leefstijl, teveel en te vet eten, te weinig bewegen, etc. 1 Het gezondheidsaspect wordt wel vaak genoemd maar komt overigens het minste expliciet uitgewerkt voor in de succesvolle interventies. Het item is in de praktijk echter sterk in opmars, gezien de recent verschenen onderzoeken over de wetenschappelijk aangetoonde correlatie relatie tussen gezondheid(s)beleving, opleiding, werk en levensverwachting. 6

7 8. psychische/psychiatrische problematiek anders dan mindset Harde belemmeringen 9. De klant heeft een veelheid van mogelijke belemmeringen (gebrek aan kinderopvang, schulden, huisvestingsproblemen, een beperkt verstandelijke vermogen (vaak is dat overigens niet objectief gediagnosticeerd) etc ARBEIDGERELATEERDE PROBLEMEN Werknemers- en beroepsgerelateerde vaardigheden 10. De klant ontbeert werknemersvaardigheden (kan niet samenwerken, kan geen leiding ontvangen, kan niet in een gestructureerde omgeving functioneren); 11. De klant heeft onvoldoende beroepsgerichte competenties, heeft geen startkwalificatie. Finetuning met de arbeidsmarkt 12. De klant heeft onvoldoende toegang tot de arbeidsmarkt, heeft geen netwerk 13. De klant heeft inadequaat zoekgedrag naar werk. Omgaan met arbeidgerelateerde belemmeringen 14. De werkgever heeft een negatieve perceptie van de klant/doelgroep 15. Er zijn relatief weinig of geen functies die de betrokkene op een werkplek zou kunnen vervullen; de gegeven functies zijn te breed, waardoor betrokkene er niet op past; 16. De klant heeft om duurzaam te kunnen functioneren begeleiding op de werkplek nodig om zich functioneel en sociaal gezien staande te houden in de heersende bedrijfscultuur. 7

8 4. VAN PROBLEEMANALYSE NAAR TE BEÏNVLOEDEN FACTOREN Als de problemen, die de werkloosheid in stand houden/ veroorzaken, geanalyseerd zijn, welke zijn dan beïnvloedbaar en welke niet? Anders gezegd: aan welke knoppen zou er dan gedraaid kunnen worden om het probleem op te lossen? Aan welke knoppen wordt er in de succesvolle interventies gedraaid? 4.1. KLANTGERELATEERDE FACTOREN Netwerk/sociale omgeving In verschillende interventies wordt aangegeven dat klanten vaak geen of te weinig sociale steun hebben. De juiste rolmodellen ontbreken of er is sprake van verkeerde rolmodellen. Klanten zitten daardoor vast in hun eigen onproductieve systeem. Voor klanten met meervoudige problemen betekent het vaak dat zij in toenemende mate vast zitten in de zogenoemde aandachtswijken, waarin goed voorbeeldgedrag vaak ontbreekt. Bekend is dat werkgevers aan de onderkant van de arbeidsmarkt vaak via netwerken werven, bijvoorbeeld via hun eigen werknemers. Gebrek aan een goed netwerk breekt de klant hier dus ook op. Mindset In verschillende interventies worden de mogelijkheden en het belang van te beïnvloeden factoren als zelfredzaamheid/empowerment/zelfsturing door klanten bij re- integratie uiteengezet. De idee is doorgaans daarbij dat zelfsturing door cliënten een middel kan zijn om de effectiviteit van re- integratie te vergroten. Het aanspreken van de zelfkennis van de cliënt kan leiden tot een traject dat beter is afgestemd op diens persoonlijke situatie. Omdat dit traject (mede) een eigen keuze is, ontstaat meer draagvlak en motivatie, waardoor de klant actiever met zijn re- integratie aan de slag gaat en de slaagkans toeneemt. Het lijkt daarom wenselijk dat cliënten die terug willen keren in het arbeidsproces een zekere mate van regie kunnen voeren in het proces. Zelfsturing (ofwel klantinvloed) is te definiëren als de mate waarin klanten van gemeenten en UWV Werkbedrijf in staat worden gesteld zelf de verantwoordelijkheid te nemen over de route (terug) naar werk en deze zelf kunnen beïnvloeden. Het gaat daarbij niet om zeggenschap alleen, er hoort ook bij dat de klant optimaal wordt ondersteund en gestimuleerd bij het vertalen van zijn (zelf)kennis in concrete re- integratieactiviteiten. De mate van zelfsturing verschilt in de praktijk per succesvolle interventie. Soms wordt de regie tijdelijk eerst overgenomen (b.v. Vroegtijdige Interventies Gezinnen) om te zorgen dat er eerst aan een aantal basis voorwaarden wordt voldaan. Soms wordt de regie van meet af aan bij de klant met meervoudige problemen gelegd (b.v. Werk, een zorg minder). Ook is in een aantal interventies een stapsgewijze methode te ontwaren bij het oplossen van problemen die de klant heeft: van aanvankelijk veel overnemen tot steeds meer de regie in handen van de klant leggen. De mate waarin de klant in staat wordt gesteld zelf sturing te geven lijkt o.a. afhankelijk te zijn van de ruimte die een professional en de organisatie biedt. Wie moet nu hoeveel ruimte tot zelfsturing geboden worden en op welke gronden? Hierover verschijnt na de zomer 2010 een boekje van het RWI over zelfsturing. Meestal is 8

9 de afweging bij de huidige interventies er een van ideologisch normatieve aard, ingebed in een visie. De relatie met effectiviteit is in dit geval (nog) niet transparant. Empowerment/zelfsturing wordt om nog een reden van belang gevonden. Naast het belang van zelfsturing tijdens het traject is het ook van belang voor het behouden van werk. De ontwikkelingen in de economie (overgang van een productie- naar een kennis- en diensteneconomie) hebben geleid tot andere eisen aan werknemers waarvan de capaciteit tot of competentie van zelfsturing er één is, Voor een goed functioneren van iedereen is een zekere mate van zelfsturing goed, afhankelijk van het niveau van functioneren en de arbeidscontext. Zelfsturing is met andere woorden een onderdeel van een werknemerscompetentie, per niveau en beroep verschillend. Bijvoorbeeld aan de onderkant vergt het werken in de schoonmaak, tuin- en landbouw e.d. een zekere volgzaamheid in combinatie met zelfstandigheid. Van heel veel werknemers wordt in toenemende mate verwacht dat zij in staat zijn cognitieve en interpersoonlijke vaardigheden te hanteren; dat zij empowered kunnen handelen. In die zin wordt zelfsturing niet alleen als een middel in re- integratie maar ook een doel van re- integratie gezien. Gezondheid Een slechte gezondheid (zowel lichamelijk als geestelijk) wordt vaak door de klant als belemmering gezien om aan het werk te komen. Naar eigen zeggen kunnen zij niet werken. Toch zijn er veel aandoeningen die de een als een onoverkomelijke belemmering ziet, terwijl de ander er gewoon mee werkt. In vrijwel alle succesvolle interventies wordt daarom gezondheidsbeleving als een belangrijke te beïnvloeden factor gezien. Het beïnvloeden van gezondheid is echter niet alleen een zaak van mindset, maar zeker ook van bewegen en het verbeteren van de leefstijl. Deze combinatie is de ingang om de klant uit zijn negatieve spiraal te krijgen. En wellicht ook een gevolg van weer gaan werken: werken als medicijn. Harde Belemmeringen Wat geldt voor gezondheid, geldt ook voor de meeste harde belemmeringen. Wat sommige klanten als onoverkomelijk zien, is voor anderen geen beletsel om gewoon te werken. Iedereen moet met schulden om kunnen gaan, moet kinderopvang regelen op moeilijke tijden, etc. In eerste instantie betreft het dus de probleembeleving als object van beïnvloeding. In de meeste succesvolle interventies wordt daar frontaal op geïntervenieerd. Soms door de klant aan het handje te nemen, soms door de klant op zijn eigen verantwoordelijkheid te wijzen, soms door eerst in te zetten op empowerment/zelfsturing. Echter, een klant blijkt niet altijd in staat om zijn problemen zelf op te lossen. Sommige klanten met meervoudige problemen zien door de bomen het bos niet meer, en spreken daarbij vaak ook onvoldoende Nederlands. Er blijkt ook een set maatschappelijke en verstandelijke vaardigheden nodig om met al de loketten om te gaan, en niet iedereen beschikt hierover. Sommige interventies richten zich op ontsluiting voor de betrokkene van de verschillende loketten van publieke dienstverlening (b.v. Bijstandsvererving Twenterand). Aan de onderkant zijn er veel klanten te vinden met beperkte verstandelijke vermogens. Vaak is dat overigens niet objectief gediagnosticeerd, al kan schoolopleiding een indicatie zijn, bijv. doorlopen van speciaal onderwijs i.p.v. regulier onderwijs. In de WWB wordt zelden een IQ-test afgenomen, in het kader van de WAJONG is er doorgaans geen objectief beeld beschikbaar. Een IQ is op zich geen beïnvloedbare factor. Wel kunnen leer- en werkomgeving zodanig aangepast worden, dat iemand er toch kan functioneren. Voorwaarde 9

10 is dan wel dat zulke mensen op gedragsniveau integreerbaar zijn, dat wil zeggen: op een bepaald niveau kunnen communiceren, zich kunnen aanpassen en voor zichzelf op kunnen komen ARBEIDGERELATEERDE FACTOREN Werknemers- en beroepsgerelateerde vaardigheden Werken veronderstelt dat iemand kan functioneren in een gestructureerde omgeving. In de omgeving wordt er van iedereen een zekere welomschreven prestatie verwacht. De omgeving kenmerkt zich door een binding, een samenhang tussen de werknemers. Dat geheel betekent dat een werker een aantal werknemersvaardigheden nodig heeft om er duurzaam in te kunnen functioneren. klanten met meervoudige problemen ontberen deze werknemersvaardigheden vaak. Hij is niet gewend op tijd zijn bed uit te komen, kan niet samenwerken, kan geen leiding ontvangen, is niet gewend om aangesproken te worden op zijn meerwaarde. Niet zelden is het een vorm van hospitalisatie: aangeleerde hulpeloosheid. De groep staat soms al veel langer buiten de normale maatschappij, waarin werken gewoon is. Zij hebben aanpassingsvermogen en functionele communicatie met andere woorden afgeleerd, zijn er niet op aangesproken. Aangeleerde hulpeloosheid (ook wel aangeduid met externe locus of control) kan soms ook weer afgeleerd worden b.v. in activeringscentra, maar veel beter nog op echte, niet gesimuleerde, werkplekken. Zulks blijkt uit de Divosamonitor en uit studies in de VS. Op echte werkplekken leren mensen optimaal hun beïnvloedingsmogelijkheden (interne locus of control) te (her)ontdekken. Maar het kan echter ook een vorm van een persoonlijkheidsstoornis zijn (zie ook onder mind- set). Soms is er dan een werkplek te vinden waarop die stoornis juist loont (autisten blijken de beste beveiligers op Schiphol te zijn, omdat zij zich niet laten afleiden). Of een werkplek, waarbij met enige aanpassing er te leven is met de stoornis. De klant heeft ook vaak onvoldoende beroepsgerichte competenties. Als zij al (ooit) voor een vak geleerd hebben, dan is het vaak lang geleden. Veel klanten met meervoudige problemen hebben echter geen startkwalificatie, hebben geen school of opleiding afgemaakt. Vaak wordt daarbij als reden genoemd dat de aangeboden leerstijl niet aansloot op hun manier van leren. Praktijkmensen leren door te doen, niet in schoolbankjes. Finetuning met de arbeidsmarkt Als je lang buiten de normale maatschappij staat, waarin werken gewoon is, dat heb je vaak ook geen kruiwagens meer (informele contacten die je bij een baas aanprijzen). Vanuit een geïsoleerde positie is daardoor vaak moeilijker om de arbeidsmarkt op te komen. Vaak weten mensen ook helemaal niet hoe ze zelf effectief kunnen zoeken. Ze denken maar aan een bepaalde strategie (b.v. brieven schrijven of opbellen). Ze hebben met andere woorden onadequaat zoekgedrag. En daarmee redden ze het niet. Omgaan met arbeidgerelateerde belemmeringen Daarbij worden ze vaak gediscrimineerd. De werkgever heeft een vooroordeel, een negatieve perceptie van de klant/doelgroep. Zij denken dat ze minder productief zijn, vaker ziek, meer problemen op de werkplek veroorzaken. Daardoor kunnen werkgevers niet zien dat zij soms juist gebaat zijn bij bepaalde mensen, mits deze precies fitten. Werkgevers, vooral in MKB, ontberen de juiste kennis over personeelsvoorziening en beleid. Daarbij lukt het 10

11 sommige klanten niet om werk te vinden en te houden. Om duurzaam te kunnen functioneren hebben zij ook nog een vorm van begeleiding op de werkplek nodig. 11

12 5. WERKZAME BESTANDDELEN KLANTGERELATEERD Hoe kunnen nu de factoren op de klantgerelateerde probleemgebieden effectief beïnvloed worden? Met welke werkzame bestanddelen? Anders gezegd: welke werkmethodieken worden gebruikt in de effectief gebleken interventies van INW? Is daar een grootste gemene deler in te ontdekken? Puntsgewijs worden aangetroffen grote lijnen (de meest voorkomende invalshoeken) per probleemgebied neergezet. Alle interventies die betrekking hebben op klanten met meervoudige problemen noemen een algemeen werkend bestanddeel: de vertrouwensrelatie tussen klant en klantmanager. De vertrouwensrelatie met de klantmanager wordt als noodzakelijke factor en als essentiële brug naar de gewone wereld (waarin werken normaal is) gezien. Die relatie moet opgebouwd en vastgehouden worden. Doorgaans door uit te gaan van de klantvraag/behoeften, steeds helder te zijn over doelen van de interventie en de stappen daar naartoe (inclusief het wijzen op rechten en plichten), in te spelen op diens concrete situatie en diens motivatie tot verandering en door daadwerkelijk ter zijde te staan bij het realiseren van die verandering WERKZAME BESTANDDELEN GERICHT OP NETWERK/SOCIALE OMGEVING De interventies in de INW databank die hierop aanhaken zijn in drie categorieën onder te verdelen: Interventies die de sociale omgeving direct betrekken in de interventie. Terug te vinden bij: Samen Werken in Kleur (allochtone vrouwen partner en kinderen worden geïnformeerd, zo nodig wordt een gezinscoach ingezet); VIG (ook inzet gezinscoach); VAC Jupsies (verbinding tussen gezinsbegeleiding en persoonsbegeleiding); VAC Jobcarving; Activeringscentrum ter doorbreking bijstandsvererving; Home Sweet Home (NB. Voor dak- en thuislozen); HEADwerk (relatie gelegd met wonen en vrije tijd); Weer aan de slag (jonge alleenstaande moeders betrekken van hele leefomgeving). Interventies waarbij een rolmodel uit eigen subcultuur/doelgroep wordt ingezet, die vergelijkbare problemen heeft overwonnen, hiermee op vruchtbare wijze heeft leren leven en voor wie dit probleem geen belemmering vormt voor werk. Terug te vinden bij: Reuma en Werk (reumapatiënt als coach ingezet, naast begeleider van rib; inzet van lotgenotencontact); Weer aan de slag (jonge alleenstaande moeder die interventie eerder succesvol doorliep als rolmodel); Cova (Stimuleren overnemen wenselijk gedrag via peergroeps); Leven en werken na Kanker (rolmodel is de re- integratieprofessional zelf) en wederom Samen Werken in Kleur (allochtone vrouwen rolmodel uit eigen culturele groep ingezet); KOM Purmerend (voorgaande klanten die interventie met succes doorliepen inzetten als rolmodel) Een iets andere categorie (en soms gericht op een iets hogere doelgroep) zijn interventies waar een zakelijk netwerk wordt geopend: Maatjesproject, Leren Werkt voor AG ers, Laat zien wat je kunt (hoger opgeleide migranten), Fith 45+, Werk na Detentie WERKZAME BESTANDDELEN GERICHT OP MINDSET Van nagenoeg alle interventies in de kennisbank van INW maakt de sociaal psychologische begeleiding van de klant onderdeel uit. De gehanteerde taal en methodieken hebben soms op het eerste gezicht een andere focus. 12

13 Bij nadere bestudering is er toch een grotere algemene lijn 2 voor de werkende bestanddelen uit te halen. Deze wordt hier gepresenteerd. 1. Motiverende gespreksvoering Vrijwel alle succesvolle interventies bedienen zich van een vorm van motiverende gespreksvoering al wordt dit in de interventies op de databank van INW zelden bij deze officiële naam benoemd (m.u.v. Activerende Zorg). Daarom wordt motiverende gespreksvoering hier als samenvattende methodiek gepresenteerd. De motivatie van de cliënt wordt in motiverende gespreksvoering uiteengerafeld in drie elementen: het belang dat de cliënt hecht aan verandering, het vertrouwen dat hij heeft dat het gaat lukken en de gereedheid om op dit moment te gaan werken aan verandering. Voor elke fase wordt een specifieke gespreksmethode of - techniek ingezet. 1. Open vragen stellen, met specifieke aandacht voor beide kanten van de ambivalentie van de cliënt; de kant vóór verandering en de kant tegen verandering worden beide belicht. 2. Reflectief luisterend reageren. Dit houdt in dat je raadt wat iemand bedoelt met een uitspraak en vervolgens checkt of deze klopt. Hiermee wordt een reactie uitgelokt. 3. Bevestigen door complimenten te geven of door uitingen van waardering en begrip. 4. Samenvatten om te versterken wat er is gezegd, aan te tonen dat je zorgvuldig hebt geluisterd en om de cliënt op het vervolg voor te bereiden. 5. Verandertaal uitlokken om zo de ambivalentie op te lossen. Dit kan bijvoorbeeld door er rechtstreeks naar te vragen, door bewust naar beide kanten van de ambivalentie te vragen, door uitweidingen uit te lokken en door te vragen naar extremen. Naast deze gesprekstechnieken wordt in de beschrijving van de methode ingegaan op valkuilen, het reageren op verandertaal, het reageren op weerstandstaal en het versterken van het vertrouwen in verandering. 2. Oplossingsgericht coachen Ligt bij motiverende gespreksvoering de focus op het waarom van verandering. de focus bij oplossingsgericht coachen ligt op het hoe van de verandering. Bij de interventies Outplacement door zelfsturing, Activerende Zorg, VAC Jobcarving en Meedoen dat doe je zo is deze methodiek terug te vinden. Oplossingsgericht coachen is een manier van werken die gericht is op het versterken van de autonomie van cliënten, waarbij de aandacht vooral uitgaat naar de oplossing in plaats van naar het probleem. De dienstverlener stimuleert een cliënt b.v. om zich een toekomst voor te stellen waarin het probleem zich oplost. Het uitgangspunt is dat het niet altijd nodig is om inzicht te hebben in het ontstaan van problemen om deze te kunnen oplossen. De nadruk van de dienstverlening ligt daarom op het vinden van oplossingen. De cliënt wordt gezien als expert. 2 Er past hier een voetnoot. Op het eerste gezicht lijken de handhavingsgerichte work first trajecten (Werk Direct uit Rotterdam en Springplank min Groningen) zich van een andere methodiek te bedienen. Een methodiek die meer van dwang als werkend bestanddeel uitgaat. Uit evaluaties van deze projecten blijkt dat deze methodiek toch weer verder is verfijnd richting empowerment. Ook vermeende fraudeurs hebben daar baat bij; het wordt nu zelfs gezien een noodzakelijke voorwaarde voor duurzame uitstroom. 13

14 Het uitgangspunt van oplossingsgericht coachen is dat individuen de capaciteiten hebben om zelf oplossingen voor hun problemen te bedenken. De belangrijkste taak van de dienstverlener is om de cliënt dit intrinsieke potentieel te helpen ontdekken en de cliënt in een positieve richting te leiden die de cliënt samen met de dienstverlener definieert. Het is voor de oplossing niet nodig om het probleem tot op de bodem uit te diepen. Oplossingsgericht coachen richt zich op de sterke kanten van een cliënt, omdat verondersteld wordt dat dit constructiever is dan werken aan zijn tekorten en problemen. De verwachting is dat de dienstverlening tot betere resultaten leidt wanneer een dienstverlener de sterke kanten benadrukt, hoe klein de signalen voor verbetering ook zijn. Een dienstverlener en een cliënt die samen zoeken naar de sterke kanten en hulpbronnen, zoals ondersteuning door familie of vrienden, van een cliënt, krijgen gemakkelijker een constructieve samenwerkingsrelatie. Het helpt hen zich samen te richten op de bestaande competenties van de cliënt om de doelen van de dienstverlening te bereiken. Een dergelijke samenwerking zorgt er ook voor dat de cliënt vertrouwen in en respect voor de dienstverlener krijgt. Overigens is het soms effectiever om juist de context veranderen, als een klant bijvoorbeeld in een straat woont waar niemand I(meer) werkt. De klant moet dan met zijn context breken om zich echt te kunnen oriënteren op werk. 3. Doeloriëntatie Bij deze eenduidig en meest geëvalueerde interventie van Agens (hoogste beoordeling) blijkt dat een leerdoelgerichte oriëntatie een belangrijk algemeen werkend bestanddeel is bij re- integratie. Ongeacht de persoonlijke voorkeursstijl van betrokkene levert een leergerichte doeloriëntatie substantieel meer op dan de prestatiedoelgerichte. Ook bij de interventie van TNO: Jobs is dit werkzame element traceerbaar. Mensen blijken een voorkeurstijl te hebben. Sommigen stellen zich een concreet te behalen prestatie als doel: b.v. eerste worden bij een bepaalde sollicitatie. Dat zijn prestatiedoelen. Anderen stellen zich een leerdoel centraal: leren waarom je wel of niet het gestelde target bleek te halen. Dat zijn leergerichte doelen, b.v. wat de reden is dat je niet werd uitgenodigd. Uit grootschalig onderzoek bleek dat de leerdoelgerichte oriëntatie veel effectiever is, ongeacht de voorkeurstijl van betrokkene. Een belangrijke verklaring is dat prestatiedoelgerichte mensen meer kans lopen een faalervaring op te doen. Faalervaringen zijn, zeker als ze gestapeld worden, ondermijnend voor het zelfvertrouwen en intrinsieke motivatie. 4. Vergroten self-efficacy Vergroten van het vertrouwen dat mensen hebben in hun eigen kunnen blijkt voor onze doelgroep als werkend bestanddeel veel effectiever dan het kunnen zelf te beïnvloeden, b.v. door hen naar een cursus te sturen. Dit element wordt genoemd in de interventies als TNO: Jobs, Bijstandsvererving, EXIT Feijenoord, Samenwerken in kleur, Met kompas koersen op eigen kracht. In vrijwel alle interventies voor deze doelgroep speelt het (zonder dat het zo genoemd wordt) een centrale rol in de sociaal psychologische begeleiding. Kern van de methode is om mensen successen te laten boeken (en dat ook zo te benoemen) en falen te voorkomen en als het toch gebeurt (d.w.z. het einddoel niet wordt behaald), hieruit lering te trekken (zie 3). Met elke succeservaring neemt het zelfvertrouwen toe, met elke faalervaring neemt het juist weer af. Door trajecten in kleine overzichtelijke en haalbare mootjes te knippen, wordt de kans op succes (per deelstapje) groter. 5. Inspelen op probleembeleving In zijn algemeenheid wordt de probleembeleving als een belangrijk object van beïnvloeding gezien. In vrijwel alle succesvolle interventies wordt daar frontaal op geïntervenieerd. Soms door de klant aan het handje te nemen, soms door de klant op zijn eigen verantwoordelijkheid te wijzen, soms door eerst in te zetten op 14

met meervoudige problematiek Kennisdocument re- integratie

met meervoudige problematiek Kennisdocument re- integratie Klanten met meervoudige problematiek Kennisdocument re- integratie December 2010 1 Klanten met meervoudige problematiek Kennisdocument Re- integratie www.interventiesnaarwerk.nl Gejo Duinkerken Hettie

Nadere informatie

Wij analyseren de situatie en vervolgens werken we met een eenvoudig categoriemodel:

Wij analyseren de situatie en vervolgens werken we met een eenvoudig categoriemodel: Re-integratiebegeleiding (2 e en 3 e spoor) Doel 1. Duidelijkheid! Wij analyseren de situatie en vervolgens werken we met een eenvoudig categoriemodel: 2. Werk! * Ruime arbeidsmogelijkheden * Beperkte

Nadere informatie

Bouwstenen voor effectieve reintegratie

Bouwstenen voor effectieve reintegratie Bouwstenen voor effectieve reintegratie voor mensen met een beperking Luuk Mallee - Regioplan Michiel Sebel Werkse! Delft Robert Nijmands Werkse! Delft Het onderzoek Effectiviteit re-integratie arbeidsbeperkten.

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Utrecht, september 2010 Gerjoke Wilmink directeur Nibud

Utrecht, september 2010 Gerjoke Wilmink directeur Nibud Voorwoord Ongeveer twee jaar geleden publiceerde het Nibud Geld en Gedrag, Budgetbegeleiding voor de beroepspraktijk. Het boek werd enthousiast ontvangen door het werkveld, vooral vanwege de competenties

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Nieuwe kansen voor intermediairs

Nieuwe kansen voor intermediairs 1 Bemiddeling van werkzoekenden met een arbeidsbeperking Nieuwe kansen voor intermediairs De komende jaren is het aan werk helpen van werkzoekenden met een arbeidsbeperking een groot thema. In 2026 moet

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor consulenten in het sociaal domein om eigen initiatief

Nadere informatie

De Kandidatenmarkt. informatie & visie

De Kandidatenmarkt. informatie & visie De Kandidatenmarkt informatie & visie Onze missie & visie De Kandidatenmarkt is een jonge, innovatieve en dynamische sociale organisatie die werkzoekenden van 17 t/m 29 jaar naar werk, werkervaringsplekken,

Nadere informatie

Harrie m/v. Harrie. Harrie. Harrie. Kortom: Harrie!

Harrie m/v. Harrie. Harrie. Harrie. Kortom: Harrie! Harrie m/v Harrie Werken met Wajongeren is goed mogelijk! Maar de beperking van een Wajonger brengt met zich mee dat er extra ondersteuning en begeleiding op de werkplek nodig is. Een directe collega kan

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL Ik ben Geïnteresseerd Creatief WWW.IKBENHARRIE.NL Communicatief Geeft aandacht Eerlijk Gestructureerd Geduldig Harrie is ontwikkeld door CNV Jongeren en Vilans, met dank aan de support van UWV en Instituut

Nadere informatie

Productcatalogus 2015

Productcatalogus 2015 Productcatalogus 2015 Stichting ToReachIt Simple as A.B.C. Acceptance is the Beginning of Change Inhoudsopgave Inleiding Pag. 1.1 Waarom deze productcatalogus 3. 1.2 Stichting ToReachIt samengevat 3. Producten

Nadere informatie

Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann. Naar efficiënter werken met klantprofielen

Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann. Naar efficiënter werken met klantprofielen Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann Naar efficiënter werken met klantprofielen Achtergrond Uitvoering schuldhulpverlening in transitie Loslaten beleidsdoel iedereen schulden vrij Bezuinigingen Toename

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Langdurig ziekteverzuim is een erkend sociaal-economisch en sociaal-geneeskundig probleem op nationaal en internationaal niveau. Verschillende landen hebben wettelijke maatregelen genomen

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Promenzo werkt

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Promenzo werkt Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen Promenzo werkt Promenzo begeleidt en ondersteunt mensen met ernstige psychiatrische of psychische problemen bij het zoeken naar, vinden en behouden van

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

De krachtgerichte methodiek

De krachtgerichte methodiek Het Centrum Voor Dienstverlening is u graag van dienst met: De krachtgerichte methodiek Informatie voor samenwerkingspartners van het CVD Waar kunnen we u mee van dienst zijn? Centrum Voor Dienstverlening

Nadere informatie

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag 26 november 2014 Frank Goijarts Programma Gedragsverandering: wat werkt? Weerstand tegen veranderen Motivatie 3.0 (intrinsiek) Kernpunten Motiverende benadering

Nadere informatie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Gezondheid van uitkeringsgerechtigden

Nadere informatie

ZW ARBO dienstverlening voor het UWV

ZW ARBO dienstverlening voor het UWV ZW ARBO dienstverlening voor het UWV Even voorstellen DHC Wij zijn een expertise bedrijf gericht op het thema duurzame inzetbaarheid en vitaliteit. Goed en gemotiveerd je werk kunnen doen, nu en in de

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9. 2 Het belang van werk voor mensen 11

1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9. 2 Het belang van werk voor mensen 11 Inhoud 1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9 2 Het belang van werk voor mensen 11 3 Het belang van werk voor de maatschappij 15 3.1 Vergrijzing en ontgroening 16 3.2 Werken met

Nadere informatie

GEDRAGSMANAGEMENT. Inleiding. Het model. Poppe Persoonlijk Bas Poppe: 06 250 30 221 www.baspoppe.nl info@baspoppe.nl

GEDRAGSMANAGEMENT. Inleiding. Het model. Poppe Persoonlijk Bas Poppe: 06 250 30 221 www.baspoppe.nl info@baspoppe.nl GEDRAGSMANAGEMENT Dit kennisitem gaat over gedrag en wat er komt kijken bij gedragsverandering. Bronnen: Gedragsmanagement, Prof.dr. Theo B. C. Poiesz, 1999; Samenvatting boek en college, A.H.S. Poppe,

Nadere informatie

Toelichting bij de MZO screening voor ouders

Toelichting bij de MZO screening voor ouders Toelichting bij de MZO screening voor ouders 1 Copyright 2014 Bureau Perspectief Amsterdam Zie voor meer informatie www.motivatiezelfonderzoek.nl 2 De schalen van de MZO screening De MZO screening is gericht

Nadere informatie

Activeringscentrum Power Enschede

Activeringscentrum Power Enschede Activeringscentrum Power Enschede Korte karakteristiek In diverse wijken in Enschede zijn activeringscentra opgezet waar mensen met grote afstand tot de arbeidsmarkt zelf activiteiten kunnen organiseren

Nadere informatie

Stichting Jong Actief Trajecten

Stichting Jong Actief Trajecten Participatieladder Jong Actief Trede 6: Betaald werk Re-integratie Trede 5: Betaald werk met ondersteuning Re-integratie Trede 4: Onbetaald werk Sociale Activering / Dagbesteding Trede 3: Deelname georganiseerde

Nadere informatie

Werk, participatie en gezondheid

Werk, participatie en gezondheid Werk, participatie en gezondheid Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg, Erasmus MC Coordinator academische werkplaats CEPHIR ism Dr Merel Schuring Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg,

Nadere informatie

Muljuna Frato Softbal 1

Muljuna Frato Softbal 1 Inhoudsopgave - inleiding 1 - achtergrond 2 - doegroep 2 - doelstelling en doel 2 - werkvormen 3 - werkwijze 3 - inhoud product softballen 4 - resultaat 6 Inleiding Hier ligt het productplan softbal Maljuna

Nadere informatie

Reïntegratie... een stapsgewijze benadering

Reïntegratie... een stapsgewijze benadering N A Z A R I A N & Z U I D E M A Reïntegratie... een stapsgewijze benadering Van kennis naar kunde. A C A D E M Y Nr. 12 M I J N O B J E C T I V I T E I T Waarom deze training? Wanneer je als reïntegratiecoach

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere Arbeidsrevalidatie Huizen en Almere Arbeidstraining bij De Trappenberg is voor werknemers met chronische pijnklachten aan het houdings- en bewegingsapparaat zonder duidelijke oorzaak, al dan niet gecombineerd

Nadere informatie

Wat werkt voor de oudere werknemers?

Wat werkt voor de oudere werknemers? Wat werkt voor de oudere werknemers? Hoe houdenwe mensenlangergezondaanhet werk Drs Wendy Koolhaas Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Disciplinegroep Gezondheidswetenschappen, Sociale Geneeskunde

Nadere informatie

LVB en Verslaving. Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013

LVB en Verslaving. Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013 Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013 Binnenplein Casus Methodieken 2 Binnenplein Onderdeel van Aveleijn (VG) Gericht op verstandelijke beperking en verslaving Ambulant

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen

Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen Versie 1.0 12 april 2012 Inhoudsopgave blz. Voorwoord 2 Algemeen -Visie 3 -Methodiek 4 Intake/assessment 5 Jobfinding 6 Coaching on the job 7 Definitielijst

Nadere informatie

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Regionaal Genootschap Fysiotherapie Midden Nederland Zelfmanagement bij kanker De realiteit 100.000 nieuwe diagnoses in 2012 Het aantal

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

Trainingshuis Moeder & Kind Voor jonge moeders met een (lichte) verstandelijke beperking en hun kind(eren)

Trainingshuis Moeder & Kind Voor jonge moeders met een (lichte) verstandelijke beperking en hun kind(eren) Trainingshuis Moeder & Kind Voor jonge moeders met een (lichte) verstandelijke beperking en hun kind(eren) 1 Kenmerken Trainingshuis Moeder & Kind Dit is hoe wij de moeders helpen het moederschap op een

Nadere informatie

ABC - Ambulant Behandelcentrum

ABC - Ambulant Behandelcentrum ABC - Ambulant Behandelcentrum Als het thuis en/of op school dreigt vast te lopen Informatie voor verwijzers Kom verder! www.ln5.nl Vergroten van sociale competenties. Vergroten zelfbeeld/zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Overzichtskaart 3 Opvoedingsondersteuning voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Zelfreflectie-instrument individuele opvoedingsondersteuning Sommige JGZ-professionals zullen al over

Nadere informatie

Sociale werkbedrijven de toekomst

Sociale werkbedrijven de toekomst & Sociale werkbedrijven de toekomst Sociale werkbedrijven 2.0 De Participatiewet vraagt om een nieuwe manier van werken. Er zijn nieuwe doelen vastgelegd en overal ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden.

Nadere informatie

Wat is het effect van mentoring?

Wat is het effect van mentoring? Wat is het effect van mentoring? Februari 2016 HET IS AANNEMELIJK DAT MENTORING DE WERKLOOSHEID ONDER MIGRANTENJONGEREN KAN VERMINDEREN De werkloosheid onder jongeren van niet-westerse herkomst is veel

Nadere informatie

Begeleid zelfstandig wonen. Voor jongeren met een (lichte) verstandelijke beperking

Begeleid zelfstandig wonen. Voor jongeren met een (lichte) verstandelijke beperking Begeleid zelfstandig wonen Voor jongeren met een (lichte) verstandelijke beperking Melius Zorg - Tel: 010 842 2526 - Email: info@meliuszorg.nl - Kenmerken begeleiding (LVB-) Jongeren Melius Zorg biedt

Nadere informatie

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat 2013 Re. Entry is samenwerkingspartner binnen FIT Return (zie www.fit-return.nl) 1 Arbeid en Belastbaarheid Intake Fysiek (Arbeids- Bedrijfsfysiotherapeut) De

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor, WMO en Jeugdwet, consulenten om eigen initiatief en

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk De jongeren die zich aanmelden bij Maljuna Frato hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en hebben weinig of geen zicht op hun mogelijkheden, kwaliteiten

Nadere informatie

Motivatie. Even voorstellen 11-11-14. Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe?

Motivatie. Even voorstellen 11-11-14. Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe? Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe? Gejo Duinkerken Motivatie 0 10 Op een schaal van 1 tot 10, hoe belangrijk vindt u het om uw achterstand in te lopen? Even voorstellen Wat is de rol van motivatie

Nadere informatie

De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist

De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist Adresgegevens: Meent 93a 3011 JG Rotterdam 010 41 40 282 Voor algemene informatie over Carrièrewinkel Projecten: www.carrierewinkel.nl E-mail: info@carrierewinkel.nl

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

LoopbaanIndicator. Voor een duurzame loopbaanplanning

LoopbaanIndicator. Voor een duurzame loopbaanplanning LoopbaanIndicator Voor een duurzame loopbaanplanning 1. Inleiding LoopbaanIndicator wordt ingezet om alle relevante waarden rondom menselijke inzetbaarheid gestructureerd en genormeerd in kaart te brengen,

Nadere informatie

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement?

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Definitie outplacement Outplacement is een geheel van begeleidende diensten en adviezen die in opdracht van

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 s Samenvatting Door de hogere participatiegraad van oudere werknemers en de afname van de aanwas van jongere werknemers door daling van het geboortecijfer (ontgroening) vergrijst de beroepsbevolking.

Nadere informatie

Percuris Re-integratie & Jobcoaching. Gewoon doen werkt!

Percuris Re-integratie & Jobcoaching. Gewoon doen werkt! Percuris Re-integratie & Jobcoaching Gewoon doen werkt! Wij handelen daadkrachtig en resultaatgericht Percuris is een deskundige partner voor re-integratie, jobcoaching en outplacement. Organisaties, bedrijven

Nadere informatie

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Sport werkt! Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Leer optimaal samenwerken, omgaan met stress en effectief communiceren Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij

Nadere informatie

Afdeling Samenleving Richtlijn 3.2 WORK FIRST (SPORENMODEL)

Afdeling Samenleving Richtlijn 3.2 WORK FIRST (SPORENMODEL) Afdeling Samenleving Richtlijn 3.2 WORK FIRST (SPORENMODEL) Algemeen Met ingang van 1 januari 2004 is de Wet Werk en Bijstand (WWB) in werking getreden. In de WWB staat de eigen verantwoordelijkheid van

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

Stichting Dichterbij unit Sterk voor Werk

Stichting Dichterbij unit Sterk voor Werk RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. DaAr Werkmaatschappij van Stichting GGnet. 1 Inhoudsopgave

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. DaAr Werkmaatschappij van Stichting GGnet. 1 Inhoudsopgave RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Trajecten starterbegeleiding in het kader van het project Gewoon Ondernemen

Trajecten starterbegeleiding in het kader van het project Gewoon Ondernemen Trajecten starterbegeleiding in het kader van het project Gewoon Ondernemen Starterbegeleiding door Wesseling Startschot Voor de professionele ondersteuning, de bedrijfsadviseur, wordt door het project

Nadere informatie

Duurzaam aan het werk

Duurzaam aan het werk Visio Zicht op Werk Duurzaam aan het werk Bent u zelf slechtziend of blind en wilt u graag zo goed mogelijk (blijven) functioneren op uw werk? Heeft u een slechtziende of blinde werknemer? Begeleidt u

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

Het gekantelde gesprek aan de keukentafel: Een methodiek. Seminar tijdens Supportbeurs - 10 mei 2012 door Bart van den Eijnde

Het gekantelde gesprek aan de keukentafel: Een methodiek. Seminar tijdens Supportbeurs - 10 mei 2012 door Bart van den Eijnde Het gekantelde gesprek aan de keukentafel: Een methodiek Seminar tijdens Supportbeurs - 10 mei 2012 door Bart van den Eijnde Het gekantelde gesprek Welkom Het keukentafelgesprek De ontwikkeling van een

Nadere informatie

ERGO CONTROL. Bewegen Werkt. Ook wel bekend onder de naam: Beweging als Warming-up voor Re-integratie (BWR)

ERGO CONTROL. Bewegen Werkt. Ook wel bekend onder de naam: Beweging als Warming-up voor Re-integratie (BWR) ERGO CONTROL Bewegen Werkt Ook wel bekend onder de naam: Beweging als Warming-up voor Re-integratie (BWR) Voorstellen: Caroline Odink en Linda Broersma Gelooft in de rol van bewegen bij het bevorderen

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld ABC team Altrecht oktober 2013

Praktijkvoorbeeld ABC team Altrecht oktober 2013 Praktijkvoorbeeld ABC team Altrecht oktober 2013 Samenvatting Altrecht is een GGZ-instelling met haar hoofdvestiging in Utrecht. Daar is ook het ABC-team gehuisvest. Het ABC-team werkt voor jongvolwassenen

Nadere informatie

IMK Intermediair B.V.BU Begeleiding

IMK Intermediair B.V.BU Begeleiding RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Werk voor jongeren. De winst van maatwerk: Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn

Werk voor jongeren. De winst van maatwerk: Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn Werk voor jongeren Meer aandacht voor participatie Sommige werkgevers zijn sowieso geïnteresseerd in een jongere met een vlekje. Maar vaak gaat het er toch vooral om dat ze hun werk goed doen. Debby Kamstra,

Nadere informatie

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen Vodo50 Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Aanleiding Nederland en Groningen moeten het voor de groei van de economie vooral hebben van actieve

Nadere informatie

Specialist in arbeidsparticipatie.

Specialist in arbeidsparticipatie. Specialist in arbeidsparticipatie. Wij geloven dat jij de aandacht moet krijgen die je nodig hebt. www.chainworks.nl 1 Over ChainWorks Er zijn steeds meer argumenten en motivaties om mensen met een arbeidsbeperking

Nadere informatie

Kennis-in-huis. Informatie voor bedrijven. Persoonlijke begeleiding voor duurzame arbeidsrelaties. info@kennis-in-huis.nl www.kennis-in-huis.

Kennis-in-huis. Informatie voor bedrijven. Persoonlijke begeleiding voor duurzame arbeidsrelaties. info@kennis-in-huis.nl www.kennis-in-huis. Informatie voor bedrijven WOLTRING & OPPELAAR Kennis-in-huis Persoonlijke begeleiding voor duurzame arbeidsrelaties Woltring & Oppelaar Reïntegratietrajecten Training & coaching bedrijfsmentoren info@kennis-in-huis.nl

Nadere informatie

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen.

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen. st r e s smanagement De cursus 'stressmanagement' is bedoeld voor iedereen die in zijn/haar werksituatie te maken krijgt met stress als gevolg van problemen en spanningsvolle situaties. De eigen ervaringen

Nadere informatie

Presentatie Guido Walraven

Presentatie Guido Walraven Presentatie Guido Walraven 3 4 Presentatie van de bundel Aandacht en kracht: verbinden van activering van zorg Aanbieding van de bundel door Yvonne van Heerwaarden aan: Marianne van de Boom (MDA), en 5

Nadere informatie

zorgvernieuwingsprijs

zorgvernieuwingsprijs Nationale Nationale zorgvernieuwingsprijs zorgvernieuwingsprijs Concept Een Incare afdeling van het UWV kan inspelen op de behoefte van mannelijke werklozen door startcursussen, vervolgcursussen en praktijkstages

Nadere informatie

Werken, leren en activiteiten

Werken, leren en activiteiten Werken, leren en activiteiten Het beste uit het leven halen Meedoen in de samenleving. Voor sommige mensen is dat niet vanzelfsprekend. Ze hebben door psychische of psychosociale problematiek bijvoorbeeld

Nadere informatie

Re-integratie van langdurig bijstandsafhankelijke cliënten op de arbeidsmarkt. Van inzicht in cliënten naar het ontwikkelen van

Re-integratie van langdurig bijstandsafhankelijke cliënten op de arbeidsmarkt. Van inzicht in cliënten naar het ontwikkelen van Re-integratie van langdurig bijstandsafhankelijke cliënten op de arbeidsmarkt. Van inzicht in cliënten naar het ontwikkelen van re-integratietrajecten Inhoud Onderzoeksgroep Kernpunt onderzoek Theoretisch

Nadere informatie

Eva Trajectbegeleiding

Eva Trajectbegeleiding RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen Zinthese Plus is een bureau gespecialiseerd in het gedrag van mensen in hun werkomgeving.

Nadere informatie

De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE

De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE Lid en Nederlandse vertegenwoordiger van de European Union of Supported Employment De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE Competenties van de jobcoach NVS/EUSE bestaan uit de integratie van Kennis,

Nadere informatie

Clientprofielen Kempengemeenten Reusel-De Mierden, Bergeijk, Bladel en Eersel 19 mei 2014

Clientprofielen Kempengemeenten Reusel-De Mierden, Bergeijk, Bladel en Eersel 19 mei 2014 Stabiliteit en behoud Doel Inwoner in staat stellen op het hoogst haalbare niveau van participatie en zelfredzaamheid te komen en te blijven, door het creëren van stabiliteit en het stimuleren van participatie

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Is snel starten wel effectief?

Is snel starten wel effectief? Is snel starten wel effectief? Stijn van Merendonk Trainer Motivational Interviewing Elke week 1 tip? @stijnvmerendonk Programma Gedragsverandering Welke uitspraken wil je zeker niet hebben Ambivalentie

Nadere informatie

Dienstverleningsbeschrijving

Dienstverleningsbeschrijving Dienstverleningsbeschrijving Integrale Loopbaanbegeleiding Second Chance Force ( SCF) Inleiding: Second Chance Force ( SCF) is een jonge onderneming die de doelstelling heeft om (ex) gedetineerden aan

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk: een gratis leerplek. 18 januari 2011 Mariëlle Meeuwsen MOVISIE Lotte Lebbink Cofora

Vrijwilligerswerk: een gratis leerplek. 18 januari 2011 Mariëlle Meeuwsen MOVISIE Lotte Lebbink Cofora Vrijwilligerswerk: een gratis leerplek 18 januari 2011 Mariëlle Meeuwsen MOVISIE Lotte Lebbink Cofora Inhoud Opening Quiz vrijwilligerswerk Hoe is vrijwilligerswerk te gebruiken op de arbeidsmarkt: praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

Divosa bijeenkomst. 2 juni 2016

Divosa bijeenkomst. 2 juni 2016 Divosa bijeenkomst Programma 13:45-14:00 Welkom bij de Buzinezzclub 14.00-14:15 Elke jongere telt. Programma Rotterdamse Risicojongeren 14:15-14:30 Pauze (of na volgende onderdeel) 14:30-15:00 In gesprek

Nadere informatie

Hulpmiddelen voor werknemers 1

Hulpmiddelen voor werknemers 1 Hulpmiddelen voor werknemers 1 Oriënterende vragenlijsten Vragenlijst Inzetbaarheid algemeen Mini-scan Duurzame Inzetbaarheid Duurzame Inzetbaarheid Index Performance Beschrijving De korte versie van de

Nadere informatie

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd Toetsingskader Verantwoorde zorg voor delictplegers met ernstige psychische en/of psychiatrische klachten (Netwerkniveau / Managementniveau); concept, 23 maart 2010 Aspect 1: Doelconvergentie De mate waarin

Nadere informatie

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN Transitie van kind naar volwassene Mw.dr. Jetty van Meeteren revalidatiearts, Erasmus MC Waarom aandacht voor transitie? Zowel uit de klinische praktijk als uit het wetenschappelijk

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving Aanpak: Bijzondere Zorg Team Namens de gemeente Deventer hebben drie netwerkpartners de vragenlijst gezamenlijk ingevuld. Dit zijn Dimence GGZ, Tactus verslavingszorg, en Iriszorg maatschappelijke opvang.

Nadere informatie

Fit or Unfit Naar expliciete theorievorming in de re-integratie Els Sol 27 mei 2011

Fit or Unfit Naar expliciete theorievorming in de re-integratie Els Sol 27 mei 2011 Fit or Unfit Naar expliciete theorievorming in de re-integratie Els Sol 27 mei 2011 Context onderzoek Re-integratie ligt onder vuur in de politiek Maar..netto- effectiviteitsonderzoek van econometristen

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie