We doen het samen. Nota Mantelzorg en Vrijwillige inzet Datum: oktober 2015 Afdeling: Samenlevingszaken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "We doen het samen. Nota Mantelzorg en Vrijwillige inzet 2016-2019. Datum: oktober 2015 Afdeling: Samenlevingszaken"

Transcriptie

1 We den het samen Nta Mantelzrg en Vrijwillige inzet Datum: ktber 2015 Afdeling: Samenlevingszaken

2

3 Inhudspgave Inleiding... 2 Hfdstuk 1: Kaders nta Wettelijk kader Beleidsmatig kader Financieel kader... 6 Hfdstuk 2: Mantelzrg... 7 Hfdstuk 3: Nieuw mantelzrgbeleid Overwegingen vr nieuw beleid Nieuw beleid Verblijden Vinden Verbinden Versterken Verlichten Hfdstuk 4: Vrijwillige inzet Hfdstuk 5: Nieuw beleid vrijwillige inzet Overwegingen vr nieuw beleid Nieuw beleid Verblijden Vinden Verbinden Versterken Verlichten Hfdstuk 6: Mnitring Hfdstuk 7: Actieplan Bijlage(n)... 37

4 Inleiding Onze hedendaagse samenleving kan niet znder de (belangelze) inzet van mantelzrgers en vrijwilligers. Samen helpen zij burgers, dr infrmele zrg en activiteiten, m deel te kunnen (blijven) nemen aan de samenleving en m zelfredzaam te zijn. De inzet van mantelzrgers en vrijwilligers is met de kmst van de drie decentralisaties per 1 januari 2015 ng belangrijker gewrden. Van burgers wrdt verlangd dat zij ter vrkming van de steeds verder stijgende prfessinele zrgksten, waar mgelijk k zelf een bijdrage/inspanning leveren aan de ndersteuning en participatie van (hulpbehevende) burgers. Dit vraagt m een transfrmatie van het sciale dmein, waarin kwaliteit en hudbaarheid van de zrg hand in hand gaan met het vergrten van de betrkkenheid van de samenleving. De ndzakelijke transfrmatie vraagt van de gemeente m nieuw beleid p te stellen vr mantelzrg en vrijwillige inzet. Met deze transfrmatie zal het aantal en de inzet van mantelzrgers en vrijwilligers in de kmende jaren tenemen. Andere redenen vr het ntwikkelen van (nieuw) beleid zijn: Dr de decentralisaties is de relatie tussen mantelzrgers en gemeente veel directer gewrden. Waar mantelzrgers eerder vr hun ndersteuning veelal een berep deden p de landelijke verheid (gebaseerd p landelijke wetgeving), is de gemeente nu primair verantwrdelijk vr het vrkmen van verbelasting nder mantelzrgers en cntinuering van hun inzet vr naasten. Dit is k vertaald in de Wet maatschappelijke ndersteuning (Wm) 2015, die met name vraagt m een verbetering en verbreding van het aanbd en een betere infrmatievrziening aan mantelzrgers dr de lkale verheid. De gemeentelijke beleidsntitie Mantelzrgndersteuning 2011, die bedeld was tt aan de decentralisaties, det niet langer recht aan deze veranderde rl van de gemeente en ndzaakt tt het frmuleren van nieuw beleid rnd mantelzrg. Dr de decentralisaties neemt de rl van vrijwillige inzet de kmende jaren te. Ok dit is vertaald in de Wm De decentralisaties zijn gepaard gegaan met frse krtingen p het budget, waardr gemeenten met nieuwe, innvatieve plssingen meten kmen m vldende en adequate ndersteuning vr haar inwners te realiseren. Gemeenten den daarbij een berep den p de kracht van de samenleving. Vrijwillige inzet is één van de belangrijkste vrmen hiervan. Vrijwilligers ndersteunen veel initiatieven en activiteiten in de samenleving. Dit gebeurt zeker k in de zrg, waar vrijwilligers hulpbehevenden ndersteunen. De gemeentelijke beleidnta Vrijwilligerswerk en maatschappelijke stage verlpt eind 2015 en vraagt k m het frmuleren van nieuw beleid rnd vrijwillige inzet. Met de beleidsnta We den het samen geven we als gemeente Hellevetsluis invulling aan het beleid rnd mantelzrg en vrijwillige inzet. Deze nta draagt bij aan de transfrmatie van het sciale dmein en gaat uit van de principes van eigen kracht 1, burgerkracht 2 en participatie 3. De nta buwt vrt p de uitgangspunten uit het Wm-beleidsplan en de Startntitie nta mantelzrg en vrijwilligerswerk Het beleidsplan is uitgewerkt aan de hand van de 5 V s: verblijden, vinden, verbinden, versterken en verlichten. Deze 5 V s zijn te herleiden naar de landelijke 1 Eigen kracht: het vermgen m zelf, samen met het eigen netwerk, plssingen vr prblemen te bedenken en waar mgelijk de plssingen zelf te realiseren. 2 Burgerkracht: het vermgen van burgers m p eigen initiatief maar z ndig met hulp van verheid, instellingen en ndernemingen zelf sciale en maatschappelijke prblemen aan te pakken. 3 Participatie: de mate waarin burgers actief meeden aan de samenleving. 2

5 handreikingen vr het pstellen van nieuw beleid rnd mantelzrg en vrijwillige inzet binnen het sciale dmein 4. De 5 V s 1. Verblijden: betreft alle inspanningen die erte leiden dat mensen en partijen zich gewaardeerd velen vr bepaalde taken die zij uitveren. 2. Vinden: betreft alle inspanningen die gedaan wrden m mensen en partijen in beeld te krijgen die bijdragen aan het vervullen van bepaalde taken. 3. Verbinden: betreft alle inspanningen die gedaan wrden m verbindingen te leggen tussen mensen en partijen die samen werken aan bepaalde taken. 4. Versterken: betreft alle inspanningen die gedaan wrden m de draagkracht van mensen en partijen te vergrten m ze in staat te stellen m bepaalde taken beter uit te veren. 5. Verlichten: betreft alle inspanningen die gedaan wrden m de draaglast van mensen en partijen te verminderen m ze in staat in staat te stellen m bepaalde taken beter uit te veren. Ttstandkming Deze nta is tt stand gekmen met input van diverse betrkken persnen en partijen. Het betreft individuele mantelzrgers en vrijwilligers en prfessinele partijen, verenigingen en rganisaties die met vrijwilligers en mantelzrgers werken. Via verschillende bijeenkmsten zijn zij betrkken bij de beleidsvrming. Z is er p 17 juni 2015 een bijeenkmst rnd mantelzrg gerganiseerd dr de drie Vrnse gemeenten en p 8 juli een bijeenkmst rnd vrijwillige inzet. Bij het pstellen van het beleidsplan is k de inbreng van adviesrganen van grt belang geweest. Zwel de Adviesraad Sciaal Dmein 5 als de Cmmissie Zrg, Welzijn en Onderwijs hebben advies gegeven p de startntitie vr deze nta en in zijn algemeenheid aangegeven wat de inhudelijke verwachtingen zijn vr deze nta. Ok heeft de Adviesraad Sciaal Dmein advies gegeven p de cnceptversie van de nta. Samenwerking Vrne Bij het pstellen van deze nta is intensief samengewerkt met de Vrnse gemeenten: Brielle en Westvrne. Naast efficiëntievrdelen was het del van deze samenwerking m het beleid in grte lijnen p elkaar af te stemmen en waar mgelijk vr gelijke invulling van de nta te kiezen. In het verlengde hiervan wrdt k gekeken naar mgelijke gezamenlijke prductinvulling. Er is echter wel ruimte vergehuden vr lkale vrkeuren, passend bij de verschillende gemeenten. Afbakening In deze nta wrdt niet ingegaan p inwners met een bijstandsuitkering die als gevlg van de Participatiewet sinds 1 januari 2015 een zgenaamde tegenprestatie vr de samenleving meten leveren. We nderkennen dat deze grep een bijdrage kan leveren aan de burgerkracht in de samenleving, maar we vinden het uitgangspunt van een verplichting wezenlijk anders dan de 4 De 5 V s vlgen p de handreiking vr het pstellen van mantelzrgbeleid gedaan dr het transitiebureau Wm. Zij spreken van 4 V s (vinden, verbinden, versterken en verlichten), maar vanwege de afstemming met de handreiking vrijwillige inzet van het transitiebureau Wm hanteren wij 5 V s. Daarmee ndervangen we het geadviseerde SMOC (stimuleren, makelen, ndersteunen en cntinueren) mdel vr vrijwillige inzet en den we recht aan beide handreikingen. 5 Vr 1 september 2015 spraken we technisch gezien ver de Adviesraad Welzijn. Na 1 september ver de Adviesraad Sciaal Dmein. Omwille van de duidelijkheid is gekzen m de nieuwe term vr de Adviesraad te hanteren. 3

6 kernwaarden die hren bij mantelzrg en vrijwillige inzet. Binnen het participatiebeleid van de gemeente is/wrdt dit nderwerp apart uitgewerkt. De signalen uit de bijeenkmsten rnd mantelzrg en vrijwillige inzet, de Adviesraad Sciaal Dmein en de Cmmissie Zrg, Welzijn en Onderwijs zijn daarin meegenmen. Leeswijzer In hfdstuk 1 gaan we in p het wettelijk, beleidsmatig en financieel kader rnd mantelzrg en vrijwillige inzet. In hfdstuk twee en drie gaan we nader in p het thema mantelzrg en in hfdstuk 4 en 5 p het thema vrijwillige inzet. Vr de pbuw van het nieuwe beleid hebben we in hfdstuk 3 (mantelzrg) en 5 (vrijwillige inzet) gekzen vr een gelijke structuur, gebaseerd p de genemde 5V s. In hfdstuk 6 kmt de mnitring vr het nieuwe beleid aan de rde en in hfdstuk 7 het actieplan. In het actieplan wrden alle beleidsintenties uit de hfdstukken 3 en 5 samengevat. 4

7 Hfdstuk 1: Kaders nta Dit hfdstuk beschrijft het wettelijk, beleidsmatig en financieel kader dat betrekking heeft p de invulling van het beleid rnd mantelzrg en vrijwillige inzet in de gemeente Hellevetsluis. 1.1 Wettelijk kader Sinds 1 januari 2015 is de nieuwe Wet maatschappelijke ndersteuning 2015 (Wm 2015) in werking getreden. Del van deze wet is m alle inwners mee te kunnen laten (blijven) den aan de samenleving. Deze wet bevat k (nieuwe) verplichtingen die gemeenten hebben rnd mantelzrg en vrijwillige inzet. Het betreft in essentie de vlgende verplichtingen: Het bevrderen van mantelzrg en vrijwillige inzet. Het bieden van een ndersteuningstructuur vr mantelzrgers en vrijwilligers, ter ntwikkeling van de kracht van mantelzrgers en vrijwilligers en ter vrkming van verbelasting bij mantelzrgers. Het vergrten van de infrmele zrg in de samenleving, dr gebruik te maken van mantelzrg en vrijwillige inzet. Het stimuleren van nieuwe initiatieven m het ptentieel aan vrijwillige inzet, in de nabijheid van de leefmmgeving van mensen, aan te bren. Het zrg dragen vr een waardering vr de inzet van mantelzrgers. Het betrekken van lkale betrkkenen rnd mantelzrgers en vrijwillige inzet bij het pstellen van beleid wat p hen van tepassing is. 1.2 Beleidsmatig kader Visie p het sciale dmein Leidend bij de invulling van deze nta zijn de ntwikkelingen binnen het sciale dmein. In het sciale dmein hebben er p 1 januari 2015 drie grte decentralisaties naar de gemeentelijke verheid plaatsgevnden. De decentralisaties en bijbehrende visie p de samenleving hebben gezrgd vr een andere verhuding tussen inwners en verheid vr wat betreft maatschappelijke ndersteuning. Centraal in deze visientwikkeling staat dat er meer verantwrdelijkheid bij inwners zelf met liggen en dat er een grter berep met wrden gedaan p de eigen kracht in de samenleving. Mantelzrgers en vrijwilligers hebben een centrale rl bij de versterking van deze eigen kracht. De nieuwe verhuding tussen gemeente en samenleving valt te typeren als een samenwerkingsrelatie/partnerrelatie en kent drie niveaus: 1. De 0 e lijn: de samenleving. 2. De 1 e lijn: algemene vrzieningen. 3. De 2 e lijn: maatwerkvrzieningen. 0 e lijn (samenleving) De verheid is er p gericht m de 0 e lijn blijvend te versterken. In de 0 e lijn zit de kracht van de samenleving, de kracht van een inwner met zijn f haar persnele netwerken. De verheid is er m te zrgen dat de inwners in de 0 e lijn ged gefaciliteerd zijn m de eigen kracht in te zetten. 5

8 1 e lijn (algemene vrzieningen) De verheid is er p gericht m zveel mgelijk prblemen van inwners p te lssen in de 0 e lijn. Mcht dit niet lukken dan bestaat de mgelijkheid tt prfessinele inzet in de 1 e lijn. Dit is ndersteuning die vr iedereen eenvudig tegankelijk is. 2 e lijn (maatwerkvrzieningen) Wanneer blijkt dat de prfessinele ndersteuning nvldende is, bestaat de mgelijkheid m specialistische ndersteuning in te zetten. Er is hier sprake van geïndiceerde zrg die bedeld is vr kwetsbare grepen f van zrg die bedeld is vr mensen met langdurige cmplexe prblemen. Lkale beleidsvisie Deze beleidsnta is een verdere uitwerking van de uitgangspunten uit de kaderstellende gemeentelijke visie p het sciale dmein, p het gebied van maatschappelijke ndersteuning: het beleidsplan Wm In dit gezamenlijke Vrnse beleidsdcument zijn de vlgende uitgangspunten gefrmuleerd, die k aansluiten bij de cllegeprgramma s van de drie verschillende gemeenten: Inwners kunnen participeren, naar vermgen (participatie). Inwners zijn zelfredzaam, dr allereerst de eigen kracht en de kracht van het sciale netwerk te benutten (eigen kracht). Inwners leveren, naar vermgen, een actieve bijdrage aan de samenleving (burgerkracht). Naast het kaderstellende Wm-beleidsplan buwen we k vrt p de bestaande lkale beleidsntitie Mantelzrgndersteuning 2011 en het beleidsplan Vrijwilligerswerk en maatschappelijke stage Financieel kader Het financiële kader vr deze nta is nderverdeeld in begrt en ng separaat te besluiten. Begrt 1. De huidige middelen die p dit mment gebruikt wrden ten beheve van mantelzrg en vrijwillige inzet. In het Subsidieprgramma 2016, nderdeel van de begrting , is dit verwerkt nder het Welzijnsprgramma. Dit prgramma bestaat nder meer uit de middelen die ter beschikking wrden gesteld aan Stichting Push vr het Centrum Vrijwilligerswerk Hellevetsluis en de ndersteuning en stimulering van de bewnersinitiatieven en de middelen die ter beschikking wrden gesteld aan SBO vr de uitvering van mantelzrgactiviteiten en aan het Alzheimer café. 2. Vr de financiering van het gemeentelijk mantelzrgcmpliment is een structureel bedrag gereserveerd van Bestaande middelen, nderdeel van de gemeentelijke begrting en bedrijfsvering. Separate besluitvrming 4. Vr alle (andere) nieuwe beleidsvrnemens die in deze nta benemd zijn, dient separate besluitvrming plaats te vinden, waarbij er nder meer aanspraak gemaakt kan wrden p de decentralisatiemiddelen. Vr een nadere telichting p de bendigde middelen per beleidsvrnemen verwijzen we u naar het actieplan in hfdstuk 7. Waar ndig zullen bestaande uitveringsafspraken met partijen pnieuw vastgesteld wrden. 6 De begrting vr het kmende jaar wrdt in nvember aan de gemeenteraad aangebden. 6

9 Hfdstuk 2: Mantelzrg In dit hfdstuk staan we inhudelijk stil bij wat we nder mantelzrg verstaan, feiten en cijfers rnd mantelzrg en he de mantelzrgndersteuning in de gemeente Hellevetsluis vrmgegeven is vr de decentralisaties. Definitie Bij mantelzrg gaat het m mensen die langdurig en nbetaald zrgen vr een chrnisch zieke, gehandicapte f hulpbehevende persn uit hun mgeving. Dit kan een partner, uder f kind zijn, maar k een ander familielid, vriend f kennis. Mantelzrg is vrliggend en/f ndersteunend aan prfessinele zrg. Mantelzrgers kiezen er in de regel niet vr m zrg aan een naaste te leveren, maar wrden hier dr mstandigheden vaak mee gecnfrnteerd. Het verkmt hen. Uit mrele verwegingen en naastenliefde kiezen zij er dan vr m mantelzrg aan iemand uit de directe mgeving te bieden. Mantelzrgers lpen het gevaar m verbelast te raken, wanneer deze zrg hen te veel wrdt. Mantelzrg is in die zin wezenlijk anders dan vrijwillige inzet, waarbij mensen een echte vrije keuze hebben m een verplichting aan te gaan en te beëindigen. In deze nta maken we gebruik van de vlgende definitie vr mantelzrg: Mantelzrg is bvengebruikelijke zrg die niet in het kader van een hulpverlenend berep wrdt gegeven aan een hulpbehevende dr één f meerdere leden van diens directe mgeving, waarbij de zrgverlening direct vrtvleit uit de sciale relatie. 7 Deze definitie sluit aan bij de landelijke definities, die de Natinale Raad vr de Vlksgezndheid en het Sciaal Cultureel Planbureau (SCP) hanteren. In de gebruikte definitie is het element bvengebruikelijke zrg pgenmen m het nderscheid te kunnen maken met zgenaamde gebruikelijke zrg. Gebruikelijke zrg is de nrmale, dagelijkse zrg die partners, uders, inwnende kinderen en/f andere huisgenten elkaar geven. Het SCP gebruikt vr mantelzrg een grens van zrgverlening vr een peride langer dan 3 maanden en/f meer dan 8 uur per week m van bvengebruikelijke zrg te kunnen spreken. Feiten en cijfers Om een beter beeld te krijgen bij het thema mantelzrg, zijn hiernder kernachtig enkele feiten en cijfers ver mantelzrg pgenmen. Landelijke gegevens Begin 2013 meldde het CBS dat ruim anderhalf miljen mensen in Nederland intensief f langdurig mantelzrg geven. Van deze mantelzrgers velt een p de zeven, ngeveer persnen, zich tamelijk zwaar tt zwaar belast (www.expertisecentrummantelzrg.nl). 7 Van bvengebruikelijke zrg is sprake als er gedurende een peride langer dan 3 maanden en/f meer dan 8 uur per week zrg geleverd wrdt. 7

10 Uit SCP-rapprtage 'Infrmele zrg in Nederland' uit 2013: In 2012 waren er ruim 1,5 miljen actieve mantelzrgers in Nederland, dat wil zeggen mensen (19-plussers) die intensief f langdurige hulp geven. Het merendeel van de mantelzrgers in Nederland is vruw (60%). In vergelijking met vruwen nemen mannelijke mantelzrgers minder directe zrgtaken p zich en richten zij zich meer ndersteunende regeltaken. De helft van de mantelzrgers is tussen de 45 en 65 jaar. De meeste mantelzrgers bieden hulp aan (schn)uders (ruim 1 miljen persnen in 2008). Bijna één p de drie mantelzrgers biedt zrg aan zijn f haar partner f kind ( persnen). Drijfveren vr het verlenen van mantelzrg zijn met name plicht, liefde en vanzelfsprekendheid. Vr mantelzrgers van partners is de belangrijkste beweegreden liefde en genegenheid. Kinderen die mantelzrg aan hun uders verlenen nemen eerder plicht als belangrijkste beweegreden. Vrienden f buren lijken een grtere vrijheid te hebben vr hun keuze m mantelzrg te verlenen. Twee p de drie mantelzrgers van Wm-aanvragers zegt dat zij - dankzij de gebden ndersteuning van henzelf en prfessinals - pname in een zrginstelling uitstellen. Mensen die met mate mantelzrg verlenen, wrden hier gelukkiger van. Overbelasting van de mantelzrger kan leiden tt verwaarlzen, verkeerde behandeling f zelfs mishandeling van de zrgvrager. De tijd die mensen aan mantelzrg besteden hangt nauwelijks samen met de arbeidsduur. Mantelzrgers maken weinig gebruik van mantelzrgndersteuning, drdat zij niet altijd ged p de hgte zijn van de mgelijkheden. Ervaren belasting van mantelzrgers neemt af bij een evenwichtige cmbinatie van prfessinals, vrijwilligers en mantelzrgers, maar neemt juist te bij een geringe afstemming met prfessinals. Naast de landelijke gegevens ver mantelzrg zijn er k lkale en reginale gegevens beschikbaar. Lkale en reginale gegevens Uit de GGD Rijnmnd-rapprtage Gezndheid in kaart 2014 Hellevetsluis : Tabel: Percentage (verbelaste) mantelzrgers verdeeld naar leeftijdscategrie Percentage mantelzrgers Leeftijd Hellevetsluis Brielle Westvrne Regi RR Landelijk % mantelzrgers 19 tt 65 jaar 10% 15% 14% 13% 12% 65 jaar 11% 14% 13% 12% 13% % mantelzrgers dat zich tamelijk belast tt verbelast velt 19 tt 65 jaar 3% 8% 7% 15% 14% 65 jaar 15% 14% 15% 14% 14% 8

11 Percentage dat mantelzrg geeft naar leeftijd in de regi Rtterdam-Rijnmnd (Integrale Mnitr vlwassen 2012) Uit het Internetburgerpanel van 2012: 64% van de inwners heeft de afgelpen 12 maanden nbetaald zrg f hulp verleend aan iemand met een beperking f ziekte. De lkale, reginale en landelijke gegevens nderstrepen het beeld dat mantelzrg in alle lagen van nze samenleving een belangrijke rl speelt. Lkale werkwijze De mantelzrgndersteuning tt aan de decentralisaties van 1 januari 2015 is uitgewerkt in de gemeentelijke ntitie Mantelzrgndersteuning Dr de decentralisaties is de rl van de gemeente p het gebied van mantelzrgndersteuning zdanig vergrt en veranderd ten pzichte van de vrgaande peride dat een aparte evaluatie van deze beperkte beleidsntitie niet van tegevegde waarde is. De werkwijze was tt de decentralisaties als vlgt gerganiseerd: 1. De structuur met alle bijbehrende vrzieningen was ingedeeld naar de zgenaamde landelijk vastgestelde acht basisfuncties vr mantelzrgndersteuning: 1. Infrmatie, 2. Advies en begeleiding, 3. Emtinele steun, 4. Educatie, 5. Praktische hulp, 6. Respijtzrg, 7. Financiële tegemetkming, 8. Materiële hulp. Qua vrzieningen was er sprake van een (beperkt) ndersteuningsaanbd vr alle basisfuncties. Het aanbd was veelal k grepsgericht. Vr een vlledig verzicht van de vrzieningen die er vr mantelzrgers uit Hellevetsluis vanuit de gemeente f (Rijks)verheid beschikbaar was, verwijzen we u naar bijlage I. 2. De ndersteuning van mantelzrgers was primair gericht p de zrgbehevende en niet direct p de mantelzrger zelf. Met ndersteuning aan de zrgbehevende hpten we respijt te bieden aan de bijbehrende mantelzrger(s). Mantelzrgers knden niet als zelfstandig aanvrager aanspraak maken p vrzieningen waar een gemeentelijke Wm-indicatie vr ndig was. 3. Vr gemeentelijke vrzieningen die specifiek vr mantelzrgers bedeld waren, gld dat deze fwel vrij tegankelijk waren f dat ze een zeer lage tegangsdrempel hadden. Hierbij kan nder andere gedacht wrden aan gemeentelijk gesubsidieerde welzijnsvrzieningen, zals de 9

12 mantelzrgsaln, de Dag van de Mantelzrg, het Alzheimercafé en algemeen maatschappelijk werk. 4. De gemeentelijke ndersteuning was in zijn algemeenheid niet gericht p specifieke delgrepen mantelzrgers. De reden hiervr was dat mantelzrgndersteuning in principe altijd maatwerk is en dat dit dr het hanteren van delgrepenbeleid in het geding zu kunnen kmen. 5. Veel ndersteuning van mantelzrgers uit Hellevetsluis ging vanwege landelijke wetgeving buiten de gemeentelijke invledssfeer m. 6. Hellevetsluis kende en kent geen apart mantelzrgsteunpunt. Wel kan er via het Werk, Inkmen en Zrglket (WIZ-lket) en via de gemeentelijke website drverwezen wrden naar smmige vrmen van (gemeentelijke) mantelzrgndersteuning. 10

13 Hfdstuk 3: Nieuw mantelzrgbeleid In dit hfdstuk is het nieuwe mantelzrgbeleid vr de kmende peride pgenmen. We vinden het als gemeente belangrijk m mantelzrgers te ndersteunen bij hun taak. Bij het pstellen van het nieuwe beleid is rekening gehuden met het bestaande mantelzrgbeleid, de prblematiek die bepaalde (delgrepen) mantelzrgers ervaren en de signalen die zijn binnengekmen uit het maatschappelijk middenveld. 3.1 Overwegingen vr nieuw beleid Prblemen van (delgrepen) mantelzrgers De basis vr passende mantelzrgndersteuning ligt bij het leveren van maatwerk vr individuele mantelzrgers. Elke situatie verschilt en vraagt m een eigen ndersteuningsaanpak. Daarm wrdt er in principe geen specifiek delgrepenbeleid vr mantelzrgndersteuning geverd. Desndanks vraagt de prblematiek van enkele delgrepen mantelzrgers m aanvullende aandacht bij het vrmen van het nieuwe beleid mdat ze sms p een andere manier bereikt en ndersteund meten wrden. Het gaat dan in het bijznder m jnge mantelzrgers, werkende mantelzrgers en mantelzrgers van mensen met dementie. Jnge mantelzrgers Jnge mantelzrgers zijn kinderen en jngeren tt 24 jaar die pgreien met een hulpbehevende uder, brer, zus, f met een hulpbehevende grtuder, die in de directe mgeving van de mantelzrger wnt en intensieve zrg ndig heeft (Mezz, Factsheet Opgreien met zrg: jnge mantelzrgers 2010). Het verlenen van mantelzrg dr jnge mantelzrgers heft in principe geen prbleem te zijn. Wel geldt dat er, zals bij elke mantelzrger, een balans met zijn tussen draagkracht en draaglast. De taken en verantwrdelijkheden van een mantelzrgers passen vaak niet bij de leeftijd en ntwikkeling van jnge mantelzrgers. Bekende risic s zijn dat een jnge mantelzrgers in cnflict kmen met hun eigen sciale leven, studie en werk in relatie tt de taken thuis. Van jnge mantelzrgers is bekend dat zij zich vaak vermatig verantwrdelijk velen vr het welzijn van een naaste en dat in smmige gevallen de uder-kind relatie mgedraaid is. Jnge mantelzrgers wrden maar mndjesmaat bereikt dr ndersteuners waardr nbekendheid blijft bestaan en k het ndersteuningsaanbd niet p hen aangepast kan wrden. Exacte cijfers ver de mvang van jnge mantelzrgers in ns land zijn dan k niet bekend. Om jnge mantelzrgers te ndersteunen kan de gemeente wel een bijdrage leveren aan: Het zichtbaar maken van jnge mantelzrgers, in samenwerking met partijen die met jngeren werken, dr bekendheid te geven aan het begrip mantelzrg en de mgelijkheden tt ndersteuning. Het vinden van jnge mantelzrgers p specifieke vindplaatsen van deze grep. De digitale mgeving kan helpen m jngeren te bereiken en ze te kunnen ndersteunen. Werkende mantelzrgers Bij werkende mantelzrgers gaat het m mantelzrgers die hun zrgtaken cmbineren met betaalde arbeid. Eén p de acht werknemers cmbineert een betaalde baan met de zrg vr een chrnisch zieke, gehandicapt familielid, f naaste (Mezz). In de kmende jaren zal het aandeel werkende mantelzrgers verder gaan stijgen dr de veranderingen in de zrg, de vergrijzing en mdat mensen langer zullen drwerken dr de verhging van de pensiengerechtigde leeftijd. Werkende mantelzrgers ervaren de cmbinatie van werk en mantelzrg vaak als zwaar en hebben het gevel 11

14 dat ze een tekrt aan tijd hebben. Werkende mantelzrgers kiezen er daardr sms vr m minder te gaan werken, f tijdelijk dan wel definitief te stppen met werken. Ondanks dat gemeenten geen kernrl hebben bij de arbeidsprblematiek van werkende mantelzrgers kunnen zij wel een rl spelen bij: het bewustmaken, infrmeren ver- en agenderen van het thema werk en mantelzrg bij werkgevers in de eigen gemeente. het bekendheid geven aan ca-regelingen. Met ingang van 1 juli 2015 zijn de vrwaarden vr zrgverlf verruimd. Werknemers met mantelzrgtaken kunnen krtdurend f langdurend zrgverlf pnemen als iemand uit hun eigen mgeving hulpbehevend is. het bespreken van de specifieke prblematiek tijdens de keukentafelgesprekken. het bieden van mantelzrgndersteuning. Mantelzrgers van mensen met dementie Vlgens Alzheimer Nederland lijden in Nederland mensen aan dementie. Dr de vergrijzing zal dit aantal in de tekmst tenemen. Mensen met dementie gaan geestelijk geleidelijk achteruit dr strnissen in hun geheugen, taal, denken, waarnemen, redeneren en handelen. Ze wrden daardr steeds afhankelijker van hun partner en/f kinderen. Het aantal mantelzrgers in Nederland dat zrgt vr iemand met dementie bedraagt ngeveer (Expertisecentrum Mantelzrg). De zrg vr iemand met dementie gaat 24 uur dr, waardr deze mantelzrgers een grtere kans hebben m verbelast te raken. Dr dementie verandert bvendien de relatie met een partner van gelijkwaardig naar afhankelijk. Onbekendheid met de ziekte en de gevlgen ervan kunnen leiden tt nbegrip en uitputting van de mantelzrger. Mantelzrgers van mensen met dementie hebben behefte aan: Infrmatie ver het ziektebeeld, zals de symptmen en verlp van dementie. Handvatten he m te gaan met stemmings- en gedragsveranderingen van hun naaste. Casemanagement, activiteiten vr de zrgvrager zals dagpvang en infrmatievrziening en vrlichting. Verbetering p het gebied van afstemming en cmmunicatie met zrgverleners, meer individuele aandacht vr de zrgvrager met dementie en een vast/deskundig team van medewerkers. Cncreet zijn mantelzrgers van mensen met dementie vanuit gemeenten gehlpen met: Respijtzrgvrzieningen, zals bijvrbeeld dagbesteding. Bevraging van mantelzrgers tijdens het keukentafelgesprek p verbelasting, desnds met een aparte afspraak znder de zrgbehevende naaste erbij vanwege het feit dat mantelzrgers vaak niet met hun naaste erbij durven aan te geven dat de zrg te veel van hem f haar eist. Het ndersteunen van de mantelzrger bij de versterking f verbreding van het netwerk. Signalen maatschappelijk middenveld Vanuit het maatschappelijk middenveld zijn er diverse signalen binnengekmen ver he het nieuwe mantelzrgbeleid vrmgegeven dient te wrden. Op 17 juni 2015 is er een grte bijeenkmst rnd het thema mantelzrg gerganiseerd. Daarnaast is de startntitie mantelzrg en vrijwillige inzet besprken in de Cmmissie Zrg, Welzijn en Onderwijs en in de Adviesraad Sciaal Dmein. Ok zijn er gedurende de beleidsjaren vanuit verschillende partijen in het veld signalen afgegeven ver het gemeentelijk mantelzrgbeleid. De signalen vanuit deze brnnen zijn meegenmen in de beleidsvrming en zijn glbaal als vlgt samen te vatten: Betrek het veld bij de beleidsvrming, bijvrbeeld dr het rganiseren van bijeenkmsten. Zrg dat mantelzrgers beter in beeld kmen en blijven en mnitr het beleid. 12

15 Zrg vr (h)erkenning van de prblemen (zals verbelasting) en beheftes van mantelzrgers dr gemeente/instanties. Het keukentafelgesprek kan hier ged aan bijdragen. Zrg vr een gede ndersteuningsstructuur en een vldende ndersteuningsaanbd vr mantelzrgers. Er is geen wens tt een gemeenschappelijk advies- en steunpunt vr zwel mantelzrgers als vrijwilligers. Er is geen wens tt een apart mantelzrglket, maar wel vr mgelijkheden m snel drverwezen te wrden. Prbeer als de gemeente zijnde de deskundigheid van rganisaties te benutten. Betrek lkale (mantelzrg)rganisaties bij de uitvering. Zrg vr een betere cmmunicatie en afstemming qua taken tussen zrginstellingen en de mantelzrger ver de zrgvrager/hulpbehevende. Maak mantelzrg bekend en zrg dat er vldende en gede infrmatie en vrlichting beschikbaar is ver de aanwezigheid van ndersteuning vr mantelzrgers. Zrg vr vldende aanbd van respijtzrg. De gemeente kan een faciliterende rl hebben bij de prblemen van werkende mantelzrgers. Er is geen eenduidig beeld ver wat een passende manier van waarderen van mantelzrgers is vanwege de diversiteit aan wensen. De infrmatie rnd specifieke grepen aan mantelzrgers en de signalen uit het maatschappelijk middenveld zijn meegenmen in het nieuwe beleid. 3.2 Nieuw beleid Het nieuwe beleid rnd mantelzrg is gericht p een duurzame inzet van mantelzrgers in nze gemeente. We richten ns met name p het vrkmen van verbelasting van mantelzrgers en het cntinueren van de zrg vr naasten. Bij het nieuwe beleid buwen we vrt p bestaand beleid en de gede elementen hierbinnen en vegen we nieuwe beleidsvrnemens te. Het nieuwe mantelzrgbeleid wrdt aan de hand van de 5 V s uitgewerkt: verblijden, vinden, verbinden, versterken en verlichten Verblijden Verblijden: De gemeente draagt zrg vr activiteiten die erte leiden dat mantelzrgers zich gewaardeerd velen vr de ndersteuning van een naaste. De inzet van mantelzrgers is van nschatbare waarde vr nze samenleving. Daar willen we dan k graag nze waardering vr laten blijken. Dag van de Mantelzrg Mantelzrgers in Nederland wrden jaarlijks p 10 nvember in het znnetje gezet tijdens de zgeheten Dag van de Mantelzrg. Op deze dag wrden mantelzrgers p meer dan 200 plaatsen feestelijk bijeengebracht en wrdt er waardering uitgesprken ver het bijzndere werk dat zij verrichten. Ok in Hellevetsluis wrdt ieder jaar stilgestaan bij deze viering. Tijdens de Dag van de 13

16 Mantelzrgers gaan mantelzrgers uit nze gemeente een dag samen p pad. 8 Gezien de psitieve reacties van de deelnemers aan deze dag gaan we in de kmende jaren dr met het vieren van de Dag van de Mantelzrg. Mantelzrgcmpliment Als blijk van waardering en als tegemetkming in de ksten die mantelzrgers maken, heeft het Rijk in het verleden het mantelzrgcmpliment ingesteld, in de vrm van een landelijke regel. Tt en met 2014 bestnd het mantelzrgcmpliment uit een geldbedrag. Zrgvragers met een CIZ-indicatie vr langdurige extramurale zrg knden een aanvraag indienen ten gunste van één mantelzrger. De Sciale Verzekeringsbank keerde het bedrag uit. Het Rijk heeft bepaald dat de mantelzrgwaardering vanaf 2015 nder de verantwrdelijkheid van gemeenten valt. Gemeenten zijn vrij m de waardering in te vullen p een manier die zij gepast vinden. Belangrijke vrwaarde en grt verschil met het ude mantelzrgcmpliment is dat van gemeenten verwacht wrdt dat zij zwel vrzien in een waardering vr mantelzrgers van mensen met een Wm-indicatie als vr mantelzrgers van mensen die geen indicatie hebben. De ptentiële delgrep van mantelzrgers die in aanmerking kmen vr een mantelzrgcmpliment is daarmee enrm gegreid. In de wet is daarnaast vastgelegd dat de wnplaats van de verzrgde bepaalt waar een mantelzrger in aanmerking kmt vr een waardering. Uit de infrmatiebijeenkmst(en) met mantelzrgers p Vrne blijkt dat mantelzrgers p Vrne een verschillend beeld hebben bij het cncept waardering. Er bestaan verschillende manieren waarp gemeenten in de regel het mantelzrgcmpliment vrm kunnen geven, via 1) een financiële tegemetkming, 2) een waardering in natura en 3) een cmbinatie van maatregelen. In de gemeentelijke Wm-verrdening is vr mantelzrgwaardering in hfdlijnen reeds gekzen vr een waardering in natura in de vrm van een activiteit en/f attentie. Met de Dag van de Mantelzrg is er al een waardering in natura vr mantelzrgers in de vrm van een dagactiviteit. Veel mantelzrgers zijn echter niet in staat aan de Dag van de Mantelzrg deel te nemen, mdat ze p die betreffende dag niet vrij kunnen krijgen f vr hun naaste meten zrgen. Zij zijn dan k gebaat bij een waardering die niet datum gebnden is. Daarnaast willen we k graag tegemet kmen aan de behefte van smmige (delgrepen) mantelzrgers die graag een waardering zien in de vrm van een srt (financiële) tegemetkming, mdat ze dan zelf meer keuze hebben in de vrm van invulling/besteding. Vr de invulling van het mantelzrgcmpliment kiezen we er vr m aan te sluiten bij het zgeheten THKX Mantelzrgplatfrm (THKX=(thanks, dankjewel) van de landelijke vereniging vr mantelzrg en vrijwilligerszrg: Mezz. Mezz heeft gezcht naar een invulling van het mantelzrgcmpliment die gebaseerd is p twee uitgangspunten: het geven van een blijk van waardering en een tegemetkming in de ksten. Het THKX Mantelzrgplatfrm vrziet in deze twee beheftes en kan gemeenten k helpen m in cntact te kmen met mantelzrgers. Cncreet bestaat het Mantelzrgplatfrm uit de vlgende zaken: 1. Een besparingsptie vr mantelzrgers via een krtingspas: een belnings- en mtivatiepakket (Vrdeel- Vrrang- en Vrrecht) mgelijk gemaakt dr de samenwerking met (lkale, landelijke en nline) winkelpartners en maatschappelijke rganisaties. Hiermee kunnen mantelzrgers extra vrdelen ntvangen. Dit wrdt gefaciliteerd dr THKX en Mezz, waarbij 8 Gezien het uitverige dagprgramma geldt vr de Dag van de Mantelzrg een geringe eigen bijdrage. 14

17 de gemeente als kaartuitgever (de THKX-ID) inhud geeft aan de waardering. Naast de krtingen van de krtingspas zelf plaatst de gemeente vr de mantelzrgers k een financiële bijdrage p de kaart als aanvullende attentie. 2. Een cmmunicatieplatfrm: een platfrm vr de gemeente, mantelzrgers en Mezz, dat zrgt vr gerichte infrmatie uitwisseling en interactieve cmmunicatie met mantelzrgers uit Hellevetsluis. Er is daarbij aandacht vr de interactie met verschillende delgrepen. Cncreet levert dit een plek p waar er aandacht is vr de vragen die leven nder mantelzrgers en waar zij p laagdrempelige wijze ver kunnen praten en in cntact kunnen treden met andere mantelzrgers, de gemeente en Mezz. 3. Een instrument vr het bereiken en waarderen van mantelzrgers: met dit platfrm ntstaat een manier m in cntact te geraken met de mantelzrgers in nze gemeente. Ok tt nu te nbekende mantelzrgers kunnen gebruik maken van het platfrm en dit biedt ns mgelijkheden m deze mantelzrgers te leren kennen en te ndersteunen. Mantelzrgers die in aanmerking willen kmen vr het mantelzrgcmpliment dienen zich hiervr aan te melden bij de gemeente. Er vlgt daar een krte cntrle f iemand daadwerkelijk mantelzrger is (zie definitie mantelzrg), alvrens ver te gaan tt het cmpliment Vinden Vinden: De gemeente bereikt de mensen die zrgen vr een naaste, mdat dat de vrwaarde is m hen te kunnen ndersteunen. We vinden het belangrijk dat we mantelzrgers in beeld hebben, mdat we alleen p die manier weten wat er speelt nder mantelzrgers in Hellevetsluis. Het biedt ns mgelijkheden m tijdig ndersteuning te bieden als verbelasting dreigt. De kmende jaren zetten we daarm extra in p het in beeld krijgen van de mantelzrgers in nze gemeente. Vr veel gemeenten is het niet eenvudig m mantelzrgers te vinden. Dat kmt vr een grt deel mdat mantelzrgers zich vaak niet bewust zijn van het feit dat ze mantelzrger zijn, mdat ze niet bekend zijn met de term, f mdat ze zich geen mantelzrger velen. Dit laatste kmt vral mdat mantelzrgers het niet meer dan lgisch vinden dat ze vr een naaste zrgen. Daar heft niet het etiket mantelzrger p geplakt te wrden. Ok is het vinden van jnge mantelzrgers een aandachtspunt, mdat zij maar beperkt gebruik maken van ndersteuning. Vinden dr interactie Met de decentralisaties is het vr gemeenten een stuk eenvudiger gewrden m mantelzrgers te vinden mdat ze vaker met hen in cntact kmen, zwel indirect als direct. Indirect krijgen we mantelzrgers in de kmende jaren beter in beeld drdat de persnen die zij verzrgen vr meer srten ndersteuning (zals dagbesteding, begeleiding en krtdurend verblijf) bij het gemeentelijk lket f bij het sciale gebiedsteam terecht kunnen. Tijdens keukentafelgesprekken met zrgbehevenden wrdt/wrden de bijbehrende mantelzrger(s) gevraagd aan te sluiten m te kijken welke ndersteuning ndzakelijk is vr de zrgbehevende en welke taken de mantelzrger f het netwerk zu kunnen uitveren. Dit is k het mment m eventuele verbelasting van de mantelzrger te adresseren. Het is van belang dat medewerkers alert zijn p signalen die hier p wijzen en hierp getraind zijn. We gaan hier dan k vr zrgen. Direct krijgen we mantelzrgers in de kmende jaren beter in beeld mdat zij nu k zelf bij de gemeente aan kunnen klppen vr ndersteuning en waardering. Mantelzrgers kunnen dr de nieuwe Wm wet bijvrbeeld aanspraak maken p ndersteuning wanneer het gevaar ntstaat dat 15

18 zij hun taken niet meer kunnen uitveren. Zij kunnen nu bijvrbeeld aanspraak maken p huishudelijke hulp. Wanneer mantelzrgers aanspraak willen maken p het gemeentelijk THKX-mantelzrgcmpliment kmen ze hiervr nu in cntact met de gemeente. We krijgen hierdr meer zicht p nze mantelzrgers en kunnen ze daardr tijdig ndersteunen en eventuele verbelasting vrkmen. Vinden via andere kanalen Er zijn k ng andere manieren waardr we meer met mantelzrgers in cntact kmen en hun specifieke prblemen en beheften beter in kaart kunnen brengen. Een vrbeeld hiervan is het huden van themabijeenkmsten. Vr het pstellen van deze nta is bijvrbeeld een aparte bijeenkmst vr mantelzrgers gehuden, maar daarbuiten wrden p reguliere basis k bij vrzieningen als de mantelzrgsaln en het Alzheimercafé themabijeenkmsten gehuden vr mantelzrgers uit Hellevetsluis. Ok richten we de infrmatie p de gemeentelijke website zdanig in dat mensen weten wat mantelzrg precies inhudt en dat mantelzrgers k weten wat vr ndersteuning er vr hun mgelijk is. Verder is het van belang dat er gede afstemming en drverwijzing plaatsvindt naar de gemeente bij vindplaatsen van (specifieke delgrepen) mantelzrgers, zals huisartsen, zrg- en welzijnsinstellingen, kerken, schlen etc.., zdat mgelijke verbelasting z snel mgelijk kan wrden aangepakt. Dr gede afstemming met deze vindplaatsen kunnen we de drie delgrepen die we hebben uitgelicht (jnge mantelzrgers, werkende mantelzrgers en mantelzrgers van dementerenden) beter in beeld brengen en bedienen. Het is daarbij van belang m aan deze partijen in het veld te vragen m k extra g te hebben vr deze grepen en ze waar ndig te te leiden naar de juiste vrmen van ndersteuning Verbinden Verbinden: De gemeente verbindt partijen denk aan zrgaanbieders, mantelzrgndersteuners, vrijwilligersrganisaties en werkgevers - die een rl hebben bij de ndersteuningsbehefte van mantelzrgers. De gemeente wil met haar psitie een regisserende en verbindende rl hebben bij het in cntact brengen van verschillende lkale en reginale partijen die met mantelzrgers werken f met mantelzrgers te maken hebben. Vral p dit punt bieden de decentralisaties kansen. Hier willen we dan k graag p inzetten. Gede drverwijzing Zals k al bij het nderdeel vinden is aangegeven, gaan we als gemeenten inzetten p een gede drverwijzing/verwijzing naar ndersteuningsmgelijkheden p vindplaatsen van mgelijk verbelaste mantelzrgers. Hierte leggen we cntacten met partijen in het veld, zdat zij kennis hebben van de ndersteuningsmgelijkheden in nze gemeente en waar ndig kunnen verwijzen. Samenbrengen en samenwerken Met het vrtraject vr de gemeentelijke decentralisaties en vr het pstellen van de nta hebben we als gemeente dr middel van bijeenkmsten verschillende zrg- en welzijnspartijen, mantelzrgers en vrijwilligers met elkaar in cntact gebracht. 16

19 Vr de kmende peride kijken we samen met zrg- en welzijnsaanbieders naar mgelijke nieuwe innverende ndersteuningsprducten en arrangementen, die passen bij de beheften van zrgbehevenden en mantelzrgers uit Hellevetsluis. De gemeente werkt dr de decentralisaties intensiever samen met verschillende (zrg)partners, binnen het zgeheten sciaal gebiedsteam. In het sciaal gebiedsteam Hellevetsluis wrdt vrijwillige cmplexe zrg pgepakt dr de gemeente en partners. Binnen het sciaal gebiedsteam kunnen k de prblemen van bijbehrende mantelzrgers aan de rde kmen en gerichte inzet. Aangezien (zrg)vrijwilligers een belangrijke rl (kunnen) hebben in het ndersteunen van mantelzrgers willen we het mgelijk maken dat deze partijen ged met elkaar in cntact kunnen treden. Dit is uitgewerkt in hfdstuk 5. Werkende mantelzrgers Ondanks dat de invled van gemeenten p particuliere werkgevers beperkt is, willen we lkale werkgevers via infrmatievrziening bewust maken van het thema werk en mantelzrg en de gevlgen die dit kan hebben vr de betreffende medewerker en de rganisatie Versterken De gemeente versterkt mantelzrgers in hun regie en psitie, zwel p het micrniveau van individuele mantelzrgers als p het niveau van beleidsbeïnvleding. Om mantelzrgers z ged mgelijk in hun kracht te kunnen zetten, is het van belang dat hun regie en psitie versterkt wrdt. Dit willen we p verschillende manieren bereiken. Onafhankelijke cliëntndersteuning Met de invering van de decentralisaties is nafhankelijke cliëntndersteuning vergeheveld naar gemeenten. Cliëntndersteuning versterkt de psitie van de inwner, dr te helpen met het frmuleren van zijn f haar hulpvraag, het maken van keuzes en het plssen van prblemen. De cliëntndersteuner staat naast de cliënt en kan een belangrijke bijdrage leveren aan de zelfredzaamheid en participatie van mensen. De cliëntndersteuning is vr alle inwners vrij tegankelijk, kstels beschikbaar en nafhankelijk. Aangezien mantelzrgers in de nieuwe Wm k zelf aanvragen kunnen den vr ndersteuning hebben zij zelf k recht p nafhankelijke cliëntndersteuning. Wanneer de zrgbehevende van een mantelzrger een aanvraag det waar een indicatie vr ndig is, begeleidt de cliëntndersteuner zwel de zrgbehevende als zijn f haar mantelzrger(s). Infrmatievrziening en deskundigheidsbevrdering Vr het versterken van de regie van mantelzrgers is het van belang dat zij waar ndig snel ndersteuning kunnen krijgen in de vrm van infrmatieverstrekking f deskundigheidsbevrdering. Binnen de gemeente, bij gemeentelijke mantelzrgvrzieningen en bij gecntracteerde aanbieders zetten we daarm in p het versterken van de infrmatievrziening en wrdt deskundigheidsbevrdering ingezet wanneer daar behefte aan is. Per situatie wrdt bezien aan welke vrm van deskundigheidsbevrdering behefte is. Dit kan relatie hebben met de drie delgrepen. In algemene zin wrdt er k deskundigheidsbevrdering aangebden die generiek tepasbaar is. Dit bijvrbeeld dr vrlichting. 9 Dit gebeurt nder meer via de Ecnmische Raad. 17

20 Afspraken met gecntracteerde aanbieders Uit de bijeenkmst(en) met mantelzrgers is gebleken dat veel mantelzrgers prblemen ervaren in zwel de cmmunicatie met de zrgaanbieders waar hun naaste ndersteuning van ntvangt als ver de eventuele afstemming ver de eigen inzet dan wel de nderlinge taakverdeling. Via de (inkp)afspraken met de dr de gemeente gecntracteerde zrgaanbieders zrgen we ervr dat er duidelijkheid is ver wat mantelzrgers en vrijwilligers wel f niet zuden meten f kunnen den. Ok regelen we dat er vldende mgelijkheden vr ndersteuning en deskundigheidsbevrdering binnen die rganisaties aanwezig zijn. (Beleids-)invled mantelzrgers Mantelzrgers kunnen invled uitefenen p het gemeentelijk beleid. Mantelzrgers kunnen dit den dr cntact p te nemen met de gemeentelijke Adviesraad Sciaal Dmein. De Adviesraad legt zelf k verbindingen met de delgrepen. Deze Adviesraad van het cllege, die bestaat uit burgers met expertise en interesse p het gebied van het cmplete sciale dmein, neemt deze ideeën dan mee in beleidsadviezen. De Adviesraad Sciaal Dmein is niet bevegd m te adviseren ver zaken die p individuele cliënten betrekking hebben. Deze meten cntact pnemen met de betreffende zrgaanbieder. Mantelzrgers die invled uit willen efenen p de uitvering van beleid bij zrgaanbieders kunnen dit den via de cliëntenraden van zrgaanbieders. De Adviesraad Sciaal Dmein nderhudt via een apart cliëntenplatfrm cntact met verschillende cliëntenraden. Signalen ver de uitvering die belangrijk zijn vr de beleidsvrming bij de gemeente kunnen p die manier hun vertaling vinden in beleidsadviezen aan het bestuur Verlichten Verlichten: De gemeente rganiseert ndersteuning m ervr te zrgen dat mantelzrgers de mantelzrgtaken kunnen (blijven) uitveren. Wanneer mantelzrgers gepaste ndersteuning krijgen, wrdt hun eigen kracht versterkt en kunnen zij de zrg langer vlhuden. Als gemeente zetten we daarm in p een aantal vrmen van ndersteuning en verlichting. Cntinueren van bestaande ndersteuning We blijven algemeen tegankelijke vrzieningen vr mantelzrgers ndersteunen die vr de gemeentelijke decentralisaties reeds aanwezig waren, zals de mantelzrgsaln en het Alzheimercafé. Deze vrzieningen hebben reeds hun waarde bewezen vr mantelzrgers in Hellevetsluis. Wel zal er met de rganiserende partijen cntinu in de gaten gehuden wrden f de bestaande invullingen van deze vrzieningen ng wel vrziet in de beheften van nze mantelzrgers. 18

21 Respijt(zrg) Respijtzrg is ndersteuning m mantelzrgers te ntlasten. Dr de inzet van respijtzrg is de mantelzrger langer in staat de mantelzrgtaken te blijven uitveren. Dit betekent tegelijk dat verbelasting van mantelzrgers wrdt vrkmen en zij daardr mee kunnen blijven den aan de samenleving. Uit de brainstrmbijeenkmst blijkt dat mantelzrgers veel behefte hebben aan een passend respijtzrgaanbd. Respijtzrg vr mantelzrgers zelf is in Hellevetsluis verkrijgbaar in twee vrmen, 1) vrij tegankelijke vrijwillige respijtzrg en 2) geïndiceerde prfessinele respijtzrg. 1. Vrij tegankelijke vrijwillige respijtzrg Vrij tegankelijke vrijwillige respijtzrg is verkrijgbaar in de vrm van zgeheten krtdurende ppas- f inspringhulp. Bij deze vrm van respijtzrg neemt een speciaal pgeleide vrijwilliger even de zrg van de mantelzrger ver, zdat die even m een bdschap kan f iets vr zichzelf kan den. Vr deze vrm van respijtzrg is geen indicatie ndig. Deze vrm van respijtzrg bestaat naast de mantelzrgsaln en het Alzheimercafé. Vrij tegankelijke vrijwillige respijtzrg werd tt vr krt p piltbasis ingezet met een geschat aantal bendigde trajecten. Gezien de grte behefte nder mantelzrgers wrdt het aantal gesubsidieerde trajecten vr deze vrm van ndersteuning vanaf 2016 verhgd naar de geschatte jaarlijkse behefte. 2. Geïndiceerde prfessinele respijtzrg Naast vrij tegankelijke respijtzrg bestaat er vr mantelzrgers k prfessinele respijtzrg, waar een aparte Wm-indicatie vr bendigd is. Naast bestaande geïndiceerde vrzieningen, zals huishudelijke hulp, kmen (zrgbehevenden van) mantelzrgers binnen de nieuwe Wm nu k in aanmerking vr ndersteunende vrzieningen, zals dagbesteding en krtdurend verblijf. Vr prfessinele respijtzrg geldt dat samen met de aanvrager van de vrziening bekeken wrdt, welke vrm van respijtzrg het meest passend is. Huishudelijke Hulp Telage (HHT) De regeling Huishudelijke Hulp Telage (HHT) is een landelijke regeling, die is ingezet vr twee jaar, ter behud van werkgelegenheid vr de medewerkers van zrgaanbieders die huishudelijke zrg leverden aan inwners via de Wm. Mantelzrgers van persnen met beperkingen die een indicatie hebben p grnd van de Wm f de Wlz 10 kmen in aanmerking vr deze tijdelijke (aanvullende) regeling. Zij kunnen via de HHT maximaal twee uur per week huishudelijke hulp inkpen tegen een sterk gereduceerd tarief m zichzelf te ntlasten. 11 Dit kan vr de werkzaamheden bij de persn aan wie mantelzrg verleend wrdt, f vr de huishuding van mantelzrger zelf wanneer deze niet bij de zrgbehevende inwnt. Ok zrgbehevenden en mantelzrgers die via de gemeente al reguliere huishudelijke hulp ntvangen kunnen aanspraak maken p de HHT. Zij mgen ter ntlasting uren huishudelijke hulp inkpen als aanvulling p de reguliere hulp via de gemeente. Als vrm van nazrg is er vr mantelzrgers, waarvan de partner wegvalt, een culance regeling, waarmee de huishudelijke hulp vr de duur van 6 weken vrtgezet kan wrden. Steunpunt mantelzrg In het cllegeprgramma is pgenmen dat er vr de ndersteuning van de eigen kracht van burgers gekeken wrdt naar de mgelijkheid van een apart advies- en steunpunt vr mantelzrgers en vrijwilligers. Tijdens de brainstrmbijeenkmst is aan mantelzrgers vrgelegd f zij een apart 10 Wet langdurige zrg 11 De eigen bijdrage vr de inzet van de HHT bedraagt 7,50 per uur in Vanaf 1 januari 2016 zal de eigen bedrage wrden verhgd tt maximaal 12,50 per uur. 19

22 steunpunt van tegevegde waarde vinden. Uit de reacties bleek dat mantelzrgers niet zzeer zitten te wachten p een apart lket, maar vral snel drverwezen willen wrden naar aanwezige ndersteuningsmgelijkheden/-instanties. Dit kan in de vrm van een fysieke plek, digitaal (website f een sciale kaart) f via een telefnnummer. Gezien de reacties uit de bijeenkmst en het feit dat mantelzrgers vr veel ndersteuningsmgelijkheden tegenwrdig al bij het gemeentelijk lket meten zijn, zal er geen apart steunpunt wrden ingericht vr mantelzrgers. We zetten ns in m inwners zwel bij de gemeente, als digitaal, als via de telefn z snel mgelijk van infrmatie, advies en ndersteuning te vrzien. De gemeente maakt deze werkwijze nder mantelzrgers en rganisaties bekend. Mantelzrgwningen Mantelzrgwningen kunnen in smmige gevallen mantelzrgers helpen bij het verlichten van hun taken. Een mantelzrgwning is een aangepaste kant-en-klare wning vr iemand die zrg ndig heeft, die in de achtertuin geplaatst kan wrden. De wningen zijn snel te plaatsen en kunnen k weer weggehaald wrden als de mantelzrg niet meer ndig is. Ze zijn leverbaar met allerlei aanpassingen. Vanuit de Rijksverheid is in het afgelpen jaar ingezet p het vereenvudigen van de aanvraagprcedure vr de plaatsing van een mantelzrgwning in de eigen tuin, zdat hier niet telkens meer een aparte vergunning vr ndig is. Dr deze aanpassing kunnen mantelzrgwningen in Hellevetsluis tegenwrdig fwel vergunningsvrij wrden gebuwd f middels een eenvudige aanvraagprcedure, via het zgenaamde kruimelgevallenbeleid. Mantelzrgers zullen we attenderen p de mgelijkheden vr een mantelzrgwning. Cllectieve aanvullende ziektekstenverzekering Gemeenten hebben beleidsvrijheid gekregen m naar eigen inzicht een vervangende inkmensndersteunende regeling te creëren, ter cmpensatie van meerksten die inwners maken vr zrg en ndersteuning. Dit is in de plaats gekmen van twee afgeschafte landelijke inkmensndersteunende maatregelen, te weten de regelingen Cmpensatie Eigen Risic (CER) en de Wet tegemetkming chrnisch zieken en gehandicapten (Wtcg). Vr de invulling van deze cmpensatie is dr de Vrnse gemeenten de vrkeur uitgesprken vr het realiseren van een cmpensatieregeling in de vrm van het aanbieden van een uitgebreide gemeentelijke Cllectieve Aanvullende Ziektekstenverzekering (CAV) bij de grtste zrgverzekeraar in de mgeving: CZ. De gemeente biedt vr inwners met een inkmen tt 110% van de geldende bijstandsnrm een bijdrage van 30,00 per verzekerde aan in de maandelijkse premie. De zrg van mantelzrgers aan hun naaste gaat sms ten kste van reguliere arbeid waardr het inkmensniveau daalt tt nder de 110% van de geldende bijstandsnrm. Met de aangebden CAV krijgen deze mensen aanvullende vergedingen vr bijvrbeeld reisksten vr ziekenbezek, een vergeding in de eigen bijdrage vr verver, gezndheidscursussen, fysitherapie en ng enkele zaken. Op verzek bestaat k de mgelijkheid m de ksten van het eigen risic gespreid te betalen. Met deze aanvullende verzekering kan p dit mment ng niet de inzet van een mantelzrgmakelaar 12 f een vrm van respijtzrg (gedeeltelijk) verged wrden. CZ beraadt zich p dit mment f en z ja he zij deze ndersteuningsvrm(en) vanaf 2016 in het pakket p neemt. Afhankelijk van de keuze van CZ kan dit gevlgen hebben vr de invulling van het gemeentelijke beleid. 12 Een mantelzrgmakelaar biedt prfessinele ndersteuning aan mantelzrgers dr regeltaken, die vaak bij een mantelzrgtaak kmen kijken, ver te nemen. De mantelzrger wrdt z minder belast. 20

Mantelzorg- en Vrijwilligerswerkbeleid 2016-2019

Mantelzorg- en Vrijwilligerswerkbeleid 2016-2019 Mantelzrg- en Vrijwilligerswerkbeleid 2016-2019 Inhudspgave Inleiding... 3 Hfdstuk 1: Kaders nta... 5 1.1 Wettelijk kader... 5 1.2 Beleidsmatig kader... 5 1.3 Financieel kader... 6 Hfdstuk 2: Mantelzrg...

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT BIJLAGE 1 IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT 1. Inleiding Op 1 juli 2013 is de Wet verplichte meldcde huiselijk geweld en kindermishandeling

Nadere informatie

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen Samenvatting Deelprjecten Ouderen Samen Vughtse Ouderen aan het Wrd In januari 2007 zijn dr het Prject Ouderen Samen vier bijeenkmsten gerganiseerd waarvr alle Vughtse inwners van 55 jaar en uder waren

Nadere informatie

Pedagogische Civil Society

Pedagogische Civil Society Pedaggische Civil Sciety Nieuwkmer in het cntinuüm van pvedndersteuning? 4 juni 2010 Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Welkm Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Werkzaam bij SO&T: kwaliteit in Opveden

Nadere informatie

WMO 2015 en Huishoudelijke hulp

WMO 2015 en Huishoudelijke hulp Kennisdcument WMO 2015 en Huishudelijke hulp De gevlgen van uitspraken van de Centrale Raad van Berep vr gemeentelijk beleid biedt u dit kennisdcument aan in samenwerking met haar partner: Auteur: mr.

Nadere informatie

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan Handleiding Het pstellen van een diacnaal beleidsplan Versie 1.0 Generale diacnale cmmissie Datum: augustus 2015 Generale diacnale cmmissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefn (0318) 505541 Website:

Nadere informatie

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015 Beleidsregels vrziening jbcaching Participatiewet 2015 1-7-2015 Jbcaching Reginale beleidsregels jbcaching Participatiewet regi Achterhek Inleiding Jbcaching gaat ver het ndersteunen van mensen bij het

Nadere informatie

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen.

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen. VRAGENLIJST Beste mantelzrger, Deze vragenlijst is bedeld vr u. Dr het invullen van bijgaande vragenlijst krijgt u inzicht in de rzaken van uw belasting. Het maakt u bewust van uw situatie. In de vragenlijst

Nadere informatie

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag Beweeg Mee! De gecmbineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de cllectieve verzekering vr de minima van de gemeente Den Haag Mensen niet alleen aan het bewegen brengen, maar k aan het bewegen huden. Dat

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Transmuraal Programma Management

Transmuraal Programma Management Transmuraal Prgramma Management Een prpsitie van Vitha versie 1 Inhudspgave 1 Inleiding... 3 2 Transmurale behandelpraktijken... 3 2.1 Transmurale zrg nader gedefinieerd... 3 2.2 Transmurale zrg in de

Nadere informatie

Beleidsplan 2014 tot en met 2016

Beleidsplan 2014 tot en met 2016 Blessed Generatin Nederland Falkejacht 25 9254 EJ Hurdegaryp Beleidsplan 2014 tt en met 2016 Blessed Generatin Nederland (0511) 47 21 37 - www.blessedgeneratin.nl - inf@blessedgeneratin.nl KvK 01100560

Nadere informatie

BUDGETPLAN JEUGDHULP. Hebt u vragen over het invullen van het budgetplan? Neemt u dan contact op met uw contactpersoon van de Toegang.

BUDGETPLAN JEUGDHULP. Hebt u vragen over het invullen van het budgetplan? Neemt u dan contact op met uw contactpersoon van de Toegang. BUDGETPLAN JEUGDHULP Vr u ligt het budgetplan Jeugdhulp. U vult dit budgetplan in als u zelf de ndersteuning vr uw kind/een minderjarige wilt cördineren met een persnsgebnden budget (pgb). In dit budgetplan

Nadere informatie

VGSO Nieuwsbrief extra editie over komende gemeenteraadsverkiezingen

VGSO Nieuwsbrief extra editie over komende gemeenteraadsverkiezingen VGSO Nieuwsbrief extra editie ver kmende gemeenteraadsverkiezingen Hierbij ntvangt u een extra nieuwsbrief van de VGSO. Deze nieuwsbrief staat vrijwel geheel in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

Subsidietoetsingskader VVE gemeente Raalte 2015. Doelstelling subsidie:

Subsidietoetsingskader VVE gemeente Raalte 2015. Doelstelling subsidie: Subsidietetsingskader VVE gemeente Raalte 2015 Delstelling subsidie: Op grnd van de Wet OKE (Ontwikkelingskansen dr kwaliteit en educatie zijn gemeenten verantwrdelijk vr de Vrschlse educatie. Gemeenten

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

Ons kenmerk MO10/15.0006656. Datum uw brief --

Ons kenmerk MO10/15.0006656. Datum uw brief -- Beleidsntwikkeling Aan de gemeenteraad van Nijmegen Krte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefn 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Pstbus 9105 6500 HG Nijmegen Datum 1 september 2015

Nadere informatie

Wmo de Kanteling. o o o o o o

Wmo de Kanteling. o o o o o o Wm de Kanteling Van Wvg naar Wm Wm als participatiewet: de Kanteling Wat vraagt het van de gemeente Wat vraagt het van de burger? Bezuinigingen Overhevelen van nderdelen uit AWBZ Van Wvg naar Wm VAN Wvg

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van Testamenten check Streep dr wat niet van tepassing is VRAAG 1 Is uw testament van vóór 2003? De kans is grt dat uw testament niet vldet aan uw wensen, geen gebruik maakt van de mgelijkheden sinds de invering

Nadere informatie

Verslag Platformbijeenkomst Wonen Welzijn Zorg 20 Maart 2013 Regio Brabant Noordoost-oost

Verslag Platformbijeenkomst Wonen Welzijn Zorg 20 Maart 2013 Regio Brabant Noordoost-oost Verslag Platfrmbijeenkmst Wnen Welzijn Zrg 20 Maart 2013 Regi Brabant Nrdst-st Op 20 maart vnd de platfrmbijeenkmst Wnen Welzijn Zrg plaats. Ok deze platfrmbijeenkmst stnd geheel in het teken van de Transitie

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

12VK22-C Verkiezingsprogramma s gelezen op interesse Kerk in Actie in punten over zorg 1 augustus 2012

12VK22-C Verkiezingsprogramma s gelezen op interesse Kerk in Actie in punten over zorg 1 augustus 2012 C. Zrg Interesse Kerk in Actie gaat in het bijznder uit naar Financiering van de zrg, inclusief de systematiek (marktwerking, persnsgebnden budget, verzekeringen etc.) VN-verdrag vr de rechten van mensen

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Wie zijn we? Kernwaarden in ons handelen zijn:

Wie zijn we? Kernwaarden in ons handelen zijn: Wie zijn we? Zrggrep Kans is een zrginstelling die ptimale zrg, begeleiding en huisvesting biedt aan zwel jngvlwassenen met psychiatrische strnissen en daarmee samenhangende gedragsprblematiek, als aan

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

1. SW OFFICE (ALGEMEEN)

1. SW OFFICE (ALGEMEEN) 1. SW OFFICE (ALGEMEEN) SW Office is een belangrijk instrument, niet alleen m inzicht te krijgen, maar k m infrmatie te geven ver het gebruik van de dienstverlening aan de klanten van WnenPlus. In verleg

Nadere informatie

Richtlijnen functioneringsgesprek evangelist. Versie 1.0

Richtlijnen functioneringsgesprek evangelist. Versie 1.0 Richtlijnen functineringsgesprek evangelist Versie 1.0 Datum: mei 2015 1. Inleiding In deze brchure krijgt u een praktische handreiking met betrekking tt het huden van een functineringsgesprek met een

Nadere informatie

Fit for Work - achtergrondinformatie Maatschappelijke ontwikkelingen rond werk en gezondheid

Fit for Work - achtergrondinformatie Maatschappelijke ontwikkelingen rond werk en gezondheid Fit fr Wrk - achtergrndinfrmatie Maatschappelijke ntwikkelingen rnd werk en gezndheid 26 april 2013 Samenvatting Er zijn ntwikkelingen p het gebied van maatschappelijke wet- en regelgeving die effect hebben

Nadere informatie

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 Vr- en Vregschlse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 1. Inleiding Vr- en Vregschlse Educatie, als nderdeel van het bredere beleidsterrein nderwijsachterstandbeleid, wrdt sinds 2002 in Winterswijk vrmgegeven.

Nadere informatie

Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Enschede;

Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Enschede; Uitveringsbesluit Jeugdhulp Enschede 2015 Het cllege van Burgemeester en Wethuders van de gemeente Enschede; - gelet p de artikelen 2.3, 12.3, 12.4 en 19 van de Verrdening Jeugdhulp Enschede 2015, waarin

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

AGE Algemene Vergadering 2013 Declaratie 17 May 2013

AGE Algemene Vergadering 2013 Declaratie 17 May 2013 AGE Algemene Vergadering 2013 Declaratie 17 May 2013 De Eurpese Unie is p een cruciaal mment gekmen en nderzekt de hervrming van haar visie en haar bij vrrang belangrijkste dmeinen, in het licht van de

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Beleidsnotitie 2013-2016. 100, uw welzijns- en zorgnetwerk. Vastgesteld op 26 april 2013

Beleidsnotitie 2013-2016. 100, uw welzijns- en zorgnetwerk. Vastgesteld op 26 april 2013 Beleidsntitie 2013-2016 100, uw welzijns- en zrgnetwerk Vastgesteld p 26 april 2013 1 1 Inleiding Begin 2012 maakte 100, uw welzijns- en zrgnetwerk een drstart, na vier jaar nder de naam Zwel NN vanuit

Nadere informatie

Mee kunnen doen in Hengelo

Mee kunnen doen in Hengelo Mee kunnen den in Hengel Wet Maatschappelijke Ondersteuning Burger en cliëntparticipatie Uitwerkingsntitie III Gemeente Hengel, juli 2006 Inhud 1 Inleiding... 3 2 Wat staat er in de WMO... 4 3 WMO platfrm

Nadere informatie

Middelen Financiële middelen o De organisatie heeft een actueel beleid met betrekking tot het verkrijgen van de benodigde financiële middelen.

Middelen Financiële middelen o De organisatie heeft een actueel beleid met betrekking tot het verkrijgen van de benodigde financiële middelen. Categrie C Per aspect van het framewrk zijn nrmen pgesteld. Vetgedrukt zijn de verplichte nrmen. Organisaties die nder categrie C vallen, zullen verder zijn met het implementeren van kwaliteitssystemen

Nadere informatie

Wie zijn we? Brochure Zorggroep Kans

Wie zijn we? Brochure Zorggroep Kans Wie zijn we? Zrggrep KANS is een zrginstelling die ptimale zrg, begeleiding en huisvesting biedt aan zwel jngvlwassenen met psychiatrische strnissen en daarmee samenhangende gedragsprblematiek, als aan

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

Inhoud. o o o o o o o o o o

Inhoud. o o o o o o o o o o Inhud Vrwrd Kent de MZ zijn eigen grenzen? Nee zeggen, lukt dat? Overbelasting? Verplichten van Mantelzrg? Waardering vr mantelzrg? Is ltgentencntact fijn? Wie zrgt vr de MZ? Instanties, regelgeving, gemeente,

Nadere informatie

De burgemeester, het college en de raad van de gemeente Muiden;

De burgemeester, het college en de raad van de gemeente Muiden; Vrbeeld handvest De burgemeester, het cllege en de raad van de gemeente Muiden; Gelet p artikel 169, tweede en derde lid, en artikel 180, tweede en derde lid, Gemeentewet; Hebben de vlgende uitgangspunten

Nadere informatie

Samenwerkingsschool Balans

Samenwerkingsschool Balans Samenwerkingsschl Balans DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 1-1. Wat is dyslexie De Gezndheidsraad prbeerde jaren geleden tt natinale vereenstemming te kmen dr een glbale mschrijving p te stellen waarin iedereen

Nadere informatie

Alleen m.b.t. vergoedingen pedagogisch Instemming. medewerkers (hoofdstuk 1 uit de regeling) Advies

Alleen m.b.t. vergoedingen pedagogisch Instemming. medewerkers (hoofdstuk 1 uit de regeling) Advies Satusverzicht. Cnsultatie Unitmanagers/Lcatiemanagers mei 2011 evaluatie Cnsultatie cliëntenraad Besluit Bestuursgrep 22 april 2003 OR Alleen m.b.t. vergedingen pedaggisch Instemming medewerkers (hfdstuk

Nadere informatie

NOTITIE REGIONAAL REPRESSIEF DEKKINGSPLAN FASE 2 BESTUURLIJKE UITGANGSPUNTEN. 1. Inleiding

NOTITIE REGIONAAL REPRESSIEF DEKKINGSPLAN FASE 2 BESTUURLIJKE UITGANGSPUNTEN. 1. Inleiding NOTITIE REGIONAAL REPRESSIEF DEKKINGSPLAN FASE 2 BESTUURLIJKE UITGANGSPUNTEN 1. Inleiding De pdracht van het AB VrZW bij de vaststelling van het dekkingsplan fase 1 p 18 ktber 2013 luidde: nderzek de mgelijkheden

Nadere informatie

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 Pestprtcl Onderwijs Pestprtcl Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 1 Achtergrnd 1.1 Uitgangspunt Beleid tegen pesten valt binnen het veiligheidsbeleid van Yulius Onderwijs. Ons uitgangspunt is dat nze schl een

Nadere informatie

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019 Bschveld n Tur Herijking Sciale Visie Bschveld 2015-2019 Inleiding Vr u ligt het verslag van de herijking van de sciale visie van Bschveld vr de peride 2015 2019. In 2007 is de sciale visie van Bschveld

Nadere informatie

Helpt de GGZ? Kort verslag van de 2de informatiebijeenkomst over ROM ggz 12 oktober 2010, Amersfoort

Helpt de GGZ? Kort verslag van de 2de informatiebijeenkomst over ROM ggz 12 oktober 2010, Amersfoort Helpt de GGZ? Krt verslag van de 2de infrmatiebijeenkmst ver ROM ggz 12 ktber 2010, Amersfrt Op 12 ktber zijn 50 cliënten, verwanten, leden van cliënten- en familieraden en ervaringsdeskundigen in Amersfrt

Nadere informatie

Situatie: Aanzet casebeschrijving Molenwaard. Inleiding

Situatie: Aanzet casebeschrijving Molenwaard. Inleiding Aanzet casebeschrijving Mlenwaard Situatie: Inleiding In het nrden van de Alblasserwaard, nder de rk van de gemeente Rtterdam, ligt de gemeente Mlenwaard. Een gemeente die zich kenmerkt dr uitgestrekte

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

juli nieuwe hoofdstuk 3 CAR: Selecteren en aanleveren relevante lokale regelingen beloningsbeleid

juli nieuwe hoofdstuk 3 CAR: Selecteren en aanleveren relevante lokale regelingen beloningsbeleid Het sprbekje geeft inzicht in de activiteiten vr een zrgvuldige vergang nder vermelding van de peride waarin die stappen meten zijn gezet. Per activiteit is aangegeven wat wij hierin vr u kunnen betekenen.

Nadere informatie

Concept Startnotitie vrijwilligersbeleid Aa en Hunze

Concept Startnotitie vrijwilligersbeleid Aa en Hunze Cncept Startntitie vrijwilligersbeleid Aa en Hunze Ten eerste Vr u ligt de cncept startntitie vrijwilligersbeleid Aa en Hunze die in nauwe samenwerking met het Steunpunt Vrijwilligerswerk van Impuls welzijn

Nadere informatie

Beter voor elkaar. Beleidsplan Sociale Agenda 2014-2018. Voorbereiding op de decentralisaties Werk, Wmo en Jeugd

Beter voor elkaar. Beleidsplan Sociale Agenda 2014-2018. Voorbereiding op de decentralisaties Werk, Wmo en Jeugd Beter vr elkaar Beleidsplan Sciale Agenda 2014-2018 Vrbereiding p de decentralisaties Werk, Wm en Jeugd Versie 1.0 april 2014 Vrwrd Vr u ligt het beleidsplan Beter vr elkaar. Een beleidsplan dat een belangrijke

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

Aanwezigen gemeente Rhenen: Marion Schuilenburg (Bedrijfsvoering Sociaal Domein), Jolanda van Sloten (Zorgmakelaar), Dhr. Van der Aa (Notulist).

Aanwezigen gemeente Rhenen: Marion Schuilenburg (Bedrijfsvoering Sociaal Domein), Jolanda van Sloten (Zorgmakelaar), Dhr. Van der Aa (Notulist). Verslag fysieke verlegtafel Cncept Overeenkmst Maatwerkvrziening Wm 2016 Gemeente Rhenen Dinsdag 15 september 2015 van 14.00 tt 16.30 uur Raadszaal, Rhenen. Aanwezigen zrgaanbieders: Andre Grenewegen (Lelie

Nadere informatie

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen.

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Inhudspgave 1. Inleiding 3 2. De eerste dagen na een ramp: riëntatie en besluitvrming 4 3. Een hulpkanaal kiezen 5 3.1 Hulpkanaal A: Ndhulp via de SHO 6 3.2 Hulpkanaal

Nadere informatie

Meer koopkracht door echte banen

Meer koopkracht door echte banen Meer kpkracht dr echte banen Centen en prcenten vr een gelijkwaardige samenleving Arbeidsvrwaardenagenda FNV in Beweging 2015 Een gelijkwaardige samenleving werkt beter. Een samenleving waarin de verschillen

Nadere informatie

Verdiepend onderzoek Wmoinkoopproces

Verdiepend onderzoek Wmoinkoopproces Verdiepend nderzek Wminkpprces Kwalitatief nderzek nder 24 gemeenten Petra Ebben de Jng & Myriam Martens 1 september 2014 Disclaimer en leeswijzer Het ministerie van VWS heeft Q-Cnsult pdracht gegeven

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst Toekomst beschermd wonen en opvang in de regio Zeeland dd. 8 maart 2016

Verslag bijeenkomst Toekomst beschermd wonen en opvang in de regio Zeeland dd. 8 maart 2016 Verslag bijeenkmst Tekmst beschermd wnen en pvang in de regi Zeeland dd. 8 maart 2016 Eind nvember 2015 presenteerde de Cmmissie Dannenberg in pdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten het rapprt

Nadere informatie

Functie-eisen coördinatoren

Functie-eisen coördinatoren Functie-eisen cördinatren Psitinering De beide cördinatren hebben de leiding van de rganisatie. De vrijwilligers zijn de spil in de rganisatie. Functieniveau De stichting Hspice Zwlle heeft gekzen vr 2

Nadere informatie

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Gouda van 29 november 2011;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Gouda van 29 november 2011; I 00007777 besluit van de gemeenteraad vrstelnummer 723668 nderwerp Teslagenverrdening Wet werk en bijstand Guda 2012 de raad van de gemeente guda 29 nvember 2011 Gezien het vrstel van burgemeester en

Nadere informatie

Onderwerp: Herijking cliëntondersteuning Datum: 21 januari 2012

Onderwerp: Herijking cliëntondersteuning Datum: 21 januari 2012 Onderwerp: Herijking cliëntndersteuning Datum: 21 januari 2012 Aanleiding In de Wet Maatschappelijke Ondersteuning wrdt de verantwrdelijkheid vr een gede infrmatie, advies en cliëntndersteuning bij de

Nadere informatie

Startnotitie Visie Wonen-welzijn-zorg

Startnotitie Visie Wonen-welzijn-zorg Startntitie Visie Wnen-welzijn-zrg 2016-2020 1 Waarm hebben we het hierver? De wereld van wnen, zrg en welzijn is vlp in beweging. Regelgeving en financieringsstrmen veranderen, maar k maatschappelijk

Nadere informatie

Bibliotheek en basisvaardigheden. Handreiking voor een structurele aanpak op lokaal niveau

Bibliotheek en basisvaardigheden. Handreiking voor een structurele aanpak op lokaal niveau Biblitheek en basisvaardigheden Handreiking vr een structurele aanpak p lkaal niveau 1 Inhud Een structurele aanpak van laaggeletterdheid p lkaal niveau 3 1. Draagvlak bij de gemeente 3 2. Draagvlak in

Nadere informatie

- Bedrijfsvermeldingen, Key-accounts & andere advertentiemogelijkheden -

- Bedrijfsvermeldingen, Key-accounts & andere advertentiemogelijkheden - - Bedrijfsvermeldingen, Key-accunts & andere advertentiemgelijkheden - Dr: VvE Media B.V. Versie: 2.1 Datum: 7 mei 2015 Cntactpersn: Dhr. R.H.P. van der Vssen inf@nederlandvve.nl www.nederlandvve.nl ABN

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Rapprt Bekend maakt bemind Onderzek naar de bekendheid van en waardering vr het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Over het CAOP Het CAOP is hét kennis- en dienstencentrum p het gebied van arbeidszaken

Nadere informatie

Home-Start informatie voor gemeenten

Home-Start informatie voor gemeenten Hme-Start infrmatie vr gemeenten Hme-Start Hme-Start biedt ndersteuning, vriendschappelijk cntact en praktische hulp aan gezinnen met jnge kinderen. Een vrijwilliger bezekt een gezin een dagdeel per week;

Nadere informatie

Amaris Thuis Teams Basismodel in tekst

Amaris Thuis Teams Basismodel in tekst Amaris Thuis Teams Basismdel in tekst Dr: N. van der Stelt, H. Dijkema, S. Perdk Iv: Raad van Bestuur Amaris Zrggrep Versie: 140416 Inhud 1 Amaris Thuis dit is wat wij bieden!... 1 1.1 Waar staan wij vr?...

Nadere informatie

'De kracht van Ede' Kaders voor het nader uit te werken beleidsplan Wmo 2012-2015

'De kracht van Ede' Kaders voor het nader uit te werken beleidsplan Wmo 2012-2015 'De kracht van Ede' Kaders vr het nader uit te werken beleidsplan Wm 2012-2015 Samenvatting...2 1. Inleiding...4 1.1. Leeswijzer...4 2. Ontwikkelingen...5 2.1. De invering van de Wm...5 2.2. De kanteling

Nadere informatie

Renkum voor Elkaar (werktitel) Netwerkorganisatie voor welzijn en individuele hulpvragen Renkum

Renkum voor Elkaar (werktitel) Netwerkorganisatie voor welzijn en individuele hulpvragen Renkum Renkum vr Elkaar (werktitel) Netwerkrganisatie vr welzijn en individuele hulpvragen Renkum Vanuit de cmbinatie Participe Vitras ntvangt u hierbij nze vrstellen met betrekking tt de uitvraag samenleven

Nadere informatie

Projectomschrijvingen van het Uitvoeringsprogramma 2012-2015 Visie Openbaar Vervoer 2020

Projectomschrijvingen van het Uitvoeringsprogramma 2012-2015 Visie Openbaar Vervoer 2020 Vrdracht Prvinciale Staten van Nrd-Hlland Vrdracht Haarlem, juli 2012 Onderwerp: Uitveringsprgramma 2012-2015 Visie Openbaar Verver 2020 Bijlage: Prjectmschrijvingen van het Uitveringsprgramma 2012-2015

Nadere informatie

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen Vrbehuden en risicvlle handelingen binnen het primair nderwijs Prtcl Medisch Handelen J.C. v.d. Wal September 2013 INHOUD Inleiding... 3 1 De leerling wrdt ziek p schl... 4 2 Het verstrekken van medicatie

Nadere informatie

BIZ Plan Westermaat Bedrijventerrein Westermaat te Hengelo

BIZ Plan Westermaat Bedrijventerrein Westermaat te Hengelo BIZ Plan Westermaat Bedrijventerrein Westermaat te Hengel Hengel, 4 juni 2010 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. De Experimentwet Bedrijven Investerings Zne 3. Activiteiten van het BIZ 4. Waarm een BIZ 5. De

Nadere informatie

Sociaal akkoord arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Stedendriehoek en Noord-Veluwe

Sociaal akkoord arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Stedendriehoek en Noord-Veluwe Sciaal akkrd arbeidsmarkt Zrg en Welzijn Stedendriehek en Nrd-Veluwe De aanleiding tt het vrmen van een sciaal akkrd In 2013 waren ruim 57860 (brn: WGV Zrg en Welzijn) inwners in de regi s Stedendriehek

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit Jeugdhulp Enschede 2015

Uitvoeringsbesluit Jeugdhulp Enschede 2015 Uitveringsbesluit Jeugdhulp Enschede 2015 Het cllege van Burgemeester en Wethuders van de gemeente Enschede; - gelet p de artikelen 2.3, 12.3, 12.4 en 19 van de Verrdening Jeugdhulp Enschede 2015, waarin

Nadere informatie

Startnotitie Integraal veiligheidsbeleid (IVB) 2016-2020. Gemeente Tynaarlo

Startnotitie Integraal veiligheidsbeleid (IVB) 2016-2020. Gemeente Tynaarlo Startntitie Integraal veiligheidsbeleid (IVB) 2016-2020 Gemeente Tynaarl Team Leefmgeving - Veiligheid April 2015 INHOUDSOPGAVE Inhudspgave... 1 1. waarm... 2 2. wat... 3 2. wie... 4 3. he... 6 4. wanneer...

Nadere informatie

Mantelzorgakkoord Leiden 2013. Informele zorg geïntegreerd.

Mantelzorgakkoord Leiden 2013. Informele zorg geïntegreerd. Mantelzrgakkrd Leiden 2013 Infrmele zrg geïntegreerd. Mantelzrgakkrd Leiden Ondergetekenden, vertegenwrdigers van: ActiVite Leiden lijke Gezndheidsdienst Leiden GGZ Leiden Wn- en Zrgcentrum t Huis p de

Nadere informatie

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o Klas-in-zicht Een negatieve grepsdynamiek, leerlingen die niet met elkaar vereen kunnen kmen, een vertrebelde relatie tussen leerlingen en leerkrachten, meilijk les kunnen geven dr strend gedrag, zijn

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

Concept Kwaliteitssysteem Perifere Accreditatie Medewerkers november Concept. Kwaliteitssysteem. Perifere Accreditatie Medewerkers

Concept Kwaliteitssysteem Perifere Accreditatie Medewerkers november Concept. Kwaliteitssysteem. Perifere Accreditatie Medewerkers Cncept Kwaliteitssysteem Perifere Accreditatie Medewerkers nvember 2015 Cncept Kwaliteitssysteem Perifere Accreditatie Medewerkers 1 Cncept Kwaliteitssysteem Perifere Accreditatie Medewerkers nvember 2015

Nadere informatie

Openbare raadpleging over de evaluatie van de Europese strategie inzake handicaps 2010/2020

Openbare raadpleging over de evaluatie van de Europese strategie inzake handicaps 2010/2020 Openbare raadpleging ver de evaluatie van de Eurpese strategie inzake handicaps 2010/2020 Er zijn in de EU ngeveer 80 miljen mensen met een handicap. Vr deze mensen is het, dr allerlei belemmeringen, vaak

Nadere informatie

Tussenrapportage: plan van aanpak raadsenquête grondexploitatie Duivenvoordecorridor.

Tussenrapportage: plan van aanpak raadsenquête grondexploitatie Duivenvoordecorridor. Tussenrapprtage: plan van aanpak raadsenquête grndexplitatie Duivenvrdecrridr. Enquêtecmmissie grndexplitatie Duivenvrdecrridr 16 februari 2015 Inhudspgave: 1. Inleiding 2. Organisatie 3. Verfijning nderzeksvraag

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

Zorgroutes interne en externe zorgstructuur in basisscholen Versie oktober 2013

Zorgroutes interne en externe zorgstructuur in basisscholen Versie oktober 2013 Zrgrutes interne en externe zrgstructuur in basisschlen Versie ktber 2013 Inhud 1. Inleiding CJG en zrgrutes gemeenten Westerkwartier 2. Meldcde kindermishandeling en huiselijk geweld 3. Criteria zrgrutes

Nadere informatie

Oproep erkenning en subsidiëring van groepsgericht aanbod. opvoedingsondersteuning door vrijwilligers

Oproep erkenning en subsidiëring van groepsgericht aanbod. opvoedingsondersteuning door vrijwilligers Oprep erkenning en subsidiëring van grepsgericht aanbd pvedingsndersteuning dr vrijwilligers In het kader van het versterken van aanbd pvedingsndersteuning in de Huizen van het Kind lanceert Kind en Gezin

Nadere informatie

V-ICT-OR begeleidt besturen in hun informatiehuishouding voor optimaal verloop van samenvoeging gemeente en OCMW

V-ICT-OR begeleidt besturen in hun informatiehuishouding voor optimaal verloop van samenvoeging gemeente en OCMW V-ICT-OR begeleidt besturen in hun infrmatiehuishuding vr ptimaal verlp van samenveging gemeente en OCMW De infrmatica in steden en gemeenten greide sinds de jaren 80 rganisch. Dat stapje bij stapje greien

Nadere informatie

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN ACTIVITEITENPLAN 2014 Activiteitenplan 2014 : INLEIDING In 1997 werd de in Zetermeer pgericht met als del het behartigen van de belangen van huurders van de cmplexen van R.K. Wningbuwstichting De Gede

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

Visie op de webpresentatie. gemeente Eindhoven

Visie op de webpresentatie. gemeente Eindhoven Visie p de webpresentatie gemeente Eindhven Inhud 1 Inleiding 3 2 Basisgedachte beheften ntvanger centraal 3 2.1 Onderscheidende kwaliteiten websites 3 2.2 Verbinding essentieel 4 2.2.1 Verbinding extern

Nadere informatie

Onderwerp Vervolg Programma Eigen Kracht - het stimuleren van laagopgeleide vrouwen naar werk

Onderwerp Vervolg Programma Eigen Kracht - het stimuleren van laagopgeleide vrouwen naar werk Cllegevrstel Openbaar Onderwerp Vervlg Prgramma Eigen Kracht - het stimuleren van laagpgeleide vruwen naar werk Prgramma / Prgrammanummer Werk & Inkmen / 1061 BW-nummer Prtefeuillehuder T. Tankir Samenvatting

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

Kwaliteitscriteria voor de zorg, vanuit het perspectief van mensen met longkanker

Kwaliteitscriteria voor de zorg, vanuit het perspectief van mensen met longkanker Kwaliteitscriteria vr de zrg, vanuit het perspectief van mensen met lngkanker Lngkanker Nederland, dé patiëntenrganisatie vr lngkankerpatiënten in Nederland en de België, heeft met ndersteuning vanuit

Nadere informatie