VERLEG. mogelijk overzicht van onze resultaten in onderwijs en maatschappij, kwaliteit, opbrengsten,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERLEG. mogelijk overzicht van onze resultaten in 2011. onderwijs en maatschappij, kwaliteit, opbrengsten,"

Transcriptie

1 VErleg je horizon JAARVERSLAG 2011

2 In dit jaarverslag geven wij u een zo compleet mogelijk overzicht van onze resultaten in We hebben deze thematisch geordend. Aan bod komen: onderwijs en maatschappij, kwaliteit, opbrengsten, verbinding en expertiseontwikkeling en innovatie. De resultaten worden per thema onderbouwd met treffende ervaringen uit onze dagelijkse praktijk. gebeurtenissen waarmee wij u graag laten zien hoe wij invulling hebben gegeven aan de ondersteuning die u van ons mag verwachten. VERLEG JE HORIZON INHOUD (AANKLIKBAAR) Verleg je horizon 1 Onderwijs en maatschappij 2 met een rolstoel is dansen leuker! 8 kwaliteit 10 Ik leer elke keer wat anders 12 opbrengsten 14 met mijn tafel van klas naar klas 18 verbinding 20 Kan ik u helpen? 26 Expertiseontwikkeling en innovatie 28 KERNCIJFERS Wij zijn benieuwd naar uw reactie op ons jaarverslag, zowel over de vorm als over de inhoud. We horen het graag! Met genoegen presenteren wij u het jaarverslag over Met de titel Verleg je horizon willen we benadrukken dat medewerkers zich dag in dag uit inzetten voor onze leerlingen om het beste uit zichzelf te halen. Daarnaast hebben we in 2011 een grote stap gezet met de introductie van leerroutes en uitstroomprofielen. In dit jaarverslag leest u hierover meer. In 2011 is veel aandacht uitgegaan naar de invoering van de wet op het Passend Onderwijs. Niet alleen de inhoud van die wet hield ons bezig, maar vooral de bezuinigingen die daarmee gepaard zouden gaan. We hebben hard gewerkt om de gestelde doelen te bereiken. In dit jaarverslag laten wij u dan ook graag zien welke resultaten wij hebben behaald. Het in beeld brengen van onze opbrengsten en onze kwaliteit stond centraal. Nog meer dan voorheen willen we laten zien waar wij als onderwijsorganisatie voor staan. Onze inzet heeft een duidelijke meerwaarde voor leerlingen die extra aandacht nodig hebben en dat dragen we graag uit. De verwachtingen die leerlingen én hun ouders van ons hebben zijn hoog, en terecht: een keuze voor het speciaal onderwijs maak je niet zomaar. We hebben ingezet op de versterking van onze expertise en de samenwerking met onze partners in het regulier onderwijs. Ook voor hen moet duidelijk zijn wat wij te bieden hebben. In onze scholen, maar ook met onze gespecialiseerde inzet binnen het regulier onderwijs. Waren het regulier onderwijs en het speciaal onderwijs in het verleden nog twee verschillende werelden, nu is het voor iedereen duidelijk dat samenwerking gewenst en noodzakelijk is. Ook samenwerken met andere scholen voor speciaal onderwijs en het speciaal basisonderwijs komt ons aanbod ten goede. Onze inspanningen leidden er bijvoorbeeld toe dat we intensief samenwerken met De Radar/ABS. Deze organisatie verzorgt speciaal onderwijs voor leerlingen met een gedragsstoornis in een deel van onze regio. Ook met andere partners op het gebied van zorg en onderwijs zijn de banden verder aangehaald. We verleggen onze horizon. Daarmee bereiken we ons doel: voor elke leerling een volwaardige plek in de samenleving. Het college van bestuur van De Onderwijsspecialisten Wim Ludeke Hennie Loeffen 1

3 ONDERWIJS EN MAATSCHAPPIJ De belangrijkste maatschappelijke taak van De Onderwijsspecialisten is het realiseren van een sluitend onderwijsaanbod voor alle zorgleerlingen. Met aandacht voor onder meer transitie en burgerschapsvorming, een gezonde leefstijl en veiligheid. Hiervoor werken De Onderwijsspecialisten samen met ouders en vele andere partijen. Geen enkele leerling mag tussen de wal en het schip vallen. Alle leerlingen krijgen een passend onderwijs- 2 Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs 3 Passend Onderwijs kan niet zonder samenwerking. We nemen met arrangement, waar nodig samen met partners uit de gezondheidszorg, de samenwerkingsverbanden en de besturen en scholen uit ons werkgebied de jeugdhulpverlening en jeugdbescherming. Onze visie op Passend Onderwijs de verantwoordelijkheid om leerlingen een onderwijsaanbod te bieden met toekomst- en ontwikkelingsperspectief. De samenwerking vindt hebben we weergegeven in ons visiedocument Pakkend onderwijs. In 2011 op veel plekken nog op bestuurlijk niveau plaats, maar inhoudelijk zijn werkten we nauw samen om onze visie waar te maken. Bijvoorbeeld met het er ook veel aansprekende voorbeelden te geven. Zoals de trajecten die onze afdeling Dienstverlening op maat maakt. regulier onderwijs, zorgorganisaties en cluster 4-scholen. Samen met hen kijken wij buiten onze eigen grenzen. Raad van Toezicht en goed bestuur Goed bestuur draagt bij aan goed onderwijs voor ieder kind. De raad van toezicht ziet toe op het functioneren van de organisatie en het college van bestuur in het bijzonder. Daarnaast is de raad van toezicht als klankbord beschikbaar en draagt bij aan de besturing van de organisatie door de begroting, het jaarverslag en het strategisch beleid goed te keuren. De raad van toezicht evalueerde in 2011 de kwaliteit van zijn eigen functioneren. De raad van toezicht was in 2011 als volgt samengesteld: Voorzitter de heer H. Luchtmeijer Secretaris de heer J. Baardemans Lid de heer C. Donker Lid de heer D. van Uitert Lid mevrouw J. Pijl Geen leerling tussen wal en schip LANDELIJKE ONTWIKKELINGEN Aanbod op maat De afdeling Dienstverlening zet meer en meer in op maatwerk. Zo kreeg ze van het samenwerkingsverband in het primair onderwijs in Deventer, Sine Limite, een verzoek om een ondersteuningsaanbod te ontwikkelen voor leraren met zeer moeilijk lerende leerlingen in de klas. De ambulant begeleiders hebben dit in 2011 samen met De Linde opgepakt en uitgewerkt. In 2012 komen leraren in een lerarenkring een aantal keren bij elkaar. Joke Tijhuis, directeur van De Linde: Onze intern begeleider en een teamleider zaten in de voorbereidingsgroep. En onze leraar sport en beweging heeft voorlichting gegeven. De lerarenkring heeft ook een bezoek aan onze school gebracht en geobserveerd aan de hand van de Kijkwijzer rijke leeromgeving. Deze is ontwikkeld aan de hand van leerstijlen. Bezuinigingen In februari 2011 werd duidelijk welke bezuinigingen de overheid voor ogen had. Op speciaal onderwijs zou 300 miljoen bezuinigd worden. Na divers overleg en een landelijke protestmanifestatie in Nieuwegein waaraan betogers meededen, besloot minister Van Bijsterveldt de bezuinigingen geleidelijker in te voeren dan oorspronkelijk gepland. De bezuinigingsplannen waren aanleiding om met alle directeuren van onze scholen een visie te ontwikkelen voor de organisatie op de langere termijn. Hennie Loeffen, lid College van Bestuur: We hebben stil gestaan bij wat nu de specifieke expertise van onze organisatie is, expertise die we in ieder geval in stand moeten houden. Een hele zinvolle discussie met een kadernotitie Uitgangspunten reorganisatie als resultaat. Inmiddels is duidelijk geworden dat de bezuinigingen niet door zullen gaan, de wet Passend Onderwijs wordt wel behandeld. De discussie heeft opgeleverd dat we goed zijn voorbereid op de invoering van deze wet en we nog beter in beeld hebben waar onze prioriteiten liggen.

4 Betrokken zorgpartners Leven, wonen, zorgen en leren gaan in elkaar over. Leren houdt niet op als de leerling naar huis gaat en zorg vindt niet alleen in een zorginstelling plaats. Grenzen worden daarbij overschreden, het gaat om het kind. De Onderwijsspecialisten werken daarom nauw samen met ouders en zorginstellingen. Voor, tijdens en na schooltijd Het is zeven uur, over een uurtje komt de taxi om Jeroen naar school te brengen. Jeroen voelt zich de hele ochtend al niet lekker. De epileptische aanval kwam daarom niet als een verrassing. Jeroen is moe en wil graag weer slapen. Maar zijn toets vandaag gaat gewoon door, hij wordt op school verwacht. Wat zou het fijn zijn als school hier rekening mee kon houden. Bert Klaassen, regiodirecteur: Het gaat De Onderwijsspecialisten om wat leerlingen zelf aangeven. Binnen de 24 uurszorg worden de werkvelden 4 REGIONALE SAMENWERKING zorg, revalidatie en onderwijs goed op elkaar afgestemd. En met resultaat: zo blijven we dicht bij hoe jongeren hun leven kunnen en willen invullen. 5 Cluster 4 Op veel plekken werken we samen met cluster 4-scholen. Lichtenbeek, De Wegwijzer en De Toekomst hebben hiermee al goede ervaringen opgedaan. Leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs van De Radar/ABS krijgen onderwijs (vmbo-t en havo) op Mariëndael Arnhem. Het ministerie van Onderwijs heeft in 2011 door het toekennen van een zogenaamd smal experiment officieel bekrachtigd dat deze vorm van samenwerking is toegestaan. Speciaal basisonderwijs In Aalten vindt al een aantal jaar intensieve samenwerking plaats met het speciaal basisonderwijs. Ik heb goed en regelmatig contact met zowel directeuren van het speciaal basisonderwijs als het basisonderwijs, zegt Anne-Marie Molleman, directeur van Het Aladon. Onze leerlingen ontmoeten elkaar tijdens uitwisselingen. In 2011 zijn onderbouwleerlingen van ons naar speciaal basisonderwijs nieuwhessen geweest voor een leesproject. Ze kregen daar les van leraren van beide scholen in een gecombineerde groep. Scholieren van nieuwhessen zijn ook bij ons geweest en kregen dan weer hier les. Ze ontmoeten elkaar, leraren wisselen ervaringen uit. Heel waardevol! De overstap die de kinderen kunnen maken tussen beide scholen wordt hierdoor heel gemakkelijk. Ouders zijn enthousiast over de samenwerking. Het maakt voor hen de keuze ook eenvoudiger. Ze weten dat hun kind altijd kan overstappen op een goede en natuurlijke manier. Leerlingen stappen gemakkelijker over clusteroverstijgend Dienstenaanbod in cijfers 5 partners bedienen leerlingen in het regulier onderwijs met een extra vraag om ondersteuning. Kansen creëren In Nederland zijn er kinderen die tussen de wal en het schip vallen. In het onderwijs kunnen ze niet terecht, maar ook in de zorg passen ze niet in een bepaald kader. Deze leerlingen worden ook wel (potentiële) thuiszitters genoemd. De Onderwijsspecialisten namen in de Achterhoek het initiatief om samen met zorg- en andere partners een goede aanpak voor deze kinderen in de leerplichtige leeftijd op te zetten. De bedoeling is om op maat arrangementen samen te stellen. In 2012 worden naar verwachting concrete stappen gezet. Delen van voorzieningen en meer Het voortgezet speciaal onderwijs van Het Aladon in Aalten bereidde vorig jaar de verhuizing naar de nieuwe locatie op de Hoven voor. De school nam haar intrek bij het dagactiviteitencentrum van zorgorganisatie Estinea op 1 januari Directeur Anne-Marie Molleman van Het Aladon: We delen allerlei voorzieningen en ruimten in het gebouw en bekijken nu ook welke mogelijkheden er nog meer zijn tot samenwerking. We bereiden op Het Aladon leerlingen voor op bijvoorbeeld een dagbestedingsplek. Estinea heeft die plekken, zoals een kunstuitleen, industrieel werk en een tuingroep. Clusteroverstijgend dienstenaanbod Sinds een aantal jaar bundelen De Onderwijsspecialisten samen met cluster 4-partners SOTOG, De Radar/ABS, De Brouwerij en cluster 3-partner TWOG hun bestaande diensten tot een breed clusteroverstijgend dienstenaanbod. Léjan ter Steeg, directeur Dienstverlening: De grenzen tussen cluster 3 en 4 vervagen. Het gaat erom zo goed mogelijk aan te sluiten bij de vragen van het regulier onderwijs met op maat geleverde en kostenefficiënte diensten.

5 Het voortgezet speciaal onderwijs van de Christoffelschool kreeg in oktober een nieuwe naam: De Ziep. Deze naam is tevens de naam van de wijk waarin de school HUISVESTING staat en betekent afwateringskanaal. Open karakter De school nam tegelijk met de nieuwe naam In 2011 betrokken de leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs in een prachtig nieuw gebouw in gebruik, Didam hun spiksplinternieuwe schoolgebouw De Ziep. Het is een bijzonder een inspirerende vertaling van onze gebouw geworden. Niet alleen heeft de school een opvallende buitenkant, onderwijsvisie en ambitie. Fatima Zorg maar ook het interieur is sfeervol en inspirerend. In de open leeromgeving zien leerlingen en teamleden elkaar werken en stimuleren ze elkaar. heeft in het gebouw een kortverblijfhuis Bernadet Groenenstijn, beleidsmedewerker bij de gemeente Montferland, en een trainingscentrum gerealiseerd. is nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van de nieuwbouw. Ik heb meegedacht over onder andere de locatie, maar ook over de gymzaal. Deze was eerst op een andere locatie, maar juist voor deze leerlingen is het heel fijn als je kunt sporten op je eigen school. Dus ik heb naast het bewaken van wet- en regelgeving ook kunnen meedenken over heel praktische zaken. 6 Expertiseuitwisseling 7 Warm hart Wethouder Ingrid Wolsing van de gemeente Montferland is ook trots op de school: Het is een genot om daar te zijn. Ik ben er al een paar keer geweest met rondleidingen en heb er ook met het college van burgemeester en wethouders gegeten. De openheid die je ervaart als de school in bedrijf is met de jongeren die rustig bezig zijn, is heel prettig. Bernadet Groenenstijn is het daarmee eens: Je verwacht dat het onrustig is. Maar dat klopt helemaal niet. Juist door het open karakter geeft het rust en dat werkt blijkbaar door op de leerlingen. Ook de openheid van de school richting de buurt vindt de wethouder inspirerend: De buurt gebruikt ook het schoolplein en het Cruyff Court. In de herfst plaatsen we extra bladkorven. Leerlingen verzamelen het blad en maken de buurt bladvrij. Ook kan de buurt gebruikmaken van het internetcafé, het restaurant en de vergaderruimtes. Hét Congres Voor de negende keer op rij organiseerden De Onderwijsspecialisten in nauwe samenwerking met het Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs Hét Congres, het jaarlijkse en landelijke speciaalonderwijscongres. Twee dagen vol lezingen, workshops en uitwisseling over onderwijs aan leerlingen die extra zorg en aandacht nodig hebben. Hét Congres fungeerde als kick-off voor het implementatietraject Passend Onderwijs van de PO-raad. Er namen bijna duizend bezoekers deel uit het speciaal en regulier onderwijs. Veel animo was er voor de estafette van lezingen over kwaliteitszorg. En specifieke aandacht ging uit naar speciale doelgroepen, zoals leerlingen met een IQ onder de 35, langdurig zieke leerlingen en leerlingen met niet-aangeboren hersenletsel. De Ziep is niet weg te denken uit Didam: We hebben er een warm hart voor, besluit Ingrid Wolsing. Overzicht huisvesting 2011 Het Aladon Voortgezet speciaal onderwijs samen met activiteitencentrum van zorgpartner Estinea in één pand op nieuwe locatie De Hoven. De Wegwijzer Verbouwing en uitbreiding om ruimte te creëren voor twee onderwijszorggroepen. De Ziep Oplevering nieuwbouw. Doorkijk huisvesting 2012 Het Kroonpad (voormalige Mariëndael Apeldoorn) Verhuizing naar nieuwbouw Het Kristal (verhuizing in februari en opening in september 2012). De Linde Nieuwbouw voortgezet speciaal onderwijs (oplevering in april 2012). Intentieverklaring voor bouw van KindCentrum Borgele getekend (februari 2012). KindCentrum Borgele is een gezamenlijk gebouw voor de afdeling speciaal onderwijs van De Linde, een reguliere basisschool, kinderopvang en een medisch kinderdagverblijf. De Toekomst Aanbesteding renovatie (zomer 2012). Hamalandschool Nieuwbouw op langere termijn samen met De Lichtenvoorde en De Woonplaats (architectenselectie februari 2012). Het Prisma en Mariëndael Arnhem Er is onderzoek gedaan naar mogelijke nieuwbouw. Dit wordt gebruikt voor besluitvorming over het Integraal Huisvestingsplan voor het (voortgezet) speciaal onderwijs binnen de gemeente Arnhem (besluitvorming in 2012). Aansluiten bij de vragen van het regulier onderwijs

6 Nikki, 10 jaar en Matthijs, 7 jaar zijn gek op dansen 8 9 met een rolstoel is dansen leuker! Als de discomuziek aangaat, beginnen de leerlingen van Mariëndael Doetinchem al te swingen en weten ze direct welke bewegingen ze moeten doen. Het is geen normale dansles, maar een les Wheels for Dancing, waar ze leren rolstoeldansen. Wheels for Dancing is een project van Special Heroes, een landelijk sportstimuleringsprogramma voor leerlingen in het speciaal onderwijs. Gymdocent Alexander Tempels: Dansen is voor iedereen best spannend. Het is prachtig om de leerlingen zo te zien genieten. Ook de kinderen die niet in een rolstoel zitten, zoals Matthijs, doen mee. Matthijs vertelt: Rolstoeldansen vind ik super. Het is leuker om mét een rolstoel te dansen, dan zonder. Nikki zit altijd in een rolstoel: Ik vind dansen met mijn rolstoel fijn en niet moeilijk. Hun favoriete dans? Dat is de wals. Dan kun je samen met je vriendje dansen, legt Nikki uit. Matthijs vult haar aan: En wij zijn vrienden, verliefd en willen later trouwen!

7 Kwaliteit Door nieuwe wetgeving verandert er veel binnen de onderwijswereld: de Wet Kwaliteit (v)so en het nieuwe toezichtkader van de inspectie richten zich steeds meer op onderwijsopbrengsten. Misschien is opbrengst een vreemd begrip in het onderwijs, maar het heeft een duidelijk doel. Want hoe halen we het beste uit onze leerlingen, verleggen we grenzen en hoe brengen we dat in kaart? In 2011 is veel aandacht besteed aan het vastleggen van kwaliteit, het kunnen verantwoorden en het zichtbaar maken daarvan. De unieke expertise van De Onderwijsspecialisten vormt de basis van onze organisatie. 10 Nulmeting Leerlingvolgsysteem is perfect op maat! 11 Om de kwaliteit van het onderwijs, de scholen en De Onderwijsspecialisten Het bestaat al tien jaar, sinds vier jaar is het toegankelijk via internet, te meten, kiezen we een duidelijk vertrekpunt. Waar staan we nu? er is plaats voor ongeveer leerlingen, alle scholen van In 2011 deden we dit met de nulmeting. Personeel, leerlingen, directeuren, De Onderwijsspecialisten gebruiken het en het is continu in ontwikkeling ouders en ketenpartners vulden enquêtes in en gaven daarin hun mening We hebben het over het Maatwerk Leerlingvolgsysteem (MLS). Dit systeem over het onderwijs. Uitkomsten daarvan werden door de scholen als helpt ons de vorderingen van de leerling goed te volgen zodat we zicht ontwikkelpunten meegenomen in hun jaarplannen van hebben op de ontwikkeling door de jaren heen. Leraren, klassenassistenten Onze scholen kregen ook een rapportcijfer. Van ouders kregen ze maar ook psychologen, therapeuten en maatschappelijk werkers rapporteren gemiddeld een 8, van leerlingen een 8,2 en van het personeel een 7,6. de verzamelde gegevens van de leerling in één systeem. Nieuwe wet: de Wet Kwaliteit (v)so Het wetsvoorstel voor het speciaal onderwijs gaat vooralsnog in op 1 augustus 2012 en voor het voortgezet speciaal onderwijs op 1 augustus Deze verandering gaat natuurlijk niet in één keer en daarom werken we hier samen naartoe. Wat houdt de nieuwe wet in? We zullen steeds meer onderwijsopbrengsten van leerlingen plannen, volgen, analyseren en bijstellen. De grootste wijziging uit Ontwikkelingsperspectief Om de kwaliteit van het (speciaal) onderwijs te vergroten stelt de Onderwijsinspectie een ontwikkelingsperspectief voor elke leerling verplicht. Vanaf 2012 moeten we binnen zes weken voor iedere leerling een ontwikkelingsperspectief vaststellen. Dat is een hele klus, maar geeft ook richting aan ons onderwijs. Hiermee leggen we de verwachting vast van het niveau dat een leerling kan behalen (uitstroomniveau). Voor rekenen, begrijpend lezen, spelling en technisch lezen maken we een inschatting waar de leerling naartoe kan groeien. Maar ook nemen we onder andere wonen, werken en vrije tijd mee in het plan. Zo ontstaat er een compleet groeipad van de leerling die we kunnen meenemen in de leerroute. de wet is de invoering van een ontwikkelingsperspectief en een leerlingvolgsysteem. Vanaf het eerste moment dat een leerling bij ons op school komt, krijgt hij of zij een ontwikkelingsperspectief. Dit is een plan van aanpak met het verwachte uitstroomprofiel. Dit wordt jaarlijks geëvalueerd en zo nodig bijgesteld. In 2011 diende de nieuwe wet- en regelgeving als springplank voor het opbrengstgericht werken binnen De Onderwijsspecialisten. Systeem van de toekomst Naast de uitwisseling van gegevens binnen De Onderwijsspecialisten, is er binnenkort ook een plek voor de zorg in het MLS. Volgens Marian Persoon, beleidsmedewerker, heeft dit zeker een meerwaarde: Externe revalidatietherapeuten krijgen ook toegang tot het systeem. Zo kunnen leraren en intern begeleiders direct zien hoe ver de leerling is met zijn revalidatie. Dat is erg handig en efficiënt. In de toekomst bouwen we dit systeem nog verder uit. Gewilde software Het MLS wordt ook gebruikt door de speciaal onderwijscollega s RENN 4 in Groningen, Friesland en Drenthe, De Korenaer in Noord-Brabant en De Kom in Druten. Binnenkort start de invoering van MLS bij de Berkenschutse, Expertisecentrum voor onderwijs en epilepsie in Heeze, De Radar/ABS in Arnhem en omgeving en alle scholen van de Aloysiusstichting. Alles onder controle Organisaties willen of moeten tegenwoordig steeds meer resultaatgericht werken. Hierdoor stijgt de behoefte aan informatie over het behalen van de bedrijfsdoelstellingen. Het proces control geeft hierover informatie. Niels Vos, directeur Centrale Diensten: Van oudsher heeft control een sterk financieel karakter. Tegenwoordig gaat dit verder. Ook binnen De Onderwijsspecialisten groeit de behoefte aan het koppelen van de inhoudelijke en financiële doelstellingen. Met de Planning & Controlcyclus brengen we fasering en samenhang aan in plannen, budgetten en rapportages. De voortgang van het jaarplan 2011 evalueerden wij op twee momenten. De centrale vraag hierbij was: behalen wij onze doelen?

8 ik leer elke keer wat Colin, 12 jaar leert en speelt tegelijk anders Internet is niet meer weg te denken. Ook niet in de klas. Op de Christoffelschool in Didam oefenen leerlingen op de computer. Er is een speciale Yurlspagina waar ze van alles kunnen leren: van handen wassen tot opruimen. De schoolthema s, zoals lente of huishouden vind je ook op de Yurls. Zo kunnen leerlingen zelfstandig aan de slag met de lesstof. Colin is gek op computeren en op Yurls. Colin: Als je op een plaatje klikt, open je een filmpje. Je kunt er spelletjes doen, bijvoorbeeld groente versieren of een cake bakken. Ik doe elke keer wat anders. Je leert ervan, maar de spelletjes vind ik het leukst. Ook het smartboard in de klas is favoriet. Hierop kun je samen met klasgenoten de Yurls bezoeken. Yurls zijn verzamelpagina s van onder andere favoriete websites, films, kleurplaten, prentenboeken en liedjes. Susan Spekschoor, leraar en ICT-coördinator, krijgt veel positieve reacties van collega s, leerlingen en ouders over Yurls. Susan: Bijna alle scholen van De Onderwijsspecialisten hebben een eigen Yurls-pagina. Door de Yurls zijn leraren minder tijd kwijt bij het zoeken naar materialen die het lespakket aanvullen, omdat alles al online staat. En de leerlingen vinden het leuk. Maar ook leerlingen die niet goed kunnen lezen, kunnen met Yurls overweg. Daarom maken we pagina s met veel icoontjes en plaatjes. Zo kan iedere leerling op zijn eigen niveau aan het werk.

9 Opbrengsten De Onderwijsspecialisten zetten zich continu in voor de ontwikkeling van leerlingen. We verbeteren doelgericht en planmatig de prestaties van onze leerlingen, dit heet opbrengstgericht werken. Samen met de leerling, ouders en leraar werken we toe naar vervolgonderwijs, een baan of dagbesteding. De ontwikkeling van onze leerlingen houden we scherp in beeld. Zo weten leerling, leraar en ouders precies waar ze staan. Volg je eigen route Onze leerlingen zijn allemaal uniek. Wat kunnen ze aan en waar werken ze naartoe? Het uitstroomprofiel laat dat zien. Gaat de leerling aan het werk, naar het vervolgonderwijs of naar een dagbesteding? Het ontwikkelen van zes, organisatiebrede leerroutes heeft tot resultaat dat alle scholen gelijke in- en uitstroomcriteria hanteren. Zo kunnen we de kwaliteit van het onderwijs nog beter monitoren en aansturen. Binnen de leerroutes volgen leerlingen onderwijs op hun eigen niveau. Dit niveau wordt bepaald op basis van onder andere IQ, sociaal-emotionele factoren en beperking. In de schema s hieronder beschrijven we deze leerroutes met de bijbehorende uitstroomprofielen. 14 Leerroute Leerroute Iq Uitstroom Leerlingen 15 Waar werken we naartoe? In 2011 hebben alle scholen de stap gezet om te gaan werken met leerroutes. Elke leerling wordt ingedeeld in een leerroute die aansluit bij zijn of haar mogelijkheden. De leerroute leidt de leerling naar zijn of haar uitstroomprofiel. Binnen de leerroutes zijn er drie uitstroomprofielen: toeleiding naar (examengericht) vervolgonderwijs, arbeid of dagbesteding. Leerroute Iq Uitstroom Leerlingen 6 > 85 vervolgonderwijs lichamelijke beperking (Lg), langdurig arbeid ziek, psychisch langdurig ziek (lzk) beschermde arbeid leervoudige beperking (mg), arbeidsmatige dagbesteding zeer moeilijk lerend (zml) taakgerichte of activerende dagbesteding 1 < 20 belevingsgerichte dagbesteding Leraren volgen de ontwikkeling van leerlingen aan de hand van leerlijnen. Binnen de leerlijnen wordt het niveau van de leerling weergegeven voor onder andere rekenen, bewegingsonderwijs en taal. Leerlijnen geven naast inzicht ook richting aan het onderwijs. Geen eilandjes, maar een land Anja van den Berg, intern begeleider en coördinator leerlijnen, is enthousiast over de leerroutes: Je merkt dat leraren, begeleiders en ouders de leerroutes prettig vinden. Alle scholen hebben straks één werkwijze, dat verbindt ons en maakt ons één land in plaats van losse eilanden. We hebben ook een kijkwijzer gemaakt, die leraren helpt om leerlingen in te delen in een leerroute. Maar het gaat verder, de routes geven ook uitleg: zo hoorde ik laatst van een schooldirecteur dat hij de kijkwijzer gebruikte om aan een ouder uit te leggen waarom de leerling in een bepaalde route is ingedeeld. Wat de leerling allemaal kan en wat zijn doelen zijn. Leerroutes geven een handvat, een ondersteuning voor de ontwikkeling van de leerling. Leerroute geeft richting Sommige scholen zijn al ver met het invoeren van leerroutes. Marja Oosterbeek, intern begeleider op de Christoffelschool: We hebben twee jaar hard gewerkt, maar nu zijn de leerroutes onderdeel van ons onderwijs. Voordat we aan de slag gingen met de leerroutes, werkten we vooral leerlingvolgend. Nu kijken we meer vooruit: welke doelen willen wij en de leerling halen. We kunnen de onderwijsinhoud beter structureren zo! Van binnen naar buiten Om de leerroutes stevig in alle scholen neer te zetten, hebben we een stuurgroep opbrengstgericht werken in het leven geroepen. Linda Geerlings, beleidsmedewerker Kwaliteit en Expertise: De stuurgroep coördineert, verbindt en toetst de voortgang van de invoering van de leerroutes en werkt samen met de vak-en expertisegroepen. Met als inzet: nog meer uit de leerling halen. Leerlingen met een lichamelijke beperking (LG) hebben een motorische beperking of zijn langdurig ziek (LZK). Het leren gaat hen vaak goed af, maar door hun lichamelijke beperkingen hebben ze speciaal onderwijs nodig. Onderwijs dat wij hen graag willen bieden. Leerlingen met een meervoudige beperking (MG), hebben een verstandelijke en motorische beperking. Zeer moeilijk lerende (ZML) leerlingen hebben geen motorische beperking, maar een IQ < 70. In het onderwijs voor deze kinderen ligt de nadruk op de praktische vaardigheden: het ontwikkelen van de zelfredzaamheid en de zelfstandigheid. Alle leerlingen een eigen route op hun eigen niveau

10 Uitstromen naar vervolgonderwijs, een baan of dagbesteding DIENSTVERLENING Ondersteuning in het regulier onderwijs Ook in het regulier onderwijs staan wij klaar voor de leerlingen die we begeleiden. Met de juiste ondersteuning kunnen leerlingen met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking en langdurig zieke leerlingen vaak goed functioneren. Het aantal leerlingen dat wij begeleiden in het regulier onderwijs is de afgelopen jaren fors gegroeid. Het is niet waarschijnlijk dat dit de komende jaren doorgaat. Zeker met het oog op het Passend Onderwijs zijn hier veranderingen in te verwachten. De Onderwijsspecialisten willen hierop inspelen. Cindy Berends, ambulant begeleider in het voortgezet onderwijs: We sluiten ons tegenwoordig steeds vaker aan bij een school. Bijvoorbeeld de unit zorg van het Arentheem College uit Arnhem. Voor meerdere locaties ben ik onderdeel van het zorgteam van de school. Zo zie je dat werken op leerlingniveau verschuift naar schoolniveau. Ik bedoel daarmee dat ik niet alleen een leerling begeleid maar ook steeds meer coach ben voor leraren en de rest van het team in het regulier onderwijs. Ik vind dit prettig, zo kunnen we snel schakelen en informatie uitwisselen. 16 UITSTROOM Dienstverlening in cijfers 17 De Onderwijsspecialisten geven vorm aan Passend Onderwijs door Leerlingen in beeld leerlingen met een indicatie voor speciaal onderwijs te ondersteunen De scholen van De Onderwijsspecialisten boden in 2011 onderwijs aan op een reguliere school leerlingen. We brengen graag in beeld welke vorm van onderwijs onze leerlingen volgden en wat ze zijn gaan doen. Verdeling leerlingen Uitstroom leerlingen speciaal onderwijs Lichamelijke beperking (LG), langdurig ziek, psychisch langdurig ziek (LZK) 2,1% 83% 8,5% 4,3% 2,1% voortgezet speciaal onderwijs, cluster 2 voortgezet speciaal onderwijs, cluster 3 praktijkonderwijs vmbo, beroepsbegeleidend leren anders 54% 33% 13% basisonderwijs voortgezet onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Meervoudige beperking (MG), zeer moeilijk lerend (ZML) 98% 1% 1% 2,1% 83% 8,5% 4,3% 2,1% 13% 16% 58% 13% voortgezet speciaal onderwijs, cluster 3 voortgezet speciaal onderwijs, cluster 4 praktijkonderwijs Uitstroom leerlingen voortgezet speciaal onderwijs Lichamelijke beperking (LG), langdurig ziek, psychisch langdurig ziek (LZK) mbo arbeid beschermde arbeid/sociale werkplaats dagbesteding anders Meervoudige beperking (MG), zeer moeilijk lerend (ZML) arbeid beschermde arbeid/sociale werkplaats dagbesteding anders Financieel perspectief 2012 In 2012 hebben alle scholen, diensten en de gehele stichting een sluitende begroting. Niels Vos, directeur Centrale Diensten: Wij investeren in kwaliteitsverbetering en profilering van de scholen. Zoals de versterking van de ontwikkeling van leerlijnen, huisvesting en onderwijsgebonden ICT. Een aantal scholen is door de kleinschaligheid kwetsbaar. Intensivering van de samenwerking tussen scholen om kosten te beperken en kwaliteit te borgen vindt volop plaats. De Anne Flokstraschool geeft een extra impuls aan de versterking van praktijkvakken en arbeidstoeleiding op basis van Europese Sociaal Fonds-gelden. Ook andere scholen maken gebruik van Europese Sociaal Fonds-gelden maar er moet rekening worden gehouden met het wegvallen van de deze geldstroom.

11 Met mijn tafel van klas naar klas Malou, 20 jaar studeert aan het Graafschap College in Doetinchem Malou zit in het tweede jaar van de studierichting Bedrijfsadministratie. Ze is een gedreven en enthousiaste student. Malou: Mijn klasgenoten zijn erg behulpzaam en accepteren hoe ik ben. Als we naar een ander lokaal verhuizen, nemen ze graag mijn aangepaste tafel mee. Naast een eigen tafel hebben de ambulant begeleiders van het Loopbaanplein Achterhoek meer voor Malou geregeld. Ze wordt naar school gebracht, heeft een stageplek, een laptop met een voorleesprogramma en een dubbel boekenpakket. Ik heb veel steun aan de begeleiding. Hierdoor en door mijn eigen inzet, kan ik meedraaien in de klas en dat geeft me een prettig gevoel. Malou weet nog niet precies welke baan ze wil na haar studie, maar in ieder geval een administratieve functie! Ambulant begeleiders van De Onderwijsspecialisten werken op het Loopbaanplein. Ze begeleiden mbo-studenten met een beperking en/of gedragsstoornis voor, tijdens en na hun studie. Ze regelen bijvoorbeeld praktische voorzieningen voor de student in de klas, geven docenten advies over hoe zij met de persoonlijke situatie van de student om kunnen gaan en maken met het stagebedrijf afspraken over aangepaste werktijden. De begeleiding stopt niet na de studie. Samen met het UWV en een re-integratiebedrijf werken de ambulant begeleiders aan een goede start van de student op de arbeidsmarkt.

12 Verbinding De Onderwijsspecialisten investeren gezamenlijk in ontwikkeling, kennisdeling en onderwijsondersteuning. Zo slaan we de handen ineen en maken we optimaal gebruik van elkaars expertise. Samen ontwikkelen en van elkaar leren versterkt de professionaliteit. We pakken zaken overkoepelend op, bijvoorbeeld het opbrengstgericht werken en het scholingsbeleid. Maar ook tussen de scholen vindt veel uitwisseling plaats. 20 Professionalisering 21 Meesterlijk aanbod Door gezamenlijk te werken aan professionalisering versterk je niet alleen je eigen positie als school, maar ook de individuele medewerker en de organisatie als geheel. Peter van t Westeinde is coördinator training en scholing en werkte in 2011 aan het ontwikkelen van een bovenschools scholingsaanbod. In 2012 starten we met het bovenschools opleiden van onderwijspersoneel. Er komen opleidingstrajecten voor klassenassistenten (speciaal en voortgezet speciaal onderwijs) en praktijkondersteuners (voortgezet speciaal onderwijs). Daarnaast willen we onze leraren motiveren om een Master SEN (Special Educational Needs) titel te behalen of een aantal leermodules op masterniveau te volgen. Hiervoor zijn extra middelen beschikbaar vanuit De Onderwijsspecialisten en het ministerie. Functiemix De Onderwijsspecialisten hebben de functiemix uitgewerkt om leraren loopbaanmogelijkheden te bieden binnen de organisatie. Er zijn drie profielen waarop doorstroming in een hogere schaal mogelijk is: de expert, de projectleider en de ontwikkelaar. Met Digiplein is een mooie weg ingeslagen Zoeken naar kansen De eerste studiedag van De Onderwijsspecialisten was in april 2011 een feit. Maar liefst achthonderd medewerkers startten plenair met het thema Ja, maar! Dit ging over het zoeken naar kansen. Workshops en een informatiemarkt waar de scholen en vak- en expertisegroepen zich presenteerden, zorgden voor afwisseling, inspiratie en diepgang. Voor herhaling vatbaar! In 2013 staat de volgende studiedag gepland. Digiplein in cijfers Bijna pagina s, documenten en andere items. Gemiddeld per werkdag ruim pagina s die opgevraagd worden door 550 medewerkers. kennis delen Digiplein Een digitaal platform voor iedereen binnen De Onderwijsspecialisten: het Digiplein. Lisanne Teunissen, projectleider, licht het doel toe: Deze intranetomgeving is bedoeld voor het uitwisselen van informatie en het delen van documenten. Alle informatie van één school is dan ook toegankelijk voor collega s van andere scholen. Op het Digiplein is ook bovenschoolse informatie te vinden, bijvoorbeeld van de vak- en expertisegroepen. Uit de evaluatie blijkt dat gebruikers al behoorlijk tevreden zijn over het Digiplein. Van alle onderdelen wordt de eigen school- of afdelingssite het meest gebruikt. In 2012 gaan we verder met de uitbouw van het plein en pakken we de verbeterpunten aan.

13 Organisatieontwikkeling Sturing van de organisatie Leidinggevenden stonden in 2011 stil bij de sturingsfilosofie: wat verbindt de individuele medewerker met de organisatie? Wat is de stijl van leidinggeven? De Onderwijsspecialisten gaan hierbij uit van gemeenschappelijke Vak- en expertisegroepen waarden. Voorop staan de resultaten voor de leerling. Van de medewerkers De vak- en expertisegroepen zijn sinds de oprichting in 2010 steeds vragen we een grote inzet om elke leerling uit te dagen het maximale uit actiever en zoeken de samenwerking steeds breder op. Lichtenbeek, zichzelf te halen. Mariëndael Doetinchem en Het Kroonpad (het voormalige Mariëndael Apeldoorn) volgen bijvoorbeeld op het gebied van opbrengstgericht werken Onze sturingsfilosofie karakteriseren we aan de hand van een (deels) gezamenlijk scholingstraject. De vak- en expertisegroepen zes uitgangspunten: zijn ontstaan vanuit de behoefte om de aanwezige kennis en expertise -- Al ons handelen moet gericht zijn op de kwaliteit van het onderwijs. te verzamelen, verder te ontwikkelen, te borgen en vooral ook te delen. -- Het gaat ons altijd om de resultaten voor de leerling die we met Joke Proper en Phineke van Rootselaar van De Linde delen de innovatie onze activiteiten bereiken. van het leesonderwijs graag met anderen bijvoorbeeld binnen de vakgroep -- We gaan uit van de professionaliteit van alle medewerkers. Interne Begeleiding. Collega s zijn hier heel benieuwd naar. Daarom krijgen zij de daarbij behorende verantwoordelijkheden. -- De verantwoordelijkheden hebben een zo integraal mogelijk karakter: Opbrengsten vak- en expertisegroepen inhoud én cijfers, beleid én bedrijfsvoering. -- We maken onderlinge afspraken over de te bereiken resultaten. Vakgroep Arbeidstoeleiding 22 Heeft onder andere geïnventariseerd wat arbeidstoeleiding voor 23 de afzonderlijke school betekent en heeft ervaringen uitgewisseld over stage, leren op locatie en netwerken in het bedrijfsleven. Vakgroep Psychosociale Dienstverlening Heeft een jaarplan geschreven dat is aangepast aan de ontwikkelingen in het kader van Passend Onderwijs. Vakgroep Logopedie en Communicatie Heeft geïnventariseerd welke specifieke expertise aanwezig is en heeft scholingen en trainingen aangeboden aan collega s. Vakgroep Interne Begeleiding Heeft het format ontwikkelingsperspectief ontwikkeld en de inhoud van alle leerroutes vastgesteld. Ook bezig met het ontwikkelen van instrumenten die nodig zijn voor het meten van opbrengsten in het onderwijs. Expertisegroep EMB-leerlingen Heeft een gezamenlijke visie op onderwijs aan Ernstig Meervoudig Beperkte (EMB) leerlingen vastgesteld, collegiale consultatie uitgevoerd en heeft inzicht gekregen in aanwezige expertise, werkwijzen en hulpmiddelen voor een passend aanbod voor de EMB-leerling. Expertisegroep Epilepsie Heeft een inventarisatie gedaan en een plan voor 2012 opgesteld. Expertisegroep Internationalisering Heeft mogelijkheden verkend om samen te werken met partners in het buitenland. Expertisegroep Autisme Heeft een inventarisatie gedaan en deelt onderling kennis. Expertisegroep Vrije tijd Is gestart met het project Kunst en Cultuur dat leerlingen toeleidt naar een structurele vorm van vrijetijdsbesteding. Verbinding wordt zichtbaar In 2011 is ons eerste organisatiebrede jaarverslag verschenen. Een zichtbare stap in het proces van zoeken naar onderlinge verbinding. Om een vervolg te geven aan dit proces, zijn we met elkaar in gesprek gegaan om onze missie te herijken en opnieuw vast te stellen. Wij zetten ons onvoorwaardelijk in voor een passende ontwikkeling van elke leerling. We nemen initiatief om samen met anderen ons doel te bereiken: voor elke leerling een volwaardige plek in de samenleving. In deze ambitie vinden onze scholen elkaar. Deze gezamenlijke missie is ook vertaald in communicatiemiddelen. Bijvoorbeeld in de corporate brochure waarin we laten zien wie we zijn, waar we voor staan en wat ons bindt.

14 Kwaliteitscyclus Het inhoudelijke en het financieel bedrijfsmatige traject in de kwaliteitscyclus zijn geïntegreerd in Het inhoudelijke traject vormt de oplegger voor het financiële traject. De afspraken tussen bestuurder en directie, tussen directeuren en teamleiders en tussen teamleiders en hun medewerkers krijgen gestalte in jaarplannen en begrotingen van DE ONDERwijsspecialisten in cijfers Bij De Onderwijsspecialisten werken ruim 850 medewerkers. Leeftijdsopbouw medewerkers 3% 25% 21% 31% 20% t/m 24 jaar jaar jaar jaar jaar Verdeling mannelijke/vrouwelijke medewerkers 24% 76% Man Vrouw Samenwerking Samen onder één dak Het schooljaar starten met een groot feest, dat is toch geweldig? Mariëndael en de Aleida Gezinaschool gaan onder één nieuwe naam verder: Lichtenbeek. En dat moest gevierd worden! Tyra Buitenhuis en Marnix de Leeuw vormen de directie van Lichtenbeek. Met trots kunnen we zeggen dat we passend onderwijs hebben voor alle kinderen met een lichamelijke of verstandelijke beperking en langdurig zieke kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 13 jaar in de omgeving Arnhem. Wij zijn er klaar voor Verdeling mannelijke/vrouwelijke medewerkers in verschillende functies De naam Lichtenbeek verwijst Onderwijsondersteunend personeel Directie naar een bosgebied in de omgeving van de school. 24% Man 74% Man De school heeft een kunstwerk 76% Vrouw 26% Vrouw laten maken om de samenwerking Klassenassistent Overig onderwijsondersteunend personeel te onderstrepen. Het kunstwerk bestaat uit delen 11% Man 52% Man die met elkaar zijn verbonden. 89% Vrouw 48% Vrouw Symbool voor de samenwerking binnen Lichtenbeek. Parapsychologische dienst 15% 85% Man Vrouw % Uitstroom medewerkers In 2011 zijn 60 medewerkers de organisatie uitgestroomd om de volgende redenen: 35% 21% 3% 19% 2% 8% 12% Eigen verzoek FPU (vervroegd pensioen)/pensioen Einde tijdelijk dienstverband Ontbinding arbeidsovereenkomst Ziekte of overlijden Wederzijds goedvinden Einde vervanging bij zwangerschapsverlof, ouderschapsverlof of ziekte Ziekteverzuim Afgelopen jaren zag het ziekteverzuim van De Onderwijsspecialisten er als volgt uit (exclusief zwangerschap). Samen, maar niet onder één dak Het Aladon uit Aalten en de Hamalandschool uit Lichtenvoorde liggen dicht bij elkaar. Ze werken nauw samen en dat uit zich onder andere in gezamenlijke studiedagen, een gezamenlijke intern begeleider en vakleraar bewegingsonderwijs en leerlingen van Het Aladon die gebruikmaken van het arbeidstrainingscentrum van de Hamalandschool. In 2012 komt er een stagebureau dat voor beide scholen dienst doet. Bovenschools samenwerken en delen

15 Jurgen, 19 jaar maakt van zijn hobby zijn werk Kan ik u helpen? Jurgen voelt zich als een vis in het water bij de Hengelsportzaak in Deventer. Van een woensdagmiddaghulp, naar een stage en nu een baan. Jurgen is er trots op: Ik begon met vegen op de woensdagmiddag en nu sta ik achter de toonbank en help klanten. Ik vraag klanten altijd eerst Kan ik u helpen? Dan weet ik vaak wat ze nodig hebben of dat ze even willen kijken. Klanten helpen vind ik prachtig. Jurgen gooit zelf ook regelmatig een hengel uit. Hij heeft echt van zijn hobby zijn werk gemaakt. Jurgen: Als er iets nieuws in de winkel komt, probeer ik het vaak zelf. Dan kan ik er ook klanten over vertellen. Jurgen was leerling van De Linde in Deventer. Henk Grooters, zijn oud-stagebegeleider, zocht hem laatst op. Henk: Jurgen is enorm gegroeid gedurende de jaren bij ons op school en nu in deze baan, die hij verworven heeft dankzij zijn inzet en motivatie. Wat een positieve ontwikkeling heeft die jongen doorgemaakt. Fantastisch om te zien hoe hij functioneert en met klanten omgaat!

16 Expertiseontwikkeling en innovatie De Onderwijsspecialisten werken continu aan vernieuwing en verbetering van het onderwijs. Goede ideeën willen we ruimte geven zodat onze leerlingen hiervan kunnen profiteren. Om dit mogelijk te maken is een innovatiefonds in het leven geroepen. We stimuleren en delen niet alleen nieuwe initiatieven. Ook onze bestaande expertise breiden we uit en zetten we breed in. Mediawijsheid Ben jij wel helemaal mediawijs? Online en op het gebied van sociale media gaan de ontwikkelingen razendsnel. Elle Peters, ICT-coördinator, weet er alles van. Van LinkedIn tot Twitter, van Ipad tot Notebook. Elle: Het heeft een grote meerwaarde om multimedia als ondersteunend middel in te zetten. Laatst nog: een leerling bij ons op school zit in een rolstoel. Ik zie hem af en toe zo stoeien met een klapper: op de grond, weer de verkeerde pagina Een Ipad zou geweldig zijn voor deze leerling. Met één druk op de knop heeft hij al het lesmateriaal voor zich. Samen met Stichting Mijn Kind Online maakte Elle een brochure over Mediawijsheid voor ouders en leraren in de klas. Centraal staat de vraag: hoe leer ik deze kinderen verantwoord omgaan met sociale media? 28 Leesonderwijs 29 Het is niet altijd mogelijk innovatieve projecten te bekostigen uit reguliere budgetten. Hiervoor is het innovatiefonds van De Onderwijsspecialisten in het leven geroepen. Nieuwe ideeën worden jaarlijks bij het bestuur ingediend. Eén van de beoordelingscriteria voor financiering is dat meerdere scholen het initiatief dragen. IN 2011 is geïnvesteerd in innovatieve projecten. Innovatie in Project smartboarden - Leerlijnen speciaal onderwijs en zeer moeilijk lerenden - Muziek digitaal - ICT in beweging, voor zeer moeilijk lerenden Hersenschudding niet altijd onschuldig Kinderen die vermoedelijk hersenletsel hebben opgelopen, worden sinds oktober 2011 bij Brein Support gemeld. Brein Support is ons expertisecentrum voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel. Vanuit de praktijk merken we dat kinderen en hun ouders soms vastlopen. De kinderen hebben problemen of gedragsveranderingen, maar de oorzaak is onbekend. Het blijkt dan regelmatig dat deze kinderen in het verleden bijvoorbeeld een zware hersenschudding hebben gehad, vertelt Martine Kapitein, gezondheidszorgpsycholoog en coördinator van Brein Support. Door samenwerking met Spoedeisende Hulp van ziekenhuizen proberen we nu eerder met mensen in contact te komen die bijvoorbeeld een zware hersenschudding hebben opgelopen. We kunnen vervolgens tijdig de juiste begeleiding geven en betrokkenen een hele zoektocht besparen. Brein Support Brein Support neemt in het jaar na een hersenongeval een aantal keer een enquête af bij ouders. Die gaat vooral in op gedragsveranderingen en klachten. In een basisteam met diverse disciplines worden de resultaten besproken. Als daar aanleiding voor is, roepen we ouders en kind op voor een nader gesprek. Ouders zijn heel positief over het initiatief. We willen hen niet aan het schrikken maken, zegt Martine, het hoeft immers niet altijd iets ernstigs te betekenen, maar men vindt het prettig dat er aandacht voor is en dat er een plek is waar je met vragen terecht kunt. Brein Support werkt in dit innovatieve project samen met ziekenhuis Rijnstate in Arnhem, Siza en zorginstelling Zozijn uit Doetinchem. In 2012 zullen alle huisartsenposten van Arnhem en de ziekenhuizen in Ede en Doetinchem ook aanhaken. Leesresultaten en leesplezier Joke Proper is intern begeleider van De Linde in Deventer. Zij zet zich met het team in om het leesonderwijs op een kwalitatief hoog peil te houden. Joke: We nemen deel aan het LIST-project, een taalverbeterproject op het gebied van het leesonderwijs. Dit is een innovatietraject vanuit de PO-raad, de brancheorganisatie voor het primair en speciaal onderwijs. LIST staat voor Lees Interventie Project voor Scholen met een Totaalbenadering, kort samengevat: Lezen IS Top. Op De Linde was er behoefte aan een doorgaande lijn in het leesonderwijs, waarbij leesplezier en goede opbrengsten voorop staan. In het speciaal onderwijs is deze doorgaande lijn in 2010 ingevoerd en het voortgezet speciaal onderwijs startte Opbrengsten Het LIST-project wordt gemonitord door de Hogeschool Utrecht. Joke Proper en Phineke van Rootselaar, remedial teacher, werken nauw samen met de onderzoekers en ontwikkelaars. De resultaten op het gebied van leesplezier en -motivatie en de didactische opbrengsten zijn positief. Het werkt! Leerlingen, ouders en het team zien echt veranderingen. Joke: Je moet in de leesmethode dát durven loslaten wat in didactisch opzicht niet werkt. Verantwoord schrappen noem ik dat. Een belangrijke component in het succes is het gedrag van de leraar. Het voorbeeldgedrag tijdens het lezen is heel belangrijk, licht Joke toe. Als de leerlingen stillezen is de leraar rolmodel en observant tegelijk. Model Het directe instructiemodel wordt ingezet als effectief middel om te werken aan leesplezier, leesmotivatie en opbrengsten. Elke leesles start centraal met een korte les van vijf minuten, met onderwerpen zoals boekpromotie, interactie over boeken, boekkeuze of leestekens. Joke: Deze boekenbabbel is een prima middel om te werken aan leesbevordering en motivatie. Na elke leesles volgt er een centrale terugkoppeling. Joke Tijhuis, directeur, vult aan: We merken dat leraren deze methodiek ook toepassen op andere vakgebieden dan lezen. Dat is een onverwacht positief effect.

17 Cultuur Cultuur speciaal Op veel van onze scholen geven kunst- en cultuurinstellingen van 2011 tot en met 2013 workshops. Het doel daarvan is om leerlingen de weg naar een dergelijke instelling te wijzen. De provincie Gelderland subsidieert dit project. Ze wil daarmee een beter aanbod binnen kunsten cultuurinstellingen creëren voor kinderen en jongeren met een beperking. Nico Teunissen, hoofd Sport en Bewegen: De eerste resultaten zijn prima. Instellingen zoals Kunstbedrijf Arnhem, de Leeuwenkuil in Deventer, De Gruitpoort in Doetinchem, Cultura in Ede en Markant en De Klup in Apeldoorn werken constructief mee. Actief in sport, kunst en cultuur Sport en bewegen Leren werken Pauzes zonder problemen De pauzes bij Het Prisma in Arnhem verliepen niet altijd prettig. Dit zijn ongestructureerde momenten en dat is lastig voor veel leerlingen. Bovendien heeft iedereen andere behoeftes, vertelt Nanske Lahaye, directeur van Het Prisma. Daarom zijn we begonnen met Beweegwijs. Twee keer in de week is de pauze een les geworden: Les in vrije tijd. Onze pleinen zijn dan ingevuld met activiteiten en workshops, passend bij de sociaal-emotionele leeftijd van de verschillende leerlingen. Je kunt competitie spelen in de voetbalkooi, als je meer rust wil, kun je lezen, maar je kunt ook naast elkaar spelen. Of graffiti maken. De activiteiten worden begeleid door junior coaches. Dat zijn ook leerlingen van school die daarvoor een training hebben gekregen. Zij werken op die manier aan hun leerdoelen. Teamleden werken als achterwacht van de junior coaches. Vanaf volgend jaar worden alle activiteiten in het Leerlingvolgsysteem bijgehouden. Leerlingen ontdekken dat ze ook activiteiten na schooltijd kunnen volgen. Nanske Lahaye is erg tevreden: Er is bovendien een forse afname in gedragsproblemen in de pauzes. De druk is eraf. De arbeidsmarkt op De toeleiding van leerlingen naar de arbeidsmarkt is een belangrijk speerpunt. De Hamalandschool en Het Aladon hebben voorbereidingen getroffen om in 2012 naar één stagebureau te komen. Ook op het arbeidstest- en trainingscentrum van de Hamalandschool komen leerlingen van Het Aladon. Zij trainen daar hun arbeidsvaardigheden. Jos Schleedoorn, directeur van De Toekomst vertelt over enkele praktijkvoorbeelden op zijn school: We krijgen met grote regelmaat inpak- en productiewerk aangeleverd vanuit een bedrijf uit Ede. Leerlingen leren onder begeleiding de opdrachten uit te voeren. Ze genieten en leren ervan. De volgende stap is dat de jongeren het werk niet meer op school doen, maar ter plekke bij het bedrijf en zo een leren-op-locatiestage (LOL-)stage krijgen. Zo n stage is ook voor laagniveauleerlingen. Een ander voorbeeld is een jongen die uitstroomt naar betaald werk in het bedrijfsleven. Hij werkt in een bedrijf waar grote accu s in elkaar worden gezet. Nu wil het bedrijf dat hij zijn vorkheftruckdiploma gaat halen. En nu de praktijk! Leren leren is belangrijk op school, maar minstens zo belangrijk is het voor leerlingen om praktijkervaring op te doen in een interne, externe of leren-op-locatiestage. In 2011 gingen meer dan 300 leerlingen op stage. SPORTactIEVE SCHOLEN 2011 Verlenging van de certificering De Wegwijzer, De Toekomst, Lichtenbeek, Mariëndael, Het Prisma, De Christoffelschool, De Ziep Nieuw gecertificeerd Het Aladon, De Hamalandschool, De Linde Scholen actief in sport Scholen die een goed en gedegen beweegaanbod kennen, krijgen het certificaat Sportactieve School van KVLO en NOC*NSF. Het landelijk sportstimuleringsprogramma Special Heroes stimuleert scholen en leerlingen zich aan te sluiten bij een sportvereniging. Er is bij alle scholen van De Onderwijsspecialisten een meting gedaan. Hieruit blijkt dat 50% van de leerlingen daadwerkelijk lid is van een sportvereniging. Sport in de lift Arjo Wijnhorst is coördinator aangepast sporten regio Arnhem. Binnen een sportservicepunt werkt hij samen met gemeenten, sportaanbieders en uniek in Nederland de zorg. Samen met een bewegingsagoog van Revalidatie Medisch Centrum Groot Klimmendaal begeleidt Arjo kinderen en jongeren vanuit revalidatie tot sportdeelname. Cliënten van bijvoorbeeld Siza kunnen naar sportaanbieders toegaan, maar deze komen ook naar het terrein van de zorginstelling toe om sport aan te bieden. Het aantal gemeenten en scholen dat zich aansluit groeit. In 2012 zullen ook cluster 2- en 4-scholen zich aansluiten, evenals het speciaal basisonderwijs. In je element op de boerderij Leerlingen van Het Prisma en Mariëndael Arnhem leren en werken op de zorgboerderij Hoeve Klein Mariëndael, dat op een steenworp afstand van de scholen ligt. De praktijkvakken Groen worden daar twee keer in de week gegeven, vertelt Nanske Lahaye, directeur van Het Prisma, enthousiast. De leerlingen werken hard. Ze maken omheiningen, graven greppels, maken hokken schoon en werken met dieren. Met dat laatste is een grote wens van hen in vervulling gegaan. Dieren! De praktijkondersteuner en het vakhoofd Groen troffen in 2011 alle voorbereidingen voor het werken en leren op de boerderij. Het is echt werk dat ertoe doet, weg van school, maar niet ver weg. Geweldig.

18 KERNCIJFERS BALANS Materiële vaste activa Vlottende activa Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden STAAT VAN BATEN & LASTEN Rijksbijdrage Overige baten Personeelskosten Materiële kosten Resultaat KENGETALLEN COLOFON tekst Prima Donna communicatieregisseurs, Deventer redactie Prima Donna communicatieregisseurs, Deventer & De Onderwijsspecialisten, Arnhem fotografie fotopagina s: Ewout Staartjes, Deventer ontwerp Loep ontwerp, Arnhem vormgeving Loep ontwerp, Arnhem druk Drukkerij De Rijn, Gendt datum juni 2012 Kapitalisatiefactor 42% 44% Solvabiliteit 0,43 0,40 Current ratio 1,72 2,30 bedragen in 1.000,00

19 De Onderwijsspecialisten Dertien scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Onze leerlingen hebben een lichamelijke, verstandelijke of meervoudige beperking of zijn langdurig ziek. Daarnaast bieden we specialistische ondersteuning in het regulier onderwijs aan leerlingen met een beperking en aan hun ouders, leraren en begeleiders. Koningstraat DG Arnhem T

Leerroutedocument. Leerroute 5

Leerroutedocument. Leerroute 5 Leerroutedocument Leerroute 5 1 Inleiding. Geachte ouder(s)/verzorger(s), Voor u ligt het leerroute plan van Mariëndael, met informatie over het onderwijsaanbod, onderwijsinhoud en organisatie van het

Nadere informatie

Leerroute 5 (blauw) Lichtenbeek schooljaar 2014-2015

Leerroute 5 (blauw) Lichtenbeek schooljaar 2014-2015 Inleiding. Geachte ouder(s)/verzorger(s), Voor u ligt het leerrouteplan van Lichtenbeek, met informatie over het onderwijsaanbod, de onderwijsinhoud en de organisatie van het onderwijs van uw zoon of dochter

Nadere informatie

Leerroutedocument. Leerroute 1

Leerroutedocument. Leerroute 1 Leerroutedocument Leerroute 1 1 Inleiding. Geachte ouder(s)/verzorger(s), Voor u ligt het leerroute plan van Mariëndael, met informatie over het onderwijsaanbod, onderwijsinhoud en organisatie van het

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

Leerroute 3 (Paars) Lichtenbeek schooljaar 2014-2015

Leerroute 3 (Paars) Lichtenbeek schooljaar 2014-2015 Inleiding. Geachte ouder(s)/verzorger(s), Voor u ligt het leerrouteplan van Lichtenbeek, met informatie over het onderwijsaanbod, de onderwijsinhoud en de organisatie van het onderwijs van uw zoon of dochter

Nadere informatie

Samen laten we elke jongere groeien

Samen laten we elke jongere groeien VSO Samen laten we elke jongere groeien OP ZOEK NAAR TALENTEN De Anne Flokstraschool geeft (voortgezet) speciaal onderwijs aan zeer moeilijk lerende jongeren in de leeftijd van 12 tot 20 jaar met een verstandelijke

Nadere informatie

KWALITEITSWET (V)SO DE SPRIENKE KWALITEITSWET (V)SO DE SPRIENKE. Uitdaging Beweging Perspectief

KWALITEITSWET (V)SO DE SPRIENKE KWALITEITSWET (V)SO DE SPRIENKE. Uitdaging Beweging Perspectief DE SPRIENKE Uitdaging Beweging Perspectief Mytylschool de Sprienke Vivaldipad 1, 4462 JA Goes Telefoon: 0113 22 91 50 E-mail: info@desprienke.nl Website: www.desprienke.nl KWALITEITSWET (V)SO KWALITEITSWET

Nadere informatie

Leerroute 1 (Oranje) Lichtenbeek schooljaar 2014-2015

Leerroute 1 (Oranje) Lichtenbeek schooljaar 2014-2015 Inleiding. Geachte ouder(s)/verzorger(s), Voor u ligt het leerrouteplan van Lichtenbeek, met informatie over het onderwijsaanbod, de onderwijsinhoud en de organisatie van het onderwijs van uw zoon of dochter

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Even voorstellen 5. Waar staan we voor 7. Ons onderwijs 7. Boeiend onderwijs: 8. Kwaliteit bewaken 8

Inhoudsopgave: Even voorstellen 5. Waar staan we voor 7. Ons onderwijs 7. Boeiend onderwijs: 8. Kwaliteit bewaken 8 Informatiegids Inhoudsopgave: Even voorstellen 5 Waar staan we voor 7 Ons onderwijs 7 Boeiend onderwijs: 8 Kwaliteit bewaken 8 Veiligheid door respect en regels 9 Open voor vernieuwingen 9 Engels en Frans

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2014-2018

Strategisch Beleidsplan 2014-2018 Strategisch Beleidsplan 2014-2018 Stichting ELAN Stichting ELAN in onderwijs is op 1 augustus 2014 ontstaan door een fusie van de Stichting CSO Gooi e.o. en de Vereniging Annie M.G. Schmidt. ELAN bestaat

Nadere informatie

Ouderavond Ordening en Ontwikkeling

Ouderavond Ordening en Ontwikkeling Ouderavond Ordening en Ontwikkeling dinsdag 1 oktober 2013 Programma 1. Missie & Visie; waar staan we voor 2. Wet kwaliteit VSO 3. Richtinggevend (wettelijk) kader USP 4. Profielen in beeld 5. Verbindingen

Nadere informatie

TRIPLE T. Rapportage Passend onderwijs (uitwerking onderdeel Triple T)

TRIPLE T. Rapportage Passend onderwijs (uitwerking onderdeel Triple T) TRIPLE T Rapportage Passend onderwijs (uitwerking onderdeel Triple T) Passend onderwijs Een ontwikkeling die parallel loopt aan de transitie Jeugdzorg en die met name vanwege de sterk inhoudelijke samenhang

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel ZML TWOG

Schoolondersteuningsprofiel ZML TWOG Schoolondersteuningsprofiel ZML TWOG 1. Inleiding Alle scholen baseren hun onderwijs op de zeven kernwaarden zoals die door het Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs zijn ontwikkeld: 1. Is ambitieus

Nadere informatie

School Ondersteunings Profiel (SOP)

School Ondersteunings Profiel (SOP) School Ondersteunings Profiel (SOP) SO Inspecteur S. de Vriesschool SO Inspecteur S. de Vriesschool Heliotrooplaan 35 2555 MA Den Haag tel. 070 448 31 30 administratie@inspecteurdevriesschool.nl www.inspecteurdevriesschool.nl

Nadere informatie

Presentatie Tweedaagse management directieleden ZML. Praktijkvoorbeeld. Amersfoort 1 oktober 2010

Presentatie Tweedaagse management directieleden ZML. Praktijkvoorbeeld. Amersfoort 1 oktober 2010 Presentatie Tweedaagse management directieleden ZML Praktijkvoorbeeld Amersfoort 1 oktober 2010 Korte schets Stéphan van den Boom s.vdboom@hermanbroerenschool.nl 06-46755571 Leraar MLK-onderwijs s-hertogenbosch;

Nadere informatie

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA VOORWOORD In dit verslag van obs de Delta treft u op schoolniveau een verslag aan van de ontwikkelingen in het afgelopen schooljaar in het kader van de onderwijskundige ontwikkelingen,

Nadere informatie

ACTIEF LEREN VOOR NU EN LATER

ACTIEF LEREN VOOR NU EN LATER ACTIEF LEREN VOOR NU EN LATER Iedereen Welkom De Linde is een school voor speciaal onderwijs (so) en voortgezet speciaal onderwijs (vso) voor leerlingen met een verstandelijke of meervoudige beperking.

Nadere informatie

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar TRAININGSCENTRUM Schakel naar een passend vervolgtraject Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar Wat is een Trainingscentrum? Bij de Trainingscentra van Lijn5

Nadere informatie

De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant

De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant Beter voor nu, beter voor later Niet alle kinderen in deze wereld vinden even makkelijk hun weg. Deze kinderen hebben extra begeleiding en zorg nodig om hun eigen

Nadere informatie

Special Heroes 17 juni 2015. Special Heroes is een samenwerkingsverband van NOC*NSF / PO-Raad / Onbeperkt Sportief

Special Heroes 17 juni 2015. Special Heroes is een samenwerkingsverband van NOC*NSF / PO-Raad / Onbeperkt Sportief Special Heroes 17 juni 2015 Special Heroes is een samenwerkingsverband van NOC*NSF / PO-Raad / Onbeperkt Sportief Doel en doelgroep van Special Heroes Aanleiding De sport- en beweegparticipatie van kinderen

Nadere informatie

Passend Onderwijs. VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL. pomonavmbo.nl

Passend Onderwijs. VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL. pomonavmbo.nl Passend Onderwijs VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL pomonavmbo.nl Welkom op onze school Elk kind heeft recht op goed onderwijs. Ook kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Met

Nadere informatie

Leerroute 2 (Geel) Lichtenbeek schooljaar 2014-2015

Leerroute 2 (Geel) Lichtenbeek schooljaar 2014-2015 Inleiding. Geachte ouder(s)/verzorger(s), Voor u ligt het leerrouteplan van Lichtenbeek, met informatie over het onderwijsaanbod, de onderwijsinhoud en de organisatie van het onderwijs van uw zoon of dochter

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Perspectief op de ontwikkeling van kinderen.. als kijken in een glazen bol? Wat is het ontwikkelingsperspectief?

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

School Ondersteuningsprofiel De Startbaan - 2 oktober 2014

School Ondersteuningsprofiel De Startbaan - 2 oktober 2014 De Startbaan - 2 oktober 214 1B. Onderwijskundig concept van de school Onderwijskundig concept van de school Onze school zet de laatste jaren in op kwaliteitsgericht coachen. Daarbij gaan we uit van de

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Atrium PRO Plaats : Zoetermeer BRIN nummer : 21KM C1 BRIN nummer : 21KM 00 PRO Onderzoeksnummer : 277364 Datum onderzoek : 1 oktober 2014 Datum vaststelling

Nadere informatie

Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013

Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013 Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013 #speciaalgewoon Wie bent u? Wie zijn wij? Aleid Schipper Maartje Reitsma Jos Vinders en Kees Verweij Van terugplaatsen

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING. Herman Broerenstichting Vakleraar bewegingsonderwijs

FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING. Herman Broerenstichting Vakleraar bewegingsonderwijs FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING Vakleraar bewegingsonderwijs Mei 2013 Opdrachtgever Auteur Clara van Sparwoudestraat 1 2612 SP Delft M. van Ommeren P.P.J.G. Janssen Project 5VBBA4431 1 FUNCTIE INFORMATIE

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015 Colofon De uitgebreide versie van het ASG Koersplan 2015-2018 kunt u vinden op www.almeersescholengroep.nl. Dit is een uitgave van de Almeerse Scholen Groep. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE

ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE Educonnect informatiebrochure Pagina 1 Inhoudsopgave algemene informatiebrochure Educonnect Educonnect - pagina 3. De SCSOG Het aanbod van Educonnect De kern van Educonnect

Nadere informatie

Handreiking Toeleiding naar onderwijsarrangementen 27-5-2013

Handreiking Toeleiding naar onderwijsarrangementen 27-5-2013 Handreiking Toeleiding naar onderwijsarrangementen 27-5-2013 Uitgangspunten: De toewijzing van het arrangement gebeurt op basis van de onderwijsbehoefte van de leerling. De onderwijsbehoefte van een cluster

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel. SO Onder de Kap

Schoolondersteuningsprofiel. SO Onder de Kap Schoolondersteuningsprofiel SO Onder de Kap 1. Inleiding Alle scholen baseren hun onderwijs op de zeven kernwaarden zoals die door het Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs zijn ontwikkeld: 1.

Nadere informatie

Inleiding: Inhoudsopgave

Inleiding: Inhoudsopgave SCHOOl(SOORT)ONDERSTEUNINGSPROFIEL van de cluster 3 scholen voor zmlk/mg en school voor lg/ lzk/ mg. Daniël de Brouwerschool, Van Voorthuysenschool, Het Kroonpad Inleiding: Dit school(soort)ondersteuningsprofiel

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010 Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt Oktober 2010 Programma 13.30 Informatie Wio, opbrengst bijeenkomst 13.45 Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt -Toelichting

Nadere informatie

Kunst- & Cultuuronderwijs.. een vak onder de streep??

Kunst- & Cultuuronderwijs.. een vak onder de streep?? Kunst- & Cultuuronderwijs.. Het Congres 2013 Trijnie Anema & Nico Teunissen 29 november 2013 Trijnie Anema Nico Teunissen Vakleerkracht beeldend vormen en intern cultuur coördinator Lichtenbeek Hoofd afdeling

Nadere informatie

Ondersteuningsprofiel Olivijn

Ondersteuningsprofiel Olivijn Ondersteuningsprofiel Olivijn Schoolondersteuningsprofiel School : SO Olivijn Contactgegevens : Marathonlaan 7 : 1318 ED Almere : 036 5491917 : directie.olivijn@almere-speciaal.nl Directeur : Mw. H.J.M.

Nadere informatie

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede School- en functieprofiel Bonhoeffer College Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO Bruggertstraat Enschede Enschede, Februari 2015 Bonhoeffer College, locatie Bruggertstraat Organisatie Het Bonhoeffer College

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. OBS De Kameleon

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. OBS De Kameleon SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016 OBS De Kameleon 1 Voorwoord Voor u ligt het Schoolondersteuningsprofiel (SOP) van basisschool de Kameleon. Iedere school stelt een SOP op, dit is een wettelijke

Nadere informatie

Voor u als verwijzer. Duurzame arbeidsparticipatie

Voor u als verwijzer. Duurzame arbeidsparticipatie Voor u als verwijzer Duurzame arbeidsparticipatie Duurzame arbeidsparticipatie is gericht op het vinden én houden van passend werk. Sterk in Werk helpt cliënten bij het vinden van de best passende werkplek.

Nadere informatie

Ondersteuningsprofiel Dit ondersteuningsprofiel vormt de basis een schoolondersteuningsplan en kan als bijlage daaraan worden toegevoegd. In het schoolondersteuningsplan staat beschreven op welke wijze

Nadere informatie

Het leerlingaantal op de Montinischool is de afgelopen jaren stabiel gebleken, zo rond de 275 leerlingen. We maken geen gebruik van leerling weging.

Het leerlingaantal op de Montinischool is de afgelopen jaren stabiel gebleken, zo rond de 275 leerlingen. We maken geen gebruik van leerling weging. NOTITIE PASSEND ONDERWIJS MONTINISCHOOL. Passend onderwijs Montinischool 2014-2015 In de afgelopen jaren heeft de Montinischool een brede deskundigheid opgebouwd op het gebied van extra ondersteuning binnen

Nadere informatie

Werkgroep resultaten en opbrengsten

Werkgroep resultaten en opbrengsten Werkgroep resultaten en opbrengsten Domein INK: Resultaten en opbrengsten Thema: Leeropbrengsten Prestatie-indicator: Niveau Leeropbrengsten, niveau 80% van de haalt minimaal zijn uitstroomprofiel en uitstroomniveau.

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel Joost van den Vondelschool - 19 november 2014

Schoolondersteuningsprofiel Joost van den Vondelschool - 19 november 2014 Contactgegevens school Naam Joost van den Vondelschool Straat + huisnummer Huijgenslaan 41 Plaats Amersfoort Postcode 3818 WB Land Nederland Brinnummer 16GL Telefoon (33)4617997 E-mailadres directie@vondel.net

Nadere informatie

Bewegend leren is beter presteren

Bewegend leren is beter presteren Bewegen en leren op de Lea Dasbergschool te Arnhem Bewegend leren is beter presteren Onder dit motto brengen groepsleerkracht Niels Holleboom en vakleerkracht Joris te Molder leren en bewegen (in die volgorde)

Nadere informatie

ONDERWIJS REVALIDATIE EN ZORG WERKEN SAMEN OP SCHOOL

ONDERWIJS REVALIDATIE EN ZORG WERKEN SAMEN OP SCHOOL ONDERWIJS REVALIDATIE EN ZORG WERKEN SAMEN OP SCHOOL gewoon meedoen Onze school biedt speciaal onderwijs (so) aan leerlingen in de leeftijd van vier tot dertien jaar met een lichamelijke of meervoudige

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Wij maken werk van TALENT. En toen was het alweer kerst... Nieuw jaar. Wens. Nieuwsbrief 52

Nieuwsbrief. Wij maken werk van TALENT. En toen was het alweer kerst... Nieuw jaar. Wens. Nieuwsbrief 52 Dit is een uitgave van STIP VSO Utrecht. Een samenwerking tussen de VSO afdelingen van de Herderschêeschool en de Wilhelminaschool. Reacties op deze nieuwsbrief mailt u naar: nieuwsbrief@stipvso.nl. Nieuwsbrief

Nadere informatie

Passend Onderwijs. Regio 30-08

Passend Onderwijs. Regio 30-08 Passend Onderwijs Regio 30-08 SYSTEEM VAN DOORVERWIJZEN 4 16 jaar WSNS en LGF De aanleiding Nadelige effecten? Nog steeds vallen leerlingen tussen wal en schip Nog steeds moeten ouders zoeken naar een

Nadere informatie

Eigen wijs, wijzer, wijst

Eigen wijs, wijzer, wijst Eigen wijs, wijzer, wijst IN DIT NUMMER Conferentie: Passend Onderwijs, hoe doe ik dat? DE VERENIGING BELEID/POLITIEK DE WERKVLOER UIT DE MEDIA AGENDA Tekst LEES VERDER Halfmaandelijks overzicht Conferentie

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel van Bernulphusschool, Oosterbeek Stichting Fluvius

Schoolondersteuningsprofiel van Bernulphusschool, Oosterbeek Stichting Fluvius Schoolondersteuningsprofiel van Bernulphusschool, Oosterbeek Stichting Fluvius Schooljaar 2014-2015 Vragenlijst Schoolondersteuningsprofiel 2014 PassendWijs Pagina 1 UITERSTE INLEVERDATUM 21-3-2014 Met

Nadere informatie

Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning. College de OpMaat. Op maat voor jou!

Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning. College de OpMaat. Op maat voor jou! Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning College de OpMaat Op maat voor jou! 2015-2016 College de OpMaat: Op maat voor jou! Leuke activiteiten Ik kan me niet zo goed concentreren in een grote

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Vul hieronder als eerste jouw naam in en de datum waarop je deze scan hebt ingevuld!!

Vul hieronder als eerste jouw naam in en de datum waarop je deze scan hebt ingevuld!! 4.1 Personeelsbeleid: 1.4 funtioneringsprocedure. 9 Competentiescan blz. 1 van 5 Vragen competentiescan POP Leidinggevenden Bij de beoordeling geldt: maak een keuze uit: 1 = o / 2 = m / 3 = v / 4 = rv

Nadere informatie

* Vanaf 9 september is onze nieuwe website online : www.pentacollege-attendiz.nl

* Vanaf 9 september is onze nieuwe website online : www.pentacollege-attendiz.nl Opbrengsten Penta College 2014-2015 Inleiding Iedere school heeft tot taak onderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en houdingen verwerven. Uitgangspunt voor dat aanbod zijn de kerndoelen

Nadere informatie

31 oktober 2013. Martine Joustra

31 oktober 2013. Martine Joustra 31 oktober 2013 Martine Joustra Agenda 9.30 inloop met koffie 10.00 werken met een OPP 11.00 in groepjes stimulerende en belemmerende factoren benoemen 11.30 plenaire terugkoppeling 12.00 vooruitblik op

Nadere informatie

gevorderd voldoende minimum

gevorderd voldoende minimum Opbrengsten SO Het Mozaïek onderbouw Inleiding Iedere school heeft tot taak onderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en houdingen verwerven. Uitgangspunt voor dat aanbod zijn de kerndoelen

Nadere informatie

Passend onderwijs Voorblad 1: Foto Typ hier de titel

Passend onderwijs Voorblad 1: Foto Typ hier de titel Passend onderwijs Voorblad 1: Foto Typ hier de titel Opbouw presentatie Voorblad 2: Watermerk Typ hier de titel Voorblad 2: Watermerk Typ hier de titel Waarom passend onderwijs? Minder thuiszitters. Meer

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen nodig in de klas?

Nadere informatie

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV)

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV) Werken aan kwaliteit op De Schakel Hieronder leest u over hoe wij zorgen dat De Schakel een kwalitatief goede (excellente) school is en blijft. U kunt ook gegevens vinden over de recent afgenomen onderzoeken

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel 't Kruisrak - 30 oktober 2014

Schoolondersteuningsprofiel 't Kruisrak - 30 oktober 2014 Contactgegevens school Naam 't Kruisrak Straat + huisnummer Vogelpad 3 Plaats Bunschoten Postcode 3752 KV Land Nederland Brinnummer 08EN Telefoon (033)298-4260 E-mailadres admin@kruisrak.nl 1B. Onderwijskundig

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel PCB De Fontein Schooljaar 2015-2016

Schoolondersteuningsprofiel PCB De Fontein Schooljaar 2015-2016 Schoolondersteuningsprofiel PCB De Fontein Schooljaar 2015-2016 Naam school: De Fontein Leerlingaantal: 270 Klassendeler: 25 Brinnummer: 24 DX De Fontein is een groeiende, moderne, Christelijke basisschool.

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Schooljaar 2014-2015. Schoolondersteuningsprofiel van Anne Frankschool De Basis

Schooljaar 2014-2015. Schoolondersteuningsprofiel van Anne Frankschool De Basis Schooljaar 2014-2015 Schoolondersteuningsprofiel van Anne Frankschool De Basis VRAGENLIJST Met het Schoolondersteuningsprofiel worden de volgende onderdelen in beeld gebracht (zie kader): Specifieke kennis

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het IJsselcollege PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het IJsselcollege PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het IJsselcollege PRO Plaats : Capelle aan den IJssel BRIN nummer : 20BH C2 BRIN nummer : 20BH 02 PRO Onderzoeksnummer : 277251 Datum onderzoek : 18 september

Nadere informatie

Reflectieverslag Master pedagogiek

Reflectieverslag Master pedagogiek Reflectieverslag Master pedagogiek Voor + achternaam: Jan- Hessel Boermans Studentnummer: 277827 Soort verslag: reflectieverslag Master Pedagogiek Cohortjaar: 2013 Opleiding: Master Pedagogiek, Leren en

Nadere informatie

VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK. Dynamica Onderwijs

VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK. Dynamica Onderwijs VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK Dynamica Onderwijs Plaats : Koog aan de Zaan BRIN nummer : 16KI OKE 01 SO Onderzoeksnummer : 283415 Datum onderzoek : 23 april 2015 Datum vaststelling : 11 juni 2015 Pagina

Nadere informatie

ontwikkelingsperspectief

ontwikkelingsperspectief ontwikkelingsperspectief Leerlijnen OPP uitstroombestemming Thema nieuwsbrief schooljaar 2013-2014 IvOO - VSO Diplomastroom 15-11-2013 In oktober is er een ouderavond geweest met als onderwerp het (document)

Nadere informatie

Inspecteur S. de Vriesschool

Inspecteur S. de Vriesschool SO School Ondersteunings Profiel (SOP) Inspecteur S. de Vriesschool VSO VSO Inspecteur S. de Vriesschool Esther de Boer van Rijklaan 80 2597 TJ Den Haag tel. 070 309 96 11 administratie@inspecteurdevriesschool.nl

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding In de buurt naar school Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen

Nadere informatie

Speciale school voor basisonderwijs. Leren met je hoofd, hart en handen op De Dolfijn

Speciale school voor basisonderwijs. Leren met je hoofd, hart en handen op De Dolfijn Speciale school voor basisonderwijs Leren met je hoofd, hart en handen op De Dolfijn Er samen met leerlingen, ouders en collega s voor zorgen dat leerlingen de doelen halen die zij zichzelf hebben gesteld.

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Scan opbrengstgericht besturen. Opbrengstgericht werken vraagt om opbrengstgericht besturen. Waarom deze scan?

KWALITEITSKAART. Scan opbrengstgericht besturen. Opbrengstgericht werken vraagt om opbrengstgericht besturen. Waarom deze scan? KWALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Opbrengstgericht werken vraagt om opbrengstgericht besturen Opbrengstgericht werken (OGW) is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van

Nadere informatie

Conferentie Passend Onderwijs, hoe doe ik dat? Datum: 18 maart 2015 Tijd: 16.00 19.30 uur Plaats: Prisma College, Kaliumweg 2, 3812 PT Amersfoort

Conferentie Passend Onderwijs, hoe doe ik dat? Datum: 18 maart 2015 Tijd: 16.00 19.30 uur Plaats: Prisma College, Kaliumweg 2, 3812 PT Amersfoort Conferentie Passend Onderwijs, hoe doe ik dat? Datum: 18 maart 2015 Tijd: 16.00 19.30 uur Plaats: Prisma College, Kaliumweg 2, 3812 PT Amersfoort Workshop beschrijvingen 1) Iedereen aan boord- zonder u

Nadere informatie

ARBEIDSTOELEIDING EN STAGE

ARBEIDSTOELEIDING EN STAGE ARBEIDSTOELEIDING EN STAGE WIE ZIJN WIJ? De Anne Flokstraschool geeft (voortgezet) speciaal onderwijs aan zeer moeilijk lerende jongeren in de leeftijd van 12 tot 20 jaar met een verstandelijke en/of meervoudige

Nadere informatie

Ook ná Portalis de juiste onderwijszorg. Uitleg over de automatische indicatie cluster 4

Ook ná Portalis de juiste onderwijszorg. Uitleg over de automatische indicatie cluster 4 Ook ná Portalis de juiste onderwijszorg Uitleg over de automatische indicatie cluster 4 Deze folder is in eerste instantie geschreven voor ouders/verzorgers en voogden van leerlingen die onderwijs volgen

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Pleincollege Sint Joris PRO PRO Plaats : Eindhoven BRIN nummer : 20AT C6 BRIN nummer : 20AT 05 PRO Onderzoeksnummer : 273588 Datum onderzoek : 16 april 2014

Nadere informatie

Jaarplan 2013-2014. Still going strong.

Jaarplan 2013-2014. Still going strong. Jaarplan 2013-2014 Still going strong. Een jaarplan is afgeleid van het schoolplan Alle plannen voor 2011-2015 Eerst alle plannen keurig verdeeld over vier jaar; Bijstellingen door evaluaties; Toevoegingen

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. zorg en welzijn techniek business en office. Gemini Vakcolleges

EEN WERELD SCHOOL. zorg en welzijn techniek business en office. Gemini Vakcolleges EEN WERELD SCHOOL zorg en welzijn techniek business en office Gemini Vakcolleges Welk vakcollege past bij jou? Het vakcollege, iets voor jou! Je hebt advies vmbo basis of kader Het vakcollege is voor leerlingen

Nadere informatie

BOOR speciaal, speciaal BOOR VERANTWOORDEN

BOOR speciaal, speciaal BOOR VERANTWOORDEN STRATEGISCH BELEIDSPLAN SO /VSO Stichting BOOR BOOR speciaal, speciaal BOOR en VERANTWOORDEN BOOR speciaal,speciaal BOOR Kernopdracht (koers) Kernwaarden Kwaliteit van de koers Onderwijsconcept Ondersteunende

Nadere informatie

Factsheet Passend Onderwijs

Factsheet Passend Onderwijs Factsheet Passend Onderwijs November 2010 Inleiding Deze factsheet geeft feiten en cijfers over het passend onderwijs in Nederland. De factsheet is een vervolg op de Factsheet Passend onderwijs van januari

Nadere informatie

VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK. Maurice Maeterlinckschool

VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK. Maurice Maeterlinckschool VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK Maurice Maeterlinckschool Plaats : Delft BRIN nummer : 02YJ OKE 02 VSO Onderzoeksnummer : 273822 Datum onderzoek : 18 maart 2014 Datum vaststelling : 13 mei 2014 Pagina 2 van

Nadere informatie

De Morgenster. Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje. Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1

De Morgenster. Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje. Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1 De Morgenster Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1 Inleiding Er is in Groningen en omgeving behoefte gebleken aan diverse woongroepen voor mensen

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Broekmolenweg 16 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl B e l e i d s p l a n 2 0 1 3-2 0 1 6 Z I C H T B A AR M AK E N W AT E R I S, S T I M U L E R E N W AT

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW

Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW Datum: 20 februari 2012 Ons kenmerk: JK1.12.009 Begeleidingsmodel Werknemer in opleiding Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW Wout Schafrat Gijs van de Beek Preventie en duurzaamheid

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

Ondersteuningsprofiel

Ondersteuningsprofiel Ondersteuningsprofiel Dit ondersteuningsprofiel vormt de basis een schoolondersteuningsplan en kan als bijlage daaraan worden toegevoegd. In het schoolondersteuningsplan staat beschreven op welke wijze

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL Auteur:Erik Los Samenvatting: In het kader van de te vormen Samenwerkingsverbanden is een Schoolondersteuningsprofiel opgesteld om hiermee aan te geven welke dieptezorg De Witte

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. zorg en welzijn techniek business en office. Gemini Vakcolleges

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. zorg en welzijn techniek business en office. Gemini Vakcolleges lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo EEN WERELD SCHOOL zorg en welzijn techniek business en office Gemini Vakcolleges Welk vakcollege past bij jou? Het vakcollege, iets voor jou! Je hebt advies vmbo basis

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN &Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN & & VOLWASSENEN Ondersteuning voor mensen met een beperking Heb je een beperking of heeft je zoon of dochter een beperking? Dan is wat ondersteuning soms erg welkom. Ons Tweede

Nadere informatie

Verbeterplan n.a.v. uitslagen enquête onder ouders van obs de Dubbele Punt april 2013

Verbeterplan n.a.v. uitslagen enquête onder ouders van obs de Dubbele Punt april 2013 Verbeterplan n.a.v. uitslagen enquête onder ouders van obs de Dubbele Punt april 2013 Aanleiding In april 2013 is er een vragenlijst uitgezet onder de ouders van obs de Dubbele Punt om de ouders te bevragen

Nadere informatie

wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief

wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief scheiden van Verblijf van wonen naar Wonen en zorg & van verblijf naar wonen door extramuralisering en scheiden wonen/zorg Programma Doel van vandaag Meer grip

Nadere informatie