Maatwerk epidemiologie 2011 Gemeente Geertruidenberg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maatwerk epidemiologie 2011 Gemeente Geertruidenberg"

Transcriptie

1 Maatwerk epidemiologie 2011 Gemeente Geertruidenberg Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht Auteur: Renate Martens DMS: Titel: Rapportage Onze jeugd op gezond gewicht Versie: 2 Datum: december 2011 GGD West-Brabant

2 Voorwoord Voor u ligt de (tussen)rapportage van het project Onze jeugd op gezond gewicht. Het project Onze jeugd op gezond gewicht is gestart in Twee jaar later wordt nu de eerste balans opgemaakt. De GGD West-Brabant heeft deze rapportage/ evaluatie in het kader van het maatwerk epidemiologie 2011 uitgevoerd. Namens de GGD West-Brabant, Renate Martens (GVO-functionaris/onderzoeker) Breda, december 2011 Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

3 Inhoudsopgave Voorwoord...2 Inhoudsopgave...3 Samenvatting Overgewicht Werkwijze Uitvoering Resultaten Conclusie en aanbevelingen Literatuurlijst...15 Bijlage 1: Preventiepiramide overgewicht 0-18 jaar Geertruidenberg...16 Bijlage 2: Leden van de werkgroep...21 Bijlage 3: Respons op vragenlijst...22 Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

4 Samenvatting Overgewicht komt steeds vaker voor. Van de 2-11 jarige heeft 10% overgewicht in gemeente Geertruidenberg en van deze groep is bij 2% sprake van obesitas. Van de jarige heeft 13% overgewicht waarvan 2% obesitas. De gemeente Geertruidenberg heeft ervoor gekozen om overgewicht aan te pakken middels een integrale aanpak. Binnen de aanpak van Onze jeugd op gezond gewicht staat het verbinden van kennis, expertises en producten centraal. Als aftrap van de aanpak is een startbijeenkomst georganiseerd. Bij de startbijeenkomst waren 19 (publieke en private) organisaties aanwezig en in het totaal 27 personen. De aanwezige personen zagen diverse kansen voor een gezamenlijke aanpak en hadden veel ideeën. Na de startbijeenkomst is een vragenlijst uitgezet om andere (niet aanwezige) partijen te bevragen. Vervolgens is een werkgroep gevormd met 12 personen vanuit 8 organisaties. De werkgroep streeft ernaar om een doorlopend aanbod te creëren voor kinderen van -9 maanden t/m 18 jaar in de preventiepiramide. Dit doorlopende aanbod wordt gecreëerd door verbindingen tussen diverse partijen tot stand te brengen en te continueren. In 2011 zijn vanuit de werkgroep 16 activiteiten opgepakt. Daarnaast zijn korte lijntjes ontstaan waardoor partijen elkaar weten te vinden. Per jaar komt de werkgroep gemiddeld 4 keer bij elkaar. Deze frequentie wordt de komende jaren geborgd. Volgend jaar kan meer aandacht aan PR geschonken worden, reclame en bekendheid zijn namelijk belangrijk om het project te laten slagen. Belangrijke partijen, zoals het basisonderwijs, peuterspeelzalen en private organisaties zoals supermarkten zijn nu nog niet actief betrokken. Geadviseerd wordt om in 2012 de actieve betrokkenheid van meerdere partijen en jongeren te vergroten. Daarnaast wordt aansluiting bij het CJG geadviseerd. Onder de brede noemer leefstijl sluit Onze jeugd op gezond gewicht prima aan bij het CJG. Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

5 1. Overgewicht Er zijn verschillende methoden om te bepalen of iemand over- of ondergewicht heeft. Zo kan met de Body Mass Index (BMI) de verhouding tussen lengte en gewicht berekend worden. Bij een BMI groter dan 25 spreken we van overgewicht, indien de BMI groter is dan 30 spreken we van obesitas (ernstig overgewicht) 1. Voor jongeren gelden andere waarden van de BMI. In tabel 1 staan de afkapwaarden voor jongeren weergegeven. Tabel 1: BMI afkapwaarde voor overgewicht bij jongeren (2 t/m 18 jaar) Jongens Meisjes Leeftijd in jaren Overgewicht Ernstig overgewicht Overgewicht Ernstig overgewicht 2 18,41 20,09 18,02 19, ,89 19,57 17,56 19, ,55 19,29 17,28 19, ,42 19,30 17,15 19, ,55 19,78 17,34 19, ,92 20,63 17,75 20, ,44 21,60 18,35 21, ,10 22,77 19,07 22, ,84 24,00 19,86 24, ,55 25,10 20,74 25, ,22 26,02 21,68 26, ,91 26,84 22,58 27, ,62 27,63 23,34 28, ,29 28,30 23,94 29, ,90 28,88 24,37 29, ,46 29,41 24,70 29, ,00 30,00 25,00 30,00 Bron: CBO 2 Regionaal Kompas Volksgezondheid, GGD West-Brabant, 2 CBO, 2008c, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg. Richtlijn Diagnostiek en behandeling van obesitas bij volwassenen en kinderen (geraadpleegd via Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

6 Van de 2-11 jarige in gemeente Geertruidenberg heeft 10% overgewicht, hiervan heeft 2% obesitas 3. Van de jarige heeft 13% overgewicht, hiervan heeft 2% obesitas 4. In tabel 2 staan deze cijfers in vergelijking met de regionale cijfers weergegeven. Landelijk heeft 13.3% van de 2-21 jarige jongens overgewicht, waarvan 1.8% obesitas. Bij meisjes komt overgewicht iets meer voor. Van de 2-21 jarige meisjes in Nederland heeft 14% overgewicht, waarvan 2% obesitas 5. Tabel 2: Overzicht van percentages overgewicht en obesitas Geertruidenberg 2-11 jarige met overgewicht* 10% 12% 2-11 jarige met obesitas 2% 2% jarige met overgewicht* 13% 13% jarige met obesitas 2% 2% Bron: 1,3,4 * Inclusief obesitas West-Brabant De gevolgen van overgewicht zijn onder andere: slechtere gezondheid, beperkingen, schoolverzuim, pesten (lage zelfwaardering, psychosociale problemen), hart- en vaatziekten, diabetes (type 2), aandoeningen van het bewegingstelsel, aandoeningen aan de ademhalingswegen, onvruchtbaarheid, depressie, angststoornissen en enkele soorten kanker 67. Op het Regionaal Kompas Volksgezondheid staat aanvullende informatie met betrekking tot lichaamsgewicht over definitie, relevantie, omvang, beleid en wat er aan gedaan kan worden. Regionaal Kompas Volksgezondheid, GGD West-Brabant, 3 Brabantse Jeugdmonitor 0 t/m 11 jaar, GGD West-Brabant Brabantse Jeugdmonitor 12 t/m 18 jaar, GGD West-Brabant Vijfde landelijke groeistudie, TNO Lichaamsgewicht. De determinant, gezondheidsgevolgen en oorzaken. Nationaal Kompas Volksgezondheid, RIVM Trendrapport bewegen en gezondheid, TNO 2008 Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

7 2. Werkwijze De aanpak van overgewicht bij de jeugd is een van de speerpunten uit Gezond: Altijd beter! de lokale gezondheidsnota van de gemeente Geertruidenberg. Om dit te realiseren heeft de gemeente in samenspraak met GGD West-Brabant een integrale en continue aanpak geregisseerd om overgewicht onder 0-18 jarigen tegen te gaan. De aanleiding hiervan is bovengenoemde incidentie van overgewicht onder de 0-18 jarigen, de gevolgen daarvan en het feit dat (ondanks preventieve activiteiten) geen sprake is van een dalende trend. Het doel van de integrale aanpak is het verminderen van overgewicht bij 0-18 jarigen. Daarnaast is het verbinden van kennis en expertises binnen de gemeente belangrijk. Het uitgangspunt van het project is een structurele aanpak te ontwikkelen en niet te werken met een ad hoc-aanpak. Binnen de aanpak wordt gestreefd naar samenspraak met verloskundigen, Thuiszorg (Thebe), kinderopvang, basis onderwijs, voortgezet onderwijs, GGD West-Brabant, jongerenwerk (Trema), sportverenigingen, fysiotherapeuten, fitnesscentra, supermarkten, jongeren, ouders, Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant en de gemeente (sectoren vgz, sport, onderwijs, kinderopvang, ruimtelijke inrichting). Centraal in de aanpak van Onze jeugd op gezond gewicht staat de preventiepiramide van de jeugd. Van -9 maanden tot en met 18 jaar wordt een voortdurend aanbod van preventieve activiteiten nagestreefd. Het doel hiervan is de trend rondom overgewicht onder de jeugd naar beneden af te buigen. In bijlage 1 staat de preventiepiramide overgewicht voor 0-18 jarige in gemeente Geertruidenberg beschreven. Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

8 3. Uitvoering De gemeente Geertruidenberg heeft samen met de GGD West-Brabant deze gezamenlijke aanpak opgezet 8. Om het project op te starten is een projectgroep opgestart. Bij de start van het project waren de betrokken ambtenaren vanuit Geertruidenberg: Angela van de Berg, ambtenaar volksgezondheid en Wilbert Segers, ambtenaar onderwijs. De betrokken portefeuillehouder volksgezondheid was bij de start Burgemeester Meijer. In de projectgroep zitten op dit moment de volgende personen: Gerrie Bouman, beleidsmedewerker volksgezondheid, jeugd, sport Gemeente Geertruidenberg; Gerrie van den Broek, beleidsadviseur GGD West-Brabant; Han Franken, GVO-functionaris GGD West- Brabant; Renate Martens en GVO-functionaris/onderzoeker GGD West-Brabant. Op afroep is wethouder Albert Smit (portefeuillehouder volksgezondheid) van Gemeente Geertruidenberg betrokken. De projectgroep is tijdens de beginfase in 2009 en 2010 regelmatig bij elkaar gekomen. De eerste activiteit van de projectgroep was het organiseren van een brede start/ brainstorm bijeenkomst. Het doel van de bijeenkomst was het creëren van draagvlak en het inventariseren van ideeën om gemeente breed overgewicht bij 0-18 jarigen terug te dringen. Niet alle uitgenodigde partijen waren aanwezig op de startbijeenkomst, om deze partijen bij het project te betrekken is een vragenlijst gestuurd naar alle uitgenodigde partijen. De input van de vragenlijst is gebruikt om de preventiepiramide aan te vullen en om een werkgroep te vormen. De werkgroep heeft als doel om verbindingen tot stand te brengen tussen diverse partijen en op deze manier een integrale aanpak te realiseren en continueren. Bovendien wordt in de werkgroep besloten wat voor activiteiten plaatsvinden om bekendheid te geven aan de gezamenlijke aanpak en om lacunes binnen het huidige aanbod op te vullen. De nadruk ligt op het leggen van verbindingen, op deze manier komt een aanbod tot stand wat aansluit. De werkgroep zal waar mogelijk aansluiten bij bestaande activiteiten in de gemeente Geertruidenberg. Op het gebied van overgewicht is landelijk een groot aanbod beschikbaar, het is om deze reden de insteek om gebruik te maken van bestaande initiatieven en activiteiten. In bijlage 2 staan de deelnemers van de werkgroep beschreven. 8 Om dit project op te starten is bij ZonMw subsidie aangevraagd, deze is niet toegekend. Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

9 4. Resultaten Op maandag 25 januari 2010 heeft een startbijeenkomst plaats gevonden in het gemeentehuis te Raamsdonksveer. Op de starbijeenkomst werd gesproken door burgemeester Meijer, epidemioloog Inge van Veggel, scholiere Renate van Riet en lector gezonde stad Joop ten Dam. Na de presentaties ging de groep in subgroepen uiteen, in deze groepen werden diverse stellingen besproken. Iedere subgroep werd begeleid door een medewerker uit de projectgroep. Bij de startbijeenkomst waren 19 organisaties aanwezig: Peuterspeelzaal Raamsdonk, cateraar Markies, GGD Hart voor Brabant, GGD West-Brabant, Centrum voor fysiotherapie en beweging, Secr. Directie Dongemond, Fysiotherapeut, Trema Welzijn, Trema kinderdagverblijf Fiësta, Thebe Jeugdgezondheidszorg, Thebe JGZ, Leerkrachten BS Het Schrijverke-Geertruidenberg, Raadslid CDA, Burgers, Judovereniging Nintai, Partij voor de samenwerking, Zwembaden en Basisschool De Hoge Waai. Bovengenoemde organisaties zorgde gezamenlijk voor een opkomst van 27 personen. Het belang van een positieve insteek kwam duidelijk naar voren op de startbijeenkomst, deze insteek is essentieel voor het slagen van het project. De aanwezige personen zagen diverse kansen liggen voor een gezamenlijke aanpak en hadden veel ideeën. Na de startbijeenkomst zijn er vragenlijsten verstuurd aan alle uitgenodigde partijen. De respons was laag, in het totaal zijn 12 vragenlijsten naar de GGD geretourneerd. In bijlage 3 zijn de gegeven antwoorden terug te vinden. Op dit moment is een bredere werkgroep actief, gezamenlijk worden afspraken gemaakt over de inhoud van de aanpak, de gemeente heeft hierin de regie. In 2011 is deze groep 4 keer bij elkaar gekomen. Vanuit de werkgroep zijn 16 activiteiten ontstaan. Deze staan hieronder uitgewerkt in tabel 2. Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

10 Tabel 2: Activiteiten Onze jeugd op gezond gewicht No Wat Wie betrokken Periode Doel Eind datum Status Toelichting 1 Aanbod in beeld brengen 2 Verbindingen leggen 3 Gezonde schoolkantine 4 Ontwikkeling mentorlessen voeding en computerles voeding 5 Logo ontwikkeling 6 Inventarisatie bij kdv en psz 7 Scholen betrekken GGD WB met ondersteuning van alle partijen Alle partijen in de werkgroep Dongemond college en GGD WB GGD WB Dongemond college Dongemond college Trema GGD WB Januari 2010 juni 2011 Doorlopend Structureel ingevoerd Schooljaar Schooljaar Schooljaar Gemeente Januari 2010 juni 2011 Preventie structuur in kaart brengen en inzichtelijk maken. Daarnaast mogelijk het opvullen van evt. lacunes. Partijen weten elkaar te vinden en maken gebruik van elkaars expertise. Het aanbod van de kantine bekijken en aanpassen zodat leerlingen een gezonde keus kunnen maken. Dit is een jaarlijks terugkomende activiteit Het Dongemond college heeft diverse mentorlessen geformuleerd. Een leerkracht (Toos van Spaandonk) heeft contact opgenomen met de GGD voor ondersteuning op het gebied van voeding. De kracht van herkenbaarheid en herhaling gebruiken door een gezamenlijk logo te ontwikkelen en gebruiken voor alle activiteiten in Geertruidenberg onder Onze jeugd op Gezond gewicht. Het Dongemond college gaat tijdens ckv/ tekenen een logo bedenken. Het logo moet goed zichtbaar zijn en opvallen. In kaart brengen wat de behoefte is en mogelijk aansluiten Scholen zijn een belangrijke vindplaats voor de doelgroep, het betrekken van de scholen is daarom van groot belang. n.v.t. Doorlopend Er is een preventie piramide geformuleerd. n.v.t. Doorlopend n.v.t. Juli 2010 Zo snel mogelijk Mei 2011 Oktober 2011 Structureel ingebouwd op school Lessen zijn gemaakt en beschikbaar gesteld Logo is ontwikkeld. Wordt nu nagedacht over tekst bij logo (pakt VO op) Er is een telefonische inventarisatie uitgevoerd Komt op volgende lia/ directeuren - overleg Dongemond college werkt structureel met de Gezonde Schoolkantine. Afgerond Trema heeft via social media geprobeerd een nieuwe tekst bij het logo te krijgen. Hier zijn geen bruikbare dingen uit gekomen. Het Dongemond pakt dit nu op. Er is op dit moment geen behoefte, een psz wil mogelijk met hapjes voor de eerste stapjes gaan werken. Het basisonderwijs wil zich voorlopig nog niet aansluiten bij het project. Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

11 No Wat Wie betrokken Periode Doel Eind datum Status Toelichting 8 Activiteit rondom Energy drankjes Trema en Thebe 9 Nacht zwemmen Trema en zwembad 10 Aansluiten bij move-it Trema en de werkgroep 11 Aansluiten bij Rabobank Amerspelen (Sportdag georganiseerd door Rabobank voor basisscholen) 12 Sportmarkt Trema i.s.m. Dongemond college 13 Kookcursus in project O.K. Thebe Praktijk van Beek en Bloemsaat 2011 Eline en Matijs signaleren veel gebruik van energiedrankjes. Hier willen ze iets mee. Matijs zal samen met een (sport)diëtist een workshop of les in elkaar zetten. In zomer periode Mei 2011 September 2011 Winter 2011 September - december 2011 Organiseren van gratis en legaal nacht zwemmen in zwembad. Jongeren kunnen op deze manier bewegen in een sfeer en omgeving die hen aanspreekt. Aansluiten bij bestaande activiteiten en zo bekendheid genereren voor het onderwerp. Aansluiten bij bestaande activiteiten en zo bekendheid genereren voor het onderwerp, o.a. middels Calorie checker- en Eet & beweegspel. Bekendheid geven aan sport- en spelaanbod voor jongeren. In de winter is er minder mogelijkheid om te bewegen/ sporten op straat, door een sportactiviteit binnen wordt dit mogelijk gemaakt. In de gymzaal van het Dongemond College wordt vanaf eind oktober zaalvoetbal en taiboxen verzorgd door Trema. Kijken of kookcursus onderdeel van het project O.K. kan worden. O.K. is voor kinderen in de leeftijd 8-12 jaar. De keukenfaciliteiten van het Dongemond College zijn beschikbaar. Oktober 2011 Mei juni 2011 September 2011 n.v.t. December 2011 Wordt bij nader inzien niet opgepakt. Jozien en Carla pakken dit op. Door de slechte zomer is dit helaas nog niet gelukt Gestopt Afgerond. In totaal hebben circa 350 kinderen deelgenomen aan de spellen Sportactiviteit gaat lopen in het najaar van Aan de start voorwaarde is voldaan. Kookcursus aanbod anderszins in vullen. Afgekapt doordat er geen behoefte is. Wordt afstemming gezocht met regionaal alcohol project. Het jongerenwerk mag na sluitingstijd komen zwemmen. Iemand van het zwembad is er dan ter begeleiding. Start in zomer Festival gaat niet door, aansluiten is niet mogelijk. Han Franken, Jozien Teuben en Carla Rijzenaars waren verantwoordelijk voor de uitvoering. Jozien heeft afspraken gemaakt met Martin. Is niet in te passen in huidige O.K. concept. Nog niet verder opgepakt. Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

12 No Wat Wie betrokken Periode Doel Eind datum Status Toelichting 14 Samenwerking Fysiotherapie en Thebe 15 Traktatie/ tussendoortjes beleid op basisschool de Wilsdonck 16 Bekijken of aanbod voor 2-4 jarige zinvol is Thebe Praktijk van Beek en Bloemsaat Jeugdverpleegkundige van de GGD Thebe Praktijk van Beek en Bloemsaat 2011 Een structurele samenwerking tot stand brengen op het gebied van project O.K. en diabetes. Oktober 2011 Het gezonder maken van de traktaties en tussendoortjes die op school genuttigd worden door kinderen en leerkrachten Afstemmen van aanbod en kijken wat de mogelijkheden zijn van een nieuwe samenwerking en aanbod. Structureel Afgerond Beide partners werken op bepaalde terreinen structureel samen. Oktober 2011 n.v.t. Advies is gegeven met de notitie erbij dat dit mogelijk voor alle scholen kan worden opgepakt. Oriënterend gesprek is geweest nu verder kijken voor implementatie Op vraag van een school heeft de Jantsje Bakkeren advies gegeven over gezond traktatie en tussendoortjes beleid. Niels, Janneke en een verpleegkundige van Thebe hebben dit samen op gepakt. Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

13 5. Conclusie en aanbevelingen Tijdens de laatste bijeenkomst van de werkgroep op 18 oktober 2011 is de stand van zaken uitgebreid onderwerp van gesprek geweest, mede hierop zijn de conclusies geformuleerd. Middels het bij elkaar komen van de werkgroep zijn korte lijntjes ontstaan waardoor gemakkelijk samenwerking tussen partners tot stand kan komen. De betrokken partners hebben een gezamenlijk doel en ervaren dit positief. De werkgroep is van mening dat ze nieuwe ideeën moet blijven ontwikkelen om nieuwe prikkels af te blijven geven. Deze prikkels moeten goed worden opgezet en worden gevolgd (monitoren). Doormiddel van evaluatie kan het proces en de ervaringen in beeld gebracht worden. In 2011 is de werkgroep 4 keer bij elkaar gekomen, dit is volgens de werkgroep voldoende. Het advies is dan ook om de werkgroep 3 a 4 keer per jaar bij elkaar te laten komen. In 2011 zijn diverse activiteiten door de werkgroep opgepakt, zie tabel 2. Deze activiteiten zijn voor buitenstanders mogelijk niet herkenbaar als producten van Onze jeugd op gezond gewicht. Reclame maken is erg belangrijk voor de bekendheid van een project. Om deze reden is het aan te bevelen om volgend jaar meer aandacht aan PR te schenken. Een logo kan hierin ondersteuning bieden, het logo wordt door de werkgroep verder uitgewerkt. Een aantal belangrijke partners zijn op dit moment nog niet bij het project betrokken, zoals het basisonderwijs, private organisaties zoals supermarkten en bijvoorbeeld peuterspeelzalen. Het basisonderwijs is een gesprekspartner en belangrijke vindplaats voor jongeren. Daarnaast kunnen via de scholen en kinderdagverblijven ouders betrokken worden. Het is dan ook van belang dat in een volgend jaar het basisonderwijs actiever wordt betrokken. De gemeente heeft in 2011 activiteiten ondernomen om het basisonderwijs te betrekken, dit zal actief worden voortgezet. Geadviseerd wordt om in 2012 de actieve betrokkenheid van meerdere partijen te vergroten. Jongeren zijn actief betrokken bij de ontwikkeling van het logo. Geadviseerd wordt om in het vervolg jongeren meer te laten participeren in het project. Mogelijk kunnen jongeren als peers ingezet worden en zo andere jongeren beïnvloeden. In oktober 2011 is het Centrum Jeugd en Gezin (CJG) geopend in Geertruidenberg 9. Het CJG is een herkenbare, laagdrempelige voorziening waar (aanstaande) ouders, kinderen en jongeren terecht kunnen met hun vragen. De gemeente is van mening dat het CJG leidend kan zijn in dit soort projecten binnen de gemeente. Onder de brede noemer leefstijl sluit Onze jeugd op gezond gewicht prima aan bij het CJG, afstemming wordt geadviseerd. De werkgroep kan vervolgens onder het CJG vallen. De gemeente heeft tevens in beide trajecten de regierol. 9 Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

14 Dit project heeft overeenkomsten met de JOGG aanpak 10. In de regio West-Brabant is Breda op dit moment de enige JOGG stad. Het volgen van landelijke en regionale ervaringen rondom JOGG kan winst opleveren voor dit project. 10 Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

15 6. Literatuurlijst 1. Regionaal Kompas GGD West-Brabant, 2. CBO, 2008c, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg. Richtlijn Diagnostiek en behandeling van obesitas bij volwassenen en kinderen, Utrecht (geraadpleegd via 3. Brabantse Jeugdmonitor 0 t/m 11 jaar, GGD West-Brabant Brabantse Jeugdmonitor 12 t/m 18 jaar, GGD West-Brabant Trendrapport bewegen en gezondheid, TNO Lichaamsgewicht. De determinant, gezondheidsgevolgen en oorzaken. Nationaal Kompas Volksgezondheid, RIVM I-database, Loket Gezond leven 8. Nederlandse Groeistudie, TNO, 9. CJG Geertruidenberg 10. Jongeren op gezond gewicht Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

16 Bijlage 1: Preventiepiramide overgewicht 0-18 jaar Geertruidenberg Tussenrapportage Onze jeugd op gezond gewicht

17 Preventiestructuur overgewicht Onze Jeugd op Gezond Gewicht Om de mate van overgewicht te bepalen wordt de BMI (Body Mass Index), vastgesteld met behulp van de volgende formule: BMI = lichaamsgewicht in kg / (lengte x lengte) in meters. Een BMI tussen de 18,5 en 25 is voor volwassenen normaal, een BMI tussen de 25 en 30 duidt op overgewicht en bij een BMI van 30 of hoger is sprake van ernstig overgewicht, of te wel obesitas. Voor jongeren gelden andere BMI waarden dan voor volwassenen. Bij jongeren is de BMI waarde afhankelijk van leeftijd en geslacht [1]. Bij kinderen en jongeren komt overgewicht vaak voor. In is bij jongens van 4 tot en met 15 jaar de prevalentie van overgewicht gemiddeld 13,5%, bij meisjes 16,7%. De prevalentie van ernstig overgewicht (obesitas) is voor jongens gemiddeld 2,9% en voor meisjes 3,3% [1]. In Geertruidenberg heeft van de 0-11 jarige in % overgewicht, hiervan is bij 2% sprake van obesitas [2]. Bij de had in % overgewicht en hiervan was 1.7 obees [3]. De gemeente Geertruidenberg wil een integrale en continue aanpak regisseren om overgewicht onder 0-18 jarigen tegen te gaan. Dit naar aanleiding van de prevalentie van overgewicht onder de 0-18 jarigen, de gevolgen daarvan en het feit dat (ondanks preventieve activiteiten) er geen sprake is van een dalende trend. Deze preventie piramide maakt onderdeel uit van dit project. Bronnen: 1. Regionaal kompas 2. Jeugdmonitor 0-11, Jeugdmonitor 12-18, 2007 Preventiestructuur overgewicht Onze Jeugd op Gezond Gewicht 17

18 ZORG PREVENTIE GEÏNDICEERDE PREVENTIE Preventie piramide Overgewicht 0-18 jarige Geertruidenberg Er zijn vier soorten preventie te benoemen: universele preventie (dit is voor de gehele populatie, breed publiek), selectieve preventie (voor individuen of subgroepen), geïndiceerde preventie (voor kwetsbare individuen) en zorg preventie (bij gezondheidsproblemen). SELECTIEVE PREVENTIE UNIVERSELE PREVENTIE Preventie piramide Universele preventie Universele preventie Universele preventie Universele preventie Interventie/ activiteit Consultatie bureau Beleid rondom bewegen en traktaties EU fruit regeling Onderzoeken/ contact momenten van de GGD Aanbieder Onderwerp Setting Leeftijd Inhoud (en effect) Beoordeling (CGL) Thebe Diverse Consultatie bureau PSZ t Duikelaartje KDV Fiësta Trema K.C. Bengeltuin KDV Het Bergje KDV Koters & Co De Ukkepukken t Duikelaartje PSZ De Paddestoel Voeding Beweging GGD WB Voeding Basis onderwijs GGD WB Diverse (ook leefstijl) 0-4 Voor de periode van het eerste tot en met het vierde jaar, zijn er vijf onderzoeken op het consultatiebureau. Daar worden de sociale ontwikkeling en de spraak- en taalontwikkeling gevolgd. In Raamsdonksveer is een inloop locatie. Bij alle afspraken wordt het thema voeding meegenomen. PSZ/KDV 0-4 Afspraken over: Elke dag bewegen, traktaties, tussendoortjes. School CJG GGD 4-12 Met de EU-fruitregeling kunnen basisscholen 10 keer gratis fruit krijgen voor alle schoolkinderen. Hiermee wordt het groente en fruit eten bevorderd. De GGD brengt de scholen hiervan op de hoogte en biedt op aanvraag ondersteuning. De Schoof en de Peuzelaer hebben deelgenomen Tussen 5-6 en jaar onderzoekt de doktersassistent lengte, gewicht, gezichtsvermogen en zo nodig gehoor. Tussen jaar indien van toepassing spreekuur van de jeugdarts of verpleegkundige. Indien een persoon invult dat het kind te zwaar is, dan is dat een reden om iemand op te roepen. Preventiestructuur overgewicht Onze Jeugd op Gezond Gewicht 18

19 Preventie piramide Interventie/ activiteit Aanbieder Onderwerp Setting Leeftijd Inhoud (en effect) Beoordeling (CGL) Universele preventie Universele preventie Universele preventie Selectieve preventie Selectieve preventie Selectieve preventie Selectieve preventie Geïndiceerde preventie Overbruggings plan/ afstemming JGZ Pannakooi De gezonde schoolkantine Fitkids Kinderfysiother apie GGD WB Thebe Fysiotherapie praktijk van Beek en Bloemsaat Voedingscentrum GGD WB Dongemond college Fysiotherapeut praktijk van Beek en Bloemsaat Thebe diëtist Afstemming aanbieders en overbruggingsplan Bewegen Voeding Overgewicht Voeding Overgewicht Bewegen JGZ GGD Diverse mogelijkhe den VO MBO 0-19 Er is warm contact tussen beide organisaties. Indien een kind een hoog BMI heeft wordt het bij de overgang naar de GGD eerder opgeroepen, dit bespreekt Thebe vooraf met de ouders Fysiotherapie praktijk van Beek en Bloemsaat heeft een pannakooi die via hun website beschikbaar is. Geïnteresseerden kunnen hier gratis gebruik van maken Het programma 'De Gezonde Schoolkantine' biedt praktische informatie en concrete hulpmiddelen waarmee scholen (voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs) aan de slag kunnen om van hun schoolkantine een gezonde schoolkantine te maken. Het kantine aanbod is veranderd en het programma is structureel ingebouwd op school groepsbijeenkomsten over gezonde basisvoeding, eten en drinken tussendoor, hoe om te gaan met traktaties en feestjes. Het gedeelte van de diëtist loopt naast een jaar lang sporten onder begeleiding van fysiotherapie en begeleiding van maatschappelijk werk. Fysiotherapie praktijk van Beek en Bloemsaat Bewegen Tot 18 Trema Beweging Buiten Sport tijdens straathoekwerk Straathoekwer k Diëtist Thebe Voeding Thebe Vanuit de basisverzekering wordt er 4 uur (dit is ongeveer 6 consulten) vergoed. Er zijn locaties in Raamsdonksveer waar diëtisten vanuit Thebe zitten. O.K. Thebe Fysiotherapie praktijk van Beek en Bloemsaat Voeding Bewegen Overgewicht 8-12 Multidisciplinaire cursus voor kinderen met overgewicht/ obesitas. Tijdens de cursus worden zowel kinderen als hun ouders/verzorgers begeleid. Gedurende een jaar sporten kinderen wekelijks onder begeleiding van een fysiotherapeut. Ook zijn er ouder- en kindbijeenkomsten door een diëtist en een psycholoog. Daarnaast zijn er coach gesprekken onder begeleiding van een psycholoog. Theoretisch goed onderbouwd Preventiestructuur overgewicht Onze Jeugd op Gezond Gewicht 19

20 Geertruidenberg interventies per organisatie: GGD West-Brabant De gezonde schoolkantine Afstemming met JGZ Eten + Gymmen = gewicht dimmen is in het verleden uitgevoerd op De Ruif (2007), t Schrijverke (2007), De Radonkel (2008) en De Peuzelaer (2008) Bekendmaken van gezondheidsacties (vb. EU-Schoolfruitsubsidie en Ga voor gezond) Gebruik overbruggingsplan Thebe Afstemming met GGD Diëtisten Project O.K. Gebruik overbruggingsplan Fitkids Trema Straathoekwerk (voetballen) Sporttoernooi Move-it (is in 2011 vervallen) Beweegaanbod Diverse verenigingen zijn actief (zie ook website SSNB met sportaanbod verenigingen Geertruidenberg) SSNB In kaart brengen van sportaanbod Fysiotherapie Speciaal aanbod gericht op bewegen (speciale programma s en kinderfysiotherapie) Project O.K. voor kinderen met overgewicht Fitkids Indirect betrokken Scholen aangesloten bij de Elisabeth Stichting: SOVA Training en powergroepen voor allochtone jongeren. Landelijke partijen die zich bezig houden met overgewicht zijn o.a. het voedingscentrum en het NISB Preventiestructuur overgewicht Onze Jeugd op Gezond Gewicht 20

21 Bijlage 2: Leden van de werkgroep Op dit moment bestaat de werkgroep uit de volgende personen: - Gerrie Bouman (gemeente Geertruidenberg) - Han Franken (GVO-functionaris, GGD West-Brabant) - Renate Martens (GVO-functionaris/ onderzoeker, GGD West-Brabant) - Jantsje Bakkeren (jeugdverpleegkundige, GGD West-Brabant) - Janneke Witmans (jeugdarts, Thebe) - Ester Dumont (diëtist, Thebe) - Niels van Beek (Praktijk Fysiotherapie van Beek en Bloemsaat) - Hans Bloemsaat (Praktijk Fysiotherapie van Beek en Bloemsaat) - Carla Rijzenaars (Sportfondsen Geertruidenberg) - Stevan Aldershof (consulent, Sport Service Noord-Brabant) - Jozien Teuben (jongerenwerkster, Trema) - Martin van den Kieboom (Dongemond College Raamsdonksveer) - Uit de werkgroep zijn Eline Schenk (Trema), Matijs de Groot (stagiaire Trema) en Cathelijne Bogaers (voorheen manager voeding & dieet, Thebe). 21

CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in Zwolle

CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in Zwolle Onderzoekscentrum Preventie Overgewicht CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in ZWOLLE Een onderzoek naar het eet- en beweeggedrag van leerlingen van de 2 e klas

Nadere informatie

VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT

VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT IJsselland VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT Jongerenmonitor 2015 77% ontbijt dagelijks 10.3 jongeren School 13-14 jaar 15- jaar 76% een gezond gewicht 15% beweegt voldoende Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie

Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo

Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo Voorstellen Marlie Cerneus GGD Regio Twente Jeugdgezondheidszorg 0-19! Wie zijn jullie? Gemeente Enschede en Almelo Waar gaat deze presentatie

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks Vanessa Peters, GGD Gelderland Midden Marinka de Feijter, GGD N-O Gelderland Ineke van der Vlugt, Rutgers WPF 1

Nadere informatie

Resultaten Jongerenonderzoek

Resultaten Jongerenonderzoek Resultaten Jongerenonderzoek 2013 Groenewald GGD Zuid Limburg Geleen, april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Resultaten van uw school 2.1 VMBO klas 2 3 2.2 VMBO klas 4 4 2.3 HAVO/VWO klas 2 5 2.4 HAVO/VWO

Nadere informatie

Bijlage Menukaart Kinderen sportief op gewicht (KSG) 2014 B-Fit 2-4 Doelgroep 0-4 jarigen

Bijlage Menukaart Kinderen sportief op gewicht (KSG) 2014 B-Fit 2-4 Doelgroep 0-4 jarigen A) Kosten en uren Geef hieronder inzicht in de kosten en uren die nodig zijn om met de interventie aan de slag te gaan. De interventie staat beschreven zoals deze er op dit moment uit ziet. Bij interventies

Nadere informatie

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Projectgroep: Gemeente Tilburg: Mw. M. Lennarts, beleidsmedewerker, dhr. W.

Nadere informatie

Nulmeting Zwolle Gezonde Stad 2009. Ingrid van Aart, Silvia de Roos en Tommy Visscher 13 september 2012, CIAO bijeenkomst

Nulmeting Zwolle Gezonde Stad 2009. Ingrid van Aart, Silvia de Roos en Tommy Visscher 13 september 2012, CIAO bijeenkomst Nulmeting Zwolle Gezonde Stad 2009 Ingrid van Aart, Silvia de Roos en Tommy Visscher 13 september 2012, CIAO bijeenkomst Inhoud - Doelstellingen - Indicatoren - Gebruikte bronnen/ meetinstrumenten - Ervaringen/

Nadere informatie

JOGG-aanpak in Hellevoetsluis

JOGG-aanpak in Hellevoetsluis JOGG-aanpak in Hellevoetsluis Stand van zaken, oktober 2014 Belang van gezond gewicht Een gezond gewicht is belangrijk voor een goede gezondheid, zowel op jonge als latere leeftijd. Wie al op jonge leeftijd

Nadere informatie

10-0407 EvK/AE. Interventies preventie van overgewicht Vlissingen Gezamenlijk advies van GGD Zeeland en SportZeeland

10-0407 EvK/AE. Interventies preventie van overgewicht Vlissingen Gezamenlijk advies van GGD Zeeland en SportZeeland 10-0407 EvK/AE Interventies preventie van overgewicht Vlissingen Gezamenlijk advies van GGD en Sport GEZONDHEIDSWINST TOT 0 JAAR ADVISERING Fysiotherapie Paauwenburg Pagina 2 Interventies preventie van

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R VOEDING, BEWEGING EN GEWICHT K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Jeugd 2010 6 Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD

Nadere informatie

Op de fiets naar school

Op de fiets naar school In beweging Voorlichting over calorieën of aansporingen tot meer beweging zijn niet genoeg in de strijd tegen overgewicht. Wat beter helpt is een wijkgerichte aanpak om het bewoners zo gemakkelijk mogelijk

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Dagelijks ontbijten en elke dag groente en fruit eten zijn gedragingen die bijdragen aan een gezonde leefstijl.

Dagelijks ontbijten en elke dag groente en fruit eten zijn gedragingen die bijdragen aan een gezonde leefstijl. De Vlieger 3 CHECKID ChecKid is een grootschalig leefstijlonderzoek onder basisschoolleerlingen in Zwolle. Het brengt (on)gezond gedrag, leefstijl en de leefomgeving van kinderen in Zwolle in kaart. ChecKid

Nadere informatie

In deze memo wordt u geïnformeerd over JOGG Meppel. Er wordt een terugblik op het afgelopen jaar gegeven en doelen voor het komend jaar genoemd.

In deze memo wordt u geïnformeerd over JOGG Meppel. Er wordt een terugblik op het afgelopen jaar gegeven en doelen voor het komend jaar genoemd. memo Aan Van Gemeenteraad College van B & W Datum 12 april 2013 Onderwerp Afschriften voor Informatie JOGG-Meppel Lea Limonard, Sabine van Geffen, Petra van Dijk Aanleiding Het bevorderen van een gezonde

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aangenaam kennis te maken

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aangenaam kennis te maken Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant Aangenaam kennis te maken Via dit overzicht laten wij u graag nader kennis maken met de medewerkers en activiteiten van de Academische Werkplaats Publieke

Nadere informatie

Overgewicht (incl. obesitas)

Overgewicht (incl. obesitas) Inleiding Het aantal kinderen dat te weinig beweegt en/of overgewicht heeft neemt al een aantal jaren toe. Dit is een belangrijk element van zorg. De gemeente heeft daarom in 2011 besloten zich actief

Nadere informatie

Bijlage 3 Jaarprogramma gemeente Meerssen 2008 (inclusief Jeugdgezondheidszorg)

Bijlage 3 Jaarprogramma gemeente Meerssen 2008 (inclusief Jeugdgezondheidszorg) Bijlage 3 Jaarprogramma gemeente Meerssen 2008 (inclusief Jeugdgezondheidszorg) Deze bijlage is een eerste aanzet. Aan de hand van het nieuwe productenboek van de GGD Zuid - Limburg zal het jaarprogramma

Nadere informatie

Bewegen in en om het onderwijs. Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen

Bewegen in en om het onderwijs. Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen Bewegen in en om het onderwijs Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen Wat is scoolsport? Een aanpak waarmee de school werkt aan een gezonde en actieve leefstijl voor de leerlingen. Dit betekent

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

Eén loket voor leefstijl op maat

Eén loket voor leefstijl op maat Eén loket voor leefstijl op maat Daan Kerklaan Directeur Zorroo 28 maart 2014 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Ketenaanpak / netwerkaanpak actieve leefstijl De oplossing om meer mensen met een hoog gezondheidsrisico in beweging

Nadere informatie

Het adviseren bij mogelijke leerplichtontheffingen van jeugdigen van 5 tot 18 jaar met (langdurig) schoolverzuim. Aantal jeugdigen. Jeugdarts.

Het adviseren bij mogelijke leerplichtontheffingen van jeugdigen van 5 tot 18 jaar met (langdurig) schoolverzuim. Aantal jeugdigen. Jeugdarts. 4.4. Aanbod jongeren Dit aanbod is gericht op jongeren op het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) tot 23 jaar. De doelgroep van het eerste product, Advisering leerplichtontheffing,

Nadere informatie

JEUGDGEZONDHEIDSZORG 4-19 JAAR

JEUGDGEZONDHEIDSZORG 4-19 JAAR JEUGDGEZONDHEIDSZORG 4-19 JAAR EEN GEZONDE JEUGD HEEFT DE TOEKOMST Kinderen zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal voortdurend in ontwikkeling. Bij de meeste kinderen gaat dit zonder al te grote problemen.

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Voeding

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Voeding Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Voeding : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Schagen samen gezond Kaders uit beleidsnota: Definitie gezondheid: het vermogen om lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk optimaal te functioneren in

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Scoren voor een gezonde jeugd!

Scoren voor een gezonde jeugd! Scoren voor een gezonde jeugd! In de gemeente Heerenveen willen we dat kinderen gezond opgroeien. De omgeving waarin kinderen opgroeien is de laatste decennia ongemerkt een omgeving geworden waarin verleidelijke

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN OVERGEWICHT

INFOKAART OUDEREN EN OVERGEWICHT INFOKAART OUDEREN EN OVERGEWICHT Naast deze infokaart zijn er ook infokaarten beschikbaar over jeugd en overgewicht, volwassenen en overgewicht, ouderen en voeding en ouderen en bewegen. Inleiding Ongeveer

Nadere informatie

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Gezonde School Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Programma Workshop Wat is Gezonde School? Gezonde School Fryslân Handleiding Centrum Gezond Leven Gezonde School in het

Nadere informatie

Kansen voor de (kinder)diëtist?!

Kansen voor de (kinder)diëtist?! JGZ-richtlijn Nederlands Centrum Jeugdgezondheidszorg Richtlijn OVERGEWICHT Preventie, signalering, Interventie en verwijzing Kansen voor de (kinder)diëtist?! Ingrid Mimpen, stuurgroeplid netwerk JGZ kinderdiëtisten

Nadere informatie

Gezondheid telt! Jeugdgezondheidszorg. voor alle kinderen tot 19 jaar. Folder voor ouder(s)/verzorger(s)

Gezondheid telt! Jeugdgezondheidszorg. voor alle kinderen tot 19 jaar. Folder voor ouder(s)/verzorger(s) Gezondheid telt! Jeugdgezondheidszorg voor alle kinderen tot 19 jaar Folder voor ouder(s)/verzorger(s) U wilt het beste voor uw kind: een onbezorgde jeugd en een goede gezondheid. Als ouder speelt u daarbij

Nadere informatie

Lekker Fit. Werken aan een gezonde leefstijl voor Rotterdamse jeugd

Lekker Fit. Werken aan een gezonde leefstijl voor Rotterdamse jeugd 01 Lekker Fit! Inhoudsopgave Lekker Fit 1 Tien pijlers 2 01 Extra bewegingsonderwijs tijdens en na schooltijd 3 02 De komst van de gymleraar nieuwe stijl 4 03 Lespakket Lekker Fit! 5 04 Sportlessen als

Nadere informatie

Bestuursopdracht Raad

Bestuursopdracht Raad Bestuursopdracht Raad Natuurlijk: gezond! Uitgangspunten notitie lokaal gezondheidsbeleid Naam ambtenaar: P.M. Veldkamp Datum: 18 april 2008 1. Aanleiding. Gemeenten zijn verplicht om iedere vier jaar

Nadere informatie

Gezondere maatschappij met meer inzet en lef

Gezondere maatschappij met meer inzet en lef Gezondere maatschappij met meer inzet en lef Overijsselse Sportontmoeting 4 november 2011 Marjan Boos projectbureau voor gezonde leefstijl en voeding Overgewicht Ca. helft Nederlandse volwassenen, BMI

Nadere informatie

Het individuele leefstijlprogramma: samenwerking met diëtist en fysiotherapeut

Het individuele leefstijlprogramma: samenwerking met diëtist en fysiotherapeut Toelichting op project - met evaluatie en vervolgafspraken In het schooljaar 2014-2015 liep het project Mulock Houwer in Beweging op een VMBO school. Het project wil jongeren positieve energie geven: je

Nadere informatie

JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016

JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016 JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016 Afdeling Samenlevingszaken, november 2013 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Achtergrond... 4 2.1. Gezondheidsbevordering... 4 2.2. Integrale aanpak... 4 3. Probleemstelling... 5

Nadere informatie

Onderwerp Inhoudelijke Verantwoording Brede Doeluitkering Centrum voor Jeugd en Gezin 2011

Onderwerp Inhoudelijke Verantwoording Brede Doeluitkering Centrum voor Jeugd en Gezin 2011 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Inhoudelijke Verantwoording Brede Doeluitkering Centrum voor Jeugd en Gezin 2011 Programma / Programmanummer Zorg & Welzijn / 1051 BW-nummer Portefeuillehouder B. Frings

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Gezondheidsbeleid 2013 Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Afdeling Bedrijfsvoering Team informatievoorziening Onderzoek en Statistiek Venlo, mei 2013 2 Samenvatting Inleiding In mei 2011 is de landelijke

Nadere informatie

Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport

Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport Wat en waarom? Bij de Sportimpuls Kinderen sportief op gewicht (KSG) is de samenwerking tussen professionals in de sport en de -zorg essentieel, omdat het

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

Goed voorbereid aan de slag

Goed voorbereid aan de slag Goed voorbereid aan de slag Bestel de gratis handleiding Wilt u goed voorbereid samen met gemeenten en JGZ aan de slag of wilt u meer weten over de interventie? Bestel dan de gratis handleiding Armoede

Nadere informatie

BeweegKuur. Algemene informatie

BeweegKuur. Algemene informatie BeweegKuur Algemene informatie De BeweegKuur is met subsidie van het ministerie van VWS ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen, in samenwerking met veel partners in de gezondheidszorg.

Nadere informatie

Kinderen in Centrum gezond en wel?

Kinderen in Centrum gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Centrum gezond en wel? 1 Wat valt op in Centrum? Voor Centrum zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van

Nadere informatie

Gemeente Zaanstad en Molenwerf

Gemeente Zaanstad en Molenwerf Gemeente en Molenwerf Tabellenboek Jeugdmonitor Emovo 2013-2014 Dit tabellenboek beschrijft de resultaten van Emovo 2013-2014 voor de gemeente. Achtereenvolgens treft u: De samenvatting met daarin per

Nadere informatie

Voorwoord. JONG Nieuwsbrief Opvoedpraktijk Jong - November 2015. 1. Voorwoord 2. Nieuwsberichten 3. Thema 4. Aan het Woord 5. Agenda.

Voorwoord. JONG Nieuwsbrief Opvoedpraktijk Jong - November 2015. 1. Voorwoord 2. Nieuwsberichten 3. Thema 4. Aan het Woord 5. Agenda. JONG Nieuwsbrief Opvoedpraktijk Jong - November 2015 1. Voorwoord 2. Nieuwsberichten 3. Thema 4. Aan het Woord 5. Agenda Voorwoord Beste Lezers, We naderen al weer de laatste maand van het jaar, de maand

Nadere informatie

Michelle Stoel Evelien Joosten-van Zwanenburg

Michelle Stoel Evelien Joosten-van Zwanenburg 0 Michelle Stoel Evelien Joosten-van Zwanenburg 26 januari 2015 Programma JOGG en Doe ff Gezond Vindplaatsen & samenwerkingspartners Doe ff Gezond in de praktijk Resultaten na 3 jaar DoeffGezond Even een

Nadere informatie

Lokaal Gezondheidsbeleid

Lokaal Gezondheidsbeleid Lokaal Gezondheidsbeleid De nota Lokaal Gezondheidsbeleid 2008-2011 Gelijke kansen voor gezondheid richt zich op het formuleren van een visie op gezondheidsbeleid binnen de gemeente Deurne voor een periode

Nadere informatie

Lokaal Gezondheidsbeleid Ten Boer. Kadernota 2012 2016. Edward Mackenzie, beleidsadviseur

Lokaal Gezondheidsbeleid Ten Boer. Kadernota 2012 2016. Edward Mackenzie, beleidsadviseur Lokaal Gezondheidsbeleid Ten Boer Kadernota 2012 2016 Edward Mackenzie, beleidsadviseur Lokaal Gezondheidsbeleid (LGb) Wettelijke verplichting voor gemeenten: Wet Publieke Gezondheid (WPG) Minister geeft

Nadere informatie

FACTSHEET JOGG JULI 2012

FACTSHEET JOGG JULI 2012 FACTSHEET JOGG JULI 2012 Convenant Gezond Gewicht en deelconvenant JOGG Het Convenant Gezond Gewicht is een uniek samenwerkingsverband van in totaal 27 partijen afkomstig van (rijks- en lokale) overheden,

Nadere informatie

GGD Brabant-Zuidoost Preventieoverzicht overgewicht Kompas 2010 versie1 versie mei 2009 blad 1 van 8

GGD Brabant-Zuidoost Preventieoverzicht overgewicht Kompas 2010 versie1 versie mei 2009 blad 1 van 8 Zwangeren Gerichte voeding en Advies Verloskundige praktijken Zwangeren Gerichte voeding en Advies Huisarts Zwangeren Gerichte voeding en Advies Gynaecoloog Zwangeren Hallo Wereld Gerichte voeding en Campagne

Nadere informatie

Commissienotitie. Onderwerp Alcohol 16 min geen goed begin. Status Informerend

Commissienotitie. Onderwerp Alcohol 16 min geen goed begin. Status Informerend Onderwerp Alcohol 16 min geen goed begin Status Informerend Voorstel 1. Kennis te nemen van de activiteiten die in Boxtel en Veghel worden ondernomen in het kader van het project Alcohol 16 min geen goed

Nadere informatie

RAADSINFORMATIE inzake stand van zaken Doe ff Gezond 2015

RAADSINFORMATIE inzake stand van zaken Doe ff Gezond 2015 DORDRECHT101 ) Retouradres: Postbus 8 Aan de gemeenteraad 3300 AA DORDRECHT Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.n1 Datum Ons kenmerk Begrotingsprogramma

Nadere informatie

JEUGDGEZONDHEIDSZORG 4-19 JAAR

JEUGDGEZONDHEIDSZORG 4-19 JAAR JEUGDGEZONDHEIDSZORG 4-19 JAAR INFORMATIE VOOR OUDERS / VERZORGERS Een gezonde jeugd heeft de toekomst Kinderen zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal voortdurend in ontwikkeling. Bij de meeste kinderen

Nadere informatie

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad Raadsvergadering, 29 januari 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 206 Agendapunt: 8 Datum: 11 december 2007 Onderwerp: Vaststelling speerpunten uit de conceptnota Lokaal Gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Nadere informatie

Sportief. Hoogeveen. Sport JIJ ook? Wij zeggen: Het beste sportinitiatief van Nederland 2014-2015!

Sportief. Hoogeveen. Sport JIJ ook? Wij zeggen: Het beste sportinitiatief van Nederland 2014-2015! Sportief Hoogeveen Sport JIJ ook? Wij zeggen: Het beste sportinitiatief van Nederland 2014-2015! 1 De Hoogeveense sportfunctionarissen hebben in 2013 het project Sport JIJ ook? opgezet. Sport JIJ ook?

Nadere informatie

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Raadsvergadering, 31 januari 2012 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Nr.: 483 Agendapunt: 11 Datum: 31 januari 2012 Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Kinderen in West gezond en wel?

Kinderen in West gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in West gezond en wel? 1 Wat valt op in West? Voor West zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

HOUTEN JOGG GEMEENTE. 2014 t/m 2017 X* K JOGG. Houten. w \ Jongeren Op Gezond Gewicht

HOUTEN JOGG GEMEENTE. 2014 t/m 2017 X* K JOGG. Houten. w \ Jongeren Op Gezond Gewicht HOUTEN JOGG GEMEENTE 2014 t/m 2017 X* K JOGG w \ Jongeren Op Gezond Gewicht Houten Juli 2014 Inhoud 1. inleiding 2. Context 3. Probleemstelling 4. Doelstelling 5. Oplossingen 5.1. Wat is JOGG? 5.2. Hoe

Nadere informatie

Samen werken aan een. gezond en veilig. schooljaar. Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg

Samen werken aan een. gezond en veilig. schooljaar. Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg Samen werken aan een gezond en veilig schooljaar Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg 2015/2016 Het voortgezet onderwijs EN de Jeugdgezondheidszorg Gezonde leerlingen die lekker in hun vel

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 december 2014 Betreft: nieuwe opzet Leefstijlmonitoring

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 december 2014 Betreft: nieuwe opzet Leefstijlmonitoring > Retouradres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Jeugdgezondheidszorg (4-19 jaar)

Jeugdgezondheidszorg (4-19 jaar) Jeugdgezondheidszorg (4-19 jaar) Folder voor ouders/verzorgers Welkom bij de GGD West-Brabant! Uw partner bij de gezonde groei en ontwikkeling van kinderen van 4 t/m 19 jaar Uw kind is of wordt binnenkort

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Sociale kaart preventie en behandeling van overgewicht bij kinderen Zwolle

Sociale kaart preventie en behandeling van overgewicht bij kinderen Zwolle Sociale kaart preventie en behandeling van bij kinderen Zwolle eerste uitgave, oktober 2009 Toelichting bij de gegevens op de sociale kaart. Op deze sociale kaart staan interventies die gericht zijn op

Nadere informatie

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Vitale Vaten Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Dé Gezonde regio: waar? Dé Gezonde regio: wie? Verleiden Opbouw presentatie Inleiding hart- en vaatziekten Project Vitale Vaten Gorinchem

Nadere informatie

GGD en preventie overgewicht

GGD en preventie overgewicht GGD en preventie overgewicht Seminar Gesunde Kinder in Gesunden Kommunen Esther Hendriks Zeddam 2 april Kennismaking met de GGD Gemeentelijke dienst -29 gemeenten -ca. 1miljoen inwoners Wettelijke basis

Nadere informatie

Tussentijdse procesevaluatie

Tussentijdse procesevaluatie Tussentijdse procesevaluatie ACTIEVE EN GEZONDE LEEFSTIJL JONGEREN Augustus 2015 Rapport opgesteld door: Kasper Doesborgh VOORWOORD Voorliggend document beschrijft het proces en de voortgang van de JOGG

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede.

Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede. 2016/11 Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede. Binnengekomen d.d. 9 februari 2016 Betreft: Eenzaamheid Eenzaamheid

Nadere informatie

Rapportage. Werkgroep 7 Kennis en Voorlichting

Rapportage. Werkgroep 7 Kennis en Voorlichting Rapportage Werkgroep 7 Kennis en Voorlichting Werkgroepleden Annemiek van Dorst, fysiotherapeut Astrid Lanslots, diëtist Thuiszorg Mark en Maas Judith Vera, fysiotherapeut Marianne Jansen, Huispitaal Janine

Nadere informatie

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen.

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Amersfoort, Bussum, Den Haag, 5 april 2007 Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Oproep aan de leden van de vaste commissie

Nadere informatie

Weert in Beweging 2014. Samen op weg naar.. Meest actieve en gezonde stad van Nederland!

Weert in Beweging 2014. Samen op weg naar.. Meest actieve en gezonde stad van Nederland! Samen op weg naar.. Meest actieve en gezonde stad van Nederland! Weert, eerste Blue Zone stad van Nederland! Iedereen gezond in beweging! WAAROM? Sport- en beweegbeleid 2.0 gemeente Weert Sport en bewegen

Nadere informatie

LEEFTSTIJL INTERVENTIE DOOR DIK EN DUN

LEEFTSTIJL INTERVENTIE DOOR DIK EN DUN LEEFTSTIJL INTERVENTIE DOOR DIK EN DUN INLEIDING In dit document beschrijven we alle onderdelen die nodig zijn om de leefstijl interventie uit te voeren HET PROGRAMMA DDD is een leefstijlinterventie voor

Nadere informatie

HANDREIKING GECOMBINEERDE LEEFSTIJLINTERVENTIE VOOR GEZINNEN

HANDREIKING GECOMBINEERDE LEEFSTIJLINTERVENTIE VOOR GEZINNEN HANDREIKING GECOMBINEERDE LEEFSTIJLINTERVENTIE VOOR GEZINNEN 1 Inleiding ROS Friesland is betrokken geweest bij het project Fitter Families, een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) voor gezinnen.

Nadere informatie

Visie op aanpak overgewicht jeugd, GGD Zaanstreek-Waterland november Inleiding Doelgroep Leeswijzer 3

Visie op aanpak overgewicht jeugd, GGD Zaanstreek-Waterland november Inleiding Doelgroep Leeswijzer 3 Inhoudsopgave Hoofdstuk Paginanummer 1. Inleiding 2 1.1 Doelgroep 2 1.2 Leeswijzer 3 2. Visie aanpak overgewicht jeugd 4 3. Uitgangspunten aanpak overgewicht jeugd 5 3.1 Inhoudelijke uitgangspunten 5 3.1.1

Nadere informatie

STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND. Fit en Gezond in Dinkelland

STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND. Fit en Gezond in Dinkelland STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND Fit en Gezond in Dinkelland WIE ZIJN WIJ? Patricia Verhoeven: Beweegmakelaar Marleen Wagenaar: Beleidsmedewerker/ Projectleider Van de Stichting Welzijn Ouderen Dinkelland

Nadere informatie

NOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID DEURNE 2012-2015

NOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID DEURNE 2012-2015 NOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID DEURNE 2012-2015 Deurne, december 2011 Colofon: Portefeuillehouder: Samenstellers: J.P. Ragetlie R. Horbach, GGD Brabant-Zuidoost W. Evers, beleidsmedewerker zorg en volksgezondheid

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Uitvoering NASB 2012. BW-nummer

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Uitvoering NASB 2012. BW-nummer Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Uitvoering NASB 2012 Programma / Programmanummer Sport / 1052 / Zorg & Welzijn / 1051 BW-nummer Portefeuillehouder B. Frings Samenvatting Op 1 april 2009 heeft de raad

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken Het Centrum voor Jeugd en Gezin is er voor iedereen Kinderen zijn voortdurend in ontwikkeling. Zowel lichamelijk, geestelijk

Nadere informatie

2013-2017. Voedings- en traktatiebeleid

2013-2017. Voedings- en traktatiebeleid 2013-2017 Voedings- en traktatiebeleid 0 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Ontbijt 3 3. Pauzehap 3. Lunch 3 5. Traktaties 3 Verjaardag van de leerlingen 3 Verjaardag van de docenten Speciale gelegenheden

Nadere informatie

Alcohol en jongeren in de gemeente Noordoostpolder Wat is er al en waar liggen kansen?

Alcohol en jongeren in de gemeente Noordoostpolder Wat is er al en waar liggen kansen? Alcohol en jongeren in de gemeente Noordoostpolder Wat is er al en waar liggen kansen? Door: GGD Flevoland Aanleiding Alcoholgebruik onder jongeren is al enige jaren een belangrijk thema binnen de gemeente

Nadere informatie

Van de 459 respondenten was het merendeel vrouwelijk (75 procent).

Van de 459 respondenten was het merendeel vrouwelijk (75 procent). Bijlage 1 Enquête Opvoeden en opgroeien in Oisterwijk Januari 2015 1. Waarom deze enquête? De gemeente vindt het belangrijk dat kinderen zich goed kunnen ontwikkelen en gezond en veilig opgroeien. Kinderen

Nadere informatie

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Gezond en duurzaam voedsel Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam voedsel in het mbo Werken aan gezondheid op school loont. Het draagt bij aan betere schoolprestaties,

Nadere informatie

Signaleren en verwijzen van kinderen met overgewicht

Signaleren en verwijzen van kinderen met overgewicht Signaleren en verwijzen van kinderen met overgewicht Stap 1 In welk thema zit het probleem? Blz 2 t/m 4 Stap 2 Wat speelt er? Blz. 2 t/m 4 Stap 3 Wie kan daar een rol in spelen? Blz. 2 t/m 4 Stap 4 Kies

Nadere informatie

Collegevoorstel AANLEIDING BEOOGD EFFECT ARGUMENTEN

Collegevoorstel AANLEIDING BEOOGD EFFECT ARGUMENTEN Collegevoorstel Sector : MO Reg.nr. : 4352414 Opsteller : mw. N. Koenen Telefoon : (033) 469 42 81 User-id : KOE2 Onderwerp Convenant Gezonde Scholen in Amersfoort Voorstel: Het Convenant Gezonde Scholen

Nadere informatie

Samenvatting Perspectieven op het stimuleren van gezond energiebalansgerelateerd. in de schoolomgeving

Samenvatting Perspectieven op het stimuleren van gezond energiebalansgerelateerd. in de schoolomgeving Samenvatting Perspectieven op het stimuleren van gezond energiebalansgerelateerd gedrag in de schoolomgeving 144 Samenvatting Perspectieven op het stimuleren van gezond energiebalans-gerelateerd gedrag

Nadere informatie

Landelijke Jeugdmonitor. Rapportage 3e kwartaal 2007

Landelijke Jeugdmonitor. Rapportage 3e kwartaal 2007 Landelijke Jeugdmonitor Rapportage 3e kwartaal 2007 Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen, 2007 Verklaring der tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim = nihil = (indien

Nadere informatie

fittesten en vragenlijsten

fittesten en vragenlijsten Resultaten fittesten en vragenlijsten Doe ff Gezond basisscholen 212-213 In het kader van Doe ff Gezond zijn in september 212 voor de tweede keer fittesten en vragenlijsten afgenomen bij leerlingen van

Nadere informatie

Vragenlijst themacertificaat Bewegen en sport Voortgezet onderwijs

Vragenlijst themacertificaat Bewegen en sport Voortgezet onderwijs Vragenlijst themacertificaat Bewegen en sport Voortgezet onderwijs Vul de vragenlijst zorgvuldig in en maak ruim gebruik van de mogelijkheid om een toelichting te geven zodat het voor de beoordelaar duidelijk

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Aanwezig: Nicole Buné, Mark Gortemaker, Dirk Hoek, Rolanda Dijkman, Ineke Odink,

Nadere informatie