DE IDEALE HU. FMR-editie 24/09/2013, Utrecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE IDEALE HU. FMR-editie 24/09/2013, Utrecht"

Transcriptie

1 DE IDEALE HU FMR-editie 24/09/2013, Utrecht

2 VERSLAG VAN DE DAG: 24/ BETROKKEN, BEVLOGEN EN VERNIEUWEND VOORWOORD INLEIDING DICK DE WOLFF 09/ 2013 Live Magazine: De Ideale HU - FMR-editie Deze dag is georganiseerd door de Faculteit Maatschappij & Recht i.s.m. Studium Generale Hogeschool Utrecht. Dit Live Magazine is een verslag van deze bijeenkomst. Grafisch ontwerp, uitgave en redactie O.K. PARKING Teksten Nynke de Jong Hanneke Hendrix Fotografie Tom Roelofs Rechten Overname teksten alleen in overleg met de uitgever. Aan de inhoud van dit magazine kunnen geen rechten worden ontleend. Tijdens een bijeenkomst brainstormen over de nieuwe FMR. Hoe gaan we de faculteit vormgeven in deze tijden vol verandering? En nu er verhuisd moet worden naar de Daltonlaan? Kan meer professionele ruimte voor docenten en meer resultaatverantwoordelijkheid in docententeams, bijdragen aan verbetering van de onderwijskwaliteit. En hoe dan? Wat verwacht de student van de docent? En wat verwachten zij van het management? En andersom? Veel vragen om eens met zijn allen de tanden in te zetten. En dat deden we, op 24 september. Met betrokken, bevlogen medewerkers en studenten. Het resultaat van al die gesprekken vindt u in dit Live Magazine. Om nog eens rustig na te lezen. En om te gebruiken als geheugensteuntje bij het zetten van die nieuwe stappen. Op weg naar dat nieuwe onderwijs van die vernieuwde faculteit. Live Magazines is een geregistreerd merk en concept van O.K. PARKING. fmr_lm_0913_okp 3

3 WE HEBBEN EEN PRACHTIGE WERELD TE BEREIKEN. VOORWOORD DEEL 1 - DE STAND DICK DE VAN WOLFF ZAKEN Team 2.0. Een schitterende term, maar waarom zijn we er eigenlijk aan begonnen? Een terechte vraag van Joost de Bruin aan faculteitsdirecteur Maarten Hageman. Omdat we met steeds minder middelen steeds meer moeten doen, steekt Hageman van wal. Omdat het geld dat we krijgen steeds meer wordt gekoppeld aan de resultaten die we halen. Dat zijn de politieke ontwikkelingen van de afgelopen jaren, maar Team 2.0 is ook gestuurd door het onderzoek van de Commissie Gispen, die onderzoek deed naar hoe de kwaliteit van het onderwijs en de onderwijsorganisatie op de HU verbeterd kan worden. Het bleek dat het gebrek aan ruimte voor de professionals het grote probleem is. Men krijgt te weinig vrijheid en er is te weinig binding binnen de docententeams. Vandaar dat wij nu gaan werken in teams. Teams die met elkaar doelen stellen, resultaten halen, feedback geven en daardoor meer ruimte geven. En dat alles met minder managers. Het geld dat we daarmee vrijspelen gaat allemaal naar het primair onderwijs. De Participatiemaatschappij begint op de FMR Het is een nationale trend: meer zelf doen en minder opgelegd krijgen. De participatiemaatschappij waar onze Koning in de Troonrede over sprak. Joost de Bruin is er een beetje sceptisch over: Is de ruimte voor professionele teams niet vooral ingegeven door bezuinigingen? Maar dit spreekt Maarten tegen: Als het niet had gehoeven, hadden we het nog doorgevoerd. We doen dit niet alleen omdat er bezuinigd moet worden. Want we besparen nu geld 4 5

4 wat meteen naar het onderwijs gaat. Dat klinkt goed. Maar zo n verandering voer je niet door zonder strubbelingen. Waar is nu het meeste rumoer over? De managementtaken die nu overgelaten worden aan het team, bijvoorbeeld. Dat is wennen voor oudere docenten die ineens dingen moeten doen die ze voorheen aan een manager overlieten. Daaraan wennen kost tijd, erkent Maarten. Maar we moeten er samen even doorheen: We hebben een prachtige wereld te bereiken met elkaar. Er zijn emoties en onzekerheden en daar moeten we niet aan voorbijgaan. Dit heeft tijd nodig. Een rondje door de zaal Want wat vinden de studenten en docenten eigenlijk van deze nieuwe ontwikkelingen? Wat zijn hun vragen? Hoogste tijd voor een rondje door de zaal: Wat zijn eigenlijk die resultaten waar jullie het telkens over hebben? vraagt Aart van der Maas van de opleiding CMV zich af. Het antwoord van Hageman is tweeledig: Het gaat om de resultaten die de overheid van ons verwacht, bijvoorbeeld op het gebied van uitval. En het gaat om de resultaten die we als teams verwachten. Waar ligt de ambitie van het team? Daar kan Van der Maas mee leven. Wel wil hij graag weten of het erg is als teams al begonnen zijn met het in eigen handen nemen van de regie. Wij zijn namelijk al bijna een jaar bezig met het scenario zoals de faculteit dat graag ziet. Als andere teams hiervan willen leren, kan men onze casuïstiek gebruiken. Hageman reageert verheugd: Zolang jullie team goede afspraken met de onderwijsmanager maakt en de wensen van de buitenwereld en de Social Work-partners meeneemt bij het ontwikkelen van het onderwijscurriculum, juich ik het initiatief alleen maar toe. Ton van Zuuren van HU Amersfoort heeft een vraag over het management: Om een verandering in werking te zetten heb je wel een specifiek soort management nodig. Het veranderproces moet wel goed geleid worden. Maarten beaamt dit: Daarom hebben we ook gekeken naar wat voor soort management nodig is om tot optimaal functionerende professionele teams te komen. Daar hebben we stevige en vaak moeilijke keuzes in moeten maken en van mensen afscheid moeten nemen. Maar we hebben nu een team staan dat dit proces goed gaat begeleiden. Het centrale thema hierbij is volgens Maarten Hageman Co-creatie. We slaan samen deze weg in. Wat zijn de doelen? Wat is de rolverdeling? Daar moeten we samen uitkomen, drukt Hageman ons op het hart. Zoeken naar onderwijs dat past bij onze tijd Team 2.0 leeft onder de studenten en de medewerkers. Eén voor één gaan de handen omhoog. Hoe worden de overgebleven managers ingezet? Welke taken gaan er van de managers over naar de teams? Vragen waar Maarten soms snel antwoord op geeft en die soms worden bewaard voor het volgende deel van het programma. Marco Verstralen van HU Amersfoort geeft ons in ieder geval nog een pluim: We zijn zoekende, maar ik vind het goed dat we zoeken naar onderwijs dat beter past bij deze tijd. WE SLAAN SAMEN DEZE WEG IN. 6 7

5 8 LIVE MAGAZINE: LERAAR JUNI

6 IN DE PAUZE ZEG! HOE RAAKT U HIER EIGENLIJK VERZEILD? Ilona ter Mors (eerstejaars CMV): Mijn studieloopbaanbegeleider vroeg me of ik mee wilde naar deze bijeenkomst, en omdat ik eerstejaars ben vond ik het interessant om mee te gaan. Zo kan ik het systeem aftasten, kijken hoe de samenwerking onderling in zijn werk gaat. Leer ik meteen hoe het een beetje in elkaar steekt. Robert Feith (manager Social Work te Amersfoort): Ik kom vandaag voornamelijk om te luisteren, ik ben namelijk één van die managers waar ze het steeds over hebben (lacht). En ik hoop dat we vanavond kunnen vaststellen wat de issues zijn waar we het over hebben. Francien Bruggink (Docent en supervisor SPH): Ik kom vandaag vooral om te ontmoeten en om ervaringen uit te wisselen. Ik zei net tijdens het broodje, dat het soms voelt alsof we willen dat een kind snel volwassen wordt. Dat we het daarom bij de ouders weghalen en die dan weer vervangen door een voogd. De vele veranderingen maken iedereen een beetje onrustig en dat is ook logisch. Maar dan hoor ik net tijdens het openingsgesprek dat ze in CMV al begonnen zijn met het doorvoeren van veranderingen, en dan ben ik blij om dat te horen. Yasmin Essaidi en Safiye Dagdeviren (Studenten Recht): We zijn hier als klassenvertegenwoordigers, maar ook om te kijken hoe het nu gaat tussen docenten, studenten en management. Soms zijn we wel eens ontevreden over alle regeltjes die er zijn. In de praktijk merken we dat een regel die in het leven geroepen is om studenten beter te laten studeren, juist demotiverend werkt, zoals regels omtrent aanwezigheid. Sommige studenten vallen daardoor buiten de boot. 10 LIVE MAGAZINE: LERAAR JUNI 2013 LIVE MAGAZINE: LERAAR JUNI

7 TEAM 2.0 IN DE PRAKTIJK Hoe kan meer professionele ruimte in docententeams de onderwijskwaliteit verbeteren? 12 13

8 Na de toelichting van Maarten Hageman is het tijd om te kijken hoe Team 2.0 in de onderwijspraktijk werkt. Hiervoor worden de NSE-uitkomsten van afgelopen zomer als uitgangspunt genomen. Welke acties kunnen docenten samen met studenten ondernemen om de waardering van studenten te verhogen? Wat kan men zelf en waar moeten het management en de ondersteunende diensten de teams ondersteunen? Aan vijf volle tafels gaat een mix van docenten, studenten en managers in gesprek over verschillende thema s. Zo heeft tafel 1 docentkwaliteit, behandelt tafel 2 het wel en wee rondom het bekendmaken van de cijfers, praten ze aan tafel 3 over de stagebegeleiding, aan tafel 4 over onderwijsevaluaties en het terugkoppelen daarvan en aan de laatste tafel wordt gepraat over de aanpak van de communicatie rond de huisvesting. Per thema wordt gekeken hoe men studenten beter kan bedienen vanuit de opleidingen. In eerste instantie krijgen docenten en studenten de opdracht te bepalen wat men wil veranderen en welke rol zij zelf hebben in de kwaliteitsverbetering. In het tweede gedeelte wordt er juist gepraat over wat men nodig heeft van de managers en de ondersteunende diensten. Het systeem Aan Tafel 2 steekt men meteen van wal. Binnenkort hebben wij een gesprek over Osiris aangevraagd, want het is zó n dichtgetimmerd systeem. Dat is lastig. Als iemand één foutje maakt, is het meteen voor zowel student áls voor docent vervelend. Er wordt geknikt. Een collega vroeg me of ik alsjeblieft niet meer tijdens lessen de punten wilde invoeren, want dan kregen de studenten een sms en dan was er meteen flinke beroering in de groep. Het frustreert soms dat het systeem leidend lijkt. Creatief denken en denken in het systeem botst nog al eens, zegt een docent. En dan wint het systeem meestal. Soms is het lastig dat de onvrede over hoe lang het duurt gaat rondzingen in de gangen. Dan blijkt bijvoorbeeld dat er helemaal niet duidelijk gecommuniceerd is dat het HET FRUSTREERT SOMS DAT HET SYSTEEM LEIDEND LIJKT drie weken duurt voordat je je cijfer krijgt. Dan is iedereen ontevreden, oppert iemand. Maar dan blijkt later dat het pas een week geleden is dat het tentamen gemaakt is. Ik wil wel verantwoording nemen voor hoe lang het duurt, maar het is er lastig om tegen het spreekwoordelijke geroezemoes op te boksen. Communicatie vanuit management en docenten is dus belangrijk. Een student merkt op dat de punten bijvoorbeeld ook op vaste tijdstippen vrijgegeven zouden kunnen worden. Tijd is immers een subjectieve ervaring, zegt hij erbij. Verhuisstress Bij Tafel 5 kletsen de deelnemers al lekker door elkaar. Verhuizen is normaalgesproken leuk, wordt er gezegd. Ja, en stressvol. Er wordt geknikt. Ik ben in ieder geval blij dat ik het niet hoef te regelen. Ze hebben het dan ook over een onderwerp dat hen allemaal zeer aan het hart gaat: de verhuizing naar het nieuwe gebouw aan de Daltonlaan. Ik weet nog helemaal niet wat we eigenlijk gaan doen, verzucht een docente. Maar wat weet de rest eigenlijk van de verhuizing? De studenten aan tafel kunnen zich nog geen voorstelling maken van het nieuwe gebouw. Er zijn wel rondleidingen geweest, maar daar heeft lang niet iedereen aan meegedaan. De verhuizing is iets van ons allemaal, zegt een docent. Studenten en docenten moeten daarom meer verantwoordelijkheid krijgen. Kunnen we niet twee weken lang samen met elkaar verhuizen? Dan raken we in gesprek over waar we naartoe gaan, en hoe we ons nieuwe gebouw gaan inrichten. Dan wordt de Daltonlaan iets van ons allemaal. Het is duidelijk dat er hier veel creatievellingen aan tafel zitten. De inwijding van de nieuwe locatie lijkt dus wel goed te komen, maar hoe zit het met de studenten? Vooral voor de eerstejaars kan het heel verwarrend zijn. Ze zijn al niet zo bekend in Utrecht en op de Uithof. Laat van die Bodywarmers rondlopen, net als op de Open Dag, die je de weg kunnen wijzen en kunnen helpen op de nieuwe locatie, oppert een student. Bodywarmers, oftewel jongens en meisjes die je precies kunnen vertellen waar die ene docent nu zijn lokaal heeft, en waar de technische dienst zit. Duidelijkheid voor de studenten is dus een must. Je kunt de verhuizing gewoon ondergaan, stelt iemand, maar je kunt er ook iets leuks van maken. Maarten Hageman, die namens het management bij deze groep zit, beaamt dat: Dit kan de leukste tijd worden voor ons. De saamhorigheid die we ervaren, meer betrokkenheid bij elkaar, minder processen. Ik denk dat we hier later met veel plezier op terugkijken. Face-to-face Aan Tafel 3 worden veel ervaringen uitgewisseld over hoe de stagebegeleiding gaat. Veel misverstanden en onvrede lijken toch voort te komen uit dingen die net even mis gaan in de communicatie. Een student kan niet meer zomaar een heel jaar gevolgd worden, zegt een student. Terwijl daar soms wel behoefte aan is. De docenten kunnen zich daarin vinden. Graag had iedereen meer tijd en meer geld. De ideale vraag, gooit iemand in de groep. Wat heb je nodig tijdens je stage om de juiste stappen te zetten? Ik denk dat er meer gebruik gemaakt moet worden van de digitale middelen die we hier 14 15

9 hebben, antwoordt een student. MWD heeft bijvoorbeeld ook een Facebookgroep. Dat is heel handig. Daar kun je gewoon allerlei dingen ingooien. Misschien is dat niet zo officieel, maar het voelt heel bereikbaar. Misschien is dat ook wel een idee omdat stagespecifiek ook te doen. Want zo ben je als docent veel gemakkelijker te bereiken. Er wordt enthousiast geknikt. Is voor stagebegeleiding wel face-to-face-contact nodig volgens jullie? vraagt een docent. De tafel wordt enthousiast. Vooral voor het begin en het eind, ja, zegt een student. Maar het middenstuk zou best door een Skype-gesprek kunnen worden vervangen. Iedereen praat enthousiast door elkaar. Voor de studenten die gewoon goed op de rit zitten zou dat een ideale oplossing kunnen zijn, is de consensus aan de tafel. Een goed plan dus! Er komen nog meer goeie ideeën tijdens het gesprek. Zo zou je de afstand tussen docenten, studenten en management misschien wel kunnen verkleinen door borrels te organiseren. Dan is er alleen iemand nodig die iedereen daar enthousiast voor krijgt! roept iemand aan tafel. Of ben ik nou te optimistisch? Er wordt luid gelachen. De kracht van teamgenoten Ondertussen is Tafel 1 even een stukje verderop gaan zitten, zodat ze nog beter met elkaar in discussie kunnen gaan. Over docentkwaliteit. Hoe kun je studenten gebruiken om tot een betere docentenkwaliteit te komen? Een van de docenten neemt het woord: Als docent moet je je blijven ontwikkelen. Dat doe je door jezelf in wisselende omstandigheden te brengen. Door te experimenteren met collegevormen, bijvoorbeeld. Binnen de klas of buiten de klas. Hoorcolleges voor een paar honderd man en supervisie met maar drie studenten. Dat prikkelt mij om mezelf te ontwikkelen. Dat zijn mooie woorden, maar, zo stelt zijn collega: Je bent als docent geen alleskunner. Kijk dus ook waar je kwaliteiten liggen. De docent moet ingezet worden op zijn excellentie. En die sterke punten moeten binnen het team dus ook helder zijn. Weet wat de kracht is van je teamgenoten. Iets anders wat ook telkens terugkomt, is het contact tussen docent en student. Een studente, neemt het woord: Ik waardeer het wanneer een docent me bij naam kent. Dat voelt vertrouwd. De docenten snappen haar opmerking. Maar hoe zorg je ervoor dat je zulk contact hebt met je studenten? Een optie die genoemd wordt, is hoorcolleges afwisselen met werkcolleges: in werkcolleges kun je meer persoonlijke aandacht geven. In hoorcolleges grote lijnen geven en praktijkvoorbeelden. Je kunt al die kwaliteiten hebben, stelt een docente, maar ook al zou je al die kwaliteiten hebben, weet ik niet of je altijd hoog zou scoren. Je moet ook weten dat je als docent ook een rolmodel bent. Je persoonlijkheid telt ook mee. Je persoonlijkheid is je instrument. Je persoonlijkheid. Een lastig iets om aan te werken. Het geeft wel aan hoe lastig het onderwerp docentkwaliteit is. Zelfsturing Ondertussen aan Tafel 4 heeft men het over hoe je nu het onderwijs het beste kunt evalueren. Als je niks hoort dan zal het wel goed gaan, zeggen ze vaak. Maar daar geloof ik niet zo in. Dan worden die formulieren maar even snel-snel ingevuld, en dan heb je nog geen goed beeld. Stel dat jij dat aan zou moeten pakken? vraagt een manager. Vanuit de 2.0-gedachte? Een docent antwoordt: Het probleem zit soms in het ideaal van zelfsturende teams. Wie gaat wat dan beslissen? Daar ben ik serieus heel benieuwd naar! Hoe krijg je consensus als je met een heel team iets moet besluiten? Maar je leert je studenten dat toch ook? zegt een student. Het is even stil. Er wordt besproken over hoe je mogelijk de evaluaties persoonlijker kan maken. Dan vullen ze niet zomaar hap-snap een lijstje in, maar dan vraag je ze direct naar wat ze echt vinden. Nu begint iedereen te knikken. Als er tijdig en persoonlijk geëvalueerd wordt, dan kun je veel gerichter kijken naar wat er waar precies mis is. En zo is het ook weer gemakkelijker om alle feedback concreet te maken en vervolgens weer terug te koppelen. Eind goed Uiteindelijk gaat het toch om het persoonlijke en om communicatie, wordt er later bij de borrel gezegd. En zo is het ook. Of het nu live is, via Skype, op Facebook of, zoals nu, tijdens een borrel op de Ideale HUsessie

10 HET AFRONDEN VAN HET TAFELGESPREK TOT SLOT Per tafel zijn er uiteindelijk een aantal punten geformuleerd waar zowel docenten, studenten als management zich in kunnen vinden. Er is verwoed gediscussieerd, maar nu iedereen met een borrel in de hand zit, is het tijd om eens van elkaar te horen wat er naar boven is gekomen. Uit iedere groep komt een student als afgevaardigde naar voren om het woord te doen. En Maarten Hageman sluit de avond af. Later zal blijken dat dit onze mooiste tijd is geweest. Tafel 4 Onderwijsevaluaties Live feedback regelen. Maak het persoonlijker voor de studenten. Tafel 5 Aanpak communicatie huisvesting Saamhorigheid binnen de faculteit ook binnen de verhuizing waarborgen. Leuke en creatieve acties organiseren om de verhuizing aangenamer te maken. De volgende notities werden per tafel geopperd: Tafel 1 Docentkwaliteit Meer aandacht voor didactiek, praktijkervaring en communicatie tussen docent en student. Tafel 2 Bekendmaking van de cijfers Communicatie naar studenten moet transparanter. Ze weten niet van de drie weken-regel. Als het inleveren van de cijfers te lang duurt, moeten de teamleden onderling elkaar daarop aan kunnen spreken. Tafel 3 Stagebegeleiding Middenevaluatie via skype, communicatie tussen docent en student via sociale media. En geld voor een borrel vrijmaken misschien? Een opvallende conclusie van de avond? De meeste tafelteams hebben het management eigenlijk amper nodig om tot onderwijsverbeteringen te komen. Wel is soms hulp van ondersteunende diensten nodig (Sharepoint, OSIRIS). En uiteraard is het voor teams ook prettig als bij twijfel of discussie soms iemand het kader aangeeft, een knoop doorhakt of slecht nieuws-gesprekken voert. Maar het merendeel van het onderwijsproces en de contacten met studenten kan door de docententeams prima zelf georganiseerd worden. Zo blijkt bij de praktijkoefening Team 2.0 misschien al een stuk dichterbij dan wanneer de deelnemers hier de meer theoretische discussie over voeren

11

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit.

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Goed, duidelijke manier van les geven Goed en zinvol. Goed

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Presentatie Feedback. Door: Tim Janssen Klas: GDD1A

Presentatie Feedback. Door: Tim Janssen Klas: GDD1A Presentatie Feedback Door: Tim Janssen Klas: GDD1A Inhoud Reflecties Voorbereiding presentatie Reflecties Silver Huber: Breakdance Goede duidelijke presentatie. Heel helder en goed te horen. Leuk dat ie

Nadere informatie

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets.

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets. Een stedentrip is wat Giga (28) het liefste doet tijdens zijn vakanties: het lijstje van steden die hij dit jaar nog gaat bezoeken is enorm; Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Antwerpen, Brugge, Gent, Praag,

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

TRAINING WERKBEGELEIDING

TRAINING WERKBEGELEIDING TRAINING WERKBEGELEIDING Door Martje Kuijlenburg Student no: 500618854 Jaar 3 Hogere Beroepsopleiding Verpleegkunde In opdracht van: de Hogeschool van Amsterdam Docent: Yvonne van Marle INHOUDSOPGAVE Inleiding...

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

BPV-praktijkboek. Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent

BPV-praktijkboek. Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent BPV-praktijkboek Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent Crebocode 90440, dossier 2013-2014 Bedrijfsnaam :. Naam Student : Cohort :.. Wat is een BPV werkboek Dit BPV werkboek maakt onderdeel uit van de Opleiding

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Nieuwsbrief 14, september 2010

Nieuwsbrief 14, september 2010 Stichting WoonMere Nieuwsbrief 14, september 2010 Redactie: Mariska Elfrink Hallo allemaal, Eindelijk is het dan gebeurt: we zijn verhuist naar ons eigen appartement! Inmiddels wonen we hier alweer een

Nadere informatie

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Bijlage 3 Materiaal Workshop Studiekeuze (1,5 uur) werkboek voor leerlingen Centrum voor Studie en Loopbaan, Vrije Universiteit Amsterdam Inhoudsopgave

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Mijn lichaam is goed! Doe-opdrachten rond lichaamsbeeld voor 5-6 BaO

Mijn lichaam is goed! Doe-opdrachten rond lichaamsbeeld voor 5-6 BaO Mijn lichaam is goed! Doe-opdrachten rond lichaamsbeeld voor 5-6 BaO Hieronder vind je een lesvoorbereiding voor twee lesuren rond lichaamsbeeld bij kinderen van 10 tot 12 jaar. Het bevat verschillende

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs

Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs Inleiding Een beeldcoach filmt een aantal leraren op een leerplein. Toevallig komen twee leraren tijdens dat filmen opeenvolgend bij dezelfde leerling

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

Culturele en Maatschappelijke Vorming. CMV voltijd de opleiding en het werkveld.... van mensen zonder werk ondernemers maakt

Culturele en Maatschappelijke Vorming. CMV voltijd de opleiding en het werkveld.... van mensen zonder werk ondernemers maakt Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd de opleiding en het werkveld... van mensen zonder werk ondernemers maakt Culturele en Maatschappelijke Vorming (CMV) voltijd Samenleven in buurt en stad,

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Handleiding Docenten/Begeleiders

Handleiding Docenten/Begeleiders Handleiding Docenten/Begeleiders In dit document vindt u een aantal handige tips en wetenswaardigheden die van pas kunnen komen wanneer u het invullen van de JOB-monitor klassikaal begeleidt. 1. Algemene

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

III. Schakelen tussen communciatieniveaus

III. Schakelen tussen communciatieniveaus III. Schakelen tussen communciatieniveaus Herkent u de volgende situaties? o 'Nu heb ik al een paar keer aan mijn medewerker gevraagd of hij uit wil leggen wat er precies aan de hand is; maar hij geeft

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Februari 2012 Workshop Eviont

Februari 2012 Workshop Eviont Het Brein heeft een doel nodig! Februari 2012 Workshop Eviont Het Brein heeft een doel nodig! Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE...2 LEESWIJZER...3 INLEIDING...4 STAP 1: HET KADER...5 STAP 2: STATE, GEDRAG EN

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

1. De hulp/zorg op de zorgboerderij verloopt naar mijn wens. 2. Op de zorgboerderij krijg ik de hulp/zorg die ik nodig heb.

1. De hulp/zorg op de zorgboerderij verloopt naar mijn wens. 2. Op de zorgboerderij krijg ik de hulp/zorg die ik nodig heb. Uitslag tevredenheidsonderzoek Kinderen/ouders/verzorgers 2015 Deelname: 19 ouders/verzorgers van de kinderen die bij ons begeleiding ontvangen hebben het onderzoek ingevuld en retour gestuurd. Van de

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

atheneum technasium havo havo/vmbo-t

atheneum technasium havo havo/vmbo-t technasium /vmbo-t Tijd voor jouw toekomst Het is bijna zover: je zegt je basisschool gedag en je gaat een nieuw avontuur aan op het voortgezet onderwijs. Het is tijd om te ontdekken en te leren wat jíj

Nadere informatie

Aan het begin van het interview zelf kan het goed zijn om te zeggen dat er geen goede of foute antwoorden zijn. Stel je open en uitnodigend op.

Aan het begin van het interview zelf kan het goed zijn om te zeggen dat er geen goede of foute antwoorden zijn. Stel je open en uitnodigend op. 1 Beste interviewer, Leuk dat je een iemand of aantal mensen in je omgeving wilt gaan interviewen. Om je een handvat te geven zetten we hieronder een paar dingen op een rijtje. Het format van het interview

Nadere informatie

Acht leesadviezen voor thuis

Acht leesadviezen voor thuis Acht leesadviezen voor thuis Advies1 Advies 2 Advies 3 Advies 4 Advies 5 Advies 6 Advies 7 Advies 8 Overleg met uw kind over de tijdstippen waarop er het best kan worden ge. Als uw kind daarin inbreng

Nadere informatie

NOOIT GENOEG DE KWETSBAARHEID VAN

NOOIT GENOEG DE KWETSBAARHEID VAN TEKST: Annick Geets DE KWETSBAARHEID VAN NOOIT GENOEG Kwetsbaarheid is niet een kwestie van winnen of verliezen, maar een kwestie van inzien en accepteren dat beide bij het leven horen. Een kwestie van

Nadere informatie

Preek zondag 45, voor 5 januari 2014 morgendienst, aangepast voor doven en slechthorenden, doop jongen 1, nr 438, JWB.

Preek zondag 45, voor 5 januari 2014 morgendienst, aangepast voor doven en slechthorenden, doop jongen 1, nr 438, JWB. Preek zondag 45, voor 5 januari 2014 morgendienst, aangepast voor doven en slechthorenden, doop jongen 1, nr 438, JWB. Lied ivm overlijden Gk 172:2 (wijs Ps 92) Votum en zegengroet Zingen Lb 293:1,3,4

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Toetsopdracht. Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2

Toetsopdracht. Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2 Toetsopdracht Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra Studentnummer: 500646500 Klas: 2B2 Datum: 8 januari 2013 Reflectieverslag over het functioneren in MPB groep Laat ik beginnen met

Nadere informatie

Leer hoe je effectiever kunt communiceren

Leer hoe je effectiever kunt communiceren Leer hoe je effectiever kunt communiceren De kracht van geweldloze communicatie Hoe vaak kom je in een gesprek terecht waarin je merkt dat je niet meer zegt wat je wilt zeggen; dat je iets doet wat de

Nadere informatie

MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING

MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING 2016 OPLEIDING TOT ERVARINGSDESKUNDIGE MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING UIT EIGEN ERVARING Inge Mol Ik wil mijn stem laten horen. In het werkveld wordt er steeds meer gebruik gemaakt van kennis

Nadere informatie

Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding

Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding Inleiding De checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F is ontwikkeld voor leerlingen die moeten leren schrijven op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Onderwijs met hoofd en hart

Onderwijs met hoofd en hart Als ik hier een diploma kon halen was ik het liefst hier gebleven Onderwijs met hoofd en hart www.altra.nl minigids_school2care.indd 1 18-06-15 14:22 Beste leerling, welkom bij School2Care! School2Care

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Waarde-volle zorg is ook nog JONG!

Waarde-volle zorg is ook nog JONG! Waarde-volle zorg is ook nog JONG! LOC maakte een nieuwe visie op de zorg. Die heet Waarde-volle zorg. Allerlei mensen herkennen zich daar in. Dat komt doordat die gaat over dingen die voor ons allemaal

Nadere informatie

Als ik hier een diploma kon halen was ik het liefst hier gebleven ONDERWIJS MET HOOFD EN HART WWW.ALTRA.NL

Als ik hier een diploma kon halen was ik het liefst hier gebleven ONDERWIJS MET HOOFD EN HART WWW.ALTRA.NL Als ik hier een diploma kon halen was ik het liefst hier gebleven ONDERWIJS MET HOOFD EN HART WWW.ALTRA.NL Beste leerling, welkom bij School2Care! CoachJ Je coach is de komende tijd je steun en toeverlaat.

Nadere informatie

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment MBO en HBO studenten 3 de en 4 de jaars, HBO studenten verkorte opleiding en cursisten vervolgopleidingen Jeroen Bosch Ziekenhuis 1 Juni 2014, Jeroen

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Johannes 15:1-10. Colofon. Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW

Johannes 15:1-10. Colofon. Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW Johannes 15:1-10 preek Johannes 15:1-10 Colofon Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW orde morgendienst welkom zingen Psalm 84,2.5 Psalm 36,2.3 stil gebed votum en groet zingen Opwekking

Nadere informatie

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum:

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: O&O-competentietest Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: Ontwikkeld door Expertisecentrum technasium Januari 007 Vormgeving

Nadere informatie

Daten is weten. Resultaten van een onderzoek in de gemeente Roosendaal onder jongeren over de transitie jeugdzorg

Daten is weten. Resultaten van een onderzoek in de gemeente Roosendaal onder jongeren over de transitie jeugdzorg Daten is weten Resultaten van een onderzoek in de gemeente Roosendaal onder jongeren over de transitie jeugdzorg Roosendaal: een gemeente met een missie Net als elke andere gemeente in Nederland krijgt

Nadere informatie

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels 360 feedback 3.1 Student: M. camp Studentnummer: 11099003 Klas: WDH31 Datum: 2-02-2014 Personen welke de formulieren hebben ingevuld: - M. Camp - Menno Lageweg - Ir. S.W.L. van Herk - D.J. Jager M. Camp

Nadere informatie

Wij weten hoe het voelt

Wij weten hoe het voelt www.freya.nl Twitter: @Freya_NL facebook.com/freyanl Wij weten hoe het voelt Om je heen lijkt iedereen zomaar kinderen te krijgen. Bij jou blijft die zo gewenste zwangerschap uit. Bij Freya weten we als

Nadere informatie

Vriendschap, een digitale dimensie. De docent aan het. Social media in de les Wat willen leerlingen?

Vriendschap, een digitale dimensie. De docent aan het. Social media in de les Wat willen leerlingen? Vriendschap, een digitale dimensie De docent aan het woord Social media in de les Wat willen leerlingen? I like! Wanneer iemand zegt, I like, legt eigenlijk de grootste groep mensen toch wel de link met

Nadere informatie

ze er iets gewichtigs mee wil aangeven, al is het nooit duidelijk haar schouders reikte, is nagenoeg gehalveerd. Een simpele

ze er iets gewichtigs mee wil aangeven, al is het nooit duidelijk haar schouders reikte, is nagenoeg gehalveerd. Een simpele En, wat vind je? Hoe bedoel je, wat vind ik? Mijn haar. Kijk nou even. Mark kijkt op van zijn scherm. Yvonne staat in de deuropening van de woonkamer, een bakje yoghurt in haar hand. Ze beweegt niet. Ze

Nadere informatie

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot 2012-2013 Opleiding tot ervaringsdeskundige Mensen met een licht verstandelijk beperking Uit eigen ervaring... Ik wil mijn stem laten horen, in een groot aantal werkvelden wordt er steeds meer gebruik

Nadere informatie

Wat wil jij? Wat wil ik?

Wat wil jij? Wat wil ik? Alle formulieren bij het boek Wat wil jij? Wat wil ik? ALLE PAGINACIJFERS KOMEN OVEREEN MET DE PAGINANUMMERS IN HET BOEK UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER eens oneens 1 Ik vind mijzelf aantrekkelijk

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt?

Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt? Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt? Peter den Boer Esther Stukker Lectoraat keuzeprocessen ROC West-Brabant Opzet workshop 1. Introductie en voorstellen 2. U (kort) 3. Presentatie

Nadere informatie

SAMEN WERKT HET TIPS VAN KINDEREN VOOR DE NOORDZEE IN 2050

SAMEN WERKT HET TIPS VAN KINDEREN VOOR DE NOORDZEE IN 2050 SAMEN WERKT HET TIPS VAN KINDEREN VOOR DE NOORDZEE IN 2050 18 JUNI 2014 Den Haag, 18 juni 2014 Geachte Minister, Wij zijn kinderen van groep 8D van R.K. de Paradijsvogel in Den Haag. Samen met de Missing

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

screensh Spreken met je Vader Het gebed dat Jezus leert Wie bidt tot wie?

screensh Spreken met je Vader Het gebed dat Jezus leert Wie bidt tot wie? 110 Hoofdstuk 18 Bidden Ik probeer het wel: elke dag bidden, maar soms komt het er gewoon niet van. Vaak weet ik niet goed wat ik moet bidden. En hoort God me wel? Doet Hij wel iets met mijn gebed? screensh

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

The University Hospital of Crete

The University Hospital of Crete The University Hospital of Crete In Heraklion, Griekenland Snuffel stageverslag Snuffel stageverslag November/december 2012 The University Hospital of Crete Student: Bonnie Oosterveld Nummer: 10004726

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie