De psychosociale crisis: waarom stress en burn-out toenemen (1/3)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De psychosociale crisis: waarom stress en burn-out toenemen (1/3)"

Transcriptie

1 RET, deel 1 7 De psychosociale crisis: waarom stress en burn-out toenemen (1/3) The reason why worry kills more people than work is that more people worry than work. Robert Frost, dichter Annita Rogier Arbeidspsychologe en coach NNa de economische crisis tekent zich nu een psychosociale crisis af: steeds meer mensen worden ziek van werkstress. Wij gingen te rade bij Drs. Annita Rogier, arbeidspsychologe en coach. Ze coacht al 24 jaar mensen met werkgerelateerde stressklachten en burn-out. Ze doet onderzoek naar stress in organisaties, adviseert organisaties over het verlagen van werkdruk, ontwikkelde programma s voor re-integratie na overspannenheid en maakte een uitgebreid instrument om werkdruk te meten. In een artikelenreeks van drie staat mevrouw Rogier stil bij de oorzaken en de structurele én directe aanpak van werkgerelateerde stress en burn-out. In dit nummer bespreekt ze waarom stress en burn-out toenemen. De oorzaken geven aanwijzingen voor oplossingen. Volgende maand worden structurele, langetermijnoplossingen aangereikt en in het septembernummer wordt stilgestaan bij RET: een succesvolle techniek om stress en burn-out direct aan te pakken. stress te hebben. Diverse onderzoeken beweren dat stress 37 % tot zelfs 60 % van de afwezigheidsdagen veroorzaakt. Het medicaliseren van stress, burn-out en bore-out Een baan hebben die meer van je eist dan je op dat moment aankan, is echter geen ziekte. Te weinig uitgedaagd worden is dat ook niet. Stress treft mensen die normaal gesproken geestelijk gezond zijn. Ze raken uit balans door langdurige echte of vermeende belasting. Overmatige werkdruk heeft zeker een negatieve impact op het welzijn. Als het te lang aanhoudt, dan kan je er beslist ziek van worden. Maar daarmee is stress nog geen ziekte. Onnodig medicaliseren lost niets op. Het belemmert een effectieve aanpak. De betrokken medewerker wordt gesterkt in zijn idee dat dit iets is wat hem zomaar overkomt. Dat hij er geen invloed op kan uitoefenen. NB: de geschetste voorbeelden betreffen echte coachees. Namen, persoonskenmerken, functies, type organisaties, e.d. zijn veranderd om herkenbaarheid te voorkomen. Na de economische crisis tekent zich nu dus een psychosociale crisis af, waarbij steeds meer mensen ziek worden van werkstress. Gedurende de economische crisis werd aanhoudend een beroep gedaan op extra inzet en flexibiliteit van managers en medewerkers. Men moet het werk blijven doen met minder medewerkers en dat terwijl de druk op verhoging van productiviteit toeneemt. Met als gevolg dat medewerkers en managers oververmoeid, gestrest en opgebrand raken. 66 % van de Belgische werknemers zegt last van De gedachte dat stress een ziekte is, zorgt er ook voor dat de organisatie minder adequaat ingrijpt. Uitrusten en thuis op de bank zitten (piekerverlof) is echter geen effectieve remedie. 5.Incompetent.png/image-store slideshare ab31218-large.png juni 2014 nummer 6

2 RET, deel 1 8 Werkgerelateerde stress is allereerst een uitdaging op het gebied van ontwikkeling- of loopbaanbeleid of managementstijl en organisatiecultuur. Dit zijn de domeinen van HR en aanvankelijk dus niet van een arts of klinisch therapeut. Als de werkdruk echter zeer lange tijd te hoog is en er geen mogelijkheden zijn voor tussentijds herstel, dan treden er psychische of fysieke klachten op die de zorg van een arts of klinisch psycholoog vragen. Het is uiteraard veel beter om dit te voorkomen door tijdig en op de juiste manier in te grijpen. Stress bij de bron aanpakken, is effectiever en duurzamer dan het bestrijden van symptomen. In de praktijk is dit niet altijd mogelijk. Een behoorlijk deel van de stress wordt verklaard door de perceptie en persoonlijkheid van de individuele medewerker. Hier is persoonlijke coaching en / of training in stressmanagement een goede remedie. Maar als er in een zelfde organisatie of afdeling steeds medewerkers ziek worden, dan heeft uitsluitend individuele coaching van medewerkers maar beperkt effect. De medewerker zal veel leren en herstellen. Echter, als hij bij terugkeer met dezelfde stressbronnen geconfronteerd wordt, dan kan het lijntje weer breken. Het is dan eerder waarschijnlijk dat de oorzaak binnen de organisatie ligt. Men pakt zelden de werkelijke oorzaak van stress aan. Als je de werkelijke stressbron kent, dan kan je op het juiste vlak ingrijpen. Kosten van werkdrukgerelateerd verzuim stijgen Komende uit een economische crisis heeft Vlaanderen een werkloosheidspercentage van ca. 8 %. Men is bezorgd over het verlies van banen en van welvaart. Het percentage van de beroepsbevolking dat lijdt onder burn-out (ca. 14 %) en stress (66 %) is echter hoger dan het percentage dat door ontslag wordt getroffen. De meeste studies zeggen dat een verhoging van stress op het werk niet alleen een stijging van kosten, maar ook een daling van de productiviteit tot gevolg heeft. Welzijn en welvaart komen door de toenemende stress in het gedrang. In het begin van de economische crisis in 2001 was er eerst sprake van een terugloop van het aantal burn-out gevallen. In het diepste van de crisis durfde men zich niet ziek te melden met stressklachten. Ook bij tamelijk serieuze stressklachten ging men door met werken. Met als gevolg dat de klachten verergerden en het risico op langdurige uitval steeg. Nu de economie weer voorzichtig aantrekt, durven meer mensen met hun stressklachten naar buiten te treden. Met meer ziekmeldingen als gevolg. 66 % van de Belgische werknemers zegt last van stress te hebben. Bij 27 % leidt dit tot fysieke en psychische spanningsklachten. Diverse onderzoeken beweren dat 37 % (onderzoek Securex, 2014) tot zelfs 60 % (Europees onderzoek universiteit van Nottingham, 2012) van de afwezigheiddagen door stress wordt veroorzaakt. Dat betekent ook een financieel verlies: afhankelijk van de manier van berekenen: gemiddeld minstens EUR per werknemer (Securex) tot EUR extra kosten per werknemer (onderzoek IDEWE). Hiermee zijn we in een nieuwe crisis beland: de psychosociale crisis. Oorzaken toename stressklachten Ongezonde werkdruk ontstaat als een medewerker een situatie als bedreigend ervaart en inschat dat hij zijn taken niet aankan. Prettig en productief werken hangt af van het evenwicht tussen de hoeveelheid stress die men ervaart en de hoeveelheid druk die men denkt aan te kunnen. Als ongezonde stress langere tijd aanhoudt en een medewerker weinig tijd krijgt om te herstellen, dan stijgt de kans op ziekteverzuim. Meest genoemde oorzaken van stress en burn-out: Gebrek aan waardering Medewerkers met stress of burn-out klagen bijna allemaal (99 %) over een gebrek aan erkenning en waardering. In de haast om resultaat te behalen, vergeet hun manager om hun inspanning en positieve resultaten met een complimentje te belonen. Mogelijks durven ze ook niet veel complimenten te geven uit vrees dat de medewerker om opslag vraagt in tijden van bezuiniging. Gebrek aan structuur Heel veel medewerkers (91 %) klagen over een onduidelijke of steeds veranderende organisatiestructuur, onduidelijke verantwoordelijkheden en onduidelijke organisatievisie en -waarden. Het beleid zwalkt. Men investeert minder in de toekomst. Onder druk van aandeelhouders worden regelmatig kortetermijnbeslissingen genomen. Soms wordt aan middenmanagers gevraagd de resultaten wat te verfraaien door bijvoorbeeld voorziene orders als reeds verkregen orders te presenteren. Daarmee de manager en diens mede- nummer 6 juni 2014

3 RET, deel 1 9 werkers extra onder druk zettend voor het volgende kwartaal. Te veel werk, te belastend werk, te veel druk Veel medewerkers (69 %) ervaren een sterk toegenomen werkdruk. Omvang en intensiteit van de werklast worden heel vaak als stressbron genoemd. In tijden van bezuiniging is al het vet weggesneden. Men moet met steeds minder mensen, steeds meer werk verzetten. Dit terwijl de klant veeleisender is geworden. Harder en langer werken gaat een tijdje goed, maar er zijn grenzen aan het menselijk kunnen. Door het wegvallen van het middenmanagement, krijgen medewerkers regelmatig meer verantwoordelijkheid dan ze aankunnen. Van een tijdje te hard werken, gaat niemand dood. Maar als de druk te lang aanhoudt en er zijn geen recuperatiemogelijkheden, dan gaat de rek eruit. Sofie, een projectmanager van 34 jaar vertelt dat ze 3x zoveel projecten onder haar hoede heeft. Ze krijgt bovendien minder mankracht, budget en tijd om de projecten tot een goed einde te brengen. Haar klanten worden steeds agressiever. Ze gebruiken niet zelden grof taalgebruik en een enkeling uit zelfs dreigementen. Ze werkt van 0700 uur tot 2200 uur. Ze gaat dan direct naar bed en ligt vervolgens uren klaarwakker in haar bed te woelen. Haar partner had er genoeg van om altijd het laatste punt op haar agenda te zijn. Hij heeft haar verlaten. Sofie s nek en schouders doen veel pijn, ze kan zich nog nauwelijks concentreren, ze voelt zich onzeker over haar prestaties, ze heeft steeds infecties en bovenal voelt ze zich totaal uitgeput. Ze durft geen nee te zeggen tegen het extra werk: voor haar kunnen ze zo een ander vinden. De aard van het werk kan ook zeer stresserend zijn; denk maar aan een officier van justitie belast met zedenzaken bij jonge kinderen, of een politieagent die vaak verkeersslachtoffers van de straat moet schrapen. Gebrek aan (invloed op) resultaat Niet kunnen presteren door economische omstandigheden of door externe factoren (bv. te hoge prijsstelling t.o.v. concurrenten) veroorzaakt ook stress (48 %). Medewerkers ervaren dat hun resultaten voor een belangrijk deel afhankelijk zijn van externe factoren of personen. Mensen kunnen minder gemakkelijk goede resultaten behalen door de verslechterde economische situatie. De bonus is verminderd of afgeschaft. Ze worden minder bevestigd door hun eigen succes. Men raakt onzeker en gefrustreerd. Te weinig baanzekerheid Veel mensen (40 %) hebben zorgen over hun loopbaanontwikkeling en/of het behoud van hun baan. De vele bezuinigingen en reorganisaties ervaren medewerkers als zeer bedreigend. Gelukkig wordt tegenwoordig vaak outplacement aangeboden aan de gedwongen vertrekkers. Deze ontvangen opvang en zorg. Er wordt echter weinig aandacht geschonken aan de blijvers. Die ervaren ook onzekerheid, angst, verdriet en stress na het gedwongen vertrek van de collega s. Philippe, een goed presterende en goed verdienende manager van 55 jaar, ziet reorganisatieronde na reorganisatieronde doorgevoerd worden. Philippe vertelt zijn coach dat hij al 1,5 jaar voortdurend bang is om zijn baan te verliezen. Iedere keer als mijn kamerdeur opengaat, verwacht ik dat iemand komt vertellen dat ik de volgende ben die zijn baan kwijt is. Zijn piekeren leidt thuis ook tot problemen. Zijn hoofd staat bijvoorbeeld allerminst naar leuke dingen doen met zijn vrouw en ook niet naar seks. Zijn vrouw denkt dat hij haar niet meer aantrekkelijk vindt, of dat hij een ander heeft. De sfeer is gespannen en Philippe komt ook thuis niet tot rust. Te veel informatie De informatie- overload (35 %) en de vervaging van de grens tussen werk en privé worden ook vaak genoemd als bron van stress. Men is voortdurend met de organisatie verbonden. Vaak verwacht de organisatie dat een medewerker ook s avonds telefonisch of via mail bereikbaar is. In de toekomst zal dit waarschijnlijk nog sterker spelen; de huidige scholieren en studenten nemen hun IPhone en tablet mee naar bed en what s app-en elkaar regelmatig s nachts. Te veel informatie heeft ook betrekking op het kleiner worden van de wereld door de media. Zijn we net verlost van alle doemverhalen over de economische crisis, worden we direct weer geconfronteerd met koude oorlog retoriek. Daarna vertelt een vriendelijk lachende tv-dokter dat eigenlijk al ons voedsel dodelijk is. Hoezo lekker ontspannen tv kijken na het werk? juni 2014 nummer 6

4 RET, deel 1 10 Te weinig sociaal contact en een verstoorde work-life-balans Mensen zijn via sociale media voortdurend met anderen in contact. En toch missen ze sociale en professionele interactie (30 %). Bij drukte bezuinigen mensen vaak op hun sociale contacten binnen en buiten de organisatie. Ze hebben er geen tijd voor, of te weinig energie. Door het vele overwerk neemt men minder deel aan ontspannende sociale activiteiten. De balans tussen inspanning en ontspanning raakt verstoord. Men wil niet alleen een goede collega zijn, maar ook een goede partner of ouder. Als het werk alle aandacht en energie opeist, dan komen andere rollen in het gedrang. Men neemt te weinig tijd om de eigen ouders te bezoeken of verzorgen en voelt zich daar slecht onder. De medewerker krijgt het gevoel ook op sociaal vlak niet aan de verwachtingen te voldoen. Te weinig autonomie De hiërarchische structuur wordt eveneens als stressverhogend ervaren (28 %). De stijl van sturen van het management is de laatste jaren weer strakker geworden. Managers zijn onder druk meer op controle gericht. Men is veel tijd kwijt met het maken van allerlei rapportages, waardoor er minder tijd overblijft om de eigenlijke klus te klaren. De manager zegt niet alleen welk resultaat behaald moet worden, maar geeft tegenwoordig weer vaker aan hoe de medewerker resultaat moet behalen. Medewerkers klagen dat ze hun eigen creatief probleemoplossend vermogen te weinig mogen gebruiken. Te weinig zingeving De organisatiementaliteit kan ook als stressvol ervaren worden (20 %). Er treedt zelfvervreemding op: niet het vakmanschap, het trots-zijn op je prestatie, het werkplezier, het sociaal contact met collega s, of de zelfontplooiing staan centraal, maar externe druk en financiële beloning. Managers zijn de afgelopen tijd gedwongen niet alleen in het vet, maar ook in het vlees te snijden. De organisatie dwingt ze soms keuzes te maken die ze niet willen maken. Managers willen wel mensen ontslaan als dit is om de organisatie van de ondergang te redden. Ze hebben echter minder begrip als dit is om een gezonde winst nog verder te verhogen. Je uit de naad werken voor een tweede privéjet van een grote aandeelhouder wordt niet als bijzonder motiverend ervaren. Bij een zoveelste ontslagronde kan men medewerkers die men eigenlijk best kwijt zou willen, niet ontslaan vanwege te hoge kosten. Men moet kiezen afscheid te nemen van iemand die men niet kwijt wil, maar wel kwijt kan. Bijna elke manager vindt mensen ontslaan belastend. Als de beslissing ook nog eens tegen zijn verstand en gevoel ingaat, dan wordt het echt zwaar. Een manager vertelt: Onze Amerikaanse CEO van onze beursgenoteerde onderneming vertelde in een videoboodschap dat de onderneming op het moment slechts 14 % winst maakt en dat hij daar erg ontevreden over is. Hij kondigde ingrijpende maatregelen aan. Mij werd te verstaan gegeven dat ik voor de zoveelste keer mensen moest laten gaan. Ik had uiteindelijk nog slechts de keuze om een goed presterende, direct opbrengende medewerker te ontslaan. Iemand die al jaren uitstekend werk verricht. Toen ik bij mijn manager protesteerde, zei hij: make it happen, or I will find someone else. Een macho-managementcultuur in organisaties weerhoudt mensen ervan om over onzekerheid of stress te praten. Hierdoor wordt een potentiële bron van steun en begrip afgesloten. Men praat onderling niet openlijk over zorgen, frustraties of de enorme inspanning die een behaald resultaat vergde. Men is bang dat dit hun imago schaadt. Ze stralen liever uit dat ze alles onder controle hebben en alles gemakkelijk aankunnen. Managers krijgen niet te horen hoe moeilijk het was om het doel te bereiken. Vaak verhogen ze de targets dan nog eens. Nieuwe technologieën Er zijn ook mensen (14 %) die stress krijgen van nieuwe technologieën en nieuwe systemen. Dit wordt echter minder vaak genoemd als oorzaak van stress of burn-out, dan managers en HR verwachten. Als men met slecht materiaal moet werken dan geeft dit wel stress. Stressverhogende manier van denken en gebrekkige copingstrategieën We hebben allemaal stressoren in onze omgeving. Toch krijg niet iedereen last van stressklachten. De een is er gevoeliger voor dan de ander. Veel mensen (99 % van de mensen in stresscoaching) maken zichzelf overstuur door hun manier van denken. Ze verliezen zich in piekeren over wat zou kunnen gebeuren. Ze zijn faalangstig, hebben een te groot verantwoordelijkheidsgevoel, kunnen geen nee zeggen, zijn te idealistisch, hebben een grote behoefte aan waardering, overschatten hun eigen tijd of mogelijkheden, of hebben een overmatige controle behoefte, enz. Angst of nummer 6 juni 2014

5 RET, deel 1 11 boosheid verlamt hen. Daardoor pakken ze de problemen niet effectief aan. Medewerkers leren via hun studies geen effectieve strategieën om met stress om te gaan. Door de vroegere krapte op de arbeidsmarkt zijn bovendien behoorlijk wat managers doorgegroeid naar het niveau van incompetentie. Veel van de jongere managers en professionals hebben voor de crisis alleen meewind gekend. Ze hebben niet geleerd om met tegenslagen om te gaan. Privéleven Hoewel de aanleiding van stress of burn-out vaak in de werksfeer ligt, blijkt in de coachpraktijk dat privéredenen ook vaak een rol spelen. Dat kunnen traumatische ervaringen uit het verleden zijn, veranderingen zoals een huwelijk, verhuizing, geboorte kind, relatieproblemen, gezondheidsproblemen van de coachee zelf of van diens geliefden, enz. Gebrek aan stilte Door flexibele werkplekken en open kantoortuinen, hebben medewerkers weinig gelegenheid om zich terug te trekken in een rustig kantoor om werk te doen dat veel concentratie vereist. Het voortdurende gepraat en getelefoneer om hen heen zorgt voor gebrek aan concentratie en vertraagt het werktempo. Onrealistische verwachtingen Sommige medewerkers en managers zijn het de laatste jaren te goed gewoon geweest. Ze hebben te hoge verwachtingen van werk: het moet steeds leuk en uitdagend zijn. Het bedrijf moet zijn best doen om de medewerker te binden, het leuk te houden. Deze hooggespannen verwachtingen werken teleurstellingen in de hand en maken medewerkers passiever. Bij problemen verwachten ze dat een ander die voor hen oplost i.p.v. dat ze zelf actie ondernemen. Een medewerker vertelt verontwaardigd: Ze hebben me al jaren geen promotie meer aangeboden. Ze hebben hier een demotiverend personeelsbeleid. Ik vraag: Heb je al eens om promotie gevraagd of aangegeven dat je de ambitie om door te groeien hebt? De medewerker was nooit op dat idee gekomen. Zou hij thuis ook afwachten tot de tandarts aanklopt om te vragen of hij kiespijn heeft? Slavendom om meester te lijken Er zijn zoveel gevallen van overspanning en burn-out, dat we moeilijk kunnen volhouden dat het een individueel probleem is. Er is meer aan de hand. Succes wordt gedefinieerd in termen van: meer hebben. De helden in de maatschappij zijn materieel succesvol. Zelden vraagt iemand zich af wat dit aan welzijn kost. Men werkt als een slaaf om anderen te tonen dat men een meester is. We zouden het niet humaan vinden om de ergste misdadigers meer dan 8 uur in een gevangenis te laten werken. Waarom veroordelen sommigen zichzelf dan tot 80 uur werk per week? Beschouw iemand die vitaal en met plezier werkt én van een privéleven geniet, liever als een held. Medicaliseren van stress en burn-out De laatste jaren zien we een medicalisering van stress en burn-out. Het is tegenwoordig iets geworden waarvoor je pillen moet slikken en vooral maanden piekerend op de bank moet liggen. Terwijl stress bij het leven hoort en niet als ziekte hoeft te worden benaderd. Piekeren, teleurstelling, verveling, te veel werk hebben, je niet gewaardeerd voelen, je moe en minder betrokken voelen, zijn aanvankelijk géén ziekteverschijnselen. Als een toestand van langdurige en te hoge belasting blijft bestaan, dan kan een medewerker echter wel ziek worden. Fysieke symptomen zoals verhoogde bloeddruk, hartklachten e.d. zijn écht. Betrokkenheid van een huisarts en/of bedrijfsarts zijn in die gevallen beslist aangewezen. Het is ook aan te raden om mensen met klachten naar de huisarts te sturen om fysieke oorzaken van deze klachten uit te sluiten. De huisarts kan, als het goed is, ook vaststellen of er sprake is van een burn-out, een depressie of andere psychische stoornissen. In die laatste gevallen zal de arts verwijzen naar een klinisch psycholoog of een psychiater. Echter door stress primair als ziekte te benaderen, gaan mensen zich ook als ziek en hulpeloos gedragen. Alsof het iets is dat hen overkomt en waarop ze geen invloed kunnen uitoefenen. Geen symptoombestrijding Hierboven staan de meest voorkomende oorzaken van stress en burn-out. Als we vervolgens kijken naar de meest juni 2014 nummer 6

6 RET, deel 1 12 toegepaste aanpak en adviezen, dan kunnen we constateren dat die niet naadloos op elkaar aansluiten. Er wordt om te beginnen te vaak aan symptoombestrijding gedaan. Het meest gegeven advies is: blijf een paar weken tot een paar maanden thuis, rust eens goed uit, ga sporten, eet gezond en doe iets leuks voor jezelf. Gezond eten, rust en sport dragen slechts voor een deel (25 %) bij aan herstel. Het is onvoldoende effectief als het niet gecombineerd wordt met andere interventies (zie ook deel 2 dat volgende maand zal verschijnen). Het langer dan 2 à 3 weken thuiszitten zonder bijkomende behandeling of coaching, draagt in de meeste gevallen niet bij tot herstel. Mensen zijn dan langer ziek thuis. Aanvankelijk is de medewerker opgelucht dat hij uit de stressvolle situatie is. Maar thuis gaat hij vaak nog meer piekeren. Hij weet dat er niets verandert en dat hij uiteindelijk terug moet naar een ziekmakende situatie. Organisaties die stress- en burn-out-coaching aanbieden, doen het al een stuk beter. De medewerker krijgt zicht op bronnen van stress, op zijn copinggedrag en leert beter relativeren en adequater met lastige situaties omgaan. De stress- en burn-out-coach maakt eerst een analyse van de stressbronnen. Uit de analyse blijkt regelmatig dat het probleem niet alleen bij de medewerker ligt. Vaak is de managementstijl, de structurele onderbezetting of de organisatiecultuur het eigenlijke probleem. Ik pleit ervoor om stress niet uitsluitend als medisch of psychologisch probleem van de medewerker te beschouwen. Voer eerst onderzoek uit naar de oorzaken van stress. Een stress- en burn-out-coach kan daarbij helpen. Vat stress, zeker in de aanvangsfase, eerst op als een vraagstuk op het gebied van ontwikkeling, loopbaan of organisatiecultuur. Pak oorzaken op dit gebied tijdig aan. De medewerker zelf, diens manager en de HR business partner kunnen de oorzaken, als ze er op tijd bij zijn, meestal samen aanpakken. Indien de manier van denken van de medewerker of een gebrekkige stressbestendigheid aan de klachten ten grondslag liggen, of als de klachten het welzijn en functioneren beïnvloeden, dan is ondersteuning door een in- of externe stress- en burn-out-coach aan te raden. Vroegtijdige aanpak kan vaak ziekteverzuim voorkomen. Waar in te grijpen: Als de medewerker veel piekert, een stressverhogende manier van denken heeft en een gebrekkige stresscoping, dan is het aanleren van een gezondere manier van denken en het ontwikkelen van copingvaardigheden de juiste aanpak. Het is veel effectiever dan maanden thuiszitten. Als blijkt dat de eisen van de functie structureel de competenties of draagkracht van de medewerker overstijgen, dan is loopbaanadvies, jobengineering, verandering van functie de oplossing. Pillen lossen dit probleem niet op. Als de managementstijl van de leidinggevende de oorzaak is, dan kan men de manager een meer mensgerichte managementstijl aanleren. Mogelijks moet ook de druk die op de manager rust, beoordeeld worden. Indien nodig kan de medewerker ook leren minder gevoelig te zijn voor kritiek, of minder afhankelijk te zijn van goed- of afkeuring. Als de organisatiestructuur of cultuur de oorzaak is van stress dan dient men daar zaken structureel te veranderen. Even relativeren Na deze opsomming van stressbronnen, even een relativerende gedachte: mensen zonder werk zijn stressgevoeliger dan mensen met werk. Werk kan stress oproepen, maar het is blijkbaar ook gezond voor de geest. U hoeft niet direct valium te hamsteren, na het lezen van zoveel stressbronnen. Als men de werkelijke oorzaak van stress kent, dan zijn er gezonde, goedwerkende oplossingen. In delen 2 en 3 leest u over manieren om werkdrukgerelateerd verzuim succesvol aan te pakken. OVER DE AUTEUR Annita Rogier Drs. Annita Rogier van Character-Concern is Register psycholoog arbeid en organisatie NIP. Ze coacht al 24 jaar mensen met werkgerelateerde stressklachten en burn-out. Ze doet onderzoek naar stress in organisaties, adviseert organisaties over het verlagen van werkdruk, ontwikkelde programma s voor re-integratie na overspannenheid en maakte een uitgebreid instrument om werkdruk te meten. Voor contact of stress en burn-out coaching: Voor info over de opleiding RET of de opleiding tot stress en burn-out coach: nummer 6 juni 2014

Whitepaper Werkstress

Whitepaper Werkstress Whitepaper Werkstress Wat is stress eigenlijk? En hoe ontstaat het? Stress kan belemmerend werken op je dagelijks functioneren. En andersom kan de manier waarop je dagelijks functioneert stress opleveren.

Nadere informatie

De business case voor Vitaliteit

De business case voor Vitaliteit De business case voor Vitaliteit Loes Meijlink, TheSparkCompany, 2011, 2012 T: +31 (0)6 11799488 E: Loes@TheSparkCompany.nl W: www.thesparkcompany.nl 1 Vitale bedrijven presteren beter Gallup Consulting,

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Arbocatalogus Grafimedia

Arbocatalogus Grafimedia Arbocatalogus Grafimedia Van werkdruk naar werkplezier Presentatie voor gebruik in eigen bedrijf Arbocatalogus Grafimedia Van Werkdruk naar Werkplezier Presentatie voor gebruik in het eigen bedrijf Deze

Nadere informatie

De business case voor Vitaliteit. Loes Meijlink, TheSparkCompany, 2011

De business case voor Vitaliteit. Loes Meijlink, TheSparkCompany, 2011 De business case voor Vitaliteit Loes Meijlink, TheSparkCompany, 2011 1 Vitaliteit: wat levert het op? Onderzoek 2009/2010 (Securex): optimalisering van vitaliteit werknemers is zeer belangrijk. Vitale

Nadere informatie

Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden?

Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Bevlogenheid en burn-out in België Uitdagend werk, positieve relaties met collega s en leidinggevenden, opleidingsmogelijkheden

Nadere informatie

Hoe ons brein ons bij de neus neemt!

Hoe ons brein ons bij de neus neemt! Hoe ons brein ons bij de neus neemt! Wie is hier de baas, jij of je verstand? Over een half uur: 1. Verstand is heel slim met taal 2. Kan zijn eigenaar tot uitputting drijven 3. Hoe help je medewerkers

Nadere informatie

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer Preventie van werkdruk in de bouwsector Werknemer Inhoud Wat is werkdruk/stress? Welke factoren bevorderen stress op het werk? Hoe herken ik stress-symptomen bij mezelf? Signalen van een te hoge werkdruk

Nadere informatie

Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan

Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan Uit: NRC, 3 februari 2016, Door: Geertje Tuenter Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan Uitgeput Een op de zeven werkende Nederlanders heeft last van burn-outklachten als oververmoeidheid

Nadere informatie

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar?

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Workshop Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Liesbeth Niessen Psycholoog Arbeid en Gezondheid N.I.P. www.competencecoaching.nl

Nadere informatie

Achtergrond. Visie op arbeidsverzuim

Achtergrond. Visie op arbeidsverzuim Deze visienota richt zich specifiek op preventie van arbeidsverzuim. Deze visie is door te vertalen naar terugkeer vanuit arbeidsverzuim en op instroom, doorstroom en uitstroom vraagstukken. Deze doorvertaling

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken?

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Thema 1: Oorzaken van werkstress Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Welke situaties op het werk veroorzaken bij jou stress? Welke dingen in het

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER Noortje Wiezer Themagebieden van TNO Waarom is het belangrijk om over werkdruk, werkstress en werkplezier te praten? Wat is stress? Een (noodzakelijke) reactie op een bedreigende

Nadere informatie

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Inhoud Definitie gezond Biopsychosociaal model Psychische gezondheid Stress

Nadere informatie

Bronnen van stress Persoonlijkheidskenmerken en coping (= wijze van omgaan met of reageren op stress) Effecten van stress

Bronnen van stress Persoonlijkheidskenmerken en coping (= wijze van omgaan met of reageren op stress) Effecten van stress WORK EXPERIENCE SCAN VANDERHEK METHODOLOGISCH ADVIESBUREAU Voor elk bedrijf is het van belang de oorzaken van stresserende factoren zo snel mogelijk te herkennen om vervolgens het beleid hierop af te kunnen

Nadere informatie

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid In het voorjaar van 2015 heeft Odyssee een digitale enquête uitgezet onder 950 ondernemingsraden om zicht te krijgen

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Doe de grote zelftest

Doe de grote zelftest Doe de grote zelftest Ben ik burn-out? Het verraderlijke van burn-ut is dat je zelf vaak de laatste bent die het wil weten. De omgeving maakt je erop attent, dwingt je naar de dokter te gaan, of je stort

Nadere informatie

www.tijdvoornu.nl Gezond samen werken Zelfsturende teams in de zorg zijn zelf verantwoordelijk voor de eigen resultaten, kort samengevat:

www.tijdvoornu.nl Gezond samen werken Zelfsturende teams in de zorg zijn zelf verantwoordelijk voor de eigen resultaten, kort samengevat: Gezond samen werken Zelfsturende teams in de zorg zijn zelf verantwoordelijk voor de eigen resultaten, kort samengevat: - tevreden cliënten - tevreden medewerkers - financieel gezond Gezond samen werken

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Vragenlijst Personeel Werk en privé in balans

Vragenlijst Personeel Werk en privé in balans Vragenlijst Personeel Werk en privé in balans Hoe is het met jouw balans en met die van je bedrijf? Evenwicht 2004 Dit product is met toestemming overgenomen en is ontwikkeld binnen het Europese project

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Denkt u. vast te lopen. in uw werk?

Denkt u. vast te lopen. in uw werk? Denkt u vast te lopen in uw werk? Het leven kan veel van u vragen. Soms misschien teveel. Zeker als u langdurig onder druk staat of een tegenslag te verwerken krijgt. U heeft bijvoorbeeld al lange tijd

Nadere informatie

www.brainbrightness.eu Ban de burn-out en de bore-out!

www.brainbrightness.eu Ban de burn-out en de bore-out! www.brainbrightness.eu Ban de burn-out en de bore-out! Het welzijn van medewerkers Stress en burn-out lijken goed op weg om dé professionele kwalen van de 21ste eeuw te worden. Recente onderzoeken wijzen

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Onderzoek je energiebalans*

Onderzoek je energiebalans* Onderzoek je energiebalans* Om je gevoel van stress aan te pakken, is het van belang dat je eerst ziet hoe je energiebalans er uit ziet op 5 verschillende gebieden. Met deze vragenlijst krijg je inzicht

Nadere informatie

VZW LOOPBAANCENTRUM. Opgebrand. wat nu?

VZW LOOPBAANCENTRUM. Opgebrand. wat nu? VZW LOOPBAANCENTRUM Opgebrand wat nu? Een burn-out heb je niet alleen Op dit moment worstelt ongeveer één op de tien mensen die werken met burn-outklachten. En ongeveer één derde van alle afwezigheden

Nadere informatie

Business Case Vitaliteit & Inzetbaarheid. Enkele voorbeelden

Business Case Vitaliteit & Inzetbaarheid. Enkele voorbeelden Business Case Vitaliteit & Inzetbaarheid Enkele voorbeelden Gallup Consulting, 2002 (200.000 werknemers uit 36 multinationals): 12% meer klantgroei 62% minder veiligheidsincidenten 18% meer productiviteit

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Werken aan een gezonde toekomst Kom in beweging! 2 Wat gaan we doen? Kennismaking: Wie zijn wij? Actieve kennismaking Ik ga

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

Werkbeleving. Naam: Bea Voorbeeld. Datum:

Werkbeleving. Naam: Bea Voorbeeld. Datum: Werkbeleving Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.07.2015 Bea Voorbeeld / 16.07.2015 / Werkbeleving (QWBN) 2 Hoe beleef je je werk? Je hebt een vragenlijst ingevuld met vragen over je werkbeleving. Hierbij is

Nadere informatie

Begrijpen Beleven Bouwen www.steda.nl. Geluk op de werkplek. Peiling onder Nederlandse werknemers 5 januari 2016

Begrijpen Beleven Bouwen www.steda.nl. Geluk op de werkplek. Peiling onder Nederlandse werknemers 5 januari 2016 Begrijpen Beleven Bouwen www.steda.nl Geluk op de werkplek Peiling onder Nederlandse werknemers 5 januari 2016 Inleiding Mensen die gelukkig zijn in hun werk zijn gezonder, creatiever, innovatiever en

Nadere informatie

Omgaan met kanker. Moeheid

Omgaan met kanker. Moeheid Omgaan met kanker Moeheid Vermoeidheid is een veelvoorkomende bijwerking van kanker of de behandeling ervan. Ruim 60% van alle mensen zegt last van vermoeidheid te hebben, zelfs dagelijks. De vermoeidheid

Nadere informatie

De Psycholoog van Arbeid en Gezondheid Actief begeleiden van gezond werken

De Psycholoog van Arbeid en Gezondheid Actief begeleiden van gezond werken De Psycholoog van Arbeid en Gezondheid Actief begeleiden van gezond werken De Psycholoog van Arbeid en Gezondheid Een groot deel van ons leven besteden we aan werk. Werk is volgens de filosoof Achterhuis

Nadere informatie

Onderzoek werknemers met kanker

Onderzoek werknemers met kanker Onderzoek werknemers met kanker Dinsdag 15 april 2013 Over dit onderzoek Dit onderzoek is gehouden in samenwerking met de Nederlandse Federatie voor Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Aan het onderzoek

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten In deze folder vindt u informatie over de training Stressreductie en Stressregulatie, die verzorgd wordt door de afdeling Medische

Nadere informatie

Werken aan Mentaal Welzijn. Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure

Werken aan Mentaal Welzijn. Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure Werken aan Mentaal Welzijn Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure Mentaal welzijn is belangrijk voor iedereen op de werkplek Als werknemer heb je recht om te verwachten van je werkgever

Nadere informatie

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Regionaal Genootschap Fysiotherapie Midden Nederland Zelfmanagement bij kanker De realiteit 100.000 nieuwe diagnoses in 2012 Het aantal

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal U kunt nu gebruikmaken van VGZ Bedrijfszorg, om gezond en plezierig te blijven werken! Uw werkgever maakt gebruik van VGZ Bedrijfszorg van Zorgverzekeraar VGZ. VGZ Bedrijfszorg

Nadere informatie

Stress teamrapport anoniem

Stress teamrapport anoniem TSI Stress Quotient Groepsprofiel 13-11-2015 Inleiding Stress binnen een organisatie kan een grote impact hebben. Niet alleen op de productiviteit van mensen maar ook op hun betrokkenheid. Wanneer medewerkers

Nadere informatie

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 blijven? In de linkerkolom vindt u de verschillende onderwerpen die in deze folder behandeld worden. Door te klikken op deze items gaat u direct naar

Nadere informatie

SUCCESFACTOREN VOOR DUURZAME INZETBAARHEID BIJ KRIMP EN FLEXIBILISERING. Tinka van Vuuren HR in de Zorg 2 december 2014

SUCCESFACTOREN VOOR DUURZAME INZETBAARHEID BIJ KRIMP EN FLEXIBILISERING. Tinka van Vuuren HR in de Zorg 2 december 2014 SUCCESFACTOREN VOOR DUURZAME INZETBAARHEID BIJ KRIMP EN FLEXIBILISERING Tinka van Vuuren HR in de Zorg 2 december 2014 EVEN VOORSTELLEN Loyalis in de Zorg: een deskundige partner voor werkgevers Ontstaan

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk. Vaak

Nadere informatie

fit for work MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING HANDREIKING LEIDINGGEVENDE

fit for work MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING HANDREIKING LEIDINGGEVENDE HANDREIKING LEIDINGGEVENDE MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING fit for work Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk.

Nadere informatie

Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker. Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014

Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker. Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014 Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014 Inhoud Rondleiding Over het HDI (missie, visie en aanbod) Kanker: feiten en cijfers

Nadere informatie

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel Onderzoek Stress 5 Juni 2014 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 20 mei tot en met 5 juni 2014 in samenwerking met 7Days, deden 2.415 jongeren mee. Hiervan zijn er 949 scholier en

Nadere informatie

Rapportage Drijfveren. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Drijfveren. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Drijfveren Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Drijfveren (QDI) 2 Wat motiveert jou? Wat geeft jou energie? Waardoor laat jij

Nadere informatie

Omgaan met faalangst en weerstanden! Trainer: Gijs Visser

Omgaan met faalangst en weerstanden! Trainer: Gijs Visser Omgaan met faalangst en weerstanden! Trainer: Gijs Visser Hoe ga jij om met gevoelens van falen of een verlieservaring?? Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken Er rust een taboe op dit onderwerp

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Problemen? Praat erover! Zo werk je prettiger!

Problemen? Praat erover! Zo werk je prettiger! Problemen? Praat erover! Zo werk je prettiger! Vooraf Problemen. Iedereen heeft ze wel eens. Je zit de hele dag te piekeren en slaapt slecht. Gelukkig lossen veel problemen zich vanzelf op. En hoeft je

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness Training Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness training Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten

Nadere informatie

Psychische Problemen?

Psychische Problemen? Coach-Loura Psychische Problemen? PSYCHOSOCIALE ONDERSTEUNING FOLDER voor BEDRIJVEN & ONDERNEMERS Loura van Goch 2015 w w w. h a p p y s u c c e s v o l. n l Inhoudsopgave Inleiding Belasting Belastbaarheid

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Assertiviteit Training

Assertiviteit Training Assertiviteit Training Inleiding Onzeker in sociale situaties. Assertief kunnen zijn heeft te maken met de mate van zelfvertrouwen. Niet iedereen heeft dit goed ontwikkeld. Veel mensen laten zich in een

Nadere informatie

Hou stress op het werk gezond

Hou stress op het werk gezond Hou stress op het werk gezond Bewustwording en theoretisch kader rond oorzaken van stress The Human Link The Human Link Gedragstherapeutisch expertisecentrum: stress Nadruk op PREVENTIE (van psychisch

Nadere informatie

Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek

Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek team.xx Methodologie Representatieve steekproef België: 550 werknemers 200 HR managers Duitsland: 529 werknemers 200 HR managers Kwantitatieve peiling naar

Nadere informatie

Kraak de code naar meer goesting en plezier op de werkvloer. Tijd voor nieuwe HR-inzichten

Kraak de code naar meer goesting en plezier op de werkvloer. Tijd voor nieuwe HR-inzichten Kraak de code naar meer goesting en plezier op de werkvloer Tijd voor nieuwe HR-inzichten I. Opzet van het onderzoek Enquête bij 4.000 Belgen: face-to-face decision en opinion makers Representatieve quota-steekproef

Nadere informatie

Mentaalrijk voor verwijzers. Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim.

Mentaalrijk voor verwijzers. Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim. Mentaalrijk voor verwijzers Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim. duurzaam resultaat wetenschappelijk onderbouwd Verminderde productiviteit en verzuim Iedere

Nadere informatie

Werk maken van duurzame inzetbaarheid. Met meetbaar én voelbaar resultaat. - Vitaliteitsscans - Vitaliteitsgesprekken - Vitaliteitstrainingen

Werk maken van duurzame inzetbaarheid. Met meetbaar én voelbaar resultaat. - Vitaliteitsscans - Vitaliteitsgesprekken - Vitaliteitstrainingen verantwoord veranderen Werk maken van duurzame inzetbaarheid vbent.org - Vitaliteitsscans - Vitaliteitsgesprekken - Vitaliteitstrainingen Met meetbaar én voelbaar resultaat Naar een duurzame en vitale

Nadere informatie

Compassie of professionele afstand?

Compassie of professionele afstand? Compassie of professionele afstand? Ziel en zakelijkheid in de zorg Monique Harskamp 30 november Compassie of professionele afstand? Compassie Compassiemoeheid en compassievoldoening. Oorzaken van compassiemoeheid.

Nadere informatie

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness programma Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten door je hoofd.

Nadere informatie

Werkbaarheid. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. Ervaringsfonds

Werkbaarheid. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. Ervaringsfonds Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Ervaringsfonds Directie van het onderzoek over de verbetering van de arbeidsomstandigheden (DIOVA) Vragenlijst over Werkbaarheid (VOW) Versie 2010 ONDERNEMING

Nadere informatie

Soorten klachten. Onderlinge samenwerking onder de loep. Burnout. Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom

Soorten klachten. Onderlinge samenwerking onder de loep. Burnout. Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom Soorten klachten Onderlinge samenwerking onder de loep Burnout Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom Overspannenheidsverschijnselen (Surmenage) Depressie Het managen van stress-gerelateerde

Nadere informatie

Onderzoek Arbeidsongeschiktheid. In opdracht van Loyalis. juni 2013

Onderzoek Arbeidsongeschiktheid. In opdracht van Loyalis. juni 2013 Onderzoek Arbeidsongeschiktheid In opdracht van Loyalis juni 2013 Inleiding» Veldwerkperiode: 27 maart - 4 april 2013.» Doelgroep: werkende Nederlanders» Omdat er specifiek uitspraken gedaan wilden worden

Nadere informatie

Arbocatalogus Werkdruk en werkstress

Arbocatalogus Werkdruk en werkstress Arbocatalogus Werkdruk en werkstress Het werk gezond organiseren Brochure voor direct leidinggevenden Inhoudsopgave 5 Het werk gezond organiseren 3 5.1 Sociale steun 4 5.2 Preventieve maatregelen 4 5.3

Nadere informatie

Registratie-richtlijnen

Registratie-richtlijnen BEROEPSGEBONDEN BURNOUT/OVERSPANNING (niet in Europese Lijst van Beroepsziekten) (CAS: Burnout P611 en Overspanning P619) 1 Achtergrondinformatie Van burnout wordt gesproken indien sprake is van een langdurige

Nadere informatie

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen Zinthese Plus is een bureau gespecialiseerd in het gedrag van mensen in hun werkomgeving.

Nadere informatie

Preventie van Psychosociale Risico s: Stress en Burnout

Preventie van Psychosociale Risico s: Stress en Burnout Preventie van Psychosociale Risico s: Stress en Burnout Prebes 24/03/2016 Suzy Brouckmans Preventieadviseur psychosociaal welzijn suzy.brouckmans@provikmo.be 2 Na grensoverschrijdend gedrag, focus op stress

Nadere informatie

Vind je balans. Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige

Vind je balans. Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige Inleiding algemeen. Doordat er in Nederland en andere West-Europese landen steeds meer parttime gewerkt wordt door zowel man als

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

LEVENSFASEN EN DUURZAME INZETBAARHEID WERKNEMERS

LEVENSFASEN EN DUURZAME INZETBAARHEID WERKNEMERS DE TWINTIGER leeftijd < 30 jaar De twintiger stapt het volle leven binnen, vaak met hoge verwachtingen. Het leven ligt voor hem. Is zijn beroepsidentiteit nog aan het ontwikkelen. De concrete werkpraktijk

Nadere informatie

Outplacement: voor de werknemer

Outplacement: voor de werknemer Outplacement: voor de werknemer Ontslag: een keerpunt voor werkgever en werknemer De aanleiding tot outplacement is een toekomstig ontslag. Dat kan zijn door een reorganisatie of omdat werknemer en werkgever,

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Vergroot de veerkracht van uw organisatie. Personal Coaching Service. Een employee benefit voor duurzaam HR-beleid

Vergroot de veerkracht van uw organisatie. Personal Coaching Service. Een employee benefit voor duurzaam HR-beleid Vergroot de veerkracht van uw organisatie Personal Coaching Service Een employee benefit voor duurzaam HR-beleid Vergroot de veerkracht van uw organisatie met de Personal Coaching Service van Resilians

Nadere informatie

Outplacement: voor de werknemer

Outplacement: voor de werknemer Outplacement: voor de werknemer Ontslag: een keerpunt voor werkgever en werknemer De aanleiding tot outplacement is een ontslag. Dat kan zijn door een reorganisatie of omdat werknemer en werkgever, om

Nadere informatie

Werkdruk en uw team Checklist voor leidinggevenden.

Werkdruk en uw team Checklist voor leidinggevenden. Werkdruk en uw team Checklist voor leidinggevenden. Met deze vragenlijst kunt u knelpunten in het werk binnen uw team of afdeling opsporen. Vragen die u met nee beantwoordt, tonen aan dat er verbetering

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Wat is er aan de hand?

Wat is er aan de hand? Wat is er aan de hand? Hieronder staan allerlei praktijksituaties die op jou van toepassing kunnen zijn. Herken je hier iets van? Als je op de items klikt, krijg je als advies welke oplossingen uit de

Nadere informatie

COACHING VAN MENSEN MET ARBEIDSGERELATEERDE STRESSKLACHTEN. ISMA Lezing 2 oktober 2006 Jaap Ozinga

COACHING VAN MENSEN MET ARBEIDSGERELATEERDE STRESSKLACHTEN. ISMA Lezing 2 oktober 2006 Jaap Ozinga COACHING VAN MENSEN MET ARBEIDSGERELATEERDE STRESSKLACHTEN ISMA Lezing 2 oktober 2006 Jaap Ozinga Voorbeeld 1: Medewerker 46 jaar, v.a. 18 jaar meegegroeid in de organisatie. 10 jaar geleden burnout. Nu

Nadere informatie

Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken?

Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken? Infofiche werkgever_analyse Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken? Psychosociale moeilijkheden opmerken is geen evidentie. Evenmin is het

Nadere informatie

Secundaire traumatisering

Secundaire traumatisering SECTORFONDSEN ZORG EN WELZIJN Secundaire traumatisering In de welzijnssector Informatie voor werknemers Weer een verhaal over incest: ik kan er niet meer tegen Als ik zo n lieve vader op de crèche zie,

Nadere informatie

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Irene Houtman & Ernest de Vroome (TNO) In het kort: Onderzoek naar de ontwikkeling van burn-outklachten en verzuim door psychosociale

Nadere informatie

B R O C H U R E O N T S T R E S S E N

B R O C H U R E O N T S T R E S S E N HighCoaching Coaching op een hoger niveau B R O C H U R E O N T S T R E S S E N Verminderen van stress en verhoging van gezondheid 1 HighCoaching KvK nr. 51529904 Stress Management System Wat is stress?

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

BedrijfsGezondheidsIndex 2006

BedrijfsGezondheidsIndex 2006 BedrijfsGezondheidsIndex 2006 Op het werk zijn mannen vitaler dan vrouwen Mannen zijn vitaler en beter inzetbaar dan vrouwen. Dit komt mede doordat mannen beter omgaan met stress. Dit blijkt uit de jaarlijkse

Nadere informatie