Oorzaken van pijn Pijnmedicatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oorzaken van pijn Pijnmedicatie"

Transcriptie

1 Pijndagboek

2 Tegenwoordig is pijn bij kanker vaak goed te bestrijden. Eenmaal vastgesteld wat de pijn veroorzaakt, is deze bijna altijd tot een draaglijk niveau terug te brengen. Niet alle patiënten met kanker hebben pijn. In de beginfase van de ziekte heeft ongeveer 30% pijnklachten. In een latere fase hebben 60 tot 80% van de patiënten met kanker ernstige pijnklachten. In de beginfase van de ziekte is het beleid vooral gericht op het diagnosticeren en het behandelen van de kanker zelf. Omdat ongeveer de helft van de kankerpatiënten uiteindelijk geneest, zal de pijn doorgaans verminderen of verdwijnen. In een latere fase van kanker, bijvoorbeeld bij uitgebreide uit zaaiingen of doorgroei van de tumor, wordt genezing minder waarschijnlijk of onmogelijk. Ook dan kunnen behandelingen, die de bedoeling hebben de groei van de kanker te remmen plaats vinden. Hierdoor kan de pijn soms ook bestreden worden. Oorzaken van pijn directe doorgroei van de tumor in huid, zenuwweefsel of weke delen; indirecte gevolgen van de ziekte; bijvoorbeeld botbreuken, zweren, infecties, verstopping van holle organen (koliekpijn), verstopping van bloedvaten en verhoogde hersendruk; de behandeling van kanker; bijvoorbeeld littekenpijn, fantoompijn (pijn door een amputatie), bindweefselvorming door bestraling en zenuwgeleidingsstoornissen door chemotherapie; andere aandoeningen dan kanker. Pijnmedicatie De meeste patiënten met kanker, die pijn hebben, kunnen we met medicijnen goed behandelen. Hierbij moet een aantal principes in acht worden genomen. 2

3 Belangrijk is dat u niet wacht met het innemen van de medicatie tot de pijn onhoudbaar is. U moet proberen de pijn voor te zijn. Neem de pijnstillers zo regelmatig mogelijk in. U kunt zo de terugkeer van pijn voorkomen. Bij krachtige pijnstillers (morfine-achtige middelen) hoeft u niet bang te zijn voor verslaving of problemen met de ademhaling. Er is geen reden om terughoudend te zijn met pijnstillers. Het gebruik van pijnstillers in een vroeg stadium van de ziekte maakt niet dat in een later stadium de middelen niet meer werkzaam zullen zijn. Er kan een zekere gewenning optreden, maar in de meeste gevallen kunnen we de dosering verhogen, zonder dat de medicijnen hun werkzaamheid verliezen. Behandeling U krijgt de medicijnen toegediend volgens de zogenaamde pijnladder. Hierbij geven we stapsgewijs middelen met een steeds sterkere pijnstillende werking. Wij dienen deze middelen volgens een strak schema toe waarbij u ieder uur uw pijn dient te evalueren. Als het onvoldoende werkt moet u een extra middel innemen volgens het schema. De stappen van de pijnladder zijn: Stap 1: Paracetamol Paracetamol is een pijnstiller die minder bijwerkingen heeft dan NSAID. Paracetamol heeft echter geen ontstekingsremmende werking en werkt daarom minder pijnstillend. Wel werkt paracetamol koortswerend. We starten met 2 tabletten en herhalen deze na 1 uur (indien nodig). 3

4 Stap 2: NSAID s (ontstekingsremmende pijnstillers). Tot deze groep behoren de meeste pijnstillers die ook via drogist te verkrijgen zijn. Naprosyne (naproxen), Voltaren (diclofenac), Brufen (ibuprofen) en meloxicam (1) horen tot de groep NSAID s. Deze middelen zijn zeer effectief bij lichte tot matige pijn, ongeacht de oorzaak. Behalve een pijnstillende werking, hebben ze ook een ontstekingsremmende en een koortswerende werking. We starten met 2 tabletten en herhalen deze na 1 uur (indien nodig). De voornaamste bijwerkingen zijn: maagklachten, gestoorde nierfunctie en stollingsafwijkingen. De maagklachten zijn doorgaans niet ernstig, in zeldzame gevallen kunnen zij aanleiding geven tot maagbloedingen en maagzweren. Stoornissen van de nierfunctie komen voornamelijk voor in combinatie met middelen van de chemotherapiebehandeling. De stollingsstoornissen zien we vooral bij patiënten die bloedverdunners krijgen. Er zijn nieuwe middelen uit de groep NSAID s waarbij minder maagklachten en stollingsstoornissen optreden. Stap 3: Morfine-achtige middelen, in combinatie met een middel uit stap 1 of 2. Er zijn veel vooroordelen tegen middelen als morfine. Vroeger werd vaak te lang gewacht met de start van het gebruik ervan. Morfine kan zonder gevaar in hoge dosis lang door een patiënt met pijn gebruikt worden. Morfine is een snel en kortwerkend middel goed om mee te starten en elk uur te verhogen tot uw pijn goed is te dragen. Daarna bepalen we hoe snel u weer pijn begint te voelen zodat we kunnen inschatten hoeveel u van het middel per dag nodig heeft. Het per uur verhogen en het daarna bepalen van de dagdosering noemen wij de instelfase. Daarna komen we in de onderhoudsfase, hiervoor gebruiken we middelen met een langere werkingsduur. Sinds tien jaar bestaan er middelen met een vertraagde afgifte, zodat de werking langer duurt. Het meest gebruikt is MS Contin. MS Contin bestaat in verschillende doseringen. De effectieve werkings- 4

5 duur is 8 tot 12 uur en u moet het middel minimaal twee maal per dag innemen. We kunnen de dosering zonodig om de paar dagen verhogen. Een maximum dosering bestaat niet. De enige beperkingen zijn de bijwerkingen die kunnen optreden. De drie belangrijkste bijwerkingen van morfine zijn: verstopping, misselijkheid en slaperigheid. Verstopping treedt bijna altijd op, zeker bij een hoge dosering. Daarom krijgen alle patiënten, die morfine gebruiken een laxeermiddel. Misselijkheid treedt op bij 30 tot 40% van de patiënten en treedt vooral de eerste dagen op. Daarom starten we ook met een middel tegen de misselijkheid maar kunnen dat middel al snel weer afbouwen. Onderdrukking van de ademhaling treedt alleen op bij zeer plotselinge verhoging van de dosering, met name bij patiënten die dit middel nooit eerder gehad hebben. Daarom bouwen we het middel geleidelijk per uur op. U kunt stoppen of minderen met morfinegebruik, als de pijn van de kanker afneemt door de behandeling of door een zenuwblokkade. Doorgaans lukt dat goed bij patiënten met weinig pijn. Begeleiding is nodig bij het afbouwen van morfinegebruik, u moet nooit abrupt stoppen. Naast morfine maken wij ook gebruik van Durogesic pleisters die fentanyl bevatten. Fentanyl is een morfine-achtige stof. Er zijn pleisters in vier sterktes. De werking begint 8 tot 12 uur nadat de pleister is opgeplakt. De werkingsduur van een pleister is drie dagen. Hierna vervangt u deze door een nieuwe pleister. Bij sommige patiënten moet de pleister per twee dagen vervangen worden. De pleisters lijken minder verstopping en misselijkheid te veroorzaken dan de andere genoemde middelen. Een aantal patiënten heeft geen laxeermiddel nodig. 5

6 Omdat pijn bij kanker niet de hele dag even hevig is, is het soms moeilijk de pijn met de bovengenoemde langwerkende middelen constant te onderdrukken. Voor korte hevige pijn bent u dan beter af met een kort werkend middel erbij. Kortwerkende middelen beginnen al na een half uur te werken. Soms zijn aanvullende middelen nodig bij bijzondere soorten pijn. Bij zenuwpijn blijken normale pijnstillers soms matig te werken. Bij dit soort pijnen worden middelen gebruikt, die normaal toegepast worden bij depressiviteit of bij epilepsie, bijvoorbeeld Tryptizol (amitriptyline) en Tegretol (carbamazepine). Ook worden middelen gebruikt, die angstremmend zijn, zoals Seresta (oxazepam) of hormoonpreparaten zoals Prednison of Oradexon (dexamethason). Deze middelen kunnen zwellingen rondom tumoren doen afnemen. Als we starten met deze middelen krijgt u er een laxans (om ontlasting te bevorderen) en een middel tegen de misselijkheid erbij. De laatste kan vaak na enkele dagen weer afgebouwd worden. Stap 4: Invasieve pijnbestrijding Met invasieve pijnbestrijding bedoelen we technieken waarbij pijnstillers door middel van een pomp worden toegediend voor langdurige pijnstilling. Deze technieken zijn effectiever dan behandeling door middel van tabletten of capsules. We bewaren ze voor die gevallen, waarbij wanneer de pijn onaanvaardbaar is, of wanneer de bijwerkingen van de medicijnen onaanvaardbaar zijn. In uw geval gaan we de pijn volgens bovengenoemd stappenplan behandelen: Vul ieder uur het dagboek in totdat de pijn weg of aanvaardbaar is. Vul daarna het dagboek in zodra u weer pijn begint te voelen. Neem dan ook uw medicijnen in totdat u de volgende keer weer de pijn begint te voelen etcetera (met minimale tussenpose van 1 uur). Zet iedere keer uw ingenomen medicijnen in uw dagboek als u de pijn begint te voelen. 6

7 Om goed bij te houden wat u gebruikt en hoeveel willen we dat u het pijndagboek ieder uur bijhoudt (tenzij u slaapt). Omdat een bijwerking van morfine- achtigen is dat u er slaperig van kan worden, wordt ook de sedatie score bij gehouden. Dat mag u zelf doen, maar als u slaapt doet de verpleegkundige dat. 7

8 Wilt u op onderstaand schema aangeven waar u pijn heeft? Wilt u hieronder omcirkelen of aankruisen de soort(en) pijn u voelt? 8

9 Pijndagboek voor start van het programma Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore, cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten / naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase) 9

10 Pijndagboek na 1 uur Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore, cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten/ naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase) 10

11 Pijndagboek na 2 uur Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore, cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten / naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase/bepaling onderhoudsdosering) 11

12 Pijndagboek na 3 uur Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore, cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten / naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase/ bepaling onderhoudsdosering) 12

13 Pijndagboek na 4 uur Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore, cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten / naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase/ bepaling onderhoudsdosering) 13

14 Pijndagboek Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescor, cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten / naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase/ bepaling onderhoudsdosering) 14

15 Pijndagboek Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore, cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten / naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase/ bepaling onderhoudsdosering) 15

16 Pijndagboek Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten / naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase/ bepaling onderhoudsdosering) 16

17 Pijndagboek Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten / naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase/ bepaling onderhoudsdosering) 17

18 Pijndagboek Dag... tijd... uur Pijn schaal: vul in door het meest toepasbare cijfer te aan te strepen voor zowel uw minste en uw ergste pijn in de laatste 10 minuten. Geen licht matig erg onhoudbaar Ik vind mijn pijn acceptabel / niet acceptabel (omcirkelen a.u.b.). Sedatiescore cijfer omcirkelen (alleen bij stap 3 medicatie) 1 = wakker en georiënteerd 2 = enigszins slaperig 3 = ogen gesloten, verbale aanwijzingen opvolgend 4 = ogen gesloten, alleen wekbaar met fysische prikkel 5 = ogen gesloten, niet wekbaar met fysische prikkel Ik neem nu in: niets / paracetamol 2 tabletten/ naproxen 2 tabletten / morfine 5-10 mg (Instelfase/ bepaling onderhoudsdosering) 18

19 1 1 naproxen, ibuprofen, diclefenac en meloxicam zijn de meest gebruikte nsaid s. Indometacine en aspirine worden (voor deze indicatie) nauwelijks nog gebuikt. 19

20 Adres en telefoon Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Weg door Jonkerbos SZ Nijmegen Longfunctie-afdeling B01 Telefoon: (024) Polikliniek longziekten B01 Telefoon: (024) Website: 20 G 658 / 07-10

Pijn en pijnbehandeling

Pijn en pijnbehandeling Pijn en pijnbehandeling Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Het pijnteam... 1 3 Pijn beschrijven... 1 4 Wisseling in pijn... 2 5 Pijnregistratie... 2 6 Pijnbestrijding... 2 7 Pijnstillers... 3 8 Algemene

Nadere informatie

pijnbestrijding na uw opname

pijnbestrijding na uw opname pijnbestrijding na uw opname NSAID s en opioïden Pijnbestrijding thuis U bent opgenomen in Medisch Centrum Alkmaar (MCA), maar u mag binnenkort naar huis. In deze folder vindt u algemene uitleg over de

Nadere informatie

Pijnbehandeling in de palliatieve fase

Pijnbehandeling in de palliatieve fase Pijnbehandeling in de palliatieve fase 1. Inleiding Deze folder is bestemd voor patiënten die pijn hebben in de palliatieve fase. De palliatieve fase wil zeggen dat er levensverlengend behandeld wordt;

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0437 Inleiding Uw arts heeft u morfineachtige pijnstillers (zie tabel) voorgeschreven tegen de pijn. Deze

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Drs. A.M. Karsch, anesthesioloog pijnspecialist UMC Utrecht Drs. G. Hesselmann, oncologieverpleegkundige, epidemioloog UMCU Wat is pijn? lichamelijk

Nadere informatie

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE PIJN BIJ KANKER Inhoudsopgave. Inleiding. Pijn bij kanker. Gevolgen van pijn. Slaap en vermoeidheid. Bewegen. Stemming. Behandeling van pijn. Pijnstillers. Doorbraakpijn.

Nadere informatie

Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding,

Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding, Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding, behandelen om de klachten te verminderen; niet genezend PIJN BESTRIJDING Patiënten bij wie de kanker niet meer beperkt is tot de prostaat, maar is uitgezaaid,

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie

Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie In deze folder willen wij u informeren over het belang van een goede pijnbehandeling na uw operatie en hoe de pijn na de operatie onder controle

Nadere informatie

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar De pijnpolikliniek Indeling van pijn; acuut of chronisch Acute pijn ontstaat plotseling is (meestal) goed te behandelen;

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met morfinepleisters BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker heeft

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen)

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) 1122 Inleiding In overleg met uw behandeld dermatoloog heeft u besloten te starten met ciclosporine voor de behandeling van ernstige constitutioneel eczeem

Nadere informatie

Prednison, prednisolon (corticosteroïden)

Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Uw behandelend arts heeft u prednison voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met oxycodon BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker kunt u ook last

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral )

Ciclosporine (Neoral ) Afdeling Dermatologie / allergologie, locatie AZU Ciclosporine (Neoral ) bij constiutioneel eczeem (CE) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel ciclosporine te gaan gebruiken.

Nadere informatie

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen

Nadere informatie

INTERNE GENEESKUNDE. Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden

INTERNE GENEESKUNDE. Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden INTERNE GENEESKUNDE Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Uw arts heeft u een opioïd voorgeschreven om uw pijn of benauwdheid onder controle

Nadere informatie

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden (herziene druk) de heer E. Delhaas en mevrouw W.H. Oldenmenger Inleiding Uw arts heeft u een opioïd voorgeschreven om uw pijn onder controle te krijgen.

Nadere informatie

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van prednison. In deze folder lees je de belangrijkste

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Methotrexaat bij reumatische aandoeningen Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Inleiding U heeft van uw behandelend arts het medicijn methotrexaat voorgeschreven gekregen. Om dit medicijn

Nadere informatie

Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker

Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker Inhoud workshop Inventarisatie vragen Waar of niet waar Medicatie en hun bijwerkingen Pijnbestrijding Antidepressiva Benzodiazepinen

Nadere informatie

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden Prednison, Prednisolon corticosteroïden Inhoudsopgave Werking 3 Gebruik 3 Bijverschijnselen 4 Aanvullende informatie 5 Methylprednison injecties 6 Vaccinaties 6 Sint Maartenskliniek 7 Colofon 8 2 U heeft

Nadere informatie

Pijnbehandeling na ontslag

Pijnbehandeling na ontslag Infobrochure Pijnbehandeling na ontslag mensen zorgen voor mensen Geachte heer, mevrouw, Vandaag onderging u een ingreep in het daghospitaal. Pijn is onvermijdelijk na een ingreep, maar ons team van artsen

Nadere informatie

Pijnregistratie en pijnbehandeling

Pijnregistratie en pijnbehandeling Pijnregistratie en pijnbehandeling Inleiding Pijn is na een operatie vrijwel onvermijdelijk. Pijn wordt beschouwd als een signaal van weefselbeschadiging. Pijn is enerzijds een signaal dat u rust moet

Nadere informatie

NEUROPATHISCHE PIJN of ZENUWPIJN

NEUROPATHISCHE PIJN of ZENUWPIJN Deze folder is bestemd voor patiënten met pijn vanuit zenuwen, zogenaamde NEUROPATHISCHE PIJN of ZENUWPIJN (met dank aan Peter de Jong, anesthesioloog, Laurentius Ziekenhuis te Roermond) Inleiding De meeste

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u Prednison voorgeschreven in verband met een ontstekingsziekte van de darm. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Zie voor meer informatie: het kopje contrastvloeistof (in de bloedbaan).

Zie voor meer informatie: het kopje contrastvloeistof (in de bloedbaan). CT-scan onderzoek 2 In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een Computer Tomografisch röntgen onderzoek, (CT-scan) op de afdeling radiologie van CWZ. Bij dit onderzoek worden er met een

Nadere informatie

PIJN in de palliatieve fase

PIJN in de palliatieve fase PIJN in de palliatieve fase Themabijeenkomst Netwerk Palliatieve Zorg Eemland 9 april 2013 Palliatie Team Midden Nederland Anne Mieke Karsch, anesthesioloog-pijnspecialist UMC Utrecht Laetitia Schillemans,

Nadere informatie

Littekencorrectie. Het verbeteren van littekens door de plastisch chirurg

Littekencorrectie. Het verbeteren van littekens door de plastisch chirurg Littekencorrectie Het verbeteren van littekens door de plastisch chirurg 2 Bij beschadiging van de huid als gevolg van een operatieve behandeling, een ongeval of een brandwond treedt littekenvorming op.

Nadere informatie

H.327266.1014. Medicijnen na een beroerte of TIA

H.327266.1014. Medicijnen na een beroerte of TIA H.327266.1014 Medicijnen na een beroerte of TIA Medicijnen na een beroerte of TIA Onlangs hebt u een beroerte (CVA) of een TIA (een korte voorbijgaande beroerte) gehad. Om de kans op herhaling van een

Nadere informatie

Obstipatie door gebruik pijnmedicatie

Obstipatie door gebruik pijnmedicatie Obstipatie door gebruik pijnmedicatie Maatschap Anesthesiologie IJsselland Ziekenhuis www.anesthesiologie-ysl.nl U heeft zwak of sterk werkende morfine of morfineachtige pijnstillers voorgeschreven gekregen.

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Casusschetsen. Casusschets 1

Casusschetsen. Casusschets 1 Interline Pijnbehandeling Casusschetsen 29 mei 2001 Casusschets 1 Vrouw, 50 jaar Patiente is bekend met een gemetastaseerd mammaca met botmetastasen thoracale en lumbale werverkolom. Tot nu toe is de pijn

Nadere informatie

Barbotage (needling) behandeling in de schouder

Barbotage (needling) behandeling in de schouder Barbotage (needling) behandeling in de schouder Inleiding en afspraak In samenspraak met uw orthopeed heeft u besloten een barbotage behandeling te ondergaan. Tijdens deze behandeling worden de kalkafzettingen

Nadere informatie

Methotrexaat (ledertrexate of emthexate) bij de ziekte van Crohn bij kinderen

Methotrexaat (ledertrexate of emthexate) bij de ziekte van Crohn bij kinderen Methotrexaat (ledertrexate of emthexate) bij de ziekte van Crohn bij kinderen 2 In overleg met de behandelend arts is besloten dat uw kind het medicijn Methotrexaat gaat gebruiken, afgekort MTX. De reden

Nadere informatie

Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase

Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase JOS KITZEN, ONCOLOOG COBIE VAN BEUZEKOM,VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST Inhoud van de presentatie Even voorstellen Definitie palliatieve zorg Definitie pijn Hoe

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Doorbraakpijn Bij kanker

Doorbraakpijn Bij kanker Doorbraakpijn Bij kanker Centrum voor pijngeneeskunde Locatie Eindhoven Deze folder is bestemd voor patiënten, die pijn hebben t.g.v. kanker. Ook voor familieleden kan het zinvol zijn de folder te lezen.

Nadere informatie

Behandeling met methotrexaat. Polikliniek Dermatologie

Behandeling met methotrexaat. Polikliniek Dermatologie Behandeling met methotrexaat Polikliniek Dermatologie Methotrexaat wordt gebruikt om psoriasis te behandelen. In deze folder vindt u informatie over de werking en de bijwerkingen van methotrexaat. Het

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Behandeling met dexamethason bij een hersentumor

Behandeling met dexamethason bij een hersentumor Behandeling met dexamethason bij een hersentumor Informatie voor patiënten F0722-3111 december 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Ontslag Deze folder geeft u informatie over uw ontslag uit de afdeling traumatologie/plastische chirurgie

Ontslag Deze folder geeft u informatie over uw ontslag uit de afdeling traumatologie/plastische chirurgie Ontslag Deze folder geeft u informatie over uw ontslag uit de afdeling traumatologie/plastische chirurgie De verpleegkundige stuurt de recepten naar uw apotheek. U kunt uw medicatie en/of verbandmiddelen

Nadere informatie

Keel-, neus- en oorheelkunde. Patiënteninformatie. Amandelen verwijderen. Bij volwassenen. Slingeland Ziekenhuis

Keel-, neus- en oorheelkunde. Patiënteninformatie. Amandelen verwijderen. Bij volwassenen. Slingeland Ziekenhuis Keel-, neus- en oorheelkunde Amandelen verwijderen i Patiënteninformatie Bij volwassenen Slingeland Ziekenhuis Amandelen verwijderen Binnenkort zullen uw amandelen worden verwijderd. De arts heeft u uitgelegd

Nadere informatie

Anesthesie Gelrebreed

Anesthesie Gelrebreed Trefwoord Pijnbestrijding Epidurale pijnbestrijding PCA (Patiënt Controlled Analgesia) PCA pomp (Numeric Rating Scale) Sedatiescore Bestemd voor Verpleegkundigen van de verpleegafdelingen waar patiënten

Nadere informatie

PS in NL: bij 12,3% van de patiënten in de stervensfase toegepast

PS in NL: bij 12,3% van de patiënten in de stervensfase toegepast Palliatieve sedatie 12 november 2012 Carla Juffermans,kaderhuisarts PZ Palliatieve sedatie Proportionele toepassing van sedativa in de laatste levensfase om ondraaglijke klachten te bestrijden, waarvoor

Nadere informatie

Datum afspraak: PLEUR-X KATHETER. Tijd:

Datum afspraak: PLEUR-X KATHETER. Tijd: Datum afspraak: PLEUR-X KATHETER 17821 Tijd: Afspraak Voor uw afspraak kunt u zich melden bij de afdeling Longziekten op de vijfde verdieping in het Sint Franciscus Gasthuis. Als u bent opgenomen op de

Nadere informatie

Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog

Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0906 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u methotrexaat (MTX) gaat gebruiken. In deze folder leest

Nadere informatie

Pijnstillers. Zo gebruikt u ze veilig

Pijnstillers. Zo gebruikt u ze veilig Pijnstillers Zo gebruikt u ze veilig Pijnstillers Zo gebruikt u ze veilig Paracetamol, Aspirine, Ibuprofen, Aleve, Advil. Zomaar wat pijnstillers die u bij de drogist kunt kopen. En dit zijn ze nog niet

Nadere informatie

Pijn en dementie. Inhoud. Introductie! Pijn. Pijn

Pijn en dementie. Inhoud. Introductie! Pijn. Pijn Inge van Mansom palliatief arts/specialist ouderengeneeskunde Sint Elisabeth Gasthuishof, LUMC en IKNL regio Leiden Maartje Klapwijk specialist ouderengeneeskunde en onderzoeker LUMC Introductie! 22 september

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Methotrexaat. (ledertrexate)/ MTX

PATIËNTEN INFORMATIE. Methotrexaat. (ledertrexate)/ MTX PATIËNTEN INFORMATIE Methotrexaat (ledertrexate)/ MTX 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw reumatoloog heeft u methotrexaat voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te

Nadere informatie

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n U N I V E R S I T A I R E Z I E K E N H U I Z E N L E U V E N I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Pijnstillers Dienst Traumatologie Eenheid 456-457 Tel. 016 34 45 60 De dienst is bereikbaar via

Nadere informatie

Geriatrisch probleem: Pijn

Geriatrisch probleem: Pijn Geriatrisch probleem: Pijn Doel 1. Het geven van informatie over de mogelijke oorzaken, de gevolgen op het dagelijks leven, de diagnostiek en de behandeling van pijn bij oudere patiënten. 2. Het verminderen

Nadere informatie

Ouderen en pijn Tips voor verpleegkundigen en verzorgenden

Ouderen en pijn Tips voor verpleegkundigen en verzorgenden Ouderen en pijn Tips voor verpleegkundigen en verzorgenden Gebaseerd op de multidisciplinaire richtlijn Herkenning en behandeling van pijn bij kwetsbare ouderen, Verenso 2011 Ouderen hebben vaak onnodig

Nadere informatie

Welke patiënten zijn geschikt voor MTX?

Welke patiënten zijn geschikt voor MTX? Methotrexaat (MTX) Wat is methotrexaat (MTX) MTX is een geneesmiddel dat wordt gebruikt voor de behandeling bij ernstige psoriasis. Aanvankelijk werd het gebruikt bij de behandeling van kanker. Bij toeval

Nadere informatie

Leefregels na een longoperatie

Leefregels na een longoperatie Leefregels na een longoperatie U hebt in het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis een longoperatie ondergaan waarbij: er een onderzoek is gedaan naar aanleiding van uw klachten (kortademigheid), een biopsie

Nadere informatie

PSA procedurele sedatie en analgesie

PSA procedurele sedatie en analgesie PSA procedurele sedatie en analgesie PSA (procedurele sedatie en analgesie) Deze brochure is bedoeld om patiënten te informeren die een ingreep of onderzoek moeten ondergaan in het ziekenhuis waarbij

Nadere informatie

Behandeling van aangezichtspijn door zenuwblokkade

Behandeling van aangezichtspijn door zenuwblokkade Behandeling van aangezichtspijn door zenuwblokkade Inleiding In overleg met u is besproken dat u in aanmerking komt voor een zenuwblokkade van één of meerdere takken van de aangezichtszenuw in uw gezicht.

Nadere informatie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie 00 Navelbreuk operatie bij kinderen poli Chirurgie 1 Uw kind wordt binnenkort verwacht in het ziekenhuis voor de behandeling van een navelbreuk. Waarschijnlijk heeft u al het een en ander gehoord over

Nadere informatie

CT-scan van de kransslagaders

CT-scan van de kransslagaders CT-scan van de kransslagaders 2 In overleg met uw behandelend cardioloog heeft u besloten een Computer-Tomografisch röntgen onderzoek van het hart te laten maken (CT- scan cardiac). Dit onderzoek wordt

Nadere informatie

Prednison bij huidziekten

Prednison bij huidziekten Prednison bij huidziekten In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten of overweegt u het geneesmiddel prednison te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na

Nadere informatie

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) heeft u azathioprine (merknaam Imuran ) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of

Nadere informatie

PIJNBESTRIJDING: EEN VAK APART Artikel uit het Prostaatkanker Magazine van de ProstaatkankerStichting

PIJNBESTRIJDING: EEN VAK APART Artikel uit het Prostaatkanker Magazine van de ProstaatkankerStichting PIJNBESTRIJDING: EEN VAK APART Artikel uit het Prostaatkanker Magazine van de ProstaatkankerStichting Pijn bij kanker komt onnodig vaak voor, stelde de Maastrichtse internist Marieke van den Beuken van

Nadere informatie

Medicijnen thuis Radboud universitair medisch centrum

Medicijnen thuis Radboud universitair medisch centrum Medicijnen thuis Deze folder geeft u informatie over het medicijngebruik in de thuissituatie na ontslag uit het ziekenhuis. Er kunnen zich verschillende situaties voordoen. Hieronder is aangekruist welke

Nadere informatie

Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen

Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel prednison te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Poliklinische operatie plastische chirurgie. Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving

Poliklinische operatie plastische chirurgie. Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving Poliklinische operatie plastische chirurgie Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving 2 Uw huisarts of specialist heeft u naar de plastische chirurgie van het Canisius-Wilhelmina

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Anesthesie en pijnbehandeling. Rondom een operatie

Anesthesie en pijnbehandeling. Rondom een operatie Anesthesie en pijnbehandeling Rondom een operatie Inhoud Inleiding 3 Vormen van anesthesie 3 Wat doet de anesthesioloog 4 Algehele anesthesie 5 Voordelen van algehele anesthesie 5 Nadelen van algehele

Nadere informatie

Methotrexaat. (Ledertrexate, Emthexate )

Methotrexaat. (Ledertrexate, Emthexate ) Methotrexaat (Ledertrexate, Emthexate ) Inhoud Wat doet Methotrexaat bij reumatische aandoeningen? 3 Wat kunt u verwachten van Methotrexaat? 3 Gebruik 3 Bewaren van Methotrexaat 4 Bijverschijnselen 4 Bloedcontrole

Nadere informatie

U heeft een afspraak voor een behandeling door middel van iontoforese. op: dag om uur.

U heeft een afspraak voor een behandeling door middel van iontoforese. op: dag om uur. Iontoforese Inleiding De anesthesioloog (arts gespecialiseerd in pijn) heeft met u besproken om uw pijnklachten te behandelen door middel van iontoforese. In deze folder geven wij u graag informatie over

Nadere informatie

Instructies voor het gebruik van. Methotrexaat

Instructies voor het gebruik van. Methotrexaat Instructies voor het gebruik van Methotrexaat Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Voor wie is deze therapie geschikt?... 1 3 Voor het starten van methotrexaat... 2 4 Hoe wordt methotrexaat voorgeschreven?...

Nadere informatie

Lipofilling. Behandeling door de plastisch chirurg

Lipofilling. Behandeling door de plastisch chirurg Lipofilling Behandeling door de plastisch chirurg 2 Met lipofilling wordt eigen vet uit het lichaam weggehaald (van de buik, rondom de navel of van de flanken) door middel van het opzuigen van weefsel

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Chirurgie. Mastopathie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Chirurgie. Mastopathie Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Chirurgie Mastopathie 1 Mastopathie De chirurg of verpleegkundig specialist mammacare heeft geconstateerd dat u mastopathie hebt.

Nadere informatie

Kennis update Pijnstillers

Kennis update Pijnstillers Kennis update Pijnstillers Pijnstillers die in de drogisterij verkocht worden, zijn veilig. Tenminste, als de klant de juiste pijnstiller koopt en deze goed en veilig gebruikt. Dat lijkt misschien logisch,

Nadere informatie

WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN

WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN Hoofdpijn WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL HOOFDPIJN

Nadere informatie

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: Methotrexaat

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: Methotrexaat Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Langwerkende antireumatische middelen: Methotrexaat In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel methotrexaat te gaan

Nadere informatie

Spinale pijnbestrijding. Locatie Amersfoort Lichtenberg

Spinale pijnbestrijding. Locatie Amersfoort Lichtenberg Spinale pijnbestrijding Locatie Amersfoort Lichtenberg 1 Hebt Inleiding u nog vragen? Hebt Onlangs u na heeft het lezen uw pijnarts van deze mogelijkheid brochure nog van vragen, spinale dan pijnbehandeling

Nadere informatie

Methotrexaat bij de ziekte van Crohn

Methotrexaat bij de ziekte van Crohn Methotrexaat bij de ziekte van Crohn 2 Uw maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) heeft u Methotrexaat voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken

Nadere informatie

PIJNMETING BIJ VOLWASSENEN

PIJNMETING BIJ VOLWASSENEN B421 november 2014 PIJNMETING BIJ VOLWASSENEN Geachte heer, mevrouw, In ons ziekenhuis hechten wij belang aan een kwalitatieve dienstverlening. Als patiënt hebt u recht op de nodige pijnbestrijding. Wij

Nadere informatie

Het gebruik van tamoxifen. Bij retroperitoneale fibrose

Het gebruik van tamoxifen. Bij retroperitoneale fibrose Het gebruik van tamoxifen Bij retroperitoneale fibrose Inleiding U heeft deze folder gekregen, omdat u retroperitoneale fibrose (RPF) heeft. Bij de behandeling van RPF kan de arts meerdere medicijnen

Nadere informatie

PET/CT-scan. met eventueel een aanvullende CT-scan van de longen of met eventueel een aanvullende CT-scan van longen en bovenbuik

PET/CT-scan. met eventueel een aanvullende CT-scan van de longen of met eventueel een aanvullende CT-scan van longen en bovenbuik PET/CT-scan met eventueel een aanvullende CT-scan van de longen of met eventueel een aanvullende CT-scan van longen en bovenbuik 2 Wanneer moet u komen voor het onderzoek? U krijgt het onderzoek op:...

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Pijnbehandeling bij de bevalling

Patiënteninformatie. Pijnbehandeling bij de bevalling Patiënteninformatie Pijnbehandeling bij de bevalling Pijnbehandeling bij de bevalling Polikliniek Verloskunde/ Gynaecologie, route 2.2 Telefoon (050) 524 5840 Inleiding Dit is de informatiefolder van de

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker Pijnbestrijding bij kanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is pijn? 5 Pijndiagnose 8 Behandeling van pijn 10 Andere methoden 19 Omgaan met pijn 22 Wat u zelf kunt doen 25 Wilt u meer informatie?

Nadere informatie

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat REUMATOLOGIE Methotrexaat Gebruik van methotrexaat Deze folder is een gezamenlijke uitgave van de poli reumatologie van het Laurentius Ziekenhuis Roermond en het Sint Jans Gasthuis te Weert. Inleiding

Nadere informatie

Medicijnen na een beroerte

Medicijnen na een beroerte Neurologie Medicijnen na een beroerte (CVA of TIA) BEHANDELING Medicijnen na een beroerte Onlangs hebt u een beroerte (CVA) of een TIA (een korte voorbijgaande beroerte) gehad. Om de kans op herhaling

Nadere informatie

Wijs met medicijnen. Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken. Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij.

Wijs met medicijnen. Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken. Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij. Wijs met medicijnen Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij. Inhoud Inleiding 4 Wat verstaan we onder medicijnen? 4 Horen bijwerkingen erbij?

Nadere informatie

Programma. Doorbraakpijn Vera Middel, apotheker. Casuïstiek Onno van der Velde, huisarts

Programma. Doorbraakpijn Vera Middel, apotheker. Casuïstiek Onno van der Velde, huisarts Programma Prevalentie pijn in de palliatieve fase Stappenplan medicamenteuze behandeling Samenwerkingsafspraak meten en registreren van pijn Marlie Spijkers, kaderarts palliatieve zorg specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Kanker VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Kanker VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL 400020 Kanker_400020 Kanker 05-10-11 15:32 Pagina 8 Kanker WAT IS KANKER MEDICIJNEN BIJ KANKER WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek urologie

Urodynamisch onderzoek urologie Urodynamisch onderzoek urologie 2 Binnenkort krijgt u een urodynamisch onderzoek (blaasdruk meting) op de polikliniek urologie. Met dit onderzoek wil de arts inzicht krijgen in uw plasklachten. Urodynamisch

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker Pijnbestrijding bij kanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is pijn? 4 Pijndiagnose 7 Behandeling van pijn 9 Andere methoden 18 Omgaan met pijn 21 Wat u zelf kunt doen 24 Wilt u meer informatie?

Nadere informatie

DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING

DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING JMJ KRUL NEUROLOOG TERGOOIZIEKENHUIZEN BLARICUM Cijfers over diabetes (1) Er zijn ongeveer 740.000 mensen met diabetes in Nederland; 250.000 mensen

Nadere informatie

nierbiopsie Wat is een nierbiopsie?

nierbiopsie Wat is een nierbiopsie? nierbiopsie Na overleg met uw arts laat u een nierbiopsie doen. Bij een nierbiopsie halen we via een punctie enkele kleine stukjes weefsel uit een van uw nieren. Na onderzoek kunnen we meer weten over

Nadere informatie

Anesthesiologie. Pijnbestrijding bij de bevalling

Anesthesiologie. Pijnbestrijding bij de bevalling Anesthesiologie Pijnbestrijding bij de bevalling Anesthesiologie In deze brochure kunt u meer lezen over de mogelijkheden van pijnbestrijding bij de bevalling in het Universitair Medisch Centrum Groningen

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker Pijnbestrijding bij kanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is pijn? 4 Pijndiagnose 7 Behandeling van pijn 9 Andere methoden 18 Omgaan met pijn 21 Wat u zelf kunt doen 24 Wilt u meer informatie?

Nadere informatie

Medicijnen na een TIA

Medicijnen na een TIA Medicijnen na een TIA Albert Schweitzer ziekenhuis september 2013 pavo 1072 Inleiding In deze folder leest u meer over medicijnen die vaak worden voorgeschreven na een TIA. Een TIA is een kortdurende beroerte

Nadere informatie

Zenuwpijn behandelen met medicijnen

Zenuwpijn behandelen met medicijnen Zenuwpijn behandelen met medicijnen Deze folder geeft uitleg over de behandeling van zenuwpijn met medicijnen. Deze medicijnen zijn meestal geen gewone pijnstillers, maar komen uit de groep van de anti-epileptica

Nadere informatie