Luanda-Holanda Irreguliere (asiel)migratie van Angola naar Nederland Joris van Wijk ISBN:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Luanda-Holanda Irreguliere (asiel)migratie van Angola naar Nederland Joris van Wijk ISBN: 978-90-5850-284-1"

Transcriptie

1 Luanda - Holanda a

2 Luanda-Holanda Irreguliere (asiel)migratie van Angola naar Nederland Joris van Wijk ISBN: Uitgevers: Productie: Willem-Jan en René van der Wolf René van der Wolf Dit boek is een uitgave van: aolf Legal Publishers (WLP) Postbus CB Nijmegen tel Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, door fotokopieën, opnamen of op enig andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de auteur en de uitgever. Voor het opnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden alp /J. van Wijk

3 VRIJE UNIVERSITEIT Luanda - Holanda Irreguliere (asiel)migratie van Angola naar Nederland ACADEMISCH PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad Doctor aan de Vrije Universiteit Amsterdam, op gezag van de rector magnificus prof.dr. L.M. Bouter, in het openbaar te verdedigen ten overstaan van de promotiecommissie van de faculteit der Rechtsgeleerdheid op woensdag 27 juni 2007 om uur in de aula van de universiteit, De Boelelaan 1105 door Joris van Wijk geboren te Amstelveen

4 promotor: prof.dr.mr. C.C.J.H. Bijleveld copromotor: prof.dr.mr. J.M. Nelen

5 Inhoudsopgave Voorwoord 1 Lijst van gebruikte afkortingen 5 Lijst van gebruikte begrippen 6 Tabellen, grafieken en afbeeldingen 9 1. Inleiding Migratie naar West-Europa Irreguliere migratie Casestudy Angola Migratie vanuit Angola naar Nederland Opbouw van het boek Theoretisch kader Inleiding Motivatie tot migratie Push-pull paradigma Verklaringen op microniveau Verklaringen op mesoniveau Verklaringen op macroniveau Literatuur over asielmigratie Synopsis Organisatie van irreguliere migratie Mensensmokkel Hulp door het sociale netwerk Mensenhandel Het begrip mensensmokkel Synopsis Een geïntegreerde benadering Methoden van onderzoek Inleiding Literatuur Interviews met experts IND-dossiers Opsporingsinformatie Gesprekken met Angolezen Representativiteit (Participerende) observatie Dilemma s Betrouwbaarheid en validiteit van informatie van respondenten Co-etniciteit Leeswijzer 83

6 4. Angola; een historie van migratie Inleiding Prekoloniale periode ( ) Koloniale periode ( ) De onafhankelijkheidsoorlog ( ) De eerste burgeroorlog ( ) De tweede burgeroorlog ( ) Vrede ( ) Conclusie Push- en pull-factoren Inleiding Redenen om uit Angola te vertrekken Het ontlopen van dienstplicht Gebrek aan studiemogelijkheden Hoge werkloosheid Opzetten van een handelslijn Huisvestingsproblemen Persoonlijke redenen Prostitutie Redenen om niet te migreren Redenen om naar Nederland te migreren Andere mogelijke bestemmingslanden Congo-connectie Migratie van Congolezen Teruggekeerde Bakongo in Angola De Angolese route Asiel Angolezen volgen Een vergelijking met informatie uit de IND-gehoren Conclusie De reis naar Europa Inleiding Te land, ter zee, of in de lucht? Verkrijgen van een paspoort Reizen met behulp van een regulier verkregen visum Het aanvragen van een visum Rol van Portugal Kritiek binnen Schengenverband Reizen met behulp van een irregulier verkregen visum Visum regelen Visum kopen Reizen onder begeleiding Geld voor de reis Zelf gespaard 221

7 6.7.2 Familie heeft betaald Overige methoden van financiering Conclusie Informele samenleving Inleiding Informele contacten en corruptie Informele contacten; smeerolie van de maatschappij De routine van corruptie Chaos als instrument Het corruptie-complex en migratie naar Europa Persoonlijke contacten en diplomatie Corruptie Conclusie Transit in Europa Inleiding Periode in Portugal Groep een: op doorreis Groep twee: op de bonnefooi naar Portugal Groep drie: Waarom niet? De blijvers Asiel in Portugal Asielprocedure en opvang Angolezen en asiel Portugal - Bestemmingsland Portugal - Schengenland Portugal - niet-schengenland Opsporing van mensensmokkel in Portugal Hulp bij illegale immigratie Prioriteit Conclusie De asielaanvraag Inleiding Het Nederlandse asielbeleid Verkrijgen van een vluchtelingenstatus AMA-beleid Uitstel van vertrekbeleid Lange procedures / driejarenbeleid Onverwachte aankomst Opstellen van het asielverhaal Gevolgen van een aangepast asielverhaal Verkeerde perceptie Persistentie van de verkeerde perceptie Statusbehoud Bezorgdheid 332

8 9.7.3 Eigenbelang Problemen met geloofwaardigheid Onduidelijkheid Vertrouwen in het sociale netwerk Pseudo-Angolezen Remittances Kleine bedragen of spullen Handel Geld van Angola naar migranten Conclusie Na de oorlog Inleiding Doormigreren Leven in de illegaliteit Vrijwillige terugkeer Terugkeer via IOM Zelfstandige terugkeer Waarom vrijwillig terug? Andere bij terugkeer betrokken actoren Terug in Angola Conclusie Conclusie & discussie Inleiding Bevindingen Motivatie Organisatie Beperkingen van de gehanteerde onderzoeksmethoden Implicaties op theoretisch niveau Motivatie Organisatie Geïntegreerde benadering De sociale constructie van mensensmokkel Aanbevelingen voor verder onderzoek De toekomst 421 Summary 423 Bijlage I Topiclijst 435 Bijlage II Kaart van Angola 436 Literatuurlijst 437 Zakenregister 470

9 Voorwoord Toen ik in 2004 in Angola aankwam, zag ik op het vliegveld een boekwerkje liggen: de Guia-Turistica. Het was een soort toeristenfolder, gesubsidieerd door het Angolese Ministerie voor Hotels & Toerisme. Ja, dat ministerie bestaat. In het foldertje stond een tabel opgenomen welke kenmerken de verschillende Angolese provincies hadden. Bengo had natuur, Kwanza-sul beschikte over sportvoorzieningen, Luanda over restaurants. Het kopje avontuur stond ook in de tabel opgenomen. Maar avontuur, zo verzekerde de Guia Touristica de lezer, avontuur kon in geen enkele Angolese provincie gevonden worden.... Ik denk dat veel Angolezen daar de afgelopen tientallen jaren een andere visie op hebben gehad. Een teveel aan avontuur vormde juist een van de redenen waarom honderdduizenden Angolezen het door een burgeroorlog geteisterde en tot op het bot corrupte land al dan niet door omstandigheden gedwongen achter zich hebben gelaten. Catrien, hoe zou het boek eruit hebben gezien zonder jouw begeleiding als promotor? Het zou waarschijnlijk een soort fotoboek zijn geworden met een mogelijk seksueel getinte titel, gelardeerd met aansprekende citaatjes, doorspekt met net niet te bewijzen (maar wel spannende) bijna-feitjes en bezwangerd van beschrijvingen over politieke intriges die nauwelijks verband houden met de onduidelijk geformuleerde onderzoeksvragen. Een soort Nieuwe Revue winterspecial. Jij hebt me geleerd wat wetenschappelijk formuleren is, hoe in een stuk een logische structuur kan worden aangebracht, waarom theorie best nuttig kan zijn en hoe hoofd- en bijzaken van elkaar onderscheiden dienen te worden. Dankzij jou heb ik de kans gekregen om een ontzettend leuk, interessant en volgens mij ergens toch wel relevant onderzoek te verrichten. Hartelijk dank voor de tientallen stukken tekst die je trouw hebt doorgeploegd, je aanhoudende enthousiasme en je immer betrokken opstelling. De leden van de leescommissie bestaande uit prof. dr. H.G. van de Bunt, dr. J.M.J. Doomernik, prof. dr. G.B.M. Engbersen, prof. emeritus F.W. Heimer, dr. M.R.J. Soudijn en prof. mr. T.P. Spijkerboer wil ik danken voor de aandacht die zij aan mijn proefschrift hebben willen schenken. Het moet een behoorlijke klus zijn geweest. Niets ten nadele van de overige leden, maar ik wil met name professor emeritus Franz Wilhelm Heimer bedanken. U heeft in de eerste plaats als Portugees-Duitser de Nederlandse tekst van mijn boek doorgespit, waardoor de allergrootste blunders uit hoofdstuk 4 zijn verdwenen. Bovendien heeft u een zeer belangrijke bemiddelende rol gespeeld bij het verkrijgen van mijn visum voor Angola. Herzlichen obrigado. De vakgroep criminologie was een zeer prettige omgeving om te werken. In de loop der jaren ben ik niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk steeds dichter naar jullie toe gegroeid. Van achtereenvolgens de twaalfde en zesde verdieping, ben samen met jullie op de achtste geëindigd. Ik heb het op prijs gesteld dat het binnen de vakgroep altijd mogelijk was om behalve over criminologie, ook over inhoud voetbal, mode, de saladebar te spreken. Hans, je bent pas in een late fase bij het proefschrift betrokken geraakt, maar desalniettemin is je inbreng is van groot belang geweest. Je nonchalante houding doet soms anders vermoeden, maar je bent een scherp lezer. En ja, de butler heeft het gedaan! Wim, jij hebt mijn eerste schrandere schreden op het wetenschappe- 1

10 LUANDA-HOLANDA lijke pad mogelijk gemaakt. Terwijl ik bebaard en gebronsd door de Indonesische zon met mijn batikshirt nog aan tegenover je zat, heb je mij aan durven nemen. Bedankt voor het vertrouwen. Francien en Mathilde, ik hoop jullie voortaan vaker buiten de VU te zien dan erin. Niet dat ik echt iets tegen de VU heb hoor, maar toch een beetje toch wel misschien.. In mijn VU-carrière heb ik vier kamergenoten gehad, met wie ik het allemaal even goed heb kunnen vinden. Jasper, geen andere kamergenoot heeft me zo ingewijd in de psyche van misdadigers en belangrijker nog de psyche van politie, als jij. Ik heb genoten van onze gesprekken. Nog even die laatste eindjes aan elkaar knopen en daarna aan de slag met crimiconsultancy; er ligt een markt! Floris, je bent een monster. Tenminste, als je iemand als monster definieert wanneer hij na een gesneuveld promotietraject ergens de energie vandaan haalt om opnieuw te (willen) beginnen. We hebben een mooie tijd gehad en je hebt een dot van een dochter. Esther en Paul, het is zover, we zijn alledrie gepromoveerd! De succesvolste promovendikamer ooit! We zijn het vleeschgeworden bewijs dat een combinatie van relaxen en overwerken de sleutel is tot succes. Lekkere kopjes koffie, het gooien van een dartpijltje op zijn tijd, door Pans catering verzorgde zoetigheden, de bewaking van het hoofdgebouw een goedenacht wensen; het heeft er allemaal aan bijgedragen. Ik draag warme herinneringen aan onze tijd samen en hoop en verwacht! jullie in de toekomst nog vaak te zien. Vaak ben ik tijdens het onderzoek volledig afhankelijk geweest van derden. Voor praktische hulp, of voor informatie. Heel vaak en op heel veel plekken ben ik geholpen door personen of organisaties. Het gaat te ver iedereen individueel te bedanken. Een aantal mensen wil en moet ik echter wel bij naam noemen, omdat het onderzoek zonder jullie nooit zou kunnen zijn geworden wat het nu is: Betty, Mane, Luena, Malik, Willy, Marianne, Aart, Ronald, Victor en Ivo, thanks, obridago, bedankt, baie dankie. De IND en dan met name de afdeling INDIAC heeft mij van veel informatie voorzien; hun deur stond altijd open. Vertegenwoordigers van de politie, de Koninklijke Marechaussee, het openbaar ministerie, de ministeries van Justitie en Buitenlandse Zaken, IOM en NIDOS hebben mij altijd vriendelijk en hulpvaardig te woord gestaan. Assistentie van vertegenwoordigers van de volgende overige organisaties hebben het onderzoek mede mogelijk gemaakt: Als u een fris lekker biertje wilt drinken, koop dan eens een Heineken. Voedseltekort? Overweeg de Verenigde Naties eens in te schakelen. Landmijnen te ontruimen? Schrijf de jongens van MAG eens aan. Geld over voor goede doelen? Cordaid, NIZA, Oxfam-Novib, SAMAH, Vietnam Veterans of America Foundation, Goal, Artsen Zonder Grenzen; ze doen allemaal heel goed werk. En wilt u weten hoe Afrika vroeger was? Breng een bezoekje aan de Paters van Gemert, misschien mag u nog mee-eten ook. Het meest afhankelijk ben ik tijdens het onderzoek geweest van Angolese respondenten. En die afhankelijke positie heb ik niet als onplezierig ervaren. Dit boek is opgedragen aan al diegenen die mij onder het genot van bacalhau, batatas of birras meer hebben laten begrijpen van de wereld waar zij in leven en de keuzes die zij hebben gemaakt. Met verbazing en respect heb ik jullie verhalen aangehoord en met bewondering jullie veerkracht gadegeslagen. Gevoelens van onzekerheid die mij soms bekruipen, vallen in het niet bij de onzekere toekomst die jullie tegemoet zijn gegaan. Tegenvallers die ik 2

11 VOORWOORD soms heb moeten incasseren, vallen in het niet bij de tegenvallers die jullie hebben ervaren. Soffrer contente, tevreden lijden; ik ben ietsje beter gaan snappen wat daar mee wordt bedoeld. Ik kan jullie niet bij naam danken, maar als jullie mij niets hadden verteld, zou dit boek er nooit zijn gekomen. Nog zo n open deur: vader en moeder, als jullie mij niet hadden gemaakt, zou ik er nooit zijn geweest en daarmee dit boek niet. Maar er is meer. Jullie hebben mij altijd positief gestimuleerd om de goede keuzes te maken en zijn al dertig jaar oprecht geïnteresseerd in alles wat ik doe. Dat kan ik van niemand anders zeggen! Het is een voorrecht jullie als ouders te hebben. Het moet niet mee zijn gevallen om vier promoverende (schoon)kinderen te hebben en al die verhalen te moeten aanhoren over ellendig trage referenten, de verschoolsing van de universiteit, mislukte interviews of uitgelopen experimenten. Jullie weten ondertussen meer van de academische wereld dan heel Ouderkerk en omstreken bij elkaar. En moeder, omdat jij bereid bent geweest mijn boek zo uitgebreid te controleren, weet je ondertussen net zoveel van Angolese migratie als ik. Alleen onthoud jij het waarschijnlijk langer. Broer, als kleine jongen dartelde ik vaak dansend in de weg als jij op zaterdagen met grote-mannen-experimenten in de weer was. Nooit snapte ik hoe je die alarmsystemen, knikkerpistolen, privé-jeneverstokerijen of ruimtelego-vliegtuigen in elkaar zette. Soms kreeg ik een uitvoerende taak toebedeeld en mocht ik als een soort tweede auteur de credits van een goed uitgepakt project meevieren. Dat jouw toekomst bij de wetenschap lag, stond in de sterren geschreven. Ik ben er meer door toeval tijdelijk in gerold. Als de wetenschap bij jou door je aderen stroomt, zit het bij mij eerder in mijn darmen, om maar een metafoor uit jouw vakgebied te halen. We zijn volledig verschillende kanten opgegaan en groeien langzaamaan weer naar elkaar toe. Van ir. en mr., naar dr. en dr. Liefste Margo, dit proefschrift zou er misschien zelfs wel zijn gekomen zonder jou in mijn leven, maar jij zou zeker niet in mijn leven zijn gekomen zonder dit proefschrift. Henk Elffers, bedankt. Voorbij zijn die dagen van zwoegen en zweten. Wij zijn bevrijd van de tentakels van Octopus Academica die zoveel tijd en vooral energie heeft opgeslokt. Je verdient een pluim! Je hoogtevrees heeft je er niet van weerhouden uit een enorm diep dal omhoog te klimmen. Je weet het hè, tijdens het klimmen en daarna, nooit achterom kijken: de toekomst is aan ons. Laten we ons eindeloos laven aan rode wijn, klassieke muziek en Russische literatuur! Of aan chips, samba en de Ditjes en Datjes. Je had eigenlijk op meer complimentjes gehoopt? Nou vooruit dan: je bent om meer dan één reden een wonderlijk elfjesachtig fenomeen en om al die redenen heb ik je lief. Vamos a Buenos Aires! 3

12

13 Lijst van gebruikte afkortingen AMA ANC AZC COA CPR DEFA FAC FLEC FNLA HRW IAADH IAM IDP INABE IND IOM Kmar KWE LAASP LP MPLA NGO Nidos OC SAMAH SEF SWAPO TAAG UNHCR UNITA UNDP UOS VW Alleenstaande Minderjarige Asielzoeker. Ook wel Alleenstaande Minderjarige Vreemdeling (AMV) African National Congress Asielzoekerscentrum Centraal Orgaan opvang Asielzoekers Conselho Português para os Refugiados, een niet-gouvernementele organisatie die zorg draagt voor opvang van asielzoekers in Portugal Direcção de Emigracao e Fronteiras de Angola, Angolese (im)migratiedienst Forcas Armadas de Cabinda (Strijdkrachten van Cabinda), militante tak van FLEC Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda (Front voor de Bevrijding van de Enclave Cabinda), politieke partij in Angola Frente Nacional de Libertaçao de Angola (Front voor de Bevrijding van Angola) Human Rights Watch Iniciativa Angolana Antimilitarista para os Direitos Humanos (Het Antimilitaristisch Angolees initiatief voor Mensenrechten) Informatie- en Analysecentrum Mensensmokkel Internally Displaced Person Instituto Nacional de Bolsas de Estudas (Nationaal Instituut voor Studie beurzen in Angola) Immigratie- en Naturalisatiedienst Internationale Organisatie voor Migratie Koninklijke Marechaussee Nederland Kleine Wooneenheid Liga Angolana de Amizade e Solidariedade com os Povos (Angolese Liga van de Vriendschap en Solidariteit met de Volkeren) Laissez passer Movimento Popular de Libertaçao de Angola (Volksbeweging voor de Bevrijding van Angola) Niet Gouvernementele Organisatie Nederlandse voogdij-instelling voor AMA s Opvangcentrum Stichting Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers Humanitas Serviço de Estrangeiros e Fronteiras, Portugese (im)migratiedienst South West Africa People s Organisation, onafhankelijkheids-beweging in het huidige Namibië Transportes Aéreos de Angola, Angolese luchtvaartmaatschappij. United Nations High Commissioner for Refugees União Nacional para a Independênçia Total, (Nationale Unie voor Totale Onafhankelijkheid van Angola) United Nations Development Programme Uitvoeringsovereenkomst Schengen Vreemdelingenwet 5

14 LUANDA-HOLANDA Lijst van gebruikte begrippen Administrador Hoge ambtenaar Agostinho Neto Sinds 1975 de eerste President van een onafhankelijk Angola Amadora Wijk in Lissabon waar veel Afrikaanse immigranten wonen Assimilado Een aangepaste zwarte Angolees die tijdens de koloniale tijd kon toetreden tot de maatschappij van de Portugezen Azeka Een asielzoekerscentrum Aveiro Plaats in het noorden van Portugal Bairro Wijk Bairro Popular Buitenwijk in Luanda Bakongo Bevolkingsgroep die in het noorden van Angola en grote delen van Congo woont Benguela Provinciestad in het westen van Angola Bidonvilles Sloppenwijken in Congo Bilhete de Identidade Identiteitskaart Biznar Illegaal/informeel/schimmig handelen Biznis Zie biznar Bobadela Naam van opvangvoorziening voor asielzoekers in Portugal Bolsa (Studie)beurs Cabinda Door rebellenbeweging FLEC betwiste olierijke provincie in het noorden van Angola Cacém Wijk in Lissabon waar veel Afrikaanse immigranten wonen Canal Lett. kanaal ; zie esquema Cambalagem Vriendendienst; zie esquema Candonga Informele economie Candongeiro Taxibusje Casa Grande Lett. groot huis ; een asielzoekerscentrum Cedula Geboortebewijs Chelas Wijk in Lissabon waar veel Afrikaanse immigranten wonen Civilisado Een aangepaste zwarte Angolees die in de koloniale tijd kon toetreden tot de maatschappij van de Portugezen Confusão Lett. verwarring ; periode van geweld na de mislukte verkiezen ingen in Wordt ook gebruikt om een situatie van chaos of onrust aan te duiden. Congo Democratische Republiek Congo (DRC), voormalig Zaïre Coyote Begrip dat in Mexico wordt gebruikt voor mensensmokkelaar Degradado Veroordeelde Portugees die naar Angola migreerde Deslocado Binnenlandse vluchteling Esquema Lett. schema ; tussenpersoon; in verband van dit onderzoek meestal iemand die visa regelt. Falcatura Oplichting Fazenda Boerderij in Portugese stijl Fazer um negócio Een handeltje drijven; zie negócio Gasosa Lett. frisdrank ; omkoopgeld. Huambo Provinciestad in het centrum van Angola Home Office Zuid-Afrikaanse immigratiedienst 6

15 AFKORTINGEN, BEGRIPPEN, TABELLEN E.D. Jamba Zuidelijk gelegen Angolese stad, uitvalsbasis van Savimbi Kinaxixe Wijk in Luanda Kinshasa Hoofdstad van Congo Kwanza Angolese munteenheid Lei Wet Lingala Taal gesproken door Congolezen en teruggekeerde Angolezen uit Congo Limpeza De schoonmaak ; interne zuiveringscampagne van MPLA in de jaren zeventig Lobito Kustplaats in Angola Luanda Hoofdstad van Angola Lubango Provinciestad in het zuiden van Angola Lubumbashi Grote stad in het zuiden van Congo Luena Plaats in het oosten van Angola Lusofoon Portugeestalig Malandro Schurk Malanje Provinciestad ten oosten van Luanda Mbundu Bevolkingsgroep die met name centraal in Angola woont Merda Klote, vervelend Mestiço Kind van een blanke vader en een Afrikaanse moeder, ook wel mulatto Miramar Chique wijk in Luanda Mobutu, Sese S. President van Congo/Zaïre tot 1997 Moxico Provincie in het oosten van Angola Mulemba Door de Nederlandse overheid gefinancierd weeshuis in Angola Musseque Sloppenwijk in Luanda Namorada (Buitenechtelijke) vriendin Negócio Op de informele markt goederen te kopen of verkopen of de mogelijkheid daartoe; een handeltje. Ngulu Lingala; mensensmokkelaar Ngunda Lingala; hij heeft asiel aangevraagd Note verbale Formeel verzoek tussen twee overheden. Ovimbundu Bevolkingsgroep die met name in het zuiden van Angola woont Palanca Wijk in Luanda waar veel uit Congo teruggekeerde Angolezen wo nen Pano Traditionele omslagdoek Papelinho Lett. briefje ; zie esquema Porta de cavalo Lett. achterdeur ; zie esquema Quarto e sala Lett. slaapkamer en woonkamer ; klein huis Quinta do Mocho Wijk in Lissabon waar veel Afrikaanse immigranten wonen Quinquilla Informele geldwisselaarster op straat Radio Trottoir Nieuws van de straat Regressado Uit Angola teruggekeerde Angolees Remittance Financiële overmakingen van migranten naar het land van herkomst Retornado Zie regressado Rusga Ronselacties waarbij jongens werden opgepakt om dienstplicht te vervullen 7

16 LUANDA-HOLANDA Sacavém Wijk in Lissabon waar veel Afrikaanse immigranten wonen Santos, J.E. do President van Angola sinds 1979 Sapeurs Modebewuste Congolese jongeren die onderdeel waren van de Société des Ambianceurs et de Personnes Elégantes Savimbi, Jonas In 2002 vermoorde leider van UNITA Slangenkop Chinese mensensmokkelaar Soyo Provincieplaats in het noorden van Angola Traficante Lett. handelaar ; Portugees begrip voor mensensmokkelaar Western Union Agentschap om geld over te maken Windhoek Hoofdstad van Namibië Zaiko Scheldnaam voor uit Congo teruggekeerde Angolezen Zaïrense Scheldnaam voor uit Congo teruggekeerde Angolezen Za Za Scheldnaam voor uit Congo teruggekeerde Angolezen 8

17 Tabellen, grafieken en afbeeldingen AFKORTINGEN, BEGRIPPEN, TABELLEN E.D. Synopsis organisatie (irreguliere) migratie Schema geïntegreerde benadering algemeen..2.4 Tijdspad onderzoek 3.1 Angolese studenten met een overheidsbeurs Asielaanvragen Angolezen in Europa Asielaanvragen Angolezen in Europa Asielaanvragen Angolezen in Europa Cartoon rekrutering Angolese leger Angolese studenten met een overheidsbeurs Schema kopen visum Cartoon realiteit Angolese arbeider in Portugal Angolese Asielaanvragen in Portugal Aandeel AMA s onder Angolese asielzoekers Aandeel Angolese AMA s onder totaal aantal AMA s Lidmaatschapskaarten FLEC..9.4 Via IOM vrijwillig teruggekeerde Angolezen uit Nederland Schema geïntegreerde benadering Angolezen Belangendriehoek

18

19 1. Inleiding The right to emigrate, established in the United Nations Declaration of Human Rights, has no counterpart with regard to the right to immigrate. Tomas Hammar (1992: 247) 11

20

21 1.1 Migratie naar West-Europa De afgelopen eeuw zijn er honderden miljoenen mensen gemigreerd. Meer dan ooit tevoren (Gibney & Hansen, 2005: xxi). In de eerste helft van de twintigste eeuw zijn vooral veel Europeanen naar de Nieuwe Wereld vertrokken in de hoop er een beter leven te kunnen opbouwen. In de tweede helft van de twintigste eeuw hebben drastische veranderingen plaatsgevonden die ervoor hebben gezorgd dat Europa zelf een steeds belangrijker bestemming voor migranten is geworden. In Europa - alsook in de Verenigde Staten - is na de tweede Wereldoorlog de welvaart fors toegenomen, terwijl economische groei en welvaart in andere delen van de wereld zijn gestagneerd of zelfs teruggelopen. Na de dekolonisatie is er een groot aantal nieuwe natiestaten bijgekomen en veel van deze staten hebben te maken (gehad) met armoede, werkloosheid, wanbestuur, interne spanningen of (burger)oorlogen. Met name burgeroorlogen hebben tot gevolg gehad dat miljoenen personen op drift zijn geraakt en zich gedwongen zagen huis en haard te verlaten. De overgrote meerderheid van deze ontheemden is in eigen land gebleven of uitgeweken naar buurlanden. Door de toename en bereikbaarheid van communicatie- en transportmiddelen is om met Friedman (2005) te spreken de wereld tegelijkertijd echter steeds platter geworden. Effecten van globalisering hebben de verschillen tussen regio s en landen steeds duidelijker toonbaar gemaakt en de mogelijkheden om verder weg te migreren vergroot (Akokpari, 2000: 75). Communicatie- en transportmiddelen zijn in snel tempo ontwikkeld, terwijl de kosten om hiervan gebruik te maken sterk zijn afgenomen. Rond het millennium was vliegtransport in vergelijking tot 1945 bijvoorbeeld 80% goedkoper en transatlantische telefoonkosten waren maar liefst 99% lager (Auguste, 1998: 16). Internet, het gebruik van (mobiele) telefoons en satelliet-tv zijn voor meer mensen overal ter wereld bereikbaar geworden. Dit alles heeft ertoe geleid dat steeds meer personen vanuit arme, onderontwikkelde of onveilige regio s naar rijke, ontwikkelde en veilige gebieden wilden en kónden migreren. De Verenigde Staten hebben traditioneel altijd veel migranten aangetrokken, maar in de tweede helft van de twintigste eeuw was ook West-Europa voor veel migranten een belangrijke bestemming geworden. In eerste instantie werden arbeidsmigranten uit Turkije, het Middellandse Zeegebied en Noord-Afrika actief gerekruteerd om naar West-Europa te migreren. De gastarbeiders zouden voor korte termijn komen werken en er was grote behoefte aan laaggeschoolde arbeiders voor de expanderende economieën van onder andere België, Nederland, Frankrijk en Duitsland. Ook volgmigratie van familieleden van de arbeidsmigranten werd aanvankelijk verwelkomd (Engbersen, 1999; Van der Leun, 2003). Dezelfde positieve grondhouding bestond in zekere mate ten opzichte van een tweede groep migranten die naar West-Europa kwam: de asielzoekers. De eerste asielzoekers uit Hongarije, Tsjecho-Slowakije, Zuid-Amerika en Vietnam die in de jaren vijftig, zestig en zeventig naar West-Europa kwamen waren meer dan welkom. Het aantal asielzoekers was te overzien en vluchtelingen uit communistische landen werden soms zelfs als politiek wenselijk ervaren (Joly & Suhrke, 2004: 269). Tot de jaren tachtig waren zowel arbeidsmigranten als asielzoekers kortom welkom in West-Europa. 13

22 LUANDA-HOLANDA Naarmate de arbeidsmarkt in vrijwel heel Europa in de jaren tachtig verslechterde, werd de behoefte aan buitenlandse arbeidskrachten minder sterk. Uitnodigingen om in West-Europa te komen werken, werden niet meer verstuurd en West-Europese overheden probeerden arbeidsmigratie te ontmoedigen. Voornamelijk in landen waar voorheen gastarbeiders vandaan waren gekomen, bestond de behoefte om naar Europa te gaan echter nog (wel) steeds. Vanwege de grote werkloosheid in eigen land bleef men op zoek naar werk en familieleden van reeds gemigreerde landgenoten wilden met elkaar herenigd worden. Er was dus een spanning ontstaan tussen de wens om te migreren vanuit vooral Noord-Afrika en Turkije en de wens van Europese landen om deze arbeidsmigranten buiten de deur te houden. Tegelijkertijd ook in de jaren tachtig nam het aantal personen dat in West-Europa asiel aanvroeg sterk toe. Terwijl West- Europa in de eerste helft van de jaren zeventig jaarlijks ongeveer asielaanvragers kende, was dit aantal eind jaren tachtig gegroeid tot per jaar (Widgren, 1989: 601). 1 In Nederland was het aantal asielzoekers navenant sterk toegenomen. Werden er in 1982 nog 840 aanvragen ingediend; in 1987 was dit aantal opgelopen tot ruim In 1994 werden er in Nederland ruim asielaanvragen ingediend (Doornbos, 2003a: 40). Met de toename van het aantal asielzoekers, veranderde ook hun achtergrond. De meeste asielzoekers uit de jaren zeventig waren het communistische regime in Oost-Europa of dictatoriale regimes in Zuid-Amerika ontvlucht. In de jaren tachtig kwamen er echter ook steeds meer asielzoekers uit Afrika (Ghana, Zaïre, Ethiopië), het Midden-Oosten (Iran en Irak) en Azië (Sri Lanka en Pakistan). Eind jaren tachtig en begin jaren negentig werden sommige landen in West-Europa en dan met name Duitsland bovendien geconfronteerd met zeer grote aantallen Oost- Europese migranten die voorafgaand aan- en na de val van de Berlijnse muur gemakkelijk naar West-Europa konden reizen. Alhoewel ze nu net van het communistische juk bevrijd waren, vroegen ook veel van deze Oost-Europese migranten asiel aan. Het vermoeden rees dat parallel aan de intercontinentale bewegingen van vluchtelingen, in toenemende mate personen asiel aanvroegen die geen vervolging te vrezen hadden en in werkelijkheid op zoek waren naar werk of betere levensomstandigheden (o.a. Widgren, 1989; Den Boer, 1995). Het traditionele onderscheid tussen asielzoekers en andere soorten migranten was steeds moeilijker te maken. De Raad van Europa schreef in 1992: A rising number of applicants for asylum ( ) are not in genuine need of protection (European Council, 1992: 1). Migratiebeleid was in de woorden van Burgers (1999: 264) ondertussen vooral asielbeleid geworden en midden jaren negentig werd in Nederland over het asielprobleem gesproken in plaats van vluchtelingenopvang. 2 In diezelfde periode deden zich in Europees verband ontwikkelingen voor die van grote invloed zouden zijn op immigratie naar Europa. In 1995 trad het Akkoord van Schengen in werking. Nederland, Duitsland, Frankrijk, België, Luxemburg, Spanje, 1 Om verschillende redenen moet overigens voorzichtig omgegaan worden met cijfers over aantallen asielzoekers. Sommige landen verstrekken bijvoorbeeld geen gegevens over voorprocedures die de toegang tot de asielprocedure reguleren. Bepaalde landen registreren enkel de hoofdaanvrager van een familie, terwijl andere landen ook kinderen in de statistieken opnemen (Doornbos, 2003a: 41). Het onderling vergelijken van asielstatistieken is daardoor dan ook ingewikkeld. 2 Toenmalig Minister President Lubbers zei in maart 1994 bijvoorbeeld: Je kunt niet alles afschuiven op Europa. Nederland heeft zelf ook een taak bij het oplossen van het asielprobleem (Trouw, 1994) 14

Migratieradar april 2016. Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie

Migratieradar april 2016. Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie Migratieradar april 2016 Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie Colofon Titel Migratieradar Asiel april 2016 Inhoud De migratieradar is een kwalitatief analyseproduct en draagt bij aan de informatievoorziening

Nadere informatie

VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2009

VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2009 VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2009 Inhoudsopgave A. VLUCHTELINGEN IN NEDERLAND Vluchtelingen in Nederland: grootste groepen 2 Asielaanvragen 3 Beslissingen 4 Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv en)

Nadere informatie

Vluchtelingen in getallen

Vluchtelingen in getallen Vluchtelingen in getallen 2002-2003 Hoeveel vluchtelingen zijn er wereldwijd? Krijgt Nederland echt veel meer asielzoekers dan andere Europese landen? Waar komen ze eigenlijk vandaan? Veel gestelde vragen,

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

Access and Return in the EU 11 April 2014

Access and Return in the EU 11 April 2014 Access and Return in the EU 11 April 2014 ECRL, Tineke Strik Centre for Migration Law Utrecht, 15 oktober 2015 Vluchtelingencrisis of bestuurscrisis? Tineke Strik Radboud Universiteit, Raad van Europa,

Nadere informatie

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie?

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie? MODULE II Wat heb jij aan de Europese Unie? In de Europese Unie ben je als consument goed beschermd. Producten moeten aan allerlei veiligheidsvoorschriften voldoen, reclame mag niet misleidend zijn en

Nadere informatie

ONTHEEMD, VREEMD EN MINDERjARIG. Het recht op ontwikkeling van de alleenstaande minderjarige vreemdeling in (internationale wet- en regelgeving

ONTHEEMD, VREEMD EN MINDERjARIG. Het recht op ontwikkeling van de alleenstaande minderjarige vreemdeling in (internationale wet- en regelgeving ONTHEEMD, VREEMD EN MINDERjARIG Het recht op ontwikkeling van de alleenstaande minderjarige vreemdeling in (internationale wet- en regelgeving PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad van doctor aan de

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Voordat jouw asielprocedure begint

Voordat jouw asielprocedure begint Voordat jouw asielprocedure begint Waarom krijg je deze folder? Je wilt asiel aanvragen in Nederland. Asiel betekent: bescherming in een ander land voor mensen die in hun eigen land niet veilig zijn en

Nadere informatie

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen Door rechtopmigratie op 8 oktober, 2015-00:00 foto, school in Nederland uit 1937 De aanslepende vluchtelingencrisis en de daar bijhorende verklaringen van bepaalde politici heeft niemand onberoerd gelaten.

Nadere informatie

Mevrouw A.M.A. van Ardenne - van der Hoeven Minister van Ontwikkelingssamenwerking Ministerie van Buitenlandse zaken Bezuidenhoutseweg 67 DEN HAAG

Mevrouw A.M.A. van Ardenne - van der Hoeven Minister van Ontwikkelingssamenwerking Ministerie van Buitenlandse zaken Bezuidenhoutseweg 67 DEN HAAG Mevrouw A.M.A. van Ardenne - van der Hoeven Minister van Ontwikkelingssamenwerking Ministerie van Buitenlandse zaken Bezuidenhoutseweg 67 DEN HAAG Ons kenmerk: Betreft: NiZA/2003/0826/ph/jh Angola Amsterdam,

Nadere informatie

Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid

Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid Wat wil Nederland bereiken in Europa? Het immigratie- en asielbeleid Tijd rijp voor nieuw evenwicht In vergelijking met veel landen is de Europese Unie (EU) veilig en welvarend. De Europese Unie is dan

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

De procedure in het aanmeldcentrum

De procedure in het aanmeldcentrum De procedure in het aanmeldcentrum Een vluchteling die niet veilig is in eigen land en in Nederland asiel wil aanvragen, moet zich aanmelden bij een aanmeldentrum van de IND. Daar vindt de eerste registratie

Nadere informatie

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers IMMIGRATIE IN DE EU Bron: Eurostat, 2014, tenzij anders aangegeven De gegevens verwijzen naar niet-eu-burgers van wie de vorige gewone verblijfplaats in een land buiten de EU lag en die al minstens twaalf

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1991-1992 22661 Goedkeuring van de op 29 maart 1991 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst betreffende de overname van onregelmatig binnengekomen of verblijvende

Nadere informatie

Vluchtelingen in getallen

Vluchtelingen in getallen Vluchtelingen in getallen 2003-2004 (cijfers tot medio 2003) Hoeveel vluchtelingen zijn er wereldwijd? Krijgt Nederland meer asielzoekers dan andere Europese landen? Waar komen ze eigenlijk vandaan? Veel

Nadere informatie

Aan de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking de heer drs. A.G. Koenders. Aan de Staatssecretaris van Justitie mevrouw mr. N.

Aan de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking de heer drs. A.G. Koenders. Aan de Staatssecretaris van Justitie mevrouw mr. N. Aan de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking de heer drs. A.G. Koenders en Aan de Staatssecretaris van Justitie mevrouw mr. N. Albayrak Utrecht, 19 november 2007 Betreft: terugkeer van uitgeprocedeerde

Nadere informatie

HET SCHENGEN-ACQUIS EN DE INTEGRATIE ERVAN IN DE UNIE

HET SCHENGEN-ACQUIS EN DE INTEGRATIE ERVAN IN DE UNIE [EUROPA] SCADPlus BELANGRIJKE JURIDISCHE KENNISGEVING - Op de informatie op deze site is een verklaring van afwijzing van aansprakelijkheid en een verklaring inzake het auteursrecht van toepassing. HET

Nadere informatie

AMNESTY INTERNATIONAL 11-STAPPENPLAN VOOR DE VLUCHTELINGENCRISIS IN EUROPA

AMNESTY INTERNATIONAL 11-STAPPENPLAN VOOR DE VLUCHTELINGENCRISIS IN EUROPA AMNESTY INTERNATIONAL 11-STAPPENPLAN VOOR DE VLUCHTELINGENCRISIS IN EUROPA EEN UNIE VAN BESCHERMING. STAPPENPLAN VOOR DE BESCHERMING VAN VLUCHTELINGEN IN EUROPA. In de eerste acht maanden van 2015, bereikten

Nadere informatie

Voordat jouw asielprocedure begint

Voordat jouw asielprocedure begint Voordat jouw asielprocedure begint Waarom krijg je deze folder? Je wilt asiel aanvragen in Nederland. Asiel betekent: bescherming in een ander land voor mensen die in hun eigen land niet veilig zijn en

Nadere informatie

Asielbeleid en Belangen

Asielbeleid en Belangen Asielbeleid en Belangen Het Nederlandse toelatingsbeleid ten aanzien van vluchtelingen in de jaren 1968-1982 Een wetenschappelijke proeve op het gebied van de Rechtsgeleerdheid PROEFSCHRIFT ter verkrijging

Nadere informatie

Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving?

Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? I Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen hebben kinderen vanaf 26 juni 2012 een eigen paspoort of Nederlandse

Nadere informatie

Eerst even wat moeilijke woorden uitleggen:

Eerst even wat moeilijke woorden uitleggen: Eerst even wat moeilijke woorden uitleggen: IND = Interalisatie en NaturalisatieDienst Alle mensen die in Nederland willen komen wonen moeten hiernaartoe. Bij de IND werken mensen die beslissen of iemand

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Hervestiging van vluchtelingen in Nederland

Hervestiging van vluchtelingen in Nederland Hervestiging van vluchtelingen in Nederland Wereldwijd zijn miljoenen mensen op de vlucht voor geweld en vervolging. Zo n 30 miljoen mensen verblijven daardoor in vluchtelingenkampen van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie

Nadere informatie

België en migratie. Dienst Vreemdelingenzaken

België en migratie. Dienst Vreemdelingenzaken NL België en migratie Dienst Vreemdelingenzaken Inhoudstafel Voorwoord 1 Opdracht en waarden 2 Structuur en organisatie 3 Bevoegdheden 4 Toegang en verblijf 4 Asiel 6 Terugkeer 7 Geschillen en beroepen

Nadere informatie

VLUCHTELINGEN- KINDEREN

VLUCHTELINGEN- KINDEREN informatieblad voor jongeren KINDERRECHTEN VLUCHTELINGEN- KINDEREN Voor wie? Dit informatieblad is bedoeld voor jongeren van de tweede en derde klas van het voortgezet onderwijs die meer willen weten over

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort

Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort I Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding tot het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding tot het onderzoek Samenvatting Aanleiding tot het onderzoek In de periode 2008 tot en met maart 2010 heeft het Wetenschappelijk Onderzoeken Documentatiecentrum (WODC) voor het eerst uitgebreid onderzoek gedaan naar de vraag

Nadere informatie

Ad van der Meijden Operationeel Specialist

Ad van der Meijden Operationeel Specialist Workshop 3 Ad van der Meijden Operationeel Specialist Politie Den Haag Expertisecentrum Vreemdelingen, Identificatie en Mensenhandel Bezoekadres: Kwekerijweg 6, 3709 JA Zeist Postadres: Postbus 238, 3984

Nadere informatie

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek 6 juni 2015 Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) werd opgeheven op 26 juli 1950. In maart en

Nadere informatie

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek 6 juni 2015 Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

DAG VAN DE VLUCHTELING

DAG VAN DE VLUCHTELING DAG VAN DE VLUCHTELING 20 juni Inleiding De Verenigde Naties hebben 20 juni uitgeroepen tot Internationale Dag van de Vluchteling. Wereldwijd is er dan aandacht voor het lot van vluchtelingen. In deze

Nadere informatie

België en migratie. Dienst Vreemdelingenzaken

België en migratie. Dienst Vreemdelingenzaken NL België en migratie Inhoudstafel Voorwoord 1 Opdracht en waarden 2 Structuur en organisatie 3 Bevoegdheid: toegang en verblijf 4 Bevoegdheid: asiel 6 Bevoegdheid: terugkeer 7 Bevoegdheid: geschillen

Nadere informatie

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek 5. Verkrijgen en toekennen van de Belgische nationaliteit 1 5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek Sinds het ontstaan van het Koninkrijk stijgt het aantal vreemdelingen dat Belg wordt

Nadere informatie

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?)

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie kijken naar grensoverschrijdende problemen. Dit doen jullie

Nadere informatie

V."/0!.$#!$/1 $ E"134

V./0!.$#!$/1 $ E134 Sinds 2013 is het aantal vluchtelingen dat in Europa bescherming zoekt, sterk gestegen. Ze vluchten vooral voor burgeroorlogen, terreur en onrust in het Midden-Oosten en Afrika. De grote toestroom zet

Nadere informatie

Met een bijschrijving kan na 26 juni 2012 niet meer gereisd worden.

Met een bijschrijving kan na 26 juni 2012 niet meer gereisd worden. Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen hebben kinderen vanaf 26 juni 2012 een eigen paspoort of Nederlandse

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11 ECLI:NL:GHSHE:2015:3566 Instantie: Gerechtshof 's-hertogenbosch Datum uitspraak: 16-09-2015 Datum publicatie: 17-09-2015 Zaaknummer: 20-002514-14 Rechtsgebieden: Materieel strafrecht Strafprocesrecht Bijzondere

Nadere informatie

This is a postprint of. Colleteral Research Damage in Angola. Wijk, J. van KWALON, 14(1 (40)) Published version: no link available

This is a postprint of. Colleteral Research Damage in Angola. Wijk, J. van KWALON, 14(1 (40)) Published version: no link available This is a postprint of Colleteral Research Damage in Angola Wijk, J. van KWALON, 14(1 (40)) Published version: no link available Link VU-DARE: http://hdl.handle.net/1871/41368 (Article begins on next page)

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Ingekomen stuk D7. Aantal bijlagen 2

Ingekomen stuk D7. Aantal bijlagen 2 Directie Inwoners Ingekomen stuk D7 Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 8 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 84

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 84 DEEL 3.5 POLITIE- SAMENWERKING Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 84 3.5. POLITIESAMENWERKING DOEL - De leerlingen/cursisten leren dat er al heel wat grenscriminaliteit bestond vóór het opengaan van de

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen (pilot) Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

maatschappijwetenschappen (pilot) Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen HAVO 2014 tijdvak 1 donderdag 22 mei 9.00-12.00 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift

Nadere informatie

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag,

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag, P5_TA(2002)0591 Verblijfstitel met een korte geldigheidsduur * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de verblijfstitel met een korte

Nadere informatie

BELGISCH EU VOORZITTERSCHAP ASIEL EN IMMIGRATIE Programma

BELGISCH EU VOORZITTERSCHAP ASIEL EN IMMIGRATIE Programma BELGISCH EU VOORZITTERSCHAP ASIEL EN IMMIGRATIE Programma INLEIDING Het Belgische Voorzitterschap zal de continuïteit van het werk dat door het Spaanse Voorzitterschap aangevangen werd verzekeren, en dit

Nadere informatie

Terugkeer en reïntegratie ondersteuning voor migranten zonder verblijfspapieren

Terugkeer en reïntegratie ondersteuning voor migranten zonder verblijfspapieren Terugkeer en reïntegratie ondersteuning voor migranten zonder verblijfspapieren 1 Een initiatief van Bureau Maatwerk bij Terugkeer in samenwerking met Stichting Mondiale Samenleving Inhoudsopgave Doelstelling

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 De gemeenschap van mijn overgrootvader vormt een van oudste minderheidsgroepen

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

Samenvatting. De belangrijkste bevindingen per migratietype

Samenvatting. De belangrijkste bevindingen per migratietype Samenvatting In deze studie is voor de belangrijkste migratietypen (arbeid, gezin, studie en asiel) een overzicht gemaakt van de omvang, de verdeling over de herkomstlanden en de demografische samenstelling

Nadere informatie

Rapport. Datum: 11 oktober 1999 Rapportnummer: 1999/438

Rapport. Datum: 11 oktober 1999 Rapportnummer: 1999/438 Rapport Datum: 11 oktober 1999 Rapportnummer: 1999/438 2 Klacht Op 24 december 1998 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van de heer H. te Hengelo, ingediend door Thuiszorg Centraal Twente

Nadere informatie

Het verhaal van Europa

Het verhaal van Europa Het verhaal van Europa 2010 Uitgeverij Manteau / Standaard Uitgeverij en Rob Heirbaut & Hendrik Vos Standaard Uitgeverij nv, Mechelsesteenweg 203, B-2018 Antwerpen www.manteau.be info@manteau.be Deze reeks

Nadere informatie

Uitgeverij Van Praag Amsterdam

Uitgeverij Van Praag Amsterdam Uitgeverij Van Praag Amsterdam Inhoud 9 Het immigratietaboe 13 Het relativeringcircuit De toestand 27 Etniciteit is sticky 30 Drs. Hans Roodenburg Inkomensverschillen worden groter door immigratie 39 Het

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs 1.1 Een blik op een eeuw Europa Deel 1: Een beetje geschiedenis Dankzij onze vrienden, Marie en Alexander,

Nadere informatie

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG > Retouradres 2511 DP De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG Directie Migratiebeleid Turfmarkt 147 Den Haag 2511 DP www.rijksoverheid.nl Uw kenmerk 151988.02U

Nadere informatie

Toelichting op het voorstel

Toelichting op het voorstel Besluit De huidige DATO-regeling (Dakloze Asielzoekers; Tijdelijke Opvang) uit te breiden voor de duur van maximaal 2 jaar met als doel tijdelijke opvang te bieden aan: - Zwolse asielzoekers die geen recht

Nadere informatie

aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Datum 7 februari 2012 Onderwerp Beleidskader hervestiging 2012-2015

aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Datum 7 februari 2012 Onderwerp Beleidskader hervestiging 2012-2015 1 > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl/bzk Contactpersoon

Nadere informatie

Vraag 1: Kent u de berichtgeving over het stijgende aantal asielaanvragen van Kosovaren in Nederland? 1)

Vraag 1: Kent u de berichtgeving over het stijgende aantal asielaanvragen van Kosovaren in Nederland? 1) Datum 26 augustus 2015 Onderwer p Antwoorden Kamervragen over het stijgende aantal asielaanvragen van Kosovaren in Nederland Directoraat-Generaal Vreemdelingenzaken Directie Migratiebeleid Asiel, Opvang

Nadere informatie

VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2014

VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2014 VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2014 De afgelopen jaren is het onderwerp asielbeleid sterk gepolariseerd. In het debat over vluchtelingen en asielzoekers worden vaak statistieken gebruikt om standpunten of stellingen

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 211 tot en met 215 Februari 216 Overzicht van het aantal verleende beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Naam: Vakantie. Vraag 1. Ben je weleens op vakantie geweest? Waarheen? Werkblad vakantie - Aardrijkskunde groep 5 - Niveau blauw.

Naam: Vakantie. Vraag 1. Ben je weleens op vakantie geweest? Waarheen? Werkblad vakantie - Aardrijkskunde groep 5 - Niveau blauw. Naam: Vakantie _ Een groot aantal Nederlanders gaat ieder jaar één keer op vakantie. Vaak gaat de reis naar het buitenland, bijvoorbeeld naar Duitsland, Frankrijk, Spanje, of nog verder. Maar Nederlanders

Nadere informatie

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs 1.1 Een blik op een eeuw Europa Deel 1: Een beetje geschiedenis Dankzij onze vrienden, Marie en Alexander,

Nadere informatie

Irreguliere migratieroutes naar Europa en de factoren die van invloed zijn op de bestemmingskeuze van migranten

Irreguliere migratieroutes naar Europa en de factoren die van invloed zijn op de bestemmingskeuze van migranten Irreguliere migratieroutes naar Europa en de factoren die van invloed zijn op de bestemmingskeuze van migranten Samenvatting Katie Kuschminder, Julia de Bresser en Melissa Siegel Inleiding Irreguliere

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland André Corpeleijn* Inleiding Arbeidsmigratie is de laatste tien jaar weer in de belangstelling gekomen. De uitbreiding van de Europese Unie en de komst van Oost-Europese werknemers naar Nederland hebben

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2004 2050: veronderstellingen over de asielmigratie

Bevolkingsprognose 2004 2050: veronderstellingen over de asielmigratie Han Nicolaas Met de invoering van de Vreemdelingenwet 2000 op 1 april 2001 is een verscherping van het beleid ten aanzien van de toelating van asielzoekers in Nederland ingezet. Sinds 2001 komen minder

Nadere informatie

B. Geef aan om welke soort vluchtelingen het gaat: 1) Zij zijn een bedreiging voor de macht van politieke leiders en worden daarom gestraft.

B. Geef aan om welke soort vluchtelingen het gaat: 1) Zij zijn een bedreiging voor de macht van politieke leiders en worden daarom gestraft. Vluchtelingen Inleiding: De afgelopen weken was de zeventienjarige Angolese asielzoeker Mauro Manuel veel in het nieuws. Als negenjarig jongetje werd hij door zijn ouders in 2002 naar Europa gestuurd.

Nadere informatie

VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2011

VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2011 VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2011 Rond Wereldvluchtelingendag (20 juni) brengt VluchtelingenWerk Nederland jaarlijks de publicatie 'Vluchtelingen in getallen' uit. Deze publicatie geeft een overzicht van

Nadere informatie

Immigratie- en Naturalisatiedienst Ministerie van Veiligheid en Justitie

Immigratie- en Naturalisatiedienst Ministerie van Veiligheid en Justitie Immigratie- en Naturalisatiedienst Ministerie van Veiligheid en Justitie > Retouradres Postbus 1794 2280 DT Rijswijk Aan Ministerie van Buitenlandse Zaken Directie Consulaire Zaken en Migratiebeleid Afdeling

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

The Governance of International Migration in Turkey and Morocco: Irregular Migrants Access to Right to Stay A.E. Üstübici

The Governance of International Migration in Turkey and Morocco: Irregular Migrants Access to Right to Stay A.E. Üstübici The Governance of International Migration in Turkey and Morocco: Irregular Migrants Access to Right to Stay A.E. Üstübici Nederlandse samenvatting Deze thesis analyseert de ervaringen van illegaliteit

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013-2014 22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie 33 785 EU-voorstel: Commissiemededeling over de werkzaamheden

Nadere informatie

Waarom krijgt u deze brochure?

Waarom krijgt u deze brochure? Uw asielaanvraag Informatie over de Algemene Asielprocedure Waarom krijgt u deze brochure? U wilt asiel aanvragen in Nederland. Asiel betekent: bescherming in een ander land voor mensen die in hun eigen

Nadere informatie

De kwaliteitsrekening

De kwaliteitsrekening De kwaliteitsrekening VRIJE UNIVERSITEIT De kwaliteitsrekening ACADEMISCH PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad Doctor aan de Vrije Universiteit Amsterdam, op gezag van de rector magnificus prof.dr.

Nadere informatie

Kennisgeving Tweede of volgende asielaanvraag

Kennisgeving Tweede of volgende asielaanvraag Kennisgeving Tweede of volgende asielaanvraag Met dit formulier (m35-o) kunt u de IND laten weten dat u opnieuw een aanvraag voor een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd wilt indienen. Voor wie

Nadere informatie

VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2010

VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2010 VLUCHTELINGEN IN GETALLEN 2010 In de week voor Wereldvluchtelingendag (20 juni) brengt VluchtelingenWerk Nederland jaarlijks de publicatie 'Vluchtelingen in getallen uit. Deze publicatie geeft een overzicht

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

19637 Vreemdelingenbeleid. Den Haag, 17 juni 2015. Brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie

19637 Vreemdelingenbeleid. Den Haag, 17 juni 2015. Brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie 19637 Vreemdelingenbeleid Nr. 2013 Brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 juni 2015 Aanleiding In opdracht van het

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

Huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, mensenhandel, achterlating en uw verblijfsvergunning

Huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, mensenhandel, achterlating en uw verblijfsvergunning Huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, mensenhandel, achterlating en uw verblijfsvergunning Deze publicatie is speciaal voor mensen die een verblijfsvergunning willen aanvragen en die slachtoffer zijn

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Datum 25 november 2011 Betreft Terms of Reference voor thematisch ambtsbericht Christenen in Egypte

Datum 25 november 2011 Betreft Terms of Reference voor thematisch ambtsbericht Christenen in Egypte Immigratie- en Naturalisatiedienst Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 1794 2280 DT Rijswijk Aan Ministerie van Buitenlandse Zaken Directie Consulaire Zaken en

Nadere informatie

Transnational Forces and Corporate Governance Regulation in Postsocialist Europe

Transnational Forces and Corporate Governance Regulation in Postsocialist Europe Transnational Forces and Corporate Governance Regulation in Postsocialist Europe reading committee: prof. dr. B. Greskovits dr. O.H Holman prof. dr. J.E. Keman dr. S. Shields prof. dr. R. Van Tulder Arjan

Nadere informatie

Vreemdelingen in België

Vreemdelingen in België Vreemdelingen in België Vreemdelingen in België Voor kinderen die meer willen weten over vreemdelingen die in België verblijven. Misschien zit er in jouw klas wel een kindje met een andere huidskleur?

Nadere informatie

Basisvorming. Wat is een vluchteling?

Basisvorming. Wat is een vluchteling? Basisvorming Wat is een vluchteling? Voorstellingsronde Stel je kort voor en vertel aan de groep hoe je zelf in contact bent gekomen met vluchtelingen VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN BASISVORMING - WAT IS

Nadere informatie