Recht op de doelen af! Millennium Gemeente Campagne brochure 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Recht op de doelen af! Millennium Gemeente Campagne brochure 2009"

Transcriptie

1 Recht op de doelen af! Millennium Gemeente Campagne brochure 2009

2

3 Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Inleiding 7 2 Millennium Gemeente worden 9 3 De invulling van het predikaat Millennium Gemeente 15 4 De Millennium Gemeente maakt verschil 19 5 De Millennium Gemeente in beeld 27 6 Millennium Gemeente Beek uitgelicht 35 7 Hulpbronnen 39 8 Millennium Gemeente Campagne Agenda

4 De VN Millenniumdoelen In 2015:

5 Voorwoord In 2000, op de drempel van het nieuwe millennium, beloofden de 189 lidstaten van de Verenigde Naties binnen vijftien jaar de armoede in de wereld flink terug te dringen. Die belofte is verwoord in de zogenaamde VN Millenniumdoelen. Dat landen de armoede in de wereld willen aanpakken is niet nieuw. Toch zijn de Millenniumdoelen bijzonder, want voor het eerst beloofden alle landen arm en rijk zich daarvoor in te zetten. Voor het eerst zijn er ook concrete, meetbare en tijdgebonden afspraken gemaakt. Zo moeten de doelen voor 2015 zijn behaald. Er zijn inmiddels belangrijke vorderingen gemaakt, maar er is nog een lange weg te gaan. En de klok tikt door! Als de doelen niet gehaald worden heeft dat gevolgen voor iedereen. In ontwikkelingslanden, maar ook in ons eigen land kunnen juist gemeenten een belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van de doelen. Steeds meer Nederlandse gemeenten, inmiddels al meer dan 100, zijn zich daarvan bewust en komen in actie. Onder één gezamenlijke vlag spannen ze zich in om binnen de eigen gemeentegrenzen, maar juist ook over de landsgrenzen heen, bij te dragen aan het behalen van de Millenniumdoelen. In deelnemende gemeenten worden allerlei activiteiten georganiseerd die bijdragen aan het behalen van de doelen. Zo zijn veel gemeenten overgestapt op een duurzaam inkoopbeleid. Ook de internationale inspanningen van gemeenten staan steeds vaker in het teken van de Millenniumdoelen. Dat is vooral zichtbaar in de projectmatige samenwerking tussen Nederlandse en Afrikaanse gemeenten op terreinen als afval- en waterbeheer en HIV/AIDS. Gemeenten willen en kunnen dit niet zonder de actieve deelname van burgers. Daarom stimuleren veel gemeenten particuliere initiatieven, onder meer door het verdubbelen van de opbrengsten van acties. De COSsen, met wie VNG International vorig jaar een samenwerkingsovereenkomst is 5

6 aangegaan, kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. In het afgelopen jaar is wederom gebleken dat veel gemeenten een positieve houding hebben ten aanzien van het worden van Millennium Gemeente. Toch bestaan er nog de nodige vragen over het hoe en het wat. Juist die praktische vragen hebben aan de basis gelegen van deze derde brochure van de Millennium Gemeente campagne. Deze brochure dient daarom als bron van inspiratie, maar vooral als concrete hulpbron. Ik raad u overigens van harte aan om de brochure in combinatie met de actuele campagne website te gebruiken (www.millenniumgemeente.nl). Bent u benieuwd naar bewegend beeld over de invulling van de Millennium Gemeente campagne? Surf dan naar het televisiekanaal van de campagne. Mede namens de leden van de Adviescommissie Internationale Samenwerking van de VNG en de NCDO, de financier van en samenwerkingspartner binnen de campagne, wens ik u veel inspiratie en daadkracht toe. Het Millennium Gemeente campagneteam van VNG International staat klaar om u van dienst te zijn! A. Jorritsma-Lebbink Voorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten 6

7 1 Inleiding Millennium Gemeenten werken actief mee aan het behalen van de VN Millenniumdoelen. De gemeenten kiezen voor een eigen invulling, onder een gezamenlijke, herkenbare vlag. Voor sommige gemeenten betekent dit nieuwe impulsen voor het mondiale beleid. Voor andere betekent het dat bestaande activiteiten in de schijnwerpers worden gezet, en in breder verband worden gebracht. Maar wat houdt het nu concreet in om Millennium Gemeente te worden? Welke eisen worden er eigenlijk gesteld? Hoe kom je tot een invulling? Hoe kan er worden samengewerkt en welke mogelijkheden zijn er voor (mede)financiering van activiteiten? Om deze en andere vragen zo helder mogelijk te beantwoorden is er voor gekozen om het Millennium Gemeente proces op te delen in drie fasen: FASE 1 Millennium Gemeente worden (de argumentatie) In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de vraag waarom uw gemeente überhaupt Millennium Gemeente zou moeten worden. Welke motieven kunnen hiervoor worden aangevoerd? Een belangrijk aspect van het worden van Millennium Gemeente is het opstellen van een raadsbesluit. FASE 2 De invulling van het predikaat Millennium Gemeente (het proces) In dit hoofdstuk wordt gekeken naar samenstelling waarin, en de mogelijke manieren waarop de betrokken actoren binnen gemeenten kunnen komen tot gerichte beleidskeuzes. FASE 3 De Millennium Gemeente maakt verschil (de activiteiten) Met welke activiteiten kan uw gemeente een steentje bijdragen aan het behalen van de VN Millenniumdoelen? Dit kunnen activiteiten binnen de gemeentegrenzen zijn, maar zeker ook daarbuiten. Alle fasen: De Millennium Gemeente in Beeld (de communicatie) Bewustwording is een belangrijk aspect binnen de campagne. Pas als mensen zich realiseren waarom de VN Millenniumdoelen zo belangrijk zijn kan er draagvlak ontstaan (of blijven) voor (gemeentelijke) activiteiten op dit terrein. Continue gerichte communicatie is daarom van groot belang. 7

8 Millennium Gemeente Kader Millennium Gemeente worden Invulling geven aan predikaat Millennium Gemeente De Millennium Gemeente in beeld De Millennium Gemeente maakt verschil In de praktijk zult u merken dat de verschillende fasen niet zo duidelijk van elkaar te scheiden zijn en dat deze elkaar zelfs deels zullen overlappen. Soms wordt aan beleid gewerkt terwijl tegelijkertijd activiteiten worden uitgevoerd. Het is raadzaam om op gezette tijden het beleid te evalueren. Ieder hoofdstuk in deze brochure behandelt een afzonderlijke fase in het proces. Ter verduidelijking zal iedere fase geïllustreerd worden met testimonials en voorbeelden uit de praktijk. In het slothoofdstuk wordt de Millennium Gemeente Beek uitgelicht. Beek heeft alle fasen van het proces inmiddels doorlopen en is daarmee een interessant voorbeeld voor andere gemeenten. De brochure eindigt met een overzicht van hulpbronnen en met de Millennium Gemeente campagne agenda Wanneer er zaken onduidelijk zijn of wanneer er onderwerpen zijn waar u nader over geïnformeerd wilt worden kunt u een bezoek brengen aan de campagne website Op de site vindt u het laatste nieuws uit gemeenten, actuele informatie en voorbeelden uit de gemeentelijke praktijk. Via de site kunt u ook uw nieuws, feedback en ideeën met elkaar delen. 8

9 2 Millennium Gemeente worden Een betere wereld begint in Geertruidenberg is het motto waarmee de gemeente Geertruidenberg in maart 2009 met haar Millennium Gemeente campagne van start ging. Een interessante variant op het bekende gezegde een betere wereld begint bij jezelf. Een motto ook dat aangeeft dat een betere wereld vooral ontstaat daar waar mensen samenwerken en elkaar opzoeken. In het hoofd van een persoon groeit een idee maar al snel raken er meer mensen betrokken. En dan wordt duidelijk dat twee meer kunnen dan één, en dat juist een wijk, een gemeenschap, een kern in staat is om in het kleine, het praktische, heel veel voor elkaar te krijgen. In samenwerking met de raadswerkgroep Millennium Gemeente lanceerde fotojournalist en schrijver, Paul de Schipper, de acht millenniumdoelen door het oog van zijn camera. Een fascinerende fototentoonstelling die tegelijk met exposities over de Millenniumdoelen in de bibliotheken en het gemeentehuis van start gingen. Op deze wijze konden inwoners van onze gemeente vertrouwd raken met de term Millennium Gemeente en de daaraan verbonden Millenniumdoelen. Uit onderzoek is inmiddels gebleken dat er al veel kleinschalige ontwikkelingsprojecten in onze gemeente bestaan en over duurzame ontwikkelingen wordt al op verschillende plekken gesproken en gehandeld. Momenteel krijgen de lokale kleinschalige projecten onze volledige aandacht en zal er met scholen, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en gemeente gezocht worden naar een juiste vorm van samenwerken. De gemeente wil voor al die inwoners die zich op een of andere manier bezig houden met de Millenniumdoelen een podium zijn. Een podium waar inwoners met elkaar in contact kunnen komen, elkaar kunnen informeren en ontmoeten en ook elkaar inspireren tot weer nieuwe initiatieven en projecten. 9

10 Ik hoop dat u als lezer van deze brochure ook geïnspireerd raakt om als Millennium Gemeente bij te dragen aan de verwezenlijking van de Millenniumdoelen. Immers werken aan een betere wereld werkt ook door naar uw eigen gemeente! (citaten uit: Millenniumkrant Geertruidenberg, burgemeester Matthieu Meijer) Nelly Frölich, raadslid PvdA gemeente Geertruidenberg Waarom zou uw gemeente een Millennium Gemeente worden? Wat voegt het toe? Gaat het simpelweg om het bevestigen van een bord aan de gemeentegrens, en moet uw gemeente zich daar wel voor lenen? Stuk voor stuk legitieme vragen in een tijd waarin veel organisaties om uw deelname vragen. Een Millennium Gemeente is een gemeente die op één of meerdere van de in deze brochure beschreven manieren actief is of wil worden, en die bewust wil uitdragen Millennium Gemeente te zijn. Iedere gemeente kan een Millennium Gemeente worden! In ontwikkelingslanden, maar ook in ons eigen land kunnen juist gemeenten een belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van de doelen. Kofi Anan, voormalig Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, benadrukte dat feit in zijn gesprek met een internationale delegatie van vertegenwoordigers van lokale overheden op 10 september Hij zei bij die gelegenheid: Cities and local authorities have a critical role to play. ( ) Ultimately it is in the streets of your cities and towns that the value of what s decided here will be tested. While our Goals are global, they can most effectively be achieved through action at local level. A state which treats local authorities as partners, and allows public tasks to be carried out by those closest to the citizens, will be stronger, not weaker.( ) Strong local democracy can be a key factor enabling a country to thrive. Hieronder wordt een aantal argumenten op een rij gezet, dat u in overweging kunt nemen wanneer u discussies voert over het al dan niet worden van Millennium Gemeente. Waarom de Millenniumdoelen? Het belang van (het halen van) de VN Millenniumdoelen is evident: Het behoort tot de universele mensenrechten dat ieder recht heeft op een leven zonder armoede en met vrijheid van keuzen. Vandaag de dag leven echter nog steeds veel te veel mensen onder de armoedegrens. De VN Millenniumdoelen zijn opgesteld om ieder te voorzien in zijn of haar basisbehoeften voor een menswaardig leven. Jeffrey Sachs, Special Advisor van de UN en directeur van het Millennium Project, verklaart dat het halveren van armoede in 2015 haalbaar is. Als het momentum wordt vastgehouden kan armoede de wereld uit zijn in Ontwikkelingslanden kunnen dit niet alleen voor elkaar krijgen, omdat zij niet over de middelen beschikken. Daarom is er wereldwijd een wil nodig en een vooruitziende blik. Samen beschikken we over voldoende capaciteit om de doelen te bereiken. Nu is het moment: de oplossing ligt binnen ons bereik! Waarom het lokaal bestuur? Juist het lokaal bestuur staat dicht bij de burger. Lokale bestuurders kennen de behoeften van burgers en zitten in een positie om hier, samen met andere partijen, in te voorzien. De praktijk heeft uitgewezen dat Nederlandse gemeenten met hun ervaring, kennis en expertise een belangrijke rol kunnen spelen in het versterken van de lokale democratie in ontwikkelingslanden. Nederlandse gemeenten kunnen ondersteuning bieden op diverse terreinen, individueel, maar ook met een aantal gemeenten tezamen. Stedenbanden vormen een goede basis om invulling te geven aan mondiaal beleid, zij zijn puzzelstukjes in het geheel. 10

11 Veel gemeenten zijn al actief op het gebied van internationale samenwerking. Zij kunnen het predikaat Millennium Gemeente gebruiken om hun burgers te laten weten welke activiteiten reeds worden ontplooid op dat gebied, en in welke samenhang dat gebeurt. De Millennium Gemeente en uw burgers Veel burgers zijn betrokken bij maatschappelijke vraagstukken over de grens. Mondiale problematiek laat mensen niet onberoerd, maar men wil de betrokkenheid graag omzetten in concrete acties. Burgers kunnen een concrete bijdrage leveren, enerzijds door projectsteun, maar anderzijds ook door betrokkenheid. Veel lokale groepen vinden het stimulerend en nuttig als de gemeente dit ondersteunt. Op tal van manieren kunnen Nederlandse burgers inspiratie opdoen uit ervaringen in ontwikkelingslanden, waardoor een mondiale verbondenheid, een wereldburgerschap, ontstaat. Het mondiaal beleid kan mensen enthousiasmeren en binden. U heeft besloten dat u Millennium Gemeente wilt worden, en nu? Om Millennium Gemeente te worden moet uw gemeente een besluit nemen, bij voorkeur een raadsbesluit. Dat helpt om de betrokkenheid en het draagvlak binnen de gemeente zo groot mogelijk te maken. Vanzelfsprekend kan een raadsbesluit naar eigen inzicht worden geformuleerd. De campagnesite (www.millenniumgemeente.nl) bevat een model raadsbesluit (downloadable) en diverse voorbeelden van vastgestelde raadsbesluiten. Wanneer het besluit is genomen, kunt u zich op de volgende manieren aanmelden: via de daartoe bestemde knop op de homepage van per (o.v.v. Millennium Gemeente) telefonisch, op nummer (dit nummer kunt u ook bellen als u meer informatie wilt over de Millennium Gemeente campagne) Ongeveer 2 weken na onze bevestiging van uw aanmelding ontvangt u het door de NCDO gefinancierde Millennium Gemeente Actiepakket. Van deelnemende gemeenten wordt verwacht dat deze gebruik maken van de producten uit dit pakket. Uw raadsbesluiten kunnen andere gemeenten inspireren. U wordt daarom vriendelijk verzocht om aangenomen raadsbesluiten op te sturen aan de VNG en /of ter attentie van VNG Informatiecentrum, Postbus 30435, 2500 GK Den Haag). Onderlinge samenwerking drijft Dronten Sinds het najaar van 2008 is de gemeente Dronten een Millennium Gemeente, met een bijzonder accent op twee van de acht Millenniumdoelen: duurzaamheid en fair trade. Duurzaamheid en fair trade zijn belangrijke maatschappelijke thema s, die speciale aandacht verdienen. Dronten begint niet bij nul. In het verleden is immers al het nodige gebeurd. Niet voor niets mag Dronten zich sinds 2007 een CO 2 -neutrale gemeente noemen, grotendeels als gevolg van de vele windmolens op het grondgebied. Ook wordt in de gemeente al jaren gewerkt volgens de regels van duurzaam bouwen. Ook voor het thema fair trade zijn heldere aanknopingspunten. Samen met COS Flevoland is de gemeente Dronten een werkgroep gestart, waarin enthousiaste partners (diverse organisaties en bedrijfsleven) samenwerken om Dronten als Fair Trade gemeente op de kaart te zetten. Het is duidelijk dat de gemeenschap in (uiteraard alle drie de kernen van) Dronten vele partners kent, met een hart voor beide thema s. Oost Flevoland Woondiensten (voorloper in de corporatiewereld), de Christelijke Agrarische Hogeschool (met sinds kort een lectoraat voor duurzame ontwikkeling), diverse bedrijven enzovoort. Dit biedt goede mogelijkheden voor een bruikbaar netwerk. Zodoende kan van elkaar worden geleerd en vindt er onderlinge stimulering plaats. 11

12 Gemeente Zaanstad neemt het voortouw De gemeenteraad nam in augustus 2008 een motie aan om Zaanstad te ontwikkelen tot Millennium Gemeente. Alleen aanmelden bij de VNG, een bordje ophangen en een persmoment vindt de gemeente Zaanstad niet voldoende. De gemeente is van mening dat áls je Millennium Gemeente wilt zijn je ook echt ermee aan de slag moet gaan. Eerst wordt gekeken hoe er echts iets gedaan kan worden met het concept, rekening houdend met het beschikbare budget en tijd. Er is nu een beperkt budget en weinig ambtelijke capaciteit. De doelstellingen geven een helder beeld over welke kant de gemeente op moet, maar de resultaten moeten wel realistisch blijven. Momenteel wordt geïnventariseerd wat de gemeente Zaanstad nu al bijdraagt aan de Millenniumdoelen. Zaanstad doet ontzettend veel; het is alleen versnipperd. Er zijn samenwerkingsvormen in allerlei verbanden, nationaal en internationaal, van voedingsmiddelenindustrie, creatieve bedrijvigheid, toerisme en recreatie tot ontwikkelingshulp. Zo houdt de Zaanse bevolking traditioneel veel acties om fondsen te werven voor projecten in herkomstlanden. En dat zijn er nogal wat: Zaanstad is met 191 nationaliteiten de meest multiculturele stad van het land. De gemeente Zaanstad kan besluiten om dergelijke acties te stimuleren als ze een connectie hebben met de Millenniumdoelen. Zaanstad onderschrijft van harte de Millenniumdoelen. Wel vindt de gemeente dat vooral de maatschappij zich moet inzetten voor deze doelstellingen. En daar wil de gemeente, waar mogelijk, het voortouw in nemen. UITNODIGING: Conferentie Grensverleggend Actief op 19 november in Amersfoort Op donderdag 19 november vindt in de Rijtuigenloods in Amersfoort de conferentie Grensverleggend Actief; Gemeenten in Internationale Samenwerking plaats. De conferentie, die primair bedoeld is voor lokale bestuurders en betrokken ambtenaren, wordt georganiseerd door VNG International, in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en met steun van de NCDO. Doel van de dag is om te komen tot een accuraat en actueel beeld van het beleidsterrein gemeentelijke internationale samenwerking. In de middag staan er verschillende workshops op het programma, waarvan er één is gewijd is aan de Millennium Gemeente campagne. 19 november wordt een geweldige gelegenheid om collega s uit andere Millennium Gemeenten te spreken, elkaar te inspireren en om ervaringen uit te wisselen. Noteer de datum alvast in uw agenda! Aanmelden kan al. Voor actuele informatie over de conferentie en voor aanmelding kunt u terecht op: Conferentie Secretariaat: VNG International, Postbus 30435, 2500 GK Den Haag Tel.: / Fax:

13 Sluit je aan bij het Platform Jonge Millennium Gemeente Raadsleden! Gemeenteraden spelen een doorslaggevende rol bij het succes van de Millennium Gemeente campagne. In een grote meerderheid van de Millennium Gemeenten vormde een raadsbesluit de grondslag voor de inspanningen in het kader van de Millenniumdoelen van de VN. Ook in mijn gemeente, Roosendaal, ligt een raadsbesluit aan de basis van onze activiteiten. Niet lang na de start van de campagne initieerde de VNG het Platform Jonge Millennium Gemeente Raadsleden. Enerzijds om enthousiaste raadsleden van verschillende gemeenten met elkaar in contact te brengen om ideeën en ervaringen uit te wisselen over activiteiten binnen de Millennium Gemeente campagne. Anderzijds om de krachtige stemmen van jonge raadsleden te bundelen om daarmee de campagne een extra impuls te geven en de grote rol van gemeenteraden en individuele raadsleden blijvend te stimuleren. Met veel plezier heb ik deelgenomen aan het eerste bestuur van het platform en ik ben blij ook weer te zijn gekozen in het nieuwe bestuur dat begin maart j.l. is aangetreden. Samen met mijn mede-bestuursleden Roxanne van Wunnik en Marnix Janssen (beide raadslid in Maastricht) hoop ik ook dit jaar een bijdrage te leveren aan de steun voor de Millennium Gemeente campagne. Dit zullen we doen door uit te leggen waarom de campagne belangrijk is, andere raadsleden te enthousiasmeren en binnen onze eigen gemeenten ons in te zetten voor campagneactiviteiten. Zeer belangrijk hiervoor is echter dat meer raadsleden zich aansluiten bij ons platform. Dit houdt in dat je op de hoogte wordt gehouden van de activiteiten van het platform en uitgenodigd zal worden voor onze bijeenkomsten (minimaal 2x per jaar). Zo kan je deel uit gaan maken van het hart van de gemeentelijke Millenniumdoelen beweging! We maken graag gebruik van jouw enthousiasme en ervaringen. Je kunt je aansluiten als je raadslid bent, jonger dan 36 jaar, en als je gemeente een Millennium Gemeente is. Ik zie je aanmelding (via een naar graag tegemoet! Michael Yap, raadslid gemeente Roosendaal en voorzitter van het Platform Jonge Millennium Gemeente Raadsleden Oprichting International Network of Young Councillors supporting the MDG s in Nanjing, China, november Linksboven: Michael Yap. 13

14 14

15 3 De invulling van het predikaat Millennium Gemeente Een Millennium Gemeente mag geen papieren tijger zijn, vinden we in Terneuzen. We willen concreet bezig zijn, zowel hier als daar. Daarom ondersteunen we jaarlijks verschillende initiatieven van onze burgers. Initiatieven die én een steuntje in de rug nodig hebben én meer mensen enthousiast kunnen maken voor de Millenniumdoelen. Zo hielpen we in 2008 bijvoorbeeld de stichting Thiru Valagum Farm uit onze gemeente die geen geld had om een stuk grond te kopen voor hun landbouwontwikkelingsproject in de deelstaat Tamil Nadu in India. Mede door onze bijdrage kunnen zij verder en bloeit het werk op, in India én hier in Terneuzen. Vrouwen uit de Dalit-gemeenschap (de kastelozen) kunnen op de leerboerderij leren hoe ze hun gezinnen gezonde voeding kunnen geven en leren zelfs hoe ze kunnen handelen met hun eigen producten. Daarbij krijgen hun kinderen avondonderwijs op de leerboerderij. Deze stichting kan nu als voorbeeld fungeren voor andere groepen en burgers in onze gemeente. Naast dat we nu dus een groepje vrouwen helpen in India hopen we ook dat burgers die er nu nog niet bij betrokken zijn gaan zien dat het nodig is, én dat het kan. Best concreet zo! Jaap Scheele, CDA fractie gemeenteraad Terneuzen Lid van het Platform Jonge Millennium Gemeente Raadsleden 15

16 Uw gemeente is nu een Millennium Gemeente. Daarmee is de eerste stap gezet. Nu komt het er op aan om stappen te zetten die leiden tot bijdragen aan het behalen van de Millenniumdoelen. Welke stappen kunt u doorlopen om tot tastbare resultaten te komen? Het is nu belangrijk om een helder beleidskader te formuleren. In sommige gevallen is het raadsbesluit zo ingericht dat er, zonder nader beleid, direct kan worden begonnen met de praktische invulling. In bijna alle gevallen kiezen de betrokkenen die belast zijn met de invulling (vaak een ambtenaar, soms een wethouder) ervoor om zich te omringen met een werkgroep samengesteld uit betrokkenen uit de gemeente. In veel gevallen gebeurt dat met de hulp van COS medewerkers uit de betrokken provincie. In andere gevallen is er behoefte aan de uitwerking van een beleidskader in een nota. Dat kan zijn omdat daar toe opgeroepen wordt in het raadsbesluit, maar zelfs als dat niet het geval is, is zo n kader vaak nuttig voor alle betrokken partijen. Het schrijven van een beleidskader leidt tot het maken van heldere keuzes ten aanzien van doelstellingen, verwachte resultaten, indicatoren van succes, en, niet onbelangrijk, het budget. Een lokale klankbordgroep kan het traject begeleiden met advies en coördinatie. Deze groep (bij voorkeur breed samengesteld: denk aan raadsleden, vertegenwoordigers van lokale groepen / bedrijfsleven etc.) kan onder regie van de portefeuillehouder vorm (helpen) geven aan het beleid. De kracht van de Millennium Gemeente campagne is dat het u in staat stelt om samenhang en duiding aan te brengen in reeds bestaande (internationale) activiteiten. Bovendien biedt de campagne de mogelijkheid om profilering aan te brengen in uw beleid. U doet dan weliswaar mee aan een landelijk initiatief, maar u kunt weldegelijk uw eigen smoel kiezen. Een smoel dat past bij het karakter van uw gemeente en van uw bevolking. 16

17 Als het gaat om de inrichting van het beleid, dan delen we graag een aantal van de ervaringen van de eerste ruim 100 Millennium Gemeenten met u: Ga na welke personen werkzaam bij de gemeente ervaringen hebben met internationale samenwerking en betrek deze bij de invulling en activiteiten Verken het veld binnen uw gemeente (een klankbordgroep kan daarbij helpen!) Zoek naar uitgangspunten die leiden tot (ver)bindend beleid Kies voor een duidelijk, herkenbaar profiel (hamvraag: is het duidelijk uit te leggen op straat? U kunt kiezen voor een diepte focus (Hardenberg heeft gekozen voor het onderwerp drinkwater binnen Millenniumdoel 7), maar ook voor een breedte focus (Horst aan de Maas stelt acht jaar lang jaarlijks een ander Millenniumdoel centraal) Tegelijkertijd activiteiten uitvoeren binnen de eigen gemeente en in (en samen met!) een zustergemeente in een ontwikkelingsland kan aan beide kanten versterkend werken, vooral als er systematisch gecommuniceerd wordt Betrek burgers actief bij de uitvoering Stel een gedeelte van de gemeentebegroting beschikbaar voor activiteiten ter ondersteuning van (internationale) samenwerking, gericht op het behalen van de Millenniumdoelen/internationale samenwerking Stimuleer de bewustwording van mondiale problematiek binnen uw gemeente Kies haalbare doelen binnen een haalbaar tijdspad Leg heldere communicatiedoelstellingen vast Maak iemand binnen de gemeentelijke organisatie verantwoordelijk en het eerste aanspreekpunt voor beleid en activiteiten in het kader van de Millennium Gemeente Gemeente Koggenland zet forse stap vooruit Het doel van gemeente Koggenland is om als gemeente en gemeenschap te komen tot een dialoog, de vorming van een platform en daarna vooral de praktische uitwerking van het beleid m.b.t. de 8 VN Millenniumdoelen De Gemeente Koggenland gaat samen met het platform Stichting Club 2015 de bewustwording en betrokkenheid van de inwoners bij de mondiale vraagstukken versterken. Stichting Club 2015 Koggenland is in 2008 ontstaan uit een initiatief van André Blank, voormalig lid van De Derde Kamer. De stichting wil een grote club vormen van mensen met een gemeenschappelijk doel: het bestrijden van wereldwijde armoede aan de hand van de 8 Millenniumdoelen. Dit wordt o.a. door de Gemeente gedaan door het kiezen voor duurzaam geproduceerd hout, het gebruik van papier met FSC keurmerk, het afnemen van Fair Trade producten, het ondersteunen van de plaatselijke Wereldwinkel, het uitvoering geven aan het BANS klimaatbeleid en de ondersteuning van plaatselijke ontwikkelingsorganisaties in haar beleid. Stichting Club 2015 betrekt diverse groeperingen bij de uitvoering van het beleid, o.a. door het inzetten van de Wereldexpressbus bij de scholen, het organiseren van een excursie met jongeren naar het Europees Parlement. Bovendien wordt onderzoek gedaan naar de inzet van duurzame energie in de gemeente en naar de opzet van een band met een Afrikaanse gemeente. Al met al is in 1 jaar tijd een forse stap vooruit gezet. 17

18 Roosendaal wil Millennium Gemeente status verdienen De kracht van Roosendaal Millennium Gemeente is gelegen in de samenwerking tussen gemeente, onderwijs, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Stappen worden gezet om te komen tot een echt Millennium Netwerk. Hierin zetten organisaties zich in voor de acht Millenniumdoelen. Samen sta je immers sterker dan alleen. Die samenwerking biedt ook veel kansen, bijvoorbeeld op het terrein van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Gemeente en bedrijfsleven organiseren de gemeente binnenkort een symposium over dit onderwerp. Bedrijven kunnen zo van elkaars ervaringen leren. Maatschappelijke organisaties krijgen extra aandacht. Zij konden zich presenteren op een Millenniumplein en konden meedingen naar de duurzaamheidprijs. Deze initiatieven maken snel duidelijk dat er veel meer in de gemeente gebeurt dan bij de meesten bekend is. Ook scholen gaan aan de slag met de Millenniumdoelen. Dat doet de gemeente samen met het Milieu Educatief Centrum. Wethouder Steven Adriaansen vertelt: Voor Roosendaal is de Millennium Gemeente niet denken en erover praten, maar doen. Vandaar dat we met betrokken bedrijven en instellingen hebben afgesproken dat we eerst aan de slag gaan met het behalen van concrete resultaten voor de Millenniumdoelen voordat we borden gaan ophangen aan de grenzen van onze gemeente. Op die manier wordt het meer dan een symbool binnen onze gemeente. Roosendaal Millennium Gemeente is een status die we met z n allen gaan verdienen! 18

19 4 De Millennium Gemeente maakt verschil Al ruim vijf jaar onderhouden wij, vanuit de gemeente Heusden, een nauwe vriendschapsband met de Namibische gemeente Otjiwarongo. Centraal in onze samenwerking staat op dit moment de verbetering van de thuiszorg in Orwetoveni, de arme wijk van Otjiwarongo. Binnen dit thuiszorgproject trekt een groep van vijftien vrijwilligers er dagelijks op uit om zorgbehoeftige inwoners van Otjiwarongo te bezoeken en te helpen. Die hulp is vaak AIDS-gerelateerd, maar zeker niet in alle gevallen. Wij werken intensief samen met Melissa, die een belangrijke rol vervult als professionele counselor. Melissa werkt vanuit het hulpcentrum in Otjiwarongo. Iedere dag houdt ze er spreekuur en ze zoekt mensen thuis op in blikjesdorp, dat zijn naam dankt aan de onderkomens van de bevolking: golfplaten van blik. Ook is Melissa het klankbord voor de vrijwilligsters en houdt ze wekelijks werkoverleg waarbij alle patiënten de revue passeren. Daarbij wordt onder meer bekeken of een doktersbezoek nodig is of dat Melissa langs moet komen voor een counseling. Op dit moment telt het klantenbestand van het thuiszorgproject zo n 120 mensen. De gemeente Heusden betaalt het grootste gedeelte van de zaken die nodig zijn om hen te helpen van hulpmiddelen zoals verband en zalfjes tot het salaris van Melissa en onkostenvergoedingen van de vrijwilligsters. Hiermee hopen wij vanuit de gemeente Heusden een steentje bij te kunnen dragen aan het behalen van Millenniumdoel 6. Hans van de Ven, gemeentesecretaris Heusden. 19

20 U bent een Millennium Gemeente, en u heeft een helder beleidskader geformuleerd. Nu komt het aan op de uitvoering. Sommige van uw gemeenten hebben een actief verleden op het terrein van de gemeentelijke internationale samenwerking. Uw ervaring maakt het mogelijk om ambitieuze(re) activiteiten ten uitvoer te brengen. Voor de minder ervaren gemeenten onder u kunnen kleinschalige activiteiten al zeer uitdagend en inspirerend zijn. In verreweg de meeste Nederlandse gemeenten die actief zijn op het terrein van de gemeentelijke internationale samenwerking wordt er in de uitvoering nauw samengewerkt tussen vertegenwoordigers van de gemeente en diverse andere betrokkenen. De kracht van gemeentelijke internationale samenwerking schuilt juist in die samenwerking. Het is daarom van groot belang dat er, ook in het kader van de Millennium Gemeente, samenwerking wordt gezocht waar dat mogelijk is. In veel gevallen zal het er op neer komen dat er een groep (stichting, comité, forum of netwerk) wordt opgericht, die (deels) wordt belast met de uitvoering, en contacten onderhoudt met een nog omvangrijker lokaal netwerk! Kleinschalige of grootschalige activiteiten, activiteiten binnen of buiten de gemeentegrenzen, activiteiten gericht op concreet resultaat of op verhoogde bewustwording onder de bevolking; er is veel mogelijk, en er valt dus nogal wat te kiezen. Om u te laten zien welk type activiteiten wordt uitgevoerd en kan worden uitgevoerd, en hoe deze zich verhouden tot de verschillende Millenniumdoelen, volgt hieronder een verscheidenheid concrete actiemogelijkheden. Voor een uitgebreider overzicht verwijzen we naar de campagne website. Het Oeganda MDG programma: een inspirerend programma! Speciaal voor Millennium Gemeenten die ook buiten Nederland concreet willen bijdragen aan het behalen van de Millenniumdoelen heeft VNG International in 2008 het Oeganda Millennium Development Goals (MDG) programma ontwikkeld. Dit programma biedt deelnemende gemeenten de kans om op projectbasis (voor bepaalde tijd) samen te werken met een Oegandese gemeente. Drie Nederlandse gemeenten, Goes, De Ronde Venen en Gemert-Bakel nemen in 2009 en 2010 deel aan dit programma. Sinds Januari 2009 werken zij intensief samen met de Oegandese lokale overheden van respectievelijk, Kamuli, Kalangala en Bushenyi. De insteek is MDG 7: het duurzaam verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. De komende twee jaar werken de gemeenten samen aan een efficiënt en effectief afvalbeleid en een beheerssysteem waarbinnen met name gekeken zal worden naar gescheiden afval inzameling, verwerking en compostering van groenafval. De gemeentelijke taken, de financiën en de handhaving zijn gebieden waar de gemeenten intensief ervaringen delen op collega-tot-collega basis. Het doel van deze samenwerking is versterking van het lokaal bestuur. Binnen het samenwerkingsverband van de gemeenten is ruimte voor samenwerking tussen maatschappelijke organisaties, bedrijven en individuen. De kosten die worden gemaakt in het kader van het programma worden nagenoeg volledig gedragen door het door LOGO South programma. Het doel van dit door het Ministerie van Buitenlandse Zaken gefinancierde en door VNG International uitgevoerde programma is het faciliteren van capaciteitsontwikkeling van lokale overheden. Het programma is gestoeld op de overtuiging dat goed lokaal bestuur een belangrijke voorwaarde is voor het terugbrengen van armoede. De vorderingen kunt u volgen op Millennium Gemeente Televisie: waarop VNG International en de gemeenten een blog bijhouden met films en foto s. Voor meer informatie, zie of neem contact op met Anne-Marie Tosserams, Junior Projectleider VNG International, 20

21 Duurzaam inkopen en Millennium Gemeenten Gemeenten kunnen door hun enorme inkoopkracht daadwerkelijk een verschil maken als het gaat om het behoud van een goed klimaat op onze planeet. Duurzaam inkopen staat dan ook hoog op de beleidsagenda. De VNG heeft in november 2007 een akkoord gesloten met het rijk waarin is afgesproken dat in 2010 gemeenten hun producten en diensten voor 75% duurzaam inkopen. In 2015 moet dat 100% zijn. Deze ambitieuze doelstelling vergt een flinke inspanning van raadsleden, collegeleden en ambtenaren, maar natuurlijk ook van het bedrijfsleven. Het mes snijdt aan twee kanten; zodra er vaker duurzaam wordt ingekocht wordt ook het duurzaam produceren bevorderd. Om de doelstellingen voor 2010 en 2015 te halen moet er nog flink wat werk verzet worden. De VNG biedt middels een handreiking, bijeenkomsten en een website een groot aantal impulsen om gemeenten hierbij te ondersteunen. Meer informatie hierover vindt u op > Beleidsvelden > Ruimte, wonen, milieu en mobiliteit > Milieu > Duurzaam inkopen. Aan de slag met duurzaam inkopen! De handreiking Aan de slag met duurzaam inkopen! is bedoeld voor iedereen die binnen een gemeente betrokken is bij duurzaam inkopen, zowel beleidsmatig als bij de uitvoering. De handreiking is dus niet alleen bedoeld voor inkopers en andere uitvoerende ambtenaren, maar ook voor raadsleden, collegeleden en het management. Door een goede inbedding van duurzaam inkopen in het gemeentelijk beleid en de organisatie, wordt het voor de inkopers gemakkelijker om daadwerkelijk duurzaam in te kopen. In de handreiking wordt aandacht geschonken aan zowel de rol van raadsleden en collegeleden als die van ambtenaren. Zij hebben immers allemaal hun eigen verantwoordelijkheid, rol en taken bij het realiseren van de gemeentelijke ambities op het terrein van duurzaamheidsbeleid en duurzaam inkopen. In de publicatie worden voorbeelden beschreven van gemeenten die al goed op weg zijn met duurzaam inkopen. De handreiking is voor gemeenten gratis verkrijgbaar bij de VNG en te downloaden via de website van de VNG. Enschede: duurzaam inkopen bedrijfskleding Bij de gemeente Enschede wordt de bedrijfskleding duurzaam ingekocht. De toeleverancier moet onder meer kunnen aantonen dat de kleding op een milieuvriendelijke manier voor een verantwoord loon in Zuidoost Azië wordt gemaakt. Dit maakt deel uit van het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Enschede. Bron: Doe mee! Wat het allerbelangrijkste is als je als gemeente met duurzaam inkopen aan de slag wil gaan is je ambitie vast te leggen in een collegeprogramma, de programmabegroting en / of een beleidsnota van de gemeente. Vervolgens zou je dit als gemeente openbaar kunnen maken door een zogenaamde deelnameverklaring te ondertekenen. De verklaring is een goede stimulans om duurzaamheidscriteria mee te laten wegen bij de aanschaf van producten en diensten. Onder verantwoordelijkheid van het ministerie van VROM zijn er overheidsbreed duurzaamheidcriteria vastgesteld. Er is inmiddels een dynamische basisset van duurzaamheidcriteria voor alle productgroepen die de overheid inkoopt: van kantoormeubelen en energie tot wegen en kantoorgebouwen. Per productgroep wordt zowel naar milieuaspecten als sociale aspecten gekeken. Sinds 31 maart 2009 zijn voor alle productgroepen de milieucriteria vastgesteld. Met deze criteria kan elke gemeenten aan de slag! Zowel de deelnameverklaring als de duurzaamheidscriteria zijn te vinden op de website van SenterNovem: 21

22 De Fair Trade Gemeente campagne De Fair Trade Gemeente Campagne (www.fairtradegemeente.nl) staat in het teken van eerlijke handel. In een Fair Trade Gemeente gebruiken en/ of verkopen gemeentelijke diensten, supermarkten, horecabedrijven, ondernemingen, instellingen en organisaties Fair Trade producten. In België en Groot-Brittannië is het al een groot succes. Inmiddels is de Fair Trade Gemeente Campagne overgewaaid naar Nederland. Nederlandse gemeenten die Fair Trade Gemeente willen worden, werken heel concreet aan Millenniumdoel 8: door wereldwijde partnerships bijdragen aan ontwikkeling en armoedebestrijding. Burgers, het gemeentebestuur, winkels en bedrijven worden indirect partner van kleine boeren en producenten uit ontwikkelingslanden: partnerschappen die bijdragen aan een rechtvaardige en duurzame wereld! De Fairtrade campagne geeft Millennium Gemeenten een uitstekende mogelijkheid om burgers bij de Millenniumdoelen te betrekken en hen te informeren over de gemeentelijke inspanningen bij te dragen aan de Millenniumdoelen. De campagne wordt op landelijk niveau gecoördineerd door een stuurgroep waarin Max Havelaar, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels, ICCO en COS Nederland zitting hebben. De regionale COSsen bieden ondersteuning aan lokale campagnewerkgroepen. Wereldwinkels spelen een actieve rol op plaatselijk vlak. Groningen en Goes zijn begin dit jaar de eerste Fairtrade Gemeenten van Nederland geworden. Campagnecoördinator Fair Trade Gemeente campagne: Mélinda Choo tel , Hoe duurzaam is uw gemeente? Draagt uw gemeente duurzaamheid hoog in het vaandel? Wordt het principe van duurzame ontwikkeling duidelijk vertaald van beleid naar uitvoering? Millenniumdoel 7 luidt: in 2015 leven meer mensen in een duurzaam milieu. Een belangrijk onderdeel van deze doelstelling is het integreren van duurzame ontwikkeling in nationaal beleid en ontwikkelingsprogramma s. De Lokale Duurzaamheidsmeter biedt gemeenten een bron van inspiratie om te kijken in hoeverre dit concreet gebeurt op lokaal niveau. De Lokale Duurzaamheidsmeter bestaat al sinds 1999 en is ontwikkeld door COS Nederland, de vereniging van centra voor internationale samenwerking. COS voert eens in de vier jaar actief campagne om zoveel mogelijk gemeenten deel te laten nemen aan de Lokale Duurzaamheidsmeter. Dit jaar, in aanloop naar de gemeenteverkiezingen in maart 2010, worden alle gemeenten wederom benaderd om mee te doen met een landelijke meting. De kern van de Lokale Duurzaamheidsmeter bestaat uit drie vragenlijsten, geënt op de drie dimensies van duurzame ontwikkeling, te weten People, Planet en Profit. U kunt de vragenlijsten eenvoudig via de website invullen. Via dezelfde website kunnen gemeenten eveneens te allen tijde hun score actualiseren en raadplegen. Duurzame ontwikkeling houdt ook in dat er rekening wordt gehouden met belangen elders. Vraag 21, lijst People, luidt: Uw gemeente is een Millennium Gemeente en / of heeft een actuele beleidsnota op het gebied van internationale samenwerking. Beantwoording met ja wordt met 3 punten gewaardeerd! Voor vragen of meer informatie: Helpdesk Lokale Duurzaamheidsmeter, COS Noord-Holland Oudegracht 86, 1811 CM Alkmaar, (072) Of neem contact op met het COS in uw eigen regio. 22

23 Bewust beleggen Oikocredit is een internationale expert in ontwikkelingsfinanciering die al meer dan dertig jaar werkt aan armoedebestrijding door geld van particulieren, (kerkelijke) organisaties, bedrijven en gemeenten in de vorm van leningen ter beschikking te stellen aan economisch kansarme ondernemers in ontwikkelingslanden. Via Oikocredit ontvangen ondernemers de investering voor de start of uitbreiding van hun bedrijf. Zo krijgen zij greep op hun leven, kunnen hun kinderen naar school en komt gezondheidszorg voor hen binnen handbereik. Oikocredit versterkt leningen aan microfinancieringsinstellingen, coöperaties en kleine en middelgrote ondernemingen in ontwikkelingslanden. Het kapitaal daarvoor trekt Oikocredit aan door de uitgifte van aandelen. Oikocredit beheert een aandelenkapitaal van bijna 320 miljoen euro afkomstig van meer dan deelnemers. Gemeenten kunnen middelen uitzetten in het Oikocredit Nederland Fonds. Dit is een sociaal / ethisch beleggingsfonds, waarvan 90% van de inleg naar Oikocredit gaat. Het resterende deel van het ingelegde geld wordt belegd in een actief beheerde ethische beleggingsportefeuille. Deelname in het Oikocredit Nederland Fonds is mogelijk via een hoofdsomgarantiestructuur, zodat de gemeente er altijd van verzekerd is dat terugbetaling van de inleg is gegarandeerd. Afhankelijk van de marktomstandigheden op het moment van afsluiten en de door u gekozen looptijd, zal het rendement uitkomen op circa 2% tot 4%. Voor meer informatie over Oikocredit Nederland kunt u contact opnemen met Otto Albrecht (telefoon: ). Voor informatie over de werking en het samenstellen van een garantiestructuur kunt u contact opnemen met René Berenschot van BNG Capital Management ( ). Meer mensen in een duurzaam leefmilieu: zonnesystemen in Afrika Wereldwijd hebben 1,6 miljard mensen geen toegang tot elektriciteit. De meeste van hen wonen op het platteland waar doorgaans geen openbaar elektriciteitsnet is. Alternatieven zoals kaarsen, lampolie en generators zijn duur en vervuilend. Dit is ook het geval in een aantal gemeenten in de regio s Sikasso en Ségou in Mali. Op het platteland in deze regio s heeft slechts 2% van de bevolking toegang tot elektriciteit. FRES (Foundation Rural Energy Services) is een onafhankelijke stichting met een zakelijke aanpak. FRES richt kleinschalige, lokale elektriciteitsbedrijven op die zonne-energiesystemen installeren bij huishoudens en (kleine) bedrijven. Deze FRES-elektriciteitsbedrijven geven een impuls aan de regionale economie en zorgen voor een CO2 reductie. Vier elektriciteitsbedrijven in drie landen hebben inmiddels ruim huishoudens en kleine bedrijven als klant. De doelstelling van FRES is om in huishoudens en kleine bedrijven te bedienen, waarvan in de regio s Sikasso en Ségou. FRES werkt samen met Nederlandse gemeenten om deze doelstelling te behalen, waarbij gemeenten de zonnesystemen in Mali financieren. Met bijvoorbeeld een verdubbelingsregeling kunnen hierin ook het bedrijfsleven en burgers betrokken worden. Wanneer een bedrijf of burger 60 doneert kan de gemeente dit verdubbelen tot 120. FRES vervijfvoudigd dit bedrag naar 600 waarmee één zonnesysteem aangeschaft kan worden. Wilt u meer weten over de mogelijkheden bij FRES? Neemt u dan contact op met Inge Vesters. Telefoonnummer: en kan natuurlijk ook, naar 23

24 Humana in uw Millennium Gemeente Humana is een ontwikkelingsorganisatie en één van de grootste kledinginzamelaars van Nederland. Met de opbrengst van de ingezamelde kleding ondersteunt Humana projecten op het gebied van onderwijs, gezondheid en economische ontwikkeling. Het overdragen van kennis en vaardigheden staat daarbij centraal. Hierbij werkt Humana samen met lokale partnerorganisaties in zuidelijk Afrika. Humana zamelt kleding in via ongeveer 1000 kledingcontainers in circa 80 gemeenten. Eén van die gemeenten is Millennium Gemeente Het Bildt, waar Humana al sinds 1994 actief is. Door de textielinzameling in haar gemeente te laten verzorgen door Humana, draagt Het Bildt automatisch bij aan Millenniumdoel nummer 1: basisonderwijs, nummer 2: inkomensgenerende activiteiten en nummer 7: water en sanitatie. Dit zijn belangrijke thema s in de ontwikkelingsprojecten die door Humana ondersteund worden. In samenwerking met Humana draagt Het Bildt op concrete wijze bij aan het vergroten van draagvlak onder burgers voor het gekozen beleid en voor het werken aan de Millenniumdoelen in de landen waar dit het meeste nodig is. Zo organiseerde de gemeente een veiling van oud meubilair tijdens de renovatie van het gemeentehuis en zette ook de plaatselijke middelbare school zich in met een sponsorloop. Humana zorgde hierbij voor presentaties en was op verschillende evenementen aanwezig met een informatiestand. Ook úw gemeente kan samen met Humana direct bijdragen aan het bereiken van de Millenniumdoelen. Dit kan simpelweg door het plaatsen van Humana kledingcontainers of, net zoals Het Bildt, door het organiseren van extra activiteiten om zo verschillende ontwikkelingsprogramma s te ondersteunen. Voor meer informatie of vragen kunt u terecht bij Richard Wink, Relatiebeheer Humana, via of 24

25 Estafette voor wereldmoeders Drie oude Volkswagenbusjes touren in september drie weken door Nederland. Achter het stuur zitten Nederlandse moeders die zich inzetten voor gezonde zwangerschappen in ontwikkelingslanden. Dat trekt aandacht. En dat is nou net de bedoeling. Aanleiding De vooruitgang op Millenniumdoel 5 het terugdringen van moedersterfte is ronduit slecht. Jaarlijks sterven een half miljoen moeders tijdens de zwangerschap of bevalling. De cijfers: in Afrika is de kans dat een vrouw tijdens de zwangerschap of bevalling overlijdt 1 op 20. In Azie 1 op 94. In Nederland is dat risco 1 op Eén uur lopen naar dichtstbijzijnde medische post Eigenlijk horen we zelden verhalen over vlekkeloze bevallingen. Bevallingen waarbij alles als het ware vanzelf gaat. Ook in Nederland zijn bij bevallingen vaak complicaties; er moet een keizersnee uitgevoerd worden, bloed worden aangevuld, de moeder met verhoogde bloeddruk moet ver vóór de bevalling in het ziekenhuis opgenomen worden. In Nederland zijn de gezondheidsvoorzieningen goed en daarmee de risico s voor zwangere vrouwen relatief laag. Maar wat nou als je het zonder adequate begeleiding moet doen of de middelen voor transport naar het ziekenhuis er simpelweg niet zijn. Voor zwangere vrouwen in ontwikkelingslanden is dat aan de orde van alle dag. Officieel moet een gespecialiseerde kliniek voor iedereen op een uur loopafstand zijn. Een uur lopen naar een medische post zal voor de meeste zwangere vrouwen bijna ondraaglijk zijn. Maar erger nog, meestal is in ontwikkelingslanden de medische post veel verder verwijderd dan een uur. Moeder-estafette Simavi organiseert in samenwerking met VNG International in september 2009 de Moeder-estafette om aandacht te vragen voor moedersterfte in ontwikkelingslanden. Nederlandse moeders toeren van zaterdag 5 t/m zaterdag 26 september langs Millennium Gemeenten in Nederland en maken in die gemeente met de burgemeester en/of wethouder, bekende Nederlanders en inwoners een rondwandeling van een uur. Precies de afstand die een zwangere vrouw in een ontwikkelingsland zou moeten afleggen naar een gespecialiseerde kliniek; wettelijk is namelijk bepaald dat een kliniek binnen één uur lopen beschikbaar moet zijn. De estafette kan ook in uw Millennium Gemeente langskomen. Wilt u, als Millennium Gemeente meedoen aan dit evenement, geef u dan op! Voor meer informatie neem contact op met Saskia van Beveren: of telefoon +31 (0)

26 Wilt u een klimaatneutrale Millennium Gemeente worden? Dat kan via het Hivos Klimaatfonds! Het Hivos Klimaatfonds wil klimaatverandering tegengaan en tegelijkertijd ontwikkeling bevorderen. Toegang tot energie is een belangrijke voorwaarde voor meer welvaart. Via het Hivos Klimaatfonds krijgen arme bevolkingsgroepen in ontwikkelingslanden toegang tot schone en duurzame energie. Hivos biedt u de mogelijkheid om uw CO 2 uitstoot te reduceren en te compenseren, terwijl uw bedrijfsvoering groener wordt én u actief bijdraagt aan het bereiken van de millenniumdoelen. Energie en ontwikkeling Het Hivos Klimaatfonds investeert in schone energieprojecten, zoals kleinschalige waterkrachtcentrales, zonnepanelen, biogasinstallaties en zuinige houtfornuizen in ontwikkelingslanden. Meer mensen krijgen hierdoor toegang tot energie zonder het milieu verder te belasten. Eén van de projecten van het Hivos Klimaatfonds vindt plaats in Guatemala, waar inwoners van kleine dorpjes nauwelijks toegang hebben tot gas en elektriciteit. Het landschap biedt echter wel mogelijkheden om duurzame energie op te wekken via kleinschalige waterkrachtcentrales. Die leveren genoeg elektriciteit om een school, een gezondheidscentrum en een aantal woningen van stroom te voorzien. Zo hebben kinderen s avonds voldoende licht om hun huiswerk te maken. Meer informatie kunt u vinden op: Hoe werkt het Hivos Klimaatfonds? Het Hivos Klimaatfonds adviseert gemeenten bij het verminderen van het energieverbruik. In de meeste gevallen blijft er een bepaalde hoeveelheid CO 2 over die niet te reduceren is. Deze onvermijdelijke CO 2 uitstoot kan worden gecompenseerd door te investeren in duurzame energieprojecten. Via is snel en gemakkelijk te berekenen hoe groot deze CO 2 uitstoot van uw gemeente is en wat het kost om deze te compenseren. Deze organisaties gingen u voor Verschillende organisaties compenseren al via het Hivos Klimaatfonds. Zo hebben onder andere Oxfam Novib, Perry Sport, Natuurmonumenten en verschillende gemeenten gekozen voor Hivos om hun gas- en elektriciteitsgebruik, evenementen, vliegreizen en / of het wagenpark te compenseren. Draag ook bij aan de strijd tegen armoede én klimaatverandering: neem deel aan het Hivos Klimaatfonds! Wilt u advies op maat of aanvullende informatie, neemt u dan gerust contact met ons op (Hivos, Bureau Externe Relaties, Fleur de Bruijn, ). 26

Raadsvoorstel Inleiding: Feitelijke informatie: Afweging:

Raadsvoorstel Inleiding: Feitelijke informatie: Afweging: College V200801012 Onderwerp: Millennium gemeente Raadsvoorstel Inleiding: In september 2000 kwamen de wereldleiders in VN-verband bij elkaar voor de Millenniumtop. Er werd afgesproken om gezamenlijk te

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Millenniumgemeente

RAADSVOORSTEL Millenniumgemeente RAADSVOORSTEL Millenniumgemeente Inhoud 1. Inleiding 2. Millenniumgemeente wat is dat? 3. Landelijke VNG-campagne 4. Wat doet de gemeente al? 5. Waarom meedoen? 6. Waarom dit raadsvoorstel? 7. Wat gaat

Nadere informatie

Via de griffier stuur ik u deze brief met bijgesloten een initiatiefvoorstel om van Uitgeest een Millennium Gemeente te maken.

Via de griffier stuur ik u deze brief met bijgesloten een initiatiefvoorstel om van Uitgeest een Millennium Gemeente te maken. D66 Uitgeest Aan de raadsleden van Uitgeest Betreft: Uitgeest, een Millennium Gemeente midden in de wereld Bijlage: initiatiefvoorstel Millennium Gemeente Uitgeest, 26 augustus 2010 Geachte collega raadsleden,

Nadere informatie

Nieuwe ronde, nieuwe kansen MILLENNIUM GEMEENTE CAMPAGNE BROCHURE 2010

Nieuwe ronde, nieuwe kansen MILLENNIUM GEMEENTE CAMPAGNE BROCHURE 2010 Nieuwe ronde, nieuwe kansen MILLENNIUM GEMEENTE CAMPAGNE BROCHURE 2010 Nieuwe ronde, nieuwe kansen Millennium Gemeente Campagne brochure 2010 Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Inleiding 7 2 Millennium Gemeente

Nadere informatie

Jaarverslag Millenniumplatform

Jaarverslag Millenniumplatform Jaarverslag Millenniumplatform Jaarverslag Millenniumplatform 2013 In 2008 heeft de gemeenteraad unaniem besloten onze gemeente uit te roepen tot Millenniumgemeente. Dit betekent dat de gemeente zich conformeert

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie Initiatiefvoorstel de raad der gemeente EDE Verzameling Raadsstukken registratienummer sector datum: 2011 / 110 685552 Fractie GL/PE oktober 2011 Cie. n.v.t. betreft Raad 15-12-2011 Initiatiefvoorstel

Nadere informatie

Bijlagen: - MVO referentiekader - Fairtrade Gemeente handleiding. Afhandeling. 1. Inleiding

Bijlagen: - MVO referentiekader - Fairtrade Gemeente handleiding. Afhandeling. 1. Inleiding RG nr. Datum: Indiener(s): Onderwerp: Initiatiefvoorstel: ChristenUnie PAS SP PvdA Millenniumdoelstellingen De indieners stellen voor: - dat de gemeente Steenwijkerland zich actiever inzet om bij te dragen

Nadere informatie

Stichting Ommen Millenniumgemeente uitwerkingsplan 2012-2013. morgen is nu!

Stichting Ommen Millenniumgemeente uitwerkingsplan 2012-2013. morgen is nu! Stichting Ommen Millenniumgemeente uitwerkingsplan 2012-2013 morgen is nu! Stichting Ommen Millenniumgemeente (SOM) Ommen, juni 2012 1 0 inleiding Voor u ligt een uitwerkingsplan van de Stichting Millenniumgemeente

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 4

Aan de raad AGENDAPUNT 4 Aan de raad AGENDAPUNT 4 ONGEWIJZIGD VASTGESTELD 5 JUNI 2008 Doetinchem millenniumgemeente 1. Inleiding In april 2007 lanceerde de VNG de campagne Millenniumgemeente. Met deze campagne wordt beoogd een

Nadere informatie

Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden

Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden Een voorstel voor Provinciale Staten van Gelderland en de Raden van de Gelderse gemeenten 7 juli 2015 Ramon Barends http://www.psp92.nl/gelderland/ Deze

Nadere informatie

Voor meer informatie over Faitrade Hoorn volgt hieronder een korte beschrijving over wat Faitrade-gemeente-Hoorn is en wil bereiken.

Voor meer informatie over Faitrade Hoorn volgt hieronder een korte beschrijving over wat Faitrade-gemeente-Hoorn is en wil bereiken. Koersopdoen en Fairtrade Tijdens de oprichting van mijn eigen onderneming Koersopdoen werd ik (vanwege mijn afstudeerrichting) door werkgroep lid R. Rote gevraagd plaats te nemen in de werkgroep Fairtrade

Nadere informatie

2008/05-047. De VN Millenniumdoelen zijn gemeen(te)goed!

2008/05-047. De VN Millenniumdoelen zijn gemeen(te)goed! 2008/05-047 De VN Millenniumdoelen zijn gemeen(te)goed! De VN Millenniumdoelen zijn gemeen(te)goed! Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Inleiding 7 2 Millennium Gemeente worden 9 3 De invulling van het predikaat

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Werkplan Millenniumdoelen comité Gemeente Langedijk

Werkplan Millenniumdoelen comité Gemeente Langedijk Werkplan Millenniumdoelen comité Gemeente Langedijk Inleiding De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft de gemeente Langedijk toegevoegd aan de lijst Millennium Gemeenten. Langedijk is daarmee

Nadere informatie

Praat mee over de nieuwe Millennium doelen!

Praat mee over de nieuwe Millennium doelen! Praat mee over de nieuwe Millennium doelen! Millennium Gemeente Langedijk 9 november 2015 Programma Presentatie Workshop Toelichten resultaten uit de workshop Borrel en napraten Inleiding In 1999 stelt

Nadere informatie

Fairtrade Gemeente Weert

Fairtrade Gemeente Weert Fairtrade Gemeente Weert Hans Kreutzer, Trijnie Helfferich, Henrieke Graven 17 april 2013 Fairtrade Gemeente Fairtrade Gemeente is een eretitel die aangeeft dat de gemeente bijzonder veel aandacht heeft

Nadere informatie

Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014

Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014 Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014 Inleiding Dit plan bestaat uit vier delen: De voornemens van de Millenniumwerkgroep voor 2014 als overkoepelende werkgroep; Het activiteitenplan van de werkgroep

Nadere informatie

Stichting Ommen Millenniumgemeente activiteitenplan 2012-2013. morgen is nu!

Stichting Ommen Millenniumgemeente activiteitenplan 2012-2013. morgen is nu! Stichting Ommen Millenniumgemeente activiteitenplan 2012-2013 morgen is nu! Stichting Ommen Millenniumgemeente (SOM) Ommen, juni 2012 1 inleiding Veel woorden zijn er geschreven over het zijn van een Millenniumgemeente.

Nadere informatie

De VN Millenniumdoelen zijn gemeen(te)goed!

De VN Millenniumdoelen zijn gemeen(te)goed! De VN Millenniumdoelen zijn gemeen(te)goed! De VN Millenniumdoelen zijn gemeen(te)goed! Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Inleiding 7 2 Millennium Gemeente worden 9 3 De invulling van het predikaat Millennium

Nadere informatie

Raadsvergadering van 21 januari 2010. Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente. Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING

Raadsvergadering van 21 januari 2010. Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente. Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING RAADSVOORSTEL Agendanummer Raadsvergadering van 21 januari 2010 Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING Naar aanleiding van een motie

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK TEN BOER MILLENNIUMGEMEENTE januari 2010

PLAN VAN AANPAK TEN BOER MILLENNIUMGEMEENTE januari 2010 PLAN VAN AANPAK TEN BOER MILLENNIUMGEMEENTE januari 2010 Inleiding De raad heeft in oktober 2007 ingestemd met het voorstel (via een motie) om Ten Boer te laten aansluiten bij de Millenniumcampagne en

Nadere informatie

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording gemeente Eindhoven Raadsnummer 14R6043 Inboeknummer 14bst01553 Beslisdatum B&W 21 oktober 2014 Dossiernummer 14.43.151 Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording Inleiding In het coalitieakkoord

Nadere informatie

Een korte handleiding

Een korte handleiding Een korte handleiding Inleiding Je gaat deelnemen of bent in elk geval geïnteresseerd in deelname aan een kennisuitwisseling gefaciliteerd door E-motive. Zo n uitwisseling kan bestaan uit het bijwonen

Nadere informatie

Opties voor Internationale samenwerking Bijlage 2 bij advies internationale samenwerking

Opties voor Internationale samenwerking Bijlage 2 bij advies internationale samenwerking I Inleiding Het LOGO SOUTH programma is beëindigd en geëvalueerd. Op basis van de resultaten van de evaluatie is het aan de Raad om op grond van haar kaderstellende bevoegdheid een keuze te maken over

Nadere informatie

16 November 2011 LANGEDIJK FTG?! Martha Klein, FairBusiness

16 November 2011 LANGEDIJK FTG?! Martha Klein, FairBusiness 16 November 2011 LANGEDIJK FTG?! Martha Klein, FairBusiness FAIRTRADE? FAIRTRADE bevordert het volgen van sociale en milieuregels bij internationale handel Handel met respect voor mens en milieu. ontwikkelingslanden

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen

Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen De weg naar samenwerken, kennis en inkoopkracht Utrecht februari 2012 Betreft: Projectvoorstel en financiersingsaanvraag verduurzaming van de evenementen branche

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

Kleine inzichten leiden tot grote opbrengsten

Kleine inzichten leiden tot grote opbrengsten Kleine inzichten leiden tot grote opbrengsten Kleine inzichten leiden vaak tot grote veranderingen. Dat geldt zeker wanneer u besluit klimaatneutraal te gaan ondernemen. Kleine inzichten over reductie

Nadere informatie

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade.

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade. Elke dag π± Factsheet Initiatief fairbezig.nl Fairbezig.nl is een initiatief van Fair Trade Original, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels en Stichting Max Havelaar met steun van de Nationale Postcode

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

ACTIVITEITENPLAN 2011

ACTIVITEITENPLAN 2011 ACTIVITEITENPLAN 2011 León in Utrecht Utrecht in León Inleiding De gemeente Utrecht ondersteunt drie programma's in León die aansluiten bij het Strategisch Ontwikkelingsplan. In 2010 lag de focus op het

Nadere informatie

Armoedebestrijding in Nederland

Armoedebestrijding in Nederland Armoedebestrijding in Nederland 1 Ieder een dak boven zijn hoofd Uniek programma Cordaid is de enige Nederlandse ontwikkelingsorganisatie die zich ook bezighoudt met armoedebestrijding in eigen land. Zeker

Nadere informatie

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid Wij gaan voor groen! Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid 1. Aanleiding Al vele jaren wordt in de regio Noordoost Brabant samengewerkt aan

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

HELMOND MONDIAAL. Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers. in de periode 2014 tot en met 2018

HELMOND MONDIAAL. Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers. in de periode 2014 tot en met 2018 HELMOND MONDIAAL Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers in de periode 2014 tot en met 2018 Helmond Mondiaal 1 Inleiding Recente besluitvorming in de raad van Helmond leidt tot een andere

Nadere informatie

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8 JAARVERSLAG 2005 Inhoudsopgave 1. Bestuursverslag...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Bestuur...4 1.4 Comité van aanbeveling...4 1.5 Banden met Tastite...4 1.6 CBF-keurmerk...4 2. Werkzaamheden...5

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen

Nadere informatie

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT Het klimaatprobleem treft ons allemaal. Maar huishoudens en kleine boeren in ontwikkelingslanden hebben meer last van klimaatverandering

Nadere informatie

2008-318. Van klimaatneutraliteit naar millenniumdoelstelling

2008-318. Van klimaatneutraliteit naar millenniumdoelstelling 2008-318 Van klimaatneutraliteit naar millenniumdoelstelling Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Omgevingsbeleid op 2 april 2008 - provinciale staten op 23 april 2008 - fatale beslisdatum: n.v.t.

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Evaluatie Internationale Samenwerking 2008-2011

Evaluatie Internationale Samenwerking 2008-2011 Inhoudsopgave I...inleiding...3 II...Evaluatie doelstellingen...4 IV...Conclusies en aanbevelingen...8 2 I Inleiding Sinds 2008 wordt op basis van het raadsbesluit van 21 augustus 2007 gewerkt aan Internationale

Nadere informatie

PEILING MET ALTERNATIEVEN

PEILING MET ALTERNATIEVEN Gemeente Amersfoort PEILING MET ALTERNATIEVEN Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4518181 Aan : Gemeenteraad Datum : 4 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg Programma : 1

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

FRYSLÂN MILLENNIUM PROVINCIE 2012. plan van aanpak

FRYSLÂN MILLENNIUM PROVINCIE 2012. plan van aanpak FRYSLÂN MILLENNIUM PROVINCIE 2012 plan van aanpak Vastgesteld door het college van GS versie 30 augustus 2011 geactualiseerd juni 2012 1 2 1 INLEIDING In ons Coalitieakkoord 2011-2015 Nije enerzjy foar

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

VNG Raadsledencampagne

VNG Raadsledencampagne Duurzaam Drimmelen VNG Raadsledencampagne Klimaat niet zonder de Raad Invloed raadsleden Borging beleid Collegiaal bestuur Collegeakkoord 2010-2014 Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven Het Katwijkse Sportweetje Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven digitale nieuwsbrief voor het verenigingsleven editie 2015.1 klik en lees het artikel van uw interesse volg

Nadere informatie

Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen

Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen STAPPENPLAN COMMUNICATIE / PERS Bij aanvang van ieder project dient er naast een projectleider ook direct een persoon verantwoordelijk

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2014 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2014 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud 1 Inleiding...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Betrokkenen...3 1.3 Doelstelling...3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven...4 3 Rapportage management overleg...5 3.1.

Nadere informatie

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez Gevraagd: Duurzaam commitment Klimaattop Amstelveen Donderdag 14 oktober 2010 Ambitie: Duurzaam in Amstelveen Tijdens de klimaattop staan inspiratie, matchmaking en commitment centraal. Amstelveense voorlopers

Nadere informatie

Bergen, een Millennium Gemeente midden in de wereld!

Bergen, een Millennium Gemeente midden in de wereld! Bergen, een Millennium Gemeente midden in de wereld! BERGEN ALS MILLENNIUM GEMEENTE September 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. De Millenniumdoelen...4 3. Millennium Gemeente Bergen...5 3.1 Bewust

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

*RV10.0013* Documentnr.: RV10.0013. Roden, 27 januari 2010. Onderwerp Noordenveld Millenniumgemeente. Onderdeel programmabegroting: nee.

*RV10.0013* Documentnr.: RV10.0013. Roden, 27 januari 2010. Onderwerp Noordenveld Millenniumgemeente. Onderdeel programmabegroting: nee. Aan de gemeenteraad Agendapunt Documentnr.: RV10.0013 Roden, 27 januari 2010 Onderwerp Noordenveld Millenniumgemeente Onderdeel programmabegroting: nee Voorstel Besluiten: - dat de gemeente Noordenveld

Nadere informatie

Nieuws onder de zon. Onderwerpen. Handicom Solar. April 2014. Haal het zonnetje in huis

Nieuws onder de zon. Onderwerpen. Handicom Solar. April 2014. Haal het zonnetje in huis Contents 1 Chapter...... 1.1 paragraph...... 1.2 paragraph...... 1.2.1 sub paragraph... 1.2.2 sub paragraph... 1.3 paragraph...... Nieuws onder de zon Haal het zonnetje in huis April 2014 Onderwerpen 1.

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln.

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln. Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 2015 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland 2 Banking for Food stimuleren duurzame voedselvoorziening wereldwijd

Nadere informatie

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Heereweg 1a 2161 AB Lisse 0252-417788 DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Conform niveau 3 op de CO 2-prestatieladder 2.0 Status Versie/ Datum Opgesteld Geautoriseerd Akkoord (werkvoorbereider)

Nadere informatie

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Agenda 25 jaar Fairtrade: van de boer in het Zuiden tot op ons bord - Evolutie van 1989 tot 2014 - Trade not aid

Nadere informatie

Werksessie VBG. 15 juni 2011. ZLTO gebouw Den Bosch. Dr. Henk C. van Latesteijn

Werksessie VBG. 15 juni 2011. ZLTO gebouw Den Bosch. Dr. Henk C. van Latesteijn Werksessie VBG 15 juni 2011 ZLTO gebouw Den Bosch Dr. Henk C. van Latesteijn De Brandende Vraag Welke rol kunnen gemeenten spelen bij het vormgeven van een nieuwe relatie tussen stad en platteland? 1 Inspiratie

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken Kenniscentrum Duurzaam Verpakken 1. Aanleiding In de Raamovereenkomst 2013-2022 is in Artikel 4 afgesproken een Kennisinstituut op te richten (verder te noemen Kenniscentrum Duurzaam Verpakken [KCDV]).

Nadere informatie

Stichting Day for Change

Stichting Day for Change Day for Change Microfinanciering 'Microkrediet is geen panacee voor alles, er is veel meer nodig. Maar de gedachte die er aan ten grondslag ligt - niet geven maar lenen - moeten we veel breder verspreiden.

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Kennisdocument 1 Levensloop van een project

Kennisdocument 1 Levensloop van een project Kennisdocument 1 Levensloop van een project Inhoud De zes projectfases 5 1 - BELEIDSFASE 5 2 - IDENTIFICATIEFASE 6 3 - FORMULERINGSFASE 6 4 - CONTRACTFASE 7 5 - UITVOERINGSFASE EN MONITORING 7 6 - EVALUATIEFASE

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Met Fairtrade krijgen boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een eerlijke

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Stichting International Development Student Society Nederland. Beleidsplan 2014-2015

Stichting International Development Student Society Nederland. Beleidsplan 2014-2015 Stichting International Development Student Society Nederland Beleidsplan 2014-2015 Delft, juni 2014 Oosteinde 242a 2611 SV Delft +31 (0) 647434808 Kvk-nummer: 58297618 Fiscaal nummer: 852972076 Dossiernummer:

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

Inleiding. Waarom deze handleiding? Waarom een titel?

Inleiding. Waarom deze handleiding? Waarom een titel? Inleiding De Fairtrade Gemeente campagne groeit door het enthousiasme en de inzet van werkgroepen in heel Nederland. In de gemeenten die de titel Fairtrade Gemeente hebben of hiernaar streven, zijn werkgroepen

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

White Paper. Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden

White Paper. Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden en kansen door samenwerking van gemeenten Samen voor ons eigen. Inleiding Gemeenten kunnen bijna niet meer zonder elkaar. Bezuinigingen, efficiency en steeds

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

Klimaatakkoord Rijk en UvW

Klimaatakkoord Rijk en UvW Klimaatakkoord Rijk en UvW Politieke en beleidsmatige context (klimaatbeleid) Rafaël Lazaroms 25 mei 2010 1 Inhoud presentatie Voorstellen Internationaal en nationaal klimaatbeleid Positie waterschappen

Nadere informatie

Fietsen scoort voor een beter klimaat. www.fietsenscoort.nl

Fietsen scoort voor een beter klimaat. www.fietsenscoort.nl Fietsen scoort voor een beter klimaat www.fietsenscoort.nl Fietsen Scoort voor een beter klimaat Fietsen Scoort voor een beter klimaat is een landelijke campagne die het fietsen naar het werk stimuleert.

Nadere informatie

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Het jaarplan is opgebouwd aan de hand van een aantal onderdelen: Een reflectie op de activiteiten in 2014; De visie en doelstellingen binnen het jaarplan voor 2015;

Nadere informatie

Begeleidingsaanbod. Kerken voor de toekomst

Begeleidingsaanbod. Kerken voor de toekomst Begeleidingsaanbod Kerken voor de toekomst Hoewel de V-methode goed bruikbaar is als een zelf-doe-instrument, is het plezierig als zo nu en dan iemand van buiten meekijkt en meehelpt. Onze ervaring is

Nadere informatie

informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - Lbr. 14/086

informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - Lbr. 14/086 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - betreft ons kenmerk datum Voortgang informatieveiligheid ECLBR/U201402103 Lbr. 14/086 19 november

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

MAUTERI BELEIDSPLAN 2014-2015

MAUTERI BELEIDSPLAN 2014-2015 MAUTERI BELEIDSPLAN 2014-2015 Kijk met je hart, kijk verder dan je ogen zien Versie 28-12-2013 Auteur: Bettie Ratuhaling VOORWOORD Voorbij de horizon liggen kleine eilandjes als kiezelsteentjes verstrooid

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN CO₂ REDUCTIE TIMMERHUIS GROEP

COMMUNICATIEPLAN CO₂ REDUCTIE TIMMERHUIS GROEP COMMUNICATIEPLAN CO₂ REDUCTIE TIMMERHUIS GROEP 1. INLEIDING Dit communicatieplan is opgesteld in het kader van de CO₂ prestatieladder en het bewustwordingsproces van de CO₂ uitstoot van de Timmerhuis Groep.

Nadere informatie

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1 Subsidieaanvraag : oprichten buurtenergiebedrijf in de schilderswijk 1 s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling

Nadere informatie

Fietsen Scoort. www.fietsenscoort.nl

Fietsen Scoort. www.fietsenscoort.nl Fietsen Scoort www.fietsenscoort.nl Fietsen Scoort Fietsen Scoort is een landelijke campagne die het fietsen naar het werk stimuleert. Fietsen naar het werk heeft veel voordelen. Fietsen draagt bij aan

Nadere informatie

Integraal, sectoraal of per programma

Integraal, sectoraal of per programma Verslag VNG-bijeenkomst over effectieve overeenkomsten met werkgevers Zoetermeer, 19 december 2012 Bijeenkomst effectieve overeenkomsten met werkgevers Vanwege de energie die in bijeenkomsten van het bestuurlijk

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

COMPENSEER HIER JE CO 2 -UITSTOOT, HELP MENSEN DAAR AAN EEN COOKSTOVE

COMPENSEER HIER JE CO 2 -UITSTOOT, HELP MENSEN DAAR AAN EEN COOKSTOVE COMPENSEER HIER JE -UITSTOOT, HELP MENSEN DAAR AAN EEN COOKSTOVE COMPENSEER DE -UITSTOOT VAN JE ORGANISATIE, VERBETER HET KLIMAAT EN STEUN CLEAN COOKSTOVES 2 3 COOX4CLIMATE STAAT VOOR EEN KLIMAATNEUTRALE

Nadere informatie

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen!

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen! PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen! De doelstellingen van PROTOS zijn de armsten onder ons te voorzien van rechtvaardig, duurzaam en participatief drinkwater, water voor landbouw, en

Nadere informatie

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Afgelopen jaar bent u geïnformeerd over de mogelijkheden voor aanleg van glasvezel in de buitengebieden van de gemeenten Ommen en Hardenberg. In de tweede

Nadere informatie

Sector en keteninitiatieven

Sector en keteninitiatieven Sector en keteninitiatieven Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Auteur(s) Marco Vermeulen Kenmerk 1.D.1_1, 3.D.1_1, 3.D.1_2 en 3.D.2_1 Sector en keteninitiatieven Datum 13 maart 2015 Versie

Nadere informatie

Algemeen profiel bestuurskandidaat

Algemeen profiel bestuurskandidaat Algemeen profiel bestuurskandidaat Ieder bestuurslid heeft functiespecifieke taken. Daarnaast vervult hij taken in het algemeen belang van de afdeling of de regio. Elk bestuurslid is in die optiek bijvoorbeeld

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen DOCENTENHANDLEIDING Met opdrachten voor het digitale schoolbord Belangrijke thema s in praktische werkvormen Kinderrechtenlespakket: opzet en doelen Speciaal voor leraren van groep 7 en 8 stelt Stichting

Nadere informatie