UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT POLITIEKE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN. Mobile advertising in een gratis-economie : een marktonderzoek bij Vlaamse jongeren.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT POLITIEKE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN. Mobile advertising in een gratis-economie : een marktonderzoek bij Vlaamse jongeren."

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT POLITIEKE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN Mobile advertising in een gratis-economie : een marktonderzoek bij Vlaamse jongeren. Case study: Blyk Wetenschappelijke verhandeling Aantal woorden: De Decker Ruth MASTERPROEF COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN afstudeerrichting COMMUNICATIEMANAGEMENT PROMOTOR: DR. LIEVEN DE MAREZ COMMISSARIS: LIC. KATRIEN BERTE COMMISSARIS: LIC. DIMITRI SCHUURMAN ACADEMIEJAAR

2 Voorwoord De steeds meer veranderende mediamix heeft mij altijd al geïntrigeerd en daarom ben ik ook Communicatiewetenschappen gaan studeren. Mijn interesse in de digitale media en reclame is dan ook de aanleiding geweest tot het schrijven van dit eindwerk. Na vier jaar studeren heb ik een hele hoop kennis opgedaan die bij het schrijven van dit eindwerk zeer goed van pas gekomen is. In eerste instantie wil ik de promoter van dit eindwerk, Dr. Lieven De Marez, hartelijk bedanken voor de sturende feedback en het wijzen op onnozele foutjes. Graag wil bij deze ook Katrien Berte bedanken voor de tip om voor mijn masterproef een case study uit te werken rond een nieuw bedrijf dat zich bezighoudt met mobile marketing. De vele uren die het schrijven van een eindwerk met zich meebrengt zijn, achteraf bekeken, voorbij gevlogen, net zoals de vier jaren van mijn studie. Bij deze wil ik graag de kans grijpen om mijn ouders te bedanken die me de mogelijkheid gaven om verder te studeren in Gent.

3 Abstract Sinds de gsm wereldwijd meer en meer wordt ingezet in de marketingmix is er een nieuwe trend ontstaan in de marketingwereld: mobile marketing. Nergens is de mobiele telefoon zo diep ingeburgerd in het dagelijks leven als bij jongeren. Mobiele advertenties zijn daarom vaak gericht naar deze leeftijdscategorie. Het hoofdonderwerp van deze paper is een case study die uitgewerkt werd rond Blyk. We onderzochten een nieuw businessmodel in de mobile advertising sector dat zich specifiek op jongeren richt, namelijk het geven van incentives aan jongeren die mobiele advertenties willen ontvangen. Blyk is reeds actief in het Verenigd Koninkrijk, maar nog niet in België. Wij voerden dus een marktonderzoek uit over een innovatie die nog geen intrede gemaakt heeft in Vlaanderen, bijgevolg is het een voorspellend onderzoek. Aan de hand van enquêtes werden Vlaamse jongeren tussen zestien en vierentwintig jaar bevraagd naar hun attitude ten opzichte van mobile marketing. De Product Specific Adoption Potentialmethode werd toegepast om het adoptiepotentieel van Blyk s innovatie in Vlaanderen te voorspellen bij de verschillende adoptersegmenten. Voor elk van deze vijf segmenten werd er uiteindelijk een profiel opgesteld, zodat Blyk een duidelijk zicht heeft op wie zij hun pijlen moeten richten in Vlaanderen.

4 Inhoudstafel DEEL 1: THEORETISCH LUIK 1 Inleiding theoretisch deel Jongeren en mobile Jongeren en hun gsm- gebruik Mobile advertising Incentives Reclamemoeheid of toch niet? Tijd- en geldbesteding bij Vlaamse jongeren De invulling van vrije tijd bij jongeren De koopkracht van jongeren Mobile spending De reclamesector op zoek naar nieuwe businessmodellen Freeconomics: the big giveaway De nadelen van de gratis-economie Gratis verdienmodellen Anderson s taxonomie Casestudy: Blyk Andere spelers op de markt voor gratis mobiele businessmodellen Conclusie theoretisch deel...33 DEEL 2: EMPIRISCH LUIK 6 Inleiding empirisch deel Onderzoeksopzet en methoden Survey-onderzoek De PSAP- intention survey De gegevensverzameling Steekproefopzet en onderzoekspopulatie De vragenlijst Resultaten Steekproefomschrijving PSAP-potentieelinschatting Profilering van de adoptersegmenten Sociodemografisch profiel...50

5 8.3.2 Tijdsbestedingsprofiel Multimediabezit- en uitgaven Mobiel profiel Attitude ten opzicht van gratis Attitude ten opzichte van reclame Conclusie empirisch deel Referenties Bijlagen...92

6 DEEL 1: THEORETISCH LUIK

7 1 Inleiding theoretisch deel De telecommunicatie wereld staat de laatste tijd op haar kop: de inkomsten zuiver uit telefonie stagneren en er komen steeds meer kleine, maar agressieve concurrenten bij. Daarom is het nodig dat telecom-operatoren in het algemeen en gsm- operatoren in het bijzonder op zoek gaan naar innovatieve businessmodellen om te overleven in een hyperconcurrentiële markt en zo de strijd om de consument aan te gaan. Het feit dat nieuwe differentiatiestrategieën moeten opgesteld worden, geldt overigens niet alleen voor de telefoonindustrie, maar voor alle economische sectoren. Ze proberen hun verdienmodellen te vernieuwen, mede met de hulp van het internet en andere nieuwe technologieën, waaronder de toevoeging van het mobiele medium aan de marketingmix. In deze masterproef zullen we ingaan op de nieuwe businessmodellen in de mobiele telecommunicatiesector en de innovaties op het vlak van mobile advertising gericht naar jongeren 1. Gratis is vandaag de dag in de marketing- en verkoopssector het magische sleutelwoord geworden. Men probeert soms klanten te overtuigen een bepaald product of merk te kopen, door er een ander product gratis bij te geven. Zo mag je bijvoorbeeld bij de aankoop van een Nokia-gsm een jaar lang gratis muziek downloaden van hun website: Nokia Comes With Music. Men kan een product of dienst ook helemaal gratis gaan aanbieden. Dit heeft natuurlijk ook een keerzijde: gratis bestaat eigenlijk niet en er moet dus altijd iemand voor de kosten opdraaien. Daarom wordt de rekening dan ook meestal doorgeschoven naar adverteerders. Media vormen op die manier een middel om klanten te bereiken met reclameboodschappen: consumenten worden als het ware verkocht aan adverteerders door hen te lokken met de door hen gewenste content. De free papers bijvoorbeeld, zoals Metro, kunnen zich voorzien van financiële middelen door reclameruimte te verkopen aan bedrijven die willen adverteren. Eén van die innovatieve businessmodellen in de mobile advertising sector is dat men de dienst gratis maakt voor de consument; consumenten krijgen gratis bel- en smskrediet in ruil voor het bekijken van advertenties. Deze vorm van mobile advertising willen wij in dit eindwerk onder de loep nemen. Er is slechts bitter weinig wetenschappelijk onderzoek gebeurt rond de nieuwe gratis businessmodellen, daarom willen wij ons steentje bijdragen en een kritische literatuurstudie maken over de gratis-economie. Aangezien dit een zeer recent begrip is zullen we ons moeten wenden tot internetbronnen, die we uit een zo kritisch mogelijke hoek moeten benaderen. We willen een zeer innovatieve toepassing in verband met dit thema empirisch onderzoeken, namelijk een dienst voor gratis sms jes en 1 In deze studie wordt de leeftijdsgroep van 16 tot 24 jarigen onder de noemer jongeren besproken, omdat dit de doelgroep is van Blyk, onze gevalsstudie 9

8 belwaarde, aan de hand van een gevalsstudie bij het nog op te richten bedrijf Blyk België. We willen onderzoeken of deze soort van dienstverlening gehoor kan vinden bij het Vlaamse publiek. We zullen voor Blyk een marktonderzoek uitvoeren op basis van enquêtes, zodat we het potentieel van deze dienst kunnen schatten bij Vlaamse jongeren via een PSAP 2 -survey. Verder gaan we ook een segmentatie en profilering maken van de doelgroep(en) van Blyk. 2 Product Specific Adoption Potential survey, zie

9 2 Jongeren en mobile In dit hoofdstuk gaan we een beeld schetsen van jongeren en hun gsm- gebruik, geven we uitleg bij het concept van mobile advertising en bespreken we een nieuwe trend in mobiele advertenties, namelijk de incentives of beloningen die consumenten krijgen in ruil voor het bekijken van m- ads. 2.1 Jongeren en hun gsm- gebruik Uit een bevraging van het OIVO 3 bij Belgische jongeren tussen 11 en 25 jaar bleek dat in 2003 gemiddeld 84 % van de jongeren tussen 11 en 25 jaar een gsm heeft. Het aantal jongeren met een gsm neemt wel toe met de leeftijd; bij de groep jarigen had 66% een gsm en bij de jarigen had 88% een mobieltje, tegenover 94% van de jarigen (Vandercammen, 2003b). In 2005 werd in Vlaanderen een enquête afgenomen door Jongerenplaneet.be over gsm- gebruik en uit de onderzoeksresultaten bleek dat gemiddeld bijna 94% van de 12 tot 24 jarigen een gsm had. Op 2 jaar tijd is het gsm- bezit bij jongeren enorm gestegen. Volgens een studie van de Mobile Marketing Association (2007, in: Hanley & Becker, 2008:68) maakt de mobiele telefoon een belangrijk deel uit van het dagelijks leven van alle leeftijdsgroepen, 79 % zegt zelfs afhankelijk te zijn van zijn/haar gsm voor dagelijkse bezigheden. Uit een studie van Grant & O Donohoe (2007:229) bleek dat een gsm hét mediatoestel is voor adolescenten, het toestel is zelfs meer geprefereerd dan MP3-spelers, computers, spelconsoles en digitale fotocamera s. Jongeren kijken enkel meer tv. Dit succes is mede te danken aan de snelle verbeteringen in de technologie en de convergentie van sms-, mms-, video- en datadiensten (Grant & O Donohoe, 2007:224). Innovaties als de grotere displays, het kleurenscherm, de polifonische geluiden en de videomogelijkheden bieden steeds meer mogelijkheden voor interactie met de gebruikers, wat dan weer de weg opent voor het gebruiken van gsm s als advertentiekanaal (Park, Shenoy & Salvendy, 2008:369). Afhankelijk van de leeftijd wordt er veel tot zeer veel ge-sms t bij de Belgische jeugd. Slechts één op vier jongeren gebruikt zijn/haar gsm courant om mee te bellen (Vandercammen, 2003b). Sms en is nog steeds de meest gebruikte applicatie onder jongeren, maar het mobieltje wordt ook meer en meer een persoonlijk apparaat voor entertainment en het delen van informatie en foto s via mms en bluetooth. Volgens Barwise & Strong (2002) ligt de reden voor de hoge penetratiegraad van sms in de lage kostprijs. Haste (2005) vermeld in haar studie over de rol van de gsm in het leven van jonge mensen dat niet enkel de lage kosten van sms en de reden is voor het grote succes, maar ook het feit 3 Onderzoeks- en informatiecentrum van de verbruikersorganisaties 11

10 dat jongeren zich gewoonweg comfortabeler voelen bij het zenden van een sms dan bij een telefoongesprek. 2.2 Mobile advertising Afbeelding 1: idle screen advertisement Mobile advertising omvat alle door de adverteerder betaalde reclameuitingen die op de mobiele telefoon worden aangeboden met als doel de houding, de intentie en het gedrag van de ontvanger te beïnvloeden (Interactive Advertising Bureau, 2008:8). Volgens Danny Lein (2007, 2 februari), algemeen directeur van MobileWeb.be, is er een verschil tussen mobiel adverteren en mobiele direct marketing. Mobile advertising is het versturen van niet gepersonaliseerde berichten via een mobiele telefoon, terwijl mobiele direct marketing net gepersonaliseerde boodschappen of promoties individueel aflevert op de gsm s van (potentiële) klanten. Voor deze masterproef gebruiken wij de algemene term mobile advertising of mobiele reclame omdat het niet altijd duidelijk is of het om gepersonaliseerde of gestandaardiseerde advertenties gaat en een al dan niet gepersonaliseerde advertentie sowieso bestempeld wordt als reclame. Mobile advertising bestaat in vele vormen, zoals sms of mms, bluetooth-berichten, location-based services, voice boodschappen, mobile internet banners, et cetera. Toch zijn de meest gebruikte vormen sms en/of mms. Iets meer dan de helft van de Amerikaanse jongeren geeft de voorkeur aan reclame in sms-vorm; 40% wenst liever mms jes te ontvangen. Andere afleveringsmethoden zoals mobile of voic s worden hier als minder aantrekkelijk gezien (Harris Interactive, 2008a). Uit de studie van IAB 4 op de Nederlandse markt kwamen ook een aantal interessante tools naar boven om variatie te steken in de gsm-advertenties, o.a. gesproken reclame in de wachttijd tijdens een telefoongesprek, banners op het hoofdscherm van de gsm, reclames in gemiste oproep notificaties, een advertentie toevoegen aan een persoonlijke sms, reclameboodschappen ingesproken op de voic , gesponsorde zoekopdrachten, reclame op het idle screen 5 (zie afbeelding 1) of tijdens het wachten tot de mobiele internetpagina geladen is en gratis games met reclame in (IAB, 2008). De gsm heeft sinds enkele jaren al doeltreffendheid bewezen in de marketingsector en wordt daarom regelmatig succesvol ingezet in de marketingmix. De voordelen van een gsm voor marketeers zijn vooral het grote potentieel voor targeting, personalisering, interactie en het 4 Interactive advertising bureau 5 De beginpagina van de gsm, het stand-by scherm; hier starten en eindigen alle toepassingen 12

11 onderhouden van relaties met (mogelijke) klanten (Grant & O Donohoe, 2007:224; IAB, 2008:6, Hanley & Becker, 2008: 68). Het effect van een mobiele campagne is ook zeer meetbaar, het gedrag van de consument kan direct gekoppeld worden aan de actie (IAB, 2008). Uit de studie van Park et al. (2008:369), blijkt dat de meeste mobiele advertenties gericht zijn op jongeren. Jongeren vormen een grote en lucratieve doelgroep voor marketeers die werken met mobiele marketing, want ze hebben geld uit te geven en zijn op de hoogte van de nieuwe technologische ontwikkelingen. Volgens Blyk zal messaging dé meerwaarde creëren voor de toekomst van mobile media, want dit is hét dominante mobiele communicatie gedrag van hedendaagse jongeren. Bovendien is het een gekende gebruikservaring bij de jongeren en vergt dus geen gedragsveranderingen. De toekomst voor sms-marketing ziet er volgens een voorspelling van emarketer zeer rooskleurig uit (zie grafiek 1). US $ in billions ,2 3,8 0,9 2,3 0,6 1,3 0,6 0,3 14,2 0,1 12 0,1 0,2 9,3 0,1 6,4 2,6 4, Mobile display advertising Mobile search advertising Mobile message advertising Grafiek 1: Voorspelling van de wereldwijde markt voor mobile advertising (bron: emarketer, maart 2008 in: Kip, n.d.) 2.3 Incentives Volgens de resultaten van een onderzoek van Harris Interactive (2008a) op de Amerikaanse markt zijn ongeveer 35% van de jongvolwassen gsm-gebruikers bereidt om reclames te ontvangen op zijn/haar mobieltje. Jongeren zijn geïnteresseerd in mobile marketing als ze er iets voor terug krijgen zoals het geval is met incentives. Het gaat hier om advertenties met stimulansen als geld, gratis downloads zoals ringtones, spelletjes en muziek, gratis belminuten/sms jes, et cetera (zie grafiek 2). Deze resultaten werden bevestigd in een onderzoek uitgevoerd door de Ball State University: 55% van de universiteitstudenten wil advertenties via gsm ontvangen in ruil voor gratis ringtones, 13

12 belminuten of internettoegang (Knight, 3 augustus 2007). Een studie die Britse jongeren ondervroeg, kwam ook tot ongeveer dezelfde resultaten: jongeren zijn geïnteresseerd in mobile advertising, maar afhankelijk van het soort cadeautjes die ze krijgen stijgt of daalt het percentage (Q Research, 2007). Tsang et al. (2004:71) bevestigden met hun onderzoek dat de intentie om mobiele advertenties te aanvaarden verhoogd wordt door het geven van incentives. Niet alleen het willen ontvangen van een m- ad is afhankelijk van het feit of er incentives aangeboden worden, ook de willingness to pay en aankoopintenties verhogen als men kortingen of cadeautjes krijgt. Consumenten verwachten zelfs beloond te worden om sms- advertenties te ontvangen (Drossos et al, 2007). De motivatie om mobile advertising te accepteren door het geven van incentives is volgens Barwise en Strong (2002) afhankelijk van de leeftijd van de consument: hoe jonger ze zijn, hoe sneller ze bereid zijn m-ads 6 te ontvangen in ruil voor incentives. Gratis informatie downloads Gratis video downloads Extra gratis sms of mms berichten Gratis toegang tot ' high end network features' Gratis interactieve game tijd Kortingsbonnen Gratis minuten Gratis muziek downloads Gratis entertainment downloads Cash 19% 24% 27% 28% 29% 31% 53% 57% 61% 70% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% Favoriete incentives jongeren 2008 Grafiek 2: Beste incentives in mobiele advertenties. (Bron: Harris Interactive, 2008b) Een derde van de Britse jongeren is in het algemeen geïnteresseerd in mobiele reclames (32%). Als het gaat om reclame voor iets waarin de jongeren geïnteresseerd zijn, stijgt het percentage al tot 71%, als er korting gegeven wordt is 76% bereid de advertentie te ontvangen en in ruil voor gratis credit in allerlei vormen is 82% geïnteresseerd (Q Research, 2007). Daarom zijn de meeste mobiele advertenties ook afkomstig van de entertainment industrie, want jongeren zijn vooral geïnteresseerd in content zoals films, sport, spelletjes en muziek (Park, Shenoy & Salvendy, 2008:369). 6 Mobiele advertenties 14

13 Uit de studie van Hanley & Becker (2008:70) blijkt dat het antwoorden op gsm-advertenties het meest aanslaat bij de jeugd als er een beloning aan vast hangt en als er een uitnodiging in zit om te antwoorden. Een eerdere studie van Hanley, Becker & Martinsen (2006:53-55) toonde aan dat als de jongeren geld zouden krijgen, toch 66% de advertenties zou willen ontvangen. De prijs die de jongeren willen krijgen voor het ontvangen van een advertentie varieert tussen 25 dollarcent en 1 dollar. Een vierde van de ondervraagden zou zelfs meer willen dan 1 dollar. Voor marketers is meer dan 1 dollar weggeven gewoonweg niet doenbaar, maar het is wel mogelijk om te experimenteren met kleine bedragen in ruil voor mobiele advertenties. In Nederland is ongeveer de helft van de jongeren geïnteresseerd in mobile advertising, mits zij hiervoor iets terug krijgen, liefst in de vorm van geld of geldelijke korting (IAB, 2008). Het belang van incentives om succes te hebben met mobiele reclamecampagnes wordt dus in verschillende wetenschappelijke studies bevestigd (Drossos et al., 2007; Barwise & Strong, 2002; Tsang et al., 2004; Hanley & Becker, 2008). Het is een determinerende factor voor het aanvaarden van mobile marketing in het algemeen (Hanley & Becker, 2008). De studies uit de bedrijfswereld komen ook tot deze conclusie (IAB, 2008; Harris Interactive, 2008; Q Research, 2007). Onderzoekers wijzen er op dat consumenten mobile marketing enkel zullen aanvaarden als ze een voordeel zien in ontvangen van reclame op hun gsm. Er is dan met andere woorden een positieve relatie tussen de bruikbaarheid van de berichten en de attitude ten opzichte van mobile advertising (Bauer et al., 2005). Naast de bruikbaarheid van de informatie in de advertenties is ook de controle over het aantal commerciële berichten zeer belangrijk om jonge consumenten te overtuigen van de voordelen van mobile advertising (Leppäniemi & Karjaluoto, 2005, in: Hanley & Becker, 2008:71). 2.4 Reclamemoeheid of toch niet? Vlaamse jongeren hebben niet echt een positieve attitude ten opzichte van reclame, vooral tvreclame scoort slecht: meer dan de helft vindt televisiecommercials irritant en overbodig, terwijl een minderheid het nuttig of leuk vindt om advertenties te zien op televisie. Slechts 7 % blijft kijken naar reclame die een programma onderbreekt, de overgrote meerderheid zapt weg of gaat iets anders doen (Radiovisie.eu, 15 mei 2003). Jongeren zijn dus een moeilijk te bereiken doelgroep via televisiereclame en adverteerders moeten zoeken naar nieuwe mogelijkheden om dit koopkrachtig segment van de bevolking te kunnen bereiken. Een mogelijke oplossing is gsm-reclame, want de mobiele telefoon neemt een zeer grote plaats in in het leven van jongeren. De grens om mobiele advertenties te aanvaarden wordt aanzienlijk verlaagd door de mogelijkheid om zich van de dienst uit te schrijven en door de mogelijkheid om zelf het type advertenties, het aantal en het tijdstip van 15

14 ontvangst te kiezen (Harris Interactive, 2008a). Als de jeugdige consument via een persoonlijk profiel kan aangeven in welke zaken hij of zij geïnteresseerd is, wordt dit als positief ervaren, omdat zo enkel reclame wordt verstuurd die in het interessegebied van de jonge consument ligt. Voor jongeren gaat het hier vooral om sport, reizen en entertainment (Harris Interactive, 2008b). In België werd ook een onderzoek verricht naar de mogelijkheden van mobile marketing door Mediaedge:cia. Een zeer verrassend resultaat kwam uit de bus: meer dan Belgen (26,5%) zijn bereid om hun gsmnummer door de geven aan adverteerders. De Vlamingen zijn opmerkelijk terughoudender dan onze Waalse medeburgers. Als we naar de leeftijd kijken, zien we dat de jongeren (15-24-jarigen) het meest bereidt zijn om hun telefoonnummer op te geven. De respondenten zouden hun nummer willen geven om banktransacties uit te voeren (12,3%), om kortingsbonnen te ontvangen (9,6%) en slechts een klein percentage (6,8%) om reclames te krijgen (DS, 2 september 2008). Uit onderzoek bij Amerikaanse en Koreaanse jongeren is gebleken dat een positieve attitude tegenover sms advertising vaak leidt tot aanvaarding ervan en inschrijving op deze diensten. Er wordt ook gesuggereerd dat dit mede tot stand komt onder sociale druk van peergroepen (Muk, 2007:193). Dit spreekt de bovenvermelde bevindingen een beetje tegen, want hier draait de acceptatie om de kenmerken van de innovatie zelf, maar in de recentere studies speelt men vooral het voordeel van het gebruiken van incentives uit. De studie van Grant & O Donohoe (2007: ) komt tot een totaal andere conclusie en zegt dat jongeren niet openstaan voor mobiele advertenties. Hun gsm dient voor persoonlijk en sociaal gebruik, maar niet voor commerciële doeleinden. Ook al was er geopteerd om advertenties te ontvangen, toch riep de gsm-reclame negatieve gevoelens op, zoals wantrouwen en schending van de privacy. In dit onderzoek werd geen rekening gehouden met de rol van stimulansen in gsmadvertenties, vandaar dat het een veel negatievere attitude ten opzichte van mobile marketing weergeeft. Al deze studies wijzen er toch op dat de jeugd reclame nog niet helemaal beu is, zolang ze een beloning krijgen voor hun aandacht. Daarom is het erg belangrijk dat op hun wensen en behoeftes qua inhoud en vorm van de reclameboodschappen wordt ingegaan, anders zou dit een omgekeerd effect teweeg kunnen brengen, zodat ook de jongeren (gsm-) reclame moe worden. In het tweede deel van deze paper gaan we na of deze conclusies ook gelden voor Vlaamse jongeren. 16

15 3 Tijd- en geldbesteding bij Vlaamse jongeren In het eerste deel van dit hoofdstuk gaan we kijken hoe jongeren leven en wat ze doen in hun vrije tijd. Het is de bedoeling om te schetsen of gratis al dan niet past in het leven van jongeren. In het tweede deel gaan we verder met de inkomsten en uitgaven van jongeren. Als laatste onderdeel van dit hoofdstuk bespreken we de uitgaven van jongeren aan hun gsm en het gebruik ervan. 3.1 De invulling van vrije tijd bij jongeren Jongeren zijn bezige bijen, dat is algemeen geweten. Adolescenten hebben dan ook veel meer vrije tijd ten opzichte van oudere leeftijdsgroepen. Door de veranderingen op de arbeidsmarkt en de huidige graad van digitalisering hebben jongeren vandaag de dag veel meer vrije tijd dan dat mensen van oudere generaties vroeger hadden; tegenwoordig leven we in een vrijetijdssamenleving (Scheerder, 2004 in: Sinnaeve et al., 2004:18). De jongeren hebben dus de tijd, maar ook de keuze om hun vrije tijd door te brengen op de manier zoals ze zelf willen. De vrije tijd wordt op zeer uiteenlopende manieren ingevuld (Sinnaeve et al., 2004:17-18). Activiteiten in de commerciële sector, zoals een concertje meepikken, een film gaan bekijken in de bioscoop, op café en naar fuiven gaan, zijn ook enkele van de favoriete bezigheden van Vlaamse jongeren (Sinnaeve et al., 2004:18). Hiervoor moeten de jongeren natuurlijk geld hebben, want deze activiteiten zijn nu eenmaal niet goedkoop. In opdracht van de VUB, UGent en K.U. Leuven werd een literatuuronderzoek gedaan over vrijetijdsbesteding in Vlaanderen. Uit dit overzicht blijkt dat de meeste studies tot dezelfde conclusies komen: jongeren kijken vooral graag tv en naar films, bezoeken regelmatig vrienden en sporten regelmatig. Andere activiteiten zoals bellen en/of sms en en allerlei jeugdverenigingen zijn ook zeer populair bij de Vlaamse jeugd (Sinnaeve et al., 2004). Buitenactiviteiten, zoals uitgaan (op café, naar de discotheek, naar de bioscoop, shoppen, ) kosten natuurlijk meer dan een boek lezen, maar hobby s die men thuis beoefent zijn daarom niet noodzakelijk goedkoper. De kosten van een gameconsole en enkele spelletjes bijvoorbeeld kunnen al snel oplopen tot 500 à 1000 euro! 3.2 De koopkracht van jongeren De meeste Belgische jongeren tussen 15 en 24 jaar krijgen maandelijks zakgeld van hun ouders. Respectievelijk 85%, 96% en 88 % van de jarigen, jarigen en jarigen krijgen zakgeld en het gekregen bedrag stijgt met de leeftijd. Vanaf jaar beginnen Belgische jongeren een werkje te zoeken waardoor hun budget vergroot wordt. Jongeren beschikken vandaag over meer 17

16 geld dan de jongeren van vroeger. De bedragen van het zakgeld dat jongeren krijgen zijn fors gestegen sinds 1993 en met de komst van de euro werd het bedrag naar boven afgerond. Opvallend is ook dat vanaf 15 jaar meisjes meer zakgeld krijgen dan jongens en meer jongens zoeken een job in de vakanties en in het weekend (Vandercammen, 2003a). Het budget van jongeren is voor elk individu anders, maar ze krijgen hun geld meestal uit dezelfde bronnen, namelijk: zakgeld; extra geld om te shoppen, naar de film te gaan, et cetera; geld van vakantiejob of weekendwerk; geld voor speciale gelegenheden zoals verjaardag, goede punten, nieuw schoolgerief, lidgeld van een jeugdvereniging, enzovoort. Negen op tien jongeren bepalen een groot deel van de gezinsaankopen en durven zelfs bepaalde producten spontaan in het winkelkarretje leggen en de ouders kopen dit dan in de meerderheid van de gevallen (Vandercammen, 2004:2). Hierdoor kan de adolescent een beetje uitsparen van zijn eigen persoonlijke budget en hierbij komt ook nog dat jongeren (bijna) niets meer van hun eigen verdiende centen thuis moeten afgeven. Jeugdige consumenten hebben koopkracht en laten dat vaak zien in een materialistische levensstijl door dure gebruiksgoederen te kopen, zoals ipods, dure gsm s, brommertjes of auto s en dergelijke meer. Jongeren geven ook veel geld uit aan uitgaan en kledij. De welvaart van de jeugd van tegenwoordig blijft stijgen en daardoor gaan ze meer consumptief gaan leven (Duijvestijn, 2005:11). Jeugdige consumenten hebben dus zelf de touwtjes in handen op de markt, maar als we daarbij nog eens de stevige grip op het gezinsbudget meerekenen spenderen jongeren gemiddeld ongeveer 100 euro per week (TRU, in: Grondin, 2004:29). Jongeren spenderen hun geld aan van alles: van eten en drinken tot games en televisies en alles ertussen in. Ze zijn materialistisch ingesteld en pronken graag met merkkledij, ipod s, enzovoort. Er wordt ook veel geld uitgegeven aan uitgaan en daarmee gepaard gaande alcohol. De zaken waar zeer weinig geld aan wordt uitgegeven zijn de digitale vormen van muziek en films: het merendeel van de Vlaamse studenten downloadt op een illegale manier. Slecht 11% van de Vlaamse studenten betaalt voor de producten die ze downloaden op het internet. Vooral films worden illegaal verkregen, daarna volgen respectievelijk muziek, games en software. Jongeren beseffen vandaag niet meer dat cd s en dvd s een waarde hebben en dat de persoon die ze creëert ook recht heeft op een vergoeding (Hoefkens, 25 april 2009). Jongeren willen dus niet langer betalen voor downloads, maar willen ze dat wel nog voor hun gsm-kosten? 3.3 Mobile spending Uit onderzoek van een marktonderzoeksbureau die zich specifiek bezighoudt met de high- tech industrie blijkt dat zeer weinig Franse, Duitse en Britse consumenten zullen besparen op hun gsmkosten in de huidige financieel-economische crisis. Eén vierde van de ondervraagden zegt wel te 18

17 veranderen van operator voor een goedkoper tarief, maar denkt niet dat hij minder zal bellen en sms en (Canalys, 31 maart 2009). In België heeft het OIVO ook een studie gedaan rond de huidige crisis en 29% van de Belgen heeft daarin aangegeven te hebben bespaard op uitgaven voor telecommunicatie zoals gsm- en internetuitgaven. Vorig jaar was dit 30% dus het aantal consumenten die op hun gsm- verbruik besparen is stabiel gebleven. De Franstalige Belgen en de werklozen staan in voor het grootste deel van de verminderde uitgaven (Vandercammen, 2009:32-34). Er is nog geen trend ontwikkeld naar verminderen van de gsm- kosten, maar dit toont toch wel aan dat er een vruchtbare voedingsbodem is voor telecomoperators die zeer goedkoop of gratis bellen aanprijzen. Uiterlijke schijn is voor de jeugd in onze huidige consumptiemaatschappij zeer belangrijk. Jongeren willen vaak pronken met hippe en opvallende hebbedingetjes en een coole gsm is daar één van: een mobiele telefoon met touchscreen, een mooi design en leuke functies, Vele jongeren dromen ervan, maar steeds meer kopen ze er ook gewoon een. Uit een studie van Economides en Grousopoulou (2009:57) bleek dat de jeugdige gsm- kopers vooral volgende functies belangrijk vinden bij de aankoop van een gsm: levensduur van de batterij, MP3-speler, foto- en videocamera, geheugencapaciteit/opslagruimte, bluetooth, elegant design, klok/kalender en agenda met reminder. Dit alles is niet goedkoop en dan heb je nog niet eens gebeld, gesms t of op het mobiele internet gesurft. Als de jongeren willen uitsparen op hun gsm- rekeningen komt het aanbod van Blyk mooi uit. De meeste jongeren krijgen rond hun 15 de een gsm van hun ouders, de kosten voor de aankoop van de gsm worden dus vaak betaald door de ouders. De kosten om te telefoneren en te sms en worden meestal wel door de jongeren zelf gedragen (zie grafiek 3). Hoe ouder de jongere, hoe meer hij/zij zelf betaalt aan gsm- kosten (Vandercammen, 2003b). Ongeacht de leeftijd kiezen de meeste Belgische jongeren om een prepaid- herlaadkaart te gebruiken om hun telefoongesprekken en sms jes te bekostigen. Vanaf 19 jaar heeft toch al 1 op 10 jongeren een abonnement. De leeftijd is geen beïnvloedende factor bij het bedrag dat maandelijks uitgegeven wordt om de herlaadkaarten te kopen: het bedrag blijft voor 11 tot 25 jarigen ongeveer gelijk op euro per maand (Vandercammen, 2003b). 100% 75% 50% 25% 0% 82% 66% 67% 68% 51% 52% 47% 45% jaar jaar jaar jaar Ouders betalen de gsmkosten Jongeren betalen zelf de gsmkosten Grafiek 3: Betaling voor toegang tot het mobiele netwerk (bron: Vandercammen, 2003b) 19

18 4 De reclamesector op zoek naar nieuwe businessmodellen Het steeds meer en meer veranderende medialandschap maakt duidelijk dat veranderingen op het vlak van businessmodellen broodnodig zijn en de reclamesector heeft zelf nood aan nieuwe mogelijkheden om de consumenten te kunnen bereiken. De reclame-industrie is op een keerpunt gekomen: het oude interrupt and repeat -model van de massa media (one way -communicatie tussen merk en consument) wordt steeds minder gebruikt, ten voordele van nieuwe reclamevormen die overal de kop beginnen opsteken. Het stimulus respons model brokkelt namelijk af doordat er steeds meer media bij komen en als mensen hebben slechts een beperkte aandacht om over de overload aan stimuli te verspreiden.(rappaport, 2007:135). Nieuwe vormen van reclame zouden niet mogelijk zijn zonder tussenkomst van de nieuwe (digitale) technologieën en mediaplatformen zoals het internet, mobiele telefoons, PDA s, digitale videorecorders, et cetera. De nieuwe advertentiesector, dus niet enkel de mobile advertising sector, is opgebouwd rond de relevantie van het product in de reclame voor de consument. De nieuwe modellen focussen op een dynamische relatie tussen het merk en de klant, verschaffen inzicht in de consument op basis van data over de preferenties en het koopgedrag en worden steeds vaker ondersteund door nieuwe media, zoals het internet en de mobiele telefoon (Rappaport, 2007:135). Plummer et al. (2007) komen, tot het besluit dat marketers de overstap maken naar drie nieuwe advertentiemodellen. Het on demand model, waarbij de consument zelf centraal staat en gepersonaliseerde informatie, afgestemd op de behoeften en interesses van de consument, ontvangen wordt op het moment dat hij/zij dit wil (in: Rappaport, 2007:137). Het engagement model staat voor de relevantie van het merk voor de consument en het ontwikkelen van een emotionele connectie tussen het merk en de klant. Dit model werkt op basis van opt-in; dit is het feit dat consumenten hun favoriete merken toelating geven om hen over die merken te informeren (Plummer et al. in: Rappaport, 2007: ). Deze vorm van adverteren wordt vooral gebruikt om de klanten te entertainen en te informeren, zodat er een emotionele band ontwikkeld wordt en de klant zich kan identificeren met het merk (Rappaport, 2007: ). Als laatste trend in de advertentie-industrie zien we het advertising as a service model, wat betekent dat adverteerders hun klanten voorzien van informatie en nieuwe mogelijkheden met het oog op het vergemakkelijken van transacties en het verbeteren van de merktoewijding (Rappaport, 2007:139). Volgens dit model dient adverteren dus om de consument op het juiste moment en via het juiste kanaal te voorzien van informatie, wat de merkbetrokkenheid moet verhogen. Volgens Kenny (2007, in: Rappaport, 2007:139) komt het erop neer om eerst na te gaan welke diensten de consumenten willen en daarna de berichten en 20

19 ervaringen aanpassen aan deze noden.we zien dus dat er een algemene trend is naar personalisering en een betere band ontwikkelen met het merk, de consument wordt meer dan ooit getarget met zo relevant mogelijke informatie. Dit is net wat mobile advertising doet: relevant en gepersonaliseerd adverteren via nieuwe media. Hier komt dus de rol van de gsm als mogelijke oplossing naar voor. Een mogelijke optie is om zich op de markt van mobiele advertenties te storten. Mobile advertisingbedrijven beginnen nu stilaan door te breken in Europa, Noord- Amerika en Azië en er bestaat al een heel arsenaal aan mobile advertising-businessmodellen, die allemaal zo creatief mogelijk zijn. Dit is echt wel een vereiste, want om te kunnen opvallen in onze maatschappij, die doorspekt is met reclame, moeten mobiele adverteerders creatief en vooral innovatief zijn. De meeste businessmodellen voor mobile advertsing gaan uit van het feit dat de gebruiker die de m- ad ontvangt en het product gaat kopen in de winkel. Zo ontstaan er inkomsten voor de adverteerder. Hiervan moeten wel nog de kosten voor het ontwikkelen en versturen van de m-ad afgetrokken worden (Komulainen et al., 2004:8). Het verschil met de normale verdienmodellen is dat je bij de gratis verdienmodellen als consument beloond wordt voor je aandacht onder de vorm van een service die je niets anders kost dan die aandacht. De uit vele onderzoeken gekomen conclusie dat incentives een boost geven aan het succes van een mobile marketing campagne wordt hier toegepast.niet alleen adverteerders gebruiken dit inzicht, er zijn reeds enkele bedrijfjes, zoals Blyk en Pumbby, die hun hele filosofie op deze gedachte gestoeld hebben (zie en 4.2.3). Bij de normale businessmodellen moet je soms betalen voor de mobiele advertentie (internetverbindingskosten, antwoorden op berichten van adverteerders, ) en je krijgt er niets extra voor terug. De gratis verdienmodellen proberen de irritatiegraad van reclame te beperken door de consumenten te belonen. De innovatieve gratis businessmodellen halen hun opbrengsten uit het geld dat ze krijgen van adverteerders en zo kunnen ze die service dus gratis maken voor de consument. Het moet opgemerkt worden dat het aanbieden van andere diensten niet exclusief weggelegd is voor die service providers. Een gewone adverteerder zou bijvoorbeeld kunnen samenwerken met een content provider om gratis content, zoals spelletjes of downloads, te geven aan de consumenten die hun m- ads ook echt lezen. Er is sinds enkele jaren een ware explosie van gratis aanbiedingen in de huidige economie. We gaan eerst de freeconomy in het algemeen van dichterbij bekijken, waarna we verder ingaan op gratis verdienmodellen in de mobile advertising sector. 21

20 4.1 Freeconomics: the big giveaway Chris Anderson, auteur van The long tail en hoofdredacteur van Wired heeft het in een artikel dat de basis zal vormen voor zijn volgende boek 7 over een nieuwe trend in businessland: freeconomics. Freeconomics is een term die de gehele gratis-economie beschrijft: het gaat om het gratis weggeven van gadgets en diensten, soms als extraatje bij andere diensten, soms op zichzelf. Hij stelt dat dit de basis zal worden voor een totaal nieuwe en tevens zeer succesvolle economie (Anderson, 2008). We zien de laatste jaren steeds meer gratis worden voor de consumenten, maar dit is geen nieuw gegeven: al in het begin van de twintigste eeuw gaf Gilette gratis scheerapparaten weg bij andere producten opdat men de mesjes zou kopen die bij de apparaten horen. Deze manier van verkopen bleek enorm aan te slaan in allerlei industrieën en is nu bijvoorbeeld zeer succesvol in de gsm-sector. Je krijgt een gratis gsm en de kosten worden terugverdiend op het abonnement waar je twee jaar aan vasthangt (Anderson, 2008). De trend naar gratis dagbladen zoals Metro en De Zondag is ook een indicatie van de populariteit van gratis in onze huidige economie. De gratis-economie strekt zich dus uit over allerlei verschillende sectoren en overal ontstaan er businessmodellen die gestoeld zijn op het gratis weggeven van zaken. Gratis is als een virus, ook niet digitale media en businessmodellen worden ermee besmet (Tuckerman, augustus/september 2008). Deze nieuwe bedrijven zijn dan ook nog eens zeer succesvol. Door geld uit te geven kan men dus ook nog eens hoge winsten halen, denken we maar aan Google of Skype. Vele van deze gratis diensten en goederen komen uit de internetbusiness, maar heus niet allemaal. Zo kunnen Japanse studenten gratis kopiëren, maar op de achterzijde van de kopie staat dan wel een reclameboodschap (Anderson in: Jeffries, 6 mei 2008) De nadelen van de gratis-economie In the land of the free is het niet altijd rozengeur en maneschijn. De consument betaald niet met geld, maat met tijd en aandacht (Iskold, 16 januari 2008). Gratis geeft ook geen garantie aan de consument dat het om een kwaliteitsvol product gaat. Vaak gaat het om zeer basic producten, met weinig franjes en features, zoals bijvoorbeeld het geval is als je een gratis gsm krijgt van de ene of de andere gsm-operator: dit zijn meestal basistoestellen waarmee men enkel kan bellen en sms en. Een groot nadeel voor de hele economie van het gratis maken van allerlei diensten, is het ontstaan 7 FREE! wordt pas uitgegeven in 2009 en zal gratis aangeboden worden 22

21 van monopolistische markten. Deze tactiek die gebruikt wordt om op een nieuwe markt binnen te dringen door de prijs zodanig laag te zetten, in dit geval geen prijs, vermoord alle competitie. Het is voor elk soort bedrijf zeer moeilijk om met een bedrijf te concurreren die het zelfde doet, maar dan gratis. De reden hiervoor is dat de toetredingsbarrières op deze manier enorm verhoogd worden zodat concurrentie geen schijn van kans meer heeft. Dit was het geval bij Google en Yahoo!. Yahoo! biedt aan hun klanten gratis web mail aan, maar met een opslaglimiet; voor meer opslagruimte moest men extra betalen. En toen kwam Google op de proppen met gratis web mail met veel meer gratis opslagruimte (GMail) en kon zo vele Yahoo!-klanten stelen (Iskold, 26 februari 2008). 4.2 Gratis verdienmodellen We gaan eerst de businessmodellen in de algemene gratis economie schetsen en daarna gaan we kijken hoe het zit met gratis businessmodellen in de mobiele reclamesector aan de hand van een case study over Blyk. Als laatste deel van dit hoofdstuk zullen we andere gratis verdienmodellen voor de gsm-sector in België bespreken Anderson s taxonomie Op figuur 1 is de gratis economie schematisch weergegeven 8. Anderson deelt gratis op in vier deelsoorten. Het cross-subsidiemodel, het drie-partijen-model, het freemiummodel en de gift economy. Onder deze laatste twee verstaan we vooral alles wat met internet te maken heeft. De gift economy valt nog eens uiteen in 3 onderverdelingen: het zero marginale kosten-model, het user-based -model en de echte gift economy. Deze zes categorieën, die elk een andere gratis-trend vertegenwoordigen, zullen we nu aan de hand van een voorbeeld bespreken. Figuur 1: The four kinds of free (bron: Armano, 6 oktober 2008) 8 ACME is een fictief bedrijf 23

22 Crosssubsidies Wat ooit begon als een slimme marketingtruc is nu uitgegroeid tot een van de populairste businessmodellen van de economie. Shifting costs from one product to another betekent dat een product gratis is als je bereid bent te betalen voor een ander product dat gerelateerd is aan het eerste (Anderson, 2008). Voorbeelden van crosssubsidies of loss leaders zijn o.a. 1 plus 1 gratis of het eerste boek van een reeks gratis weggeven bij een magazine of bij de krant, in de hoop dat de rest van de reeks zal aangekocht worden. Dit principe is beter bekend onder naam kruisbestuivingen. Concluderend kunnen we zeggen dat het verlies van het weggeven van een product gesubsidieerd wordt door de verkoop van een ander product. Advertising Het media-businessmodel wordt door bijna alle commerciële media gebruikt om inkomsten te genereren via reclame, want de content is gratis voor de eindgebruiker. Voorbeelden van sectoren die het drie-partijen-model toepassen zijn free-to-air radio s, Metro, in-game-advertisement, enzovoort. Een groot nadeel aan het drie-partijen-model (bedrijf, adverteeders en publiek) is dat de als het slecht gaat in de economie, het eerste waarop bedrijven besparen reclame is. Als advertising dus de enige bron van inkomsten is, stelt zich een groot probleem in tijden van recessie (Iskold, 16 januari 2008). Freemium In dit model is de basisversie van web-diensten, software en zelfs content gratis. Het is een vaak gebruikt business model in de web 2.0-business (Anderson, 2008). De meeste mensen zijn tevreden met de basisversie, omdat ze al die andere features toch niet gebruiken. De inkomsten van een bedrijf die dit businessmodel toepast zijn afkomstig van de minderheid van de gebruikers, zij die wel de deluxe versie aangekocht hebben. Dit principe staat bekend als versioning (er worden meerdere versies van het zelfde product op de markt gebracht) en is gestoeld op de 1%-regel. Deze regel maakt dat de minderheid van de gebruikers (1%) betaalt voor de 99% basisgebruikers, voor wie de dienst gratis is (Anderson, 2008). Voorbeelden van dit model zijn o.a. Flickr en Flickr Pro, Limewire en Limewire Pro, et cetera. 24

23 Zero marginal costs De mogelijkheid tot het gratis maken van allerlei zaken via het internet ligt in het feit dat de marginale kosten 9, op het internet dus de kopieerkosten van digitale producten, nihil zijn (Anderson, 2008). Dit is de economische zwaartekracht; de onderliggende theorie hiervan is de Wet van Moore. Deze wet stelt dat de kosten voor één eenheid verwerkingscapaciteit van computerprocessors elke 18 maanden zal halveren in prijs. Deze wet is ook toepasbaar op bandwijdte en opslagruimte op het internet, vandaar dat allerlei internettoepassingen spotgoedkoop zijn geworden (Anderson, 2008; Patrick, 29 mei 2008). De online film- en muzieksector is dan ook hét typevoorbeeld van dit model: digitale kopieën versturen over het internet kost geen geld meer. Labour exchange Dit model is ook op het internet gebaseerd, maar meer specifiek op de gebruikers zelf. Vele mensen leiden als het ware een dubbelleven op sociale netwerksites, fora en blogs; het web dus. De consumenten geven ook vaker hun mening over producten en websites via ratingtools, polls, op allerlei websites. Doordat gebruikers al deze informatie aan een website toevoegen, wordt er meerwaarde gecreëerd (Anderson, 2008). Deze meerwaarde is dan ook gratis verkregen en wordt ook gratis ter beschikking gesteld aan andere gebruikers. De enorme hoeveelheid gebruikersinformatie die via hun profielen en blogs op internet staan, wordt soms ook door de beheerders van de websites verkocht aan adverteerders die dit publiek dan willen beïnvloeden (Patrick, 29 mei 2008). Door het opgeven van de privacy, worden dus enorme hoeveelheden data gegenereerd en opgeslagen in databanken. Een ander voorbeeld van uitwisseling van arbeidskracht is het alom bekende Wikipedia, waar gebruikers zelf over een onderwerp beginnen schrijven en elkaar aanvullen, zodat een hele user-based encyclopedie ontstaan is die iedereen gratis kan raadplegen. Gift economy Gratis is nooit helemaal gratis; bij kruisbestuiving betaal je zelf, maar dan voor een ander product, bij advertenties betaalt iemand anders en in de gifteconomie betaal je ook zelf, maar dan met tijd en aandacht (Iskold, 16 januari 2008). In de gift economy staan de monetaire belangen dus niet voorop, maar wel de immateriële belangen worden hier benadrukt. Geld is dus niet de enige motivator om 9 De extra kosten die ontstaan doordat een extra stuk moet geproduceerd worden 10 Web 2.0 verwijst naar de tweede generatie van het internet, waarbij enorm veel input van gebruikers zelf komt 25

24 de economie draaiende te houden. Hier gaat het om altruïsme; je geeft iets weg om dan iets dat niet uitdrukbaar is in geld terug te krijgen: The attention economy and reputation economy replace monetarian economy (Anderson, 2008). Een beginnende muziekgroep zou bijvoorbeeld door het weggeven van hun muziek verschillende voordelen kunnen behalen: torenhoge marketingkosten worden vermeden; gratis muziek verspreid zich sneller, zodat een breed publiek er gemakkelijk mee geconfronteerd wordt en zo krijgt de nieuwe band gratis aandacht wat zich kan vertalen in verkoop van concerttickets en inkomsten uit de verkoop van volgende cd s (Leinonen, 2008:50) Casestudy: Blyk Als voorbeeld van de gift-economy in de telecommunicatiesector zullen we een nieuw opkomend businessmodel bespreken aan de hand van een casestudy over het revolutionaire bedrijf Blyk. Afbeelding 2: Logo van Blyk Blyk (uitgesproken als blik ) is een Finse mobile virtual network operator (MVNO) en is het eerste advertsing-supported telecommunicatiebedrijf dat jongeren gratis laat bellen en sms en in ruil voor het bekijken van reclame op hun mobiele telefoon. Jongeren zijn een zeer interessant segment, want ze beginnen merkloyaliteit te creëren, maar ze zijn ook zeer moeilijk te bereiken door hun gefragmenteerd mediagebruik. Zoals hierboven al vermeld werd, hebben bijna alle jongeren een gsm en volgens Antti Ohrling, de co-oprichter van Blyk, is de gsm het medium dat het distributie-effect heeft van broadcasting, de targeting-capaciteiten van direct marketing en de interactiviteit van het internet (Lester, 29 maart 2007). Volgens Maarten Leyts, een Vlaamse trendwatcher, heeft Blyk veel slaagkansen in Vlaanderen. De gsm is voor jongeren het belangrijkste communicatiemiddel. Bellen en sms en kost veel geld en daar komt Blyk met een krachtig overtuigingsmiddel: bij ons is het gratis (Delepeleire, 8 december 2008). Het bedrijf werd in 2006 opgericht in Helsinki door de ex-ceo van Nokia, Pekka Ala-Pietilä en de extopman van het reclamebureau Contra Group, Antti Ohrling (Smeets, 2006; Boogert, 16 februari 2009). Een MVNO bouwt niet zelf een eigen mobiel telefoonnetwerk uit, maar least capaciteit van bestaande netwerken (Wray, 9 juli 2007). In 2007 werd de dienst uitgebreid naar het Verenigd Koninkrijk en daar bleek ze erg in trek te zijn bij de jongeren. Daarom besloot Blyk dan ook om het Kanaal over te steken en de Europese markt verder te veroveren, met name door zijn pijlen te richten op Nederland, België, Spanje en Duitsland (Smeets, 2006). Deze landen werden uitgekozen op basis van de reclame-uitgaven van de adverteerders, de innovativiteit van de media en de 26

25 adverteerders en het feit dat de culturen in die landen open moeten staan voor dergelijk revolutionair businessmodel (Starkenburg, 25 juni 2008). Normaal gezien moest Blyk Nederland al eind 2008 van start gaan, maar die datum werd uitgesteld naar begin maart We schrijven nu midden maart 2009 en de lancering werd nogmaals uitgesteld naar later dit jaar. Volgens Eric Kip, directeur van Blyk Nederland, komt dit door het overweldigende interesse voor dit nieuwe businessmodel uit Europa en Azië. Blyk zoekt nu uit hoe ze met verschillende operators kunnen samenwerken. Er wordt per land een exclusieve samenwerking gesloten met een telecomaanbieder die zelf zorgt voor de technische infrastructuur en de klantrelaties. Zo kan Blyk zich volledig concentreren op nieuwe samenwerkingscontracten met adverteerders, hun merk en de consumer profiling (Boogert, 4 maart 2009). De lancering in België volgt later en voor de werking op de Belgische markt heeft Blyk een MVNO-contract met Mobistar in de wacht gesleept (WLE, 1 juli 2008). Blyk is er dus om jongeren van 16 tot 24 jaar te verbinden met merken die ze zelf leuk vinden. De basisprincipes van Blyk zijn gebruiksgemak, interactie en relevantie. Dit idee is cruciaal voor het hele idee van Blyk: de advertenties moeten de gebruikers aanspreken en aantrekken. Het is niet de bedoeling om de jeugd te bestoken met spam, maar net om hen waardevolle diensten aan te bieden (Dredge, 24 september 2007). Er worden maximum 6 advertenties verzonden naar de leden (wer, 27 juni 2008). Een aangename en simpele user-experience is uiterst belangrijk, het gebruik van de dienst mag geen gedragsverandering verwachten van de jongeren (Crampton, 1 november 2006). Om lid te worden van de dienst heb je geen speciale telefoon nodig, de enige vereiste is dat je mobiele telefoon mms-compatibel is. De user-experience van Blyk is voor 90 % wat jongeren gewend zijn en 10 % nieuwe innovatieve zaken. Daarom worden de advertenties in sms, mms of mms-video formaat verzonden (Dredge, 24 september 2007). Doordat nieuwe leden op de website een uitgebreid profiel aanmaken over de producten en merken die ze leuk vinden of net niet en via sms-polls doorheen het lidmaatschap, kan Blyk de jongeren gepersonaliseerde reclames aanbieden (Mobiadnews, 24 september 2007). De profielen laten toe om het moeilijk te bereiken segment van 16 tot 24 jarigen makkelijker en efficiënter te targetten. Volgens de oprichters is hun grootste competitief voordeel ten opzichte van andere gevestigde operatoren dat ze de route tussen de adverteerders en de gebruikers kunnen stroomlijnen. De andere operators kunnen de specifieke demografische en geografische informatie die adverteerders zoeken niet aanbieden, wat een groot voordeel oplevert voor Blyk die wel beschikt over gebruikersprofielen. Adverteerders kunnen one-stop-shoppen bij Blyk om een campagne te ontwikkelen en implementeren bij het juiste publiek. Zowel de adverteerder als de klanten doen voordeel door met Blyk in zee te gaan: de adverteerder krijgt een geïnteresseerd en 27

26 getarget publiek om mee te communiceren en voor de gebruikers is alles gratis (Crampton, 1 november 2006). Hoe werkt het nu? De dienst is er alleen voor jongeren tussen 16 en 24 jaar en ze kunnen enkel lid worden door een uitnodiging van Blyk zelf of een vriend(in) die wel al lid is (Smeets, 24 september 2007). Vertegenwoordigers van het bedrijf touren langs secundaire en hogescholen, universiteiten en andere plaatsten waar veel jongeren rondhangen. Je kan ook een sms sturen naar een speciaal nummer om een aanvraag te doen om lid te mogen worden (Ray, 25 april 2008). Dit exclusieve lidmaatschap is echter enkel in de lanceringsperiode van kracht, want uiteindelijk willen ze zoveel mogelijk leden hebben (Ray, 25 juni 2008). Het is dan ook de bedoeling de ledenbasis uit te breiden door bij de lancering zoveel mogelijk gebruik te maken van virale marketing 11 bij jongeren, zowel offline (op scholen, vriendenkring, ) als online (via websites en sociale netwerksites)(starkenburg, 25 juni 2008). Eens je lid bent en een profiel hebt aangemaakt met je interesses, ontvang je van gratis simkaart met daarbij 43 minuten beltijd en 217 sms jes om de komende maand te gebruiken, maar dit kan voor Nederland en België anders zijn. Een nadeel van het feit dat gratis sms jes worden aangeboden is dat deze ook gebruikt moeten worden om te antwoorden op de berichten van de adverteerders, waardoor er niet echt veel meer overblijven om te sms en met de vrienden (Delepeleire, 8 december 2008). Als het gratis krediet opgebruikt is, kan wel aan een voordeling tarief verder ge-sms t en gebeld worden (yd, 8 december 2008). Je zit niet vast aan de dienst, dus kan je het gerust eens een maand uit proberen en als het je toch niet ligt, kan je er op elk moment uitstappen, want er hangt geen enkele verplichting aan vast (Wallast, 4 juli 2008). Een potentiële Blyk-campagne kan er als volgt uitzien (zie afbeelding 3): je bent een jong meisje en krijgt een mms van L oreal. In de mms zie je een fotoquiz met bekende vrouwen en ze vragen om terug te sturen op wie jij het meest lijkt qua uiterlijk. Als antwoord ontvang je dan advies over de make-up die past bij jou uiterlijk en er kan ook een kortingsbon aan vasthangen om die Afbeelding 3: potentiële mms advertentie 11 Virale marketing is een nieuwe en uitgebreidere term voor mond-tot-mond marketing, waarbij er gecommuniceerd wordt zoals een virus zich verspreidt. De ontvanger van een boodschap wordt ook weer de zender en dit gaat zo door tot een boodschap een hele grote groep mensen heeft bereikt. Dit kan traditioneel via word-of-mouth communicatie of online communicatie op websites, blogs, sociale netwerksites De voordelen hiervan zijn dat een boodschap zeer snel en goedkoop kan verspreid worden. 28

27 make-up te kopen. Het is dus niet alleen een advertentie, je krijgt ook advies en eventueel een korting. L Oreal doet voordeel in de zin dat ze nu meer weten over jou en je dus gerichter kunnen informeren over producten die voor jou relevant kunnen zijn (Dredge, 24 september 2007). Blyk probeert als het ware een dialoog aan te gaan met de klant. De meest succesvolle sectoren om jongeren aan te trekken zijn die waar jongeren dagelijks mee bezig zijn: muziek, sport, film, kledij, winkelen, cosmetica, boeken en tijdschriften, enzovoort.. Er komen ook steeds meer adverteerders voor producten uit de retailsector bij het adverteerdernetwerk van Blyk. Blyk stuurt niet alleen advertenties door naar jongeren, maar vraagt ook hun mening vooraleer een campagne nationaal te verspreiden: de campagnes worden eerst bij een selecte groep gebruikers getest en er worden surveys en polls gehouden om op de hoogte te blijven van wat jongeren willen (Mobiadnews, 12 december 2008). Doordat Blyk de jongeren zo goed kent aan de hand van hun profiel hebben ze vrij hoge response rates, zeker in vergelijking met mailings per post (wer, 27 juni 2008). De response rates liggen ongeveer tussen 25 en 29 %, maar dat is erg afhankelijk van het onderwerp van de campagne. In het Verenigd Koninkrijk blijft de respons ook een jaar na de lancering even hoog, wat beter is dan verwacht, want men dacht dat de hoge responscijfers te maken hadden met de nieuwigheid van de dienst (wer, 27 juni 2008; Mobiadnews, 12 december 2008). 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 25% 3% 2% 0,20% 0,20% 0,10% 0,04% 0,02%0,01% Medium Grafiek 4: Response rate van Blyk campagnes ten opzichte van andere media. (Bron: Kip, n.d.) In 2009 komt Blyk op de markt met een nieuwe content service, On Blyk, in samenwerking met Velti, een mobile marketing platform. In deze dienst wordt content gecombineerd met messaging op basis van de gebruikersprofielen met als doel an intelligent content proposition op te starten. Zo moeten de jongeren zelf niet op zoek gaan naar content zoals filmpjes, muziek, spelletjes en dergelijke, maar wordt deze gericht naar hen gestuurd op basis van hun interesses. De content zal 29

28 worden aangeboden door verschillende partners uit diverse sectoren (Mobiadnews, 12 december 2008). Tijdens het schrijven van deze masterproef veranderde Blyk UK zijn beleid. De gebruikers zullen op een nieuwe manier vergoed worden voor het ontvangen van gsm-reclame: de 43 gratis belminuten en 217 sms jes worden vervangen door een belbundel van 15. Met die bundel kunnen de Britse jongeren bellen, sms en en nu ook surfen op het mobiele web, maar enkel indien de beldienst actief gebruikt wordt. Als het bedrag overschreden wordt, kan men nog steeds beltegoed bijkopen en nieuw hieraan is dat per 5 je het zelfde bedrag er gratis bovenop krijgt. Deze koerswijziging heeft waarschijnlijk tot doel de klantentrouw te bevorderen, maar Blyk zelf wil geen commentaar leveren. De Britse jongeren uiten op het forum op de Blyk-website hun ongenoegen over de wijziging, want enkelen onder hen denken dat het nu duurder zal zijn dan bij sommige andere operatoren (Boogert, 16 februari 2009; Blyk, 2009) Andere spelers op de markt voor gratis mobiele businessmodellen Blyk is niet de enige telefoonoperator die experimenteert met nieuwe businessmodellen. In de wereld zijn er al heel wat ad-funded businessmodellen opgedoken die de gebruikers in staat stellen gratis te bellen, sms en, mobile internetten, geld verdienen De mogelijkheden blijven groeien. In deze paragraaf gaan we kort enkele andere innovatieve bedrijfjes bespreken. Pumbby Pumbby is een Belgisch bedrijf dat sinds begin 2008 gespecialiseerd is in betaalde publiciteit op mobiele telefoons. Eenmaal je ingeschreven bent kan je geld verdienen door naar gsm-advertenties van commerciële ondernemingen en culturele partners te kijken. Als lid ontvang je een per dag maximum 10 sms jes met daarin de publicitaire tekst of een internetlink. Door deze te volgen (en de verbindingskosten te betalen!) wordt het feit dat je de reclame gezien hebt geregistreerd en wordt er per bekeken advertentie 0,44 eurocent aan je Pumbby-rekening toegevoegd (Pummby, 16 februari 2009). Hoe meer reclame je opent en effectief bekijkt, hoe meer geld je dus kan verdienen. Het verdiende geld kan je dan gebruiken voor online aankopen op de website van Pumbby, zoals telefoonherlaadkaarten, dvd s en cd s, bioscoopplaatsen,, maar je kan ook sms jes sturen, aan gift doen aan Amnesty International of het geld per schijf van 20 euro op je bankrekening overschrijven (Pumbby, 2009). Nu moeten de consumenten de kosten nog grotendeels voor hun rekening nemen, maar het is de bedoeling dat Pumbby ze op lange termijn zal betalen (Metro, 8 november 2007). Als 30

29 we naar hun communicatie-uitingen kijken zien we dat ze zich zowel op jongeren als volwassenen richten. Mobile Vikings Het Hasseltse bedrijf City Live, dat begon als een location based services-aanbieder, is in het begin van dit jaar van start gegaan met een nieuw project: Mobile Vikings. Mobile Vikings is een nieuwe Belgische gsm-operator die zijn klanten gratis mobiel internet aanbiedt. Om lid te kunnen worden van deze operator, met behoud van je eigen nummer, moet je je adres opgeven op hun website en zo kan je dan een code ontvangen. Je betaalt 0,24 euro per minuut om te bellen en 0,10 euro per verstuurde sms. Als bonus krijg je nog eens 1000 sms jes gratis. Het gratis mobiele internetlimiet is 1GB per maand. Er is natuurlijk geld nodig om de kosten te dekken en Mobile Vikings doet dit door de interesses van de gebruikers te matchen met de noden van de verkopers, merken en lokale handelaars (Mobile Vikings, 2009). Elke dag zal de gebruiker maximaal 1 commercieel voorstel krijgen. Als er hieruit dan een transactie voortvloeit tussen verkoper en gebruiker via Mobile Vikings, rekenen ze een commissie aan aan de verkoper. Het is ook de bedoeling om de aanbiedingen af te stemmen op het persoonlijke profiel van elke gebruiker (fpe, 6 januari 2009). De beoogde doelgroep zijn jongvolwassenen van 18 tot 30 jaar (Libbenga, 18 december 2008). Hotsms Hotsms is een Nederlands mobile advertising en marketing bureau dat werd op gericht in 2000, maar sinds 2007 in handen is van een Italiaans mobile marketing bedrijf. Het bedrijf is werkzaam in verschillende landen: Nederland, België, Spanje en Duitsland (Hotsms, n.d.; Hotsmscorp, n.d.). Dit zijn dezelfde landen waarop Blyk zich (zal) richt (en). Om lid te worden van Hotsms moet je een registratieformulier invullen op de website waar men naar je gsm- en belkenmerken en interessegebieden vraagt. Je kan ook aangeven of ja al dan niet akkoord gaat met het ontvangen van aanbiedingen, interessante deals, kortingen, prijzen, info en nieuwtjes van Hotsms of de samenwerkende adverteerders. Aan de geregistreerde leden bieden ze elke dag 5 gratis te versturen sms jes aan die aan het eind vergezeld worden door een bericht van een uit een lijst te selecteren sponsor. Dit is een tekstje van 39 karakters dat onderaan de sms verschijnt voor de ontvanger van het bericht. Je kan als lid ook credits sparen via acties en het lid maken van vrienden om deze dan te gebruiken om te sms en of om ze in te wisselen voor een ringtone (Hotsms, n.d.). 31

30 Naast de hierboven besproken businessmodellen zijn er nog heel wat andere bedrijfjes die werken met sms- of mms- advertenties, zoals Sugar Mama in de Verenigde Staten bijvoorbeeld. Een uitgebreidere bespreking van al deze bedrijven zou ons echter te ver leiden van ons onderwerp. 32

31 5 Conclusie theoretisch deel In het eerste deel van deze masterproef gingen we in de beschikbare literatuur op zoek naar informatie over jongeren, mobile advertising en nieuwe businessmodellen. We sommen hier de belangrijkste inzichten en bevindingen op en linken onze eigen onderzoeksvragen aan de gevonden literatuur. Uit ons eerste blok, jongeren en mobile, blijkt dat Vlaamse jongeren zich enorm storen aan televisiereclame en daarom moeten adverteerders op zoek gaan naar nieuwe kanalen om hen te bereiken. Een aantal studies over de succeskansen van mobile advertising toont aan dat jongeren over het algemeen enkel geïnteresseerd zijn in m- ads als ze er een beloning (incentive) voor terug krijgen (Harris Interactive, 2008a; Q Research, 2007; Tsang et al., 2004; Drossos et al., 2007; Barwise & Strong, 2002, Hanley & Becker, 2008; Hanley, Becker & Martinsen, 2006; IAB, 2008). Jongere adolescenten zouden volgens Barwise en Strong (2002) meer geneigd zijn om mobiele advertenties te aanvaarden in ruil voor een nuttige beloning. Toch zijn er ook onderzoekers die een negatieve attitude ten opzichte van mobile advertising bij jongeren aan het licht brachten (Grant & O Donohoe, 2007). Daarom willen wij nagaan of Vlaamse jongeren positief of negatief staan tegenover gsmreclame in het algemeen en gsm- reclame die met incentives werkt in het bijzonder. Ons tweede grote onderdeel ging over tijd- en geldbesteding bij Vlaamse jongeren en we kunnen hieruit concluderen dat jongeren veel vrije tijd De invulling ervan neemt een grote hap uit het budget, waardoor jongeren dus inkomsten nodig hebben om dit alles te bekostigen. Jongeren krijgen geld uit verschillende bronnen en hebben dus een zekere koopkracht. Ze tonen dit graag door bijvoorbeeld te pronken met een hippe gsm met veel toepassingen. Dit is zeer duur in aankoop, daarom krijgen de meeste jongeren het toestel vaak cadeau van hun ouders. Ze moeten echter wel zelf in staan voor de kosten van het bellen en sms en. Hoe ouder de jongere wordt, hoe meer hij dit zelf moet betalen. Ze spenderen ongeveer 18 euro per maand aan hun telefoonrekening, maar vinden Vlaamse jongeren dit bedrag de moeite waard om naar advertenties te kijken in ruil voor gratis bellen? Het derde deel van het literatuurgedeelte besprak de zoektocht naar nieuwe businessmodellen in de reclamewereld. Steeds meer mensen in de reclamewereld geloven dat de gsm aan de basis kan en moet liggen van nieuwe succesvolle businessmodellen. De mobile advertsingmodellen belonen de aandacht die de consument besteedt aan de mobiele advertenties. Mobiele marketing bedrijven kunnen die beloning geven omdat hun inkomsten niet hoofdzakelijk komen uit de mogelijke verkoop 33

32 van de geadverteerde producten, maar ook en vooral doordat adverteerders betalen om de infrastructuur te mogen gebruiken om de consumenten te bereiken met een mobiele advertentie. Op die manier is het mogelijk dat consumenten gratis bellen, sms en, downloaden et cetera, maar heeft men het ervoor over om op regelmatige basis reclame te consumeren via de gsm? Tenslotte hebben we in het theoretisch gedeelte enkele bedrijven aangehaald die reeds werken met gratis businessmodellen in de mobiele telefoonsector. In het tweede deel zullen we voor één van deze bedrijven, namelijk Blyk, een marktonderzoek uitvoeren om de slaagkansen van dit businessmodel op de Vlaamse markt te voorspellen en een segmentprofiel proberen op te stellen om te verduidelijken bij wie dat potentieel juist zit en wie die personen zijn. We zullen de literatuur toetsen aan de mening van onze respondenten en nagaan of er verbanden zijn met de stellingen uit de theorie en het lidmaatschap van een bepaald segment. Zo willen we nagaan of er bijvoorbeeld een verband is tussen sociodemografische gegevens, gsm-gebruik, attitude ten opzichte van de gratis-economie, attitude ten opzichte van mobile marketing en mate van innovativiteit. 34

33 DEEL 2: EMPIRISCH LUIK

34 6 Inleiding empirisch deel Uit onze literatuurstudie weten we nu wat mobile advertising is en hoe het concreet toegepast wordt. Het succes van Blyk UK is ook duidelijk gebleken in de bespreking van onze gevalsstudie. Het concept waar Blyk rond werkt is dus een nuttig businessmodel, zowel voor de jonge consumenten als voor de adverteerders, aangezien we gezien hebben dat het voor beide partijen een win-win situatie is. Vooraleer een bedrijf met een nieuw en innovatief businessmodel op de markt wil en kan komen moet er een inschatting gemaakt worden van de opportuniteiten via wetenschappelijk- of marktonderzoek. Marktonderzoek moet in elke fase van het marketingproces informatie verschaffen die de beleidsmakers toelaten gefundeerde beslissingen te maken. In dit onderzoek worden de marktonderzoeksmethoden vooral toegepast om de eerste strategische beslissingen te nemen, aangezien het idee nog niet gelanceerd is op de markt. Er moet namelijk een antwoord gezocht worden op volgende vragen: Wie zijn onze potentiële afnemers? en Hoe groot is het marktpotentieel?. Wij stellen ons als onderzoekers nu dus de vraag of het businessmodel van Blyk ook succes kan hebben op andere markten, namelijk bij Vlaamse jongeren. Wij hebben dit onderzoek opgezet om een potentieelinschatting van deze innovatie te maken via de methode van de PSAP-schaal. We willen concreet te weten komen of er überhaupt wel interesse is in dergelijke vorm van mobile advertising bij de Vlaamse jeugd en ook wie de geïnteresseerden nu juist zijn. Het is de bedoeling een segmentatie en een profielschets te maken van het soort leden dat Blyk in Vlaanderen zou kunnen ronselen. Dit kan implicaties hebben voor de marketingstrategie(ën) die Blyk zal moeten toepassen. Als de innovaters bijvoorbeeld veel meer surfen op het internet, moeten deze niet bereikt worden met radioreclames. 37

35 7 Onderzoeksopzet en methoden In dit hoofdstuk zullen wij onze onderzoeksmethode toelichten en het onderzoeksopzet uitschrijven dat uitlegt hoe we te werk gegaan zijn om de antwoorden te vinden op onze onderzoeksvragen. 7.1 Survey-onderzoek Dit praktisch gericht onderzoek moet de houding van de consument ten opzichte van mobile advertising beschrijven. Beschrijvend onderzoek wordt meestal uitgevoerd aan de hand van kwalitatieve enquêtes waarin de respondenten hun mening kunnen geven over het onderwerp. (Burns, Bush, de Swart en Smeets, 2006:24). In het eerste deel van deze paper hebben we uitsluitend gebruik gemaakt van secundaire data over ons onderwerp, maar om ons onderzoek tot een goed einde te kunnen brengen hebben we ook nood aan primaire data met betrekking tot de eigen onderzoekspopulatie. We hebben de surveyonderzoeksmethode gebruikt om data uit het veld te verzamelen om tegemoet te komen aan onze onderzoeksdoelen, namelijk (a) nagaan of er een potentieel is voor mobile marketing door bel- en smskrediet aan te bieden aan jonge consumenten en (b) kijken welk profiel de mogelijke adoptersegmenten beschrijft. Met behulp van een survey kunnen onderzoekers een kwantitatief overzicht geven van de mate waarin bepaalde verschijnselen in (bepaalde delen van) de populatie voorkomen. Er wordt op één specifiek moment in de tijd een bevraging uitgevoerd bij een veelheid van leden uit de populatie. De respondenten krijgen allemaal gestandaardiseerde en identieke vragen voorgeschoteld die bepaalde kenmerken meten en die vervolgens statistisch verwerkt worden (Wester, Renckstorf & Scheepers, 2006:76). Het cross-sectionele survey-onderzoek leent zich bij uitstek om subjectieve zaken te bevragen zoals attitudes en houdingen (Wester et al., 2006:77). Daarom hebben wij in dit onderzoek gekozen voor deze methode. Een ander voordeel van het survey-onderzoek is dat we kunnen bepalen voor welke categorieën van mensen bepaalde voorkeuren hebben; we kunnen dan zeggen of het laaggeschoolden zijn, of mensen die veel uitgeven aan ICT, of jongere personen meer akkoord gaan met bepaalde stellingen enzovoort (Wester et al., 2006:77). 38

36 7.1.1 De PSAP- intention survey Een potentieelinschatting is de uitkomst van een diffusie-onderzoek, ook bekend als het diffusionisme. Het diffusionisme, met als belangrijkste auteur E. Rogers, bestudeert de verspreiding van innovaties in de samenleving en de adoptie ervan bij de gebruikers (Dejonghe, 2008:25). Rogers definieerde diffusie als the process by which an innovation is communicated through certain channels over time among the members of a social system (Rogers, 1986:17 in: De Marez, 2008:80). Een innovatie kan zowel een idee, een praktijk of object zijn. De enige voorwaarde is dat een van deze drie zaken als nieuw moet gepercipieerd worden door een individu (Rogers, 1995:11, in: De Marez, 2008:5). Het verspreiden van innovaties in sociale systemen is een gradueel proces dat meestal een trage start kent, vervolgens komt er een snelle groei en nadat de meeste personen de innovatie gekocht hebben of gebruiken, vlakt dit proces geleidelijk aan weer af. Dit wordt weergegeven door een traditioneel klokvormige grafiek, die Rogers indeelde in een vast aantal adoptersegmenten met een vast percentage: 2,5% innovaters; 13,5% early adopters; 34% early majority; 34% late majority en 16% laggards. Over de tijd heen resulteert dit in een S-vormige cumulatieve adoptiecurve (Dejonghe, 2008:26-43). Figuur 2: Klokvormig diffusiepatroon Figuur 3: S-vormig diffusiepatroon Segmentatie- en positioneringonderzoek dat zich baseert op het diffusionisme houdt vast aan vaste profielen voor elk van de verschillende adoptersegmenten (De Marez, 2008:82). Vele studies wijzen echter op de inconsistentie van de vaste percentages en profielen (De Marez, 2008:86). Om deze problemen te overkomen, kan men gebruik maken van intentie-gebaseerde markt- en consumentenonderzoeksmethoden (De Marez, 2008:124). 39

37 Om de succeskansen van Blyk zo accuraat mogelijk te kunnen inschatten hebben we geopteerd om een variant te gebruiken van intentie-gebaseerde onderzoeksmethodes, namelijk de PSAP-intention survey. De PSAP-schaal of Product Specific Adoption Potential-scale, is een van de vele segmentatievoorspellingsmethoden die hun roots hebben in de diffusietheorie (cf. supra). We gebruiken deze methode om aan de beperkingen van de klassieke intention-surveys tegemoet te komen. De voornaamste tekortkomingen van intention-surveys zijn dat er niet genoeg vragen worden gesteld om de intentie in te kunnen schatten, de misvatting dat adoptie-intentie gelijkgesteld is aan adoptie-waarschijnlijkheid en dat er verkeerdelijk verondersteld wordt dat een intentie altijd tot gedrag leidt. Het is ook zeer moeilijk voor respondenten om voor de introductie van het product op de markt reeds een correct mentaal beeld te hebben van dat product en zijn features (De Marez, 2008: ). De Marez en Verleye ontwikkelden een verbeterde methode voor intentions-surveys: de PSAP-methode. Voorlopig is de schaal in zijn huidige vorm enkel te gebruiken voor het onderzoeken van ICT-innovaties (De Marez, 2008:132). In dit onderzoek staat mobile advertising centraal, dus kunnen we de PSAP-methode aanwenden om een gesegmenteerde inschatting te maken van Blyk s mobile advertising concept. De PSAP-schaal is een meetinstrument dat geïmplementeerd kan worden vooraleer het product op de markt is, dat een betrouwbare en accurate voorspelling maakt van de adoptiecurve en het adoptiepotentieel voor elk segment in de curve en zich niet vasthoudt aan de vaste percentages van de adoptiecurve zoals in de diffusietheorie, maar flexibele segmentgroottes kan bepalen. Bovendien maakt het, in tegenstelling tot andere segmentatie- en voorspellingsmethoden, een voorspelling voor een specifiek product of innovatie, waardoor deze niet gegeneraliseerd kan worden naar andere producten. De reden hiervoor ligt in het opzet van het meetinstrument: er worden een drietal kernvragen gesteld waarin gepeild wordt naar de interesse voor een specifieke innovatie (De Marez & Verleye, 2004a; 2004b). Hiermee komt men ook tegemoet aan de voornaamste kritiek op klassieke intentie-surveys, namelijk dat ze de intentie met één enkele vraag bepalen. De voorspelling wordt uitgedrukt in termen van segmenten en het percentage adopters in elk segment, net zoals in de klassieke diffusie-theorie van Rogers. De namen die gebruikt worden om een segment te benoemen zijn hetzelfde, maar bij de PSAP-schaal zijn deze mensen potentiële adopters en geen feitelijke, want de meting heeft plaats voor de lancering van het product (De Marez & Verleye, 2004a; 2004b). Voor een goede toepassing van de schaal is het aangeraden elke respondent persoonlijk te begeleiden bij het afnemen van de vragenlijst en om op voorhand een evaluatie van de potentiële determinanten en attributen van de innovatie te kunnen maken omwille van de nodige familiarisatie 40

38 met de innovatie 12 en de invulling van de PSAP-vragen (De Marez, 2008:136; De Marez en Verleye, 2004a). Om een respondent vertrouwd te maken met de nog niet bestaande innovatie kunnen verschillende middelen aangewend worden, afhankelijk van het soort product: prototypes, fotootjes, een korte beschrijving, videofragmenten, et cetera (De Marez, 2008:130). Het persoonlijke interview is een goede methode om met de PSAP-schaal te werken omdat de interviewer elke respondent afzonderlijk kan informeren over de innovatie en haar attributen opdat de respondent correct beeld zou hebben van de innovatie (De Marez & Verleye, 2004). In ons onderzoek hebben we, zoals reeds vermeld, niet gewerkt met persoonlijke interviews, maar met schriftelijke (deels online afgenomen) enquêtes. Daarom hebben we slechts een simplistische versie van de PSAP-schaal kunnen toepassen, waarbij in voorgaande vragen de geprefereerde determinanten bevraagd werden en daarna door middel van een korte beschrijving van de innovatie gepeild werd naar het potentieel ervan op een vijfpuntenschaal. Normaal gezien worden de verschillende determinanten stap voor stap geconcretiseerd, maar in ons geval was dit niet nodig omdat de respondenten konden kiezen uit verschillende vormen van de determinanten die op zich al duidelijk waren. De familiarisatie van de respondenten met de potentiële determinanten van de innovatie gebeurde in ons onderzoek door hen een lijst voor te leggen met een aantal mogelijke features van de innovatie. De determinanten voor de innovatie zijn in ons geval de beloning die men krijgt voor het bekijken van gsm-advertenties, de vorm waarin de gsm-advertenties bij de respondenten afgeleverd worden en het voor hen aanvaardbare aantal gsm-advertenties die ze per dag willen ontvangen. De respondenten moesten voor de eerste determinant hun drie favoriete beloningen kiezen uit een lijst van negen potentiële incentives, die we opgesteld hebben op basis van de literatuur, en die vervolgens rangschikken van meest naar minst aantrekkelijk (zie bijlage 1). Voor de tweede determinant gingen we op dezelfde manier te werk en voor het aantal gsm-advertenties werd gewoon gevraagd het gewenste aantal aan te duiden. Zoals eerder vermeld, bestaat de PSAP-schaal dus uit drie deelvragen. De eerste vraag houdt de innovatie nog zeer abstract, maar door de voorgaande familiarisatie heeft de respondent toch een mentaal beeld van de innovatie. De eerste vraag lijkt erg op de enige intentie-vraag bij de klassieke intention-surveys (Evens, Schuurman, De Marez &Verleye, 2009:4). 12 De innovatie in ons onderzoek is heel concreet het gratis weggeven van bel- en smskrediet aan jonge consumenten door Blyk in ruil voor het bekijken van advertenties 41

39 PSAP1 : Stel dat een gsm-operator u een gratis simkaart en bel-en smskrediet zou aanbieden in ruil voor het bekijken/beluisteren van een voor u aanvaardbaar aantal reclameboodschappen. In welke mate bent u geïnteresseerd om deel te nemen aan deze dienst? De respondenten konden antwoorden op een vijfpuntenschaal (waarbij 1= erg geïnteresseerd en 5= helemaal niet geïnteresseerd) in welke mate ze geïnteresseerd waren in het concept. Het antwoord op deze vraag geeft een eerste indruk van de algemene interesse in de innovatie (De Marez & Verleye, 2004a; 2004b). In het geval van de uitgebreide PSAP-methode wordt de innovatie daarna verder uitgebreid besproken met de respondent, maar aangezien wij een verkorte versie gebruiken, werd direct overgegaan naar de tweede PSAP-vraag. We konden dit doen omdat de concretisering van de determinanten reeds bevraagd werd. De tweede en derde PSAP-vraag worden dan ingevuld naargelang de gegeven antwoorden en de respondent moet weer aangeven op een vijfpuntenschaal in welke mate hij geïnteresseerd is in het aanschaffen van de innovatie. PSAP2 : Stel dat een een gsm-operator u een gratis simkaart en bel-en smskrediet zou aanbieden in ruil voor het bekijken/beluisteren van een voor u aanvaardbaar aantal reclameboodschappen in een voor u optimale vorm (zoals u hierboven aangegeven hebt). In welke mate bent u dan geïnteresseerd om deel te nemen aan deze dienst? PSAP3: Stel dat een een gsm-operator u een gratis simkaart en bel-en smskrediet zou aanbieden in ruil voor het bekijken/beluisteren van een aantal reclameboodschappen dat u overdreven vindt. In welke mate bent u dan geïnteresseerd om deel te nemen aan deze dienst? Daar waar de eerste PSAP-vraag de innovatie zeer abstract houdt, wordt in de tweede PSAP-vraag de innovatie zeer concreet gemaakt en bovendien is dit de optimale versie voor de respondent. De derde PSAP-vraag is dan het suboptimale aanbod voor de respondent, in ons geval met teveel gsmadvertenties. Op basis van de antwoorden op deze drie cumulatieve vragen worden de respondenten dan toegewezen aan één van de vijf segmenten op een logische en gradueel afgekalfde manier. Als een respondent al niet positief antwoordt op de eerste PSAP-vraag kan je dus al zeker zijn dat deze persoon geen early adopter gaat worden en als een respondent alle drie de vragen positief beantwoordt is het zo dat die persoon zich vooraan in de adoptiecurve zal bevinden. De resultaten van de PSAP-schaal in onze studie worden in hoofdstuk acht besproken. In de volgende alinea wordt besproken hoe we de primaire data voor ons onderzoek verworven hebben. 42

Smartphones. Figuur 1 Our Mobile Planet, 2012

Smartphones. Figuur 1 Our Mobile Planet, 2012 Smartphones Het aandeel smartphones en tablets groeit hard in Nederland. De grafiek hieronder laat al zien dat in 2012 de penetratie van smartphones met 10% is toegenomen. Figuur 1 Our Mobile Planet, 2012

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Productieplan. 3

Inhoudsopgave. Productieplan. 3 Safien Pinas 1 Inhoudsopgave Productieplan. 3 2 Voorwoord Voor dit project heb ik een applicatie (app) bedacht die studenten helpen om na hen opleiding aan een baan te komen. Het is niet zomaar een APP,

Nadere informatie

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING Online Marketing Door: Annika Woud 1 Inhoudsopgaven 1 Wat is online marketing? 2 Hoe pas je online marketing toe op een website? Hoe pas je het toe? SEO Domeinnaam HTML Google Analytics Advertenties op

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

Google Adwords INTRODUCTIE ADWORDS IS HET TE VERTROUWEN?

Google Adwords INTRODUCTIE ADWORDS IS HET TE VERTROUWEN? Google Adwords INTRODUCTIE Online advertising of online adverteren stijgt de afgelopen jaren absurd snel. Mensen gebruiken nu meer dan ooit het medium internet. Men bereikt meer mensen dan via radio, TV

Nadere informatie

Case 4 Consultancy. 28 April 2015. F.J.H. Bastiaansen. D.A.J. van Boeckholtz. Minor Online Marketing

Case 4 Consultancy. 28 April 2015. F.J.H. Bastiaansen. D.A.J. van Boeckholtz. Minor Online Marketing Case 4 Consultancy 28 April 2015 Auteurs L.A. van Aart F.J.H. Bastiaansen D.A.J. van Boeckholtz Opleiding Minor Online Marketing Beoordelend docent Arlon Biemans Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Remarketing...

Nadere informatie

Hoi! @sophietjes About Het plan 1. De toekomst van het internet. 2. Hoe jongeren bereiken online? Wat spreekt ze aan? Trends enzo. 3. Samengevat Maar eerst een vraagje Bron De toekomst van het internet

Nadere informatie

Inbound marketing. Door Dennis Hoekstra twitter.com/mediaans

Inbound marketing. Door Dennis Hoekstra twitter.com/mediaans Door Dennis Hoekstra twitter.com/mediaans Inhoud 1. Inbound vs. outbound marketing 3 2. Wat is inbound marketing? 4 3. Marketing tijdens een recessie 6 4. Inbound marketing in 2012 7 Over de auteur: Dennis

Nadere informatie

Affiliate marketing. Jan Pons

Affiliate marketing. Jan Pons Affiliate marketing Jan Pons Affiliate marketing Affiliate marketing is een manier van online marketing waarbij de website (adverteerder of merchant) de affiliate (uitgever/webmaster) betaalt voor elke

Nadere informatie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE Masterproef Propositie Tom Knevels Communicatie & MultimediaDesign 2011-2012 KERNWOORDEN Online in combinatie met offline kopen, beleving/ervaring, vertrouwen, kledij

Nadere informatie

Verslag 10 december 2014

Verslag 10 december 2014 Verslag 10 december 2014 Op 10 december vond, in Het Communicatiehuis te Gent, de eerste vergadering van de gebruikersgroep plaats. Er waren 25 bedrijven aanwezig. Voorstelling IWT De heer Filip Van Isacker

Nadere informatie

Diesel Online. Ex a m e n o p d r a c h t. Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management. Interactieve Communicatie

Diesel Online. Ex a m e n o p d r a c h t. Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management. Interactieve Communicatie Ex a m e n o p d r a c h t Interactieve Communicatie Diesel Online Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management Interactieve Communicatie De heer Jesse Wynants I n l e i d i n g Het

Nadere informatie

babbel 2012 zal herinnerd worden als het jaar dat mobiliteit een belangrijk onderdeel van onze langetermijnstrategie werd.

babbel 2012 zal herinnerd worden als het jaar dat mobiliteit een belangrijk onderdeel van onze langetermijnstrategie werd. Tijd voor n babbel 2012 zal herinnerd worden als het jaar dat mobiliteit een belangrijk onderdeel van onze langetermijnstrategie werd. 50 Telenet Jaarverslag 2012 Markt en activiteiten Telefonie Telefonie

Nadere informatie

Syntens. emarketing Internationaal zakendoen via internet

Syntens. emarketing Internationaal zakendoen via internet Syntens emarketing Internationaal zakendoen via internet Dennis van den Broek Creative Director @ Creactiv inhoud Creactiv, wat is dat? De Creactiv visie E-mail Marketing Marketplaces (Social) Networking

Nadere informatie

From Big Screen to Little Screen

From Big Screen to Little Screen From Big Screen to Little Screen Mobile Marketing in de praktijk Joris Tinbergen / Joost Ligtvoet 10 januari 2006 Filmpje Big screen Little screen BVA Masterclass 3 slide 2 Agenda Kansen voor adverteerder

Nadere informatie

Reclamewijs? Ralf De Wolf Brahim Zarouali Kristien Daems. Da s wijs!

Reclamewijs? Ralf De Wolf Brahim Zarouali Kristien Daems. Da s wijs! Reclamewijs? Ralf De Wolf Brahim Zarouali Kristien Daems Da s wijs! AdLit SBO project (gesponsord door IWT) 4-jarig project: 01.09.2014 31.08.2018 www.adlit.be Onderzoeksteam: You AdLit project = Reclamewijsheid

Nadere informatie

Uitwerking Case Social media-kanalen

Uitwerking Case Social media-kanalen Uitwerking Case Social media-kanalen Naam: Lorianne Hooijmans & Dennis Langeveld Docent: Isolde Sprenkels Groep: B13 1. Facebook Facebook kent de meeste gebruikers op social media. De gebruikers gebruiken

Nadere informatie

LIVE PERFORMANCE. Bijlage Onderzoek Social Media. Sander van de Rijt PTTM22

LIVE PERFORMANCE. Bijlage Onderzoek Social Media. Sander van de Rijt PTTM22 LIVE PERFORMANCE Bijlage Onderzoek Social Media Sander van de Rijt PTTM22 Inhoudsopgave Social Media onderzoek Heesakkers & Daniels bestrating 3 Wat is social media? 3 Voor- en nadelen social media 3 Voordelen

Nadere informatie

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten gezocht open klanten gezocht KLANTEN ZOEKEN VIA INTERNET Wist u dat 8 op 10 Belgen dagelijks het internet gebruikt? En dat de helft daarvan het medium

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Whitepaper: Conversie realiseren door middel van Facebook Advertising

Whitepaper: Conversie realiseren door middel van Facebook Advertising Whitepaper: Conversie realiseren door middel van Facebook Advertising De mogelijkheden van Facebook Advertising binnen de totale online marketingstrategie. Facebook Advertising Met 8,9 miljoen Facebook-gebruikers

Nadere informatie

Telenet Mobiel DNA survey. Opvallende resultaten

Telenet Mobiel DNA survey. Opvallende resultaten Telenet Mobiel DNA survey Opvallende resultaten Het mobiele DNA van de Belgische vrouw Fashion Relaties en seksualiteit Werk en vakantie Algemeen gebruik Waarom dit onderzoek? Telenet is vrij nieuw op

Nadere informatie

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen.

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. Marketing Reset Van dezelfde auteur Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. 2 Marketing Reset Uw reclame gerichter en

Nadere informatie

Video, Social Media en. Internet Marketing

Video, Social Media en. Internet Marketing WHITE PAPER: Hoe bedrijven gebruik maken van nieuwe internet marketing platformen zoals Video, Social Media en Internet Marketing om prospects/leads te werven en deze om te zetten naar klanten Introductie:

Nadere informatie

!"#$%&'()*+,"#"-. 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +"7"#""- 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$<#),"$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)"/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$?

!#$%&'()*+,#-. 70-&6+*%#-!#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +7#- 9#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)$<#),$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$? 23'4)567/84 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$#/'$&#/#$? /01"-20%%+-3&45567$%(8&9!"#$%&'()*+,"#"-. +"7"#""- 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 D)E#'-)F!"#$$%&'($&!")*

Nadere informatie

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Oktober 2013 ONDERWERPEN Managementsamenvatting 2 Introductie 3 Online blijft 4 Waarom is Click-to-Call vandaag de dag relevant? De nieuwe

Nadere informatie

Case 2 start-ups. 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13. Case 2 Start-ups groep 13 1-8

Case 2 start-ups. 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13. Case 2 Start-ups groep 13 1-8 Case 2 start-ups 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13 Case 2 Start-ups groep 13 1-8 Inhoud Interne analyse... 3 Peerby... 3 Over Peerby... 3 Lean

Nadere informatie

Al uw online aankopen in no-time verzekerd met Nsure van Nationale Nederlanden

Al uw online aankopen in no-time verzekerd met Nsure van Nationale Nederlanden Al uw online aankopen in no-time verzekerd met Nsure van Nationale Nederlanden Nsure Met Nsure creëren wij voor Nationale Nederlanden een nieuwe dienst. Een dienst met de potentie om universeel geaccepteerd

Nadere informatie

IP72 Brabants Dagblad. Analyse

IP72 Brabants Dagblad. Analyse IP72 Brabants Dagblad Analyse 01 Organisatie Bij Brabants Dagblad BV werken ongeveer 400 personen, waarvan bijna de helft bij de redactie, 100 bij advertentie-exploitatie, 70 bij oplage en 30 bij overige

Nadere informatie

WHITEPAPER VERDIENMODELLEN

WHITEPAPER VERDIENMODELLEN WHITEPAPER VERDIENMODELLEN Klantgericht ondernemen met een passend verdienmodel Klantgericht ondernemen met een passend verdienmodel Hoe ga jij geld verdienen met je bedrijf? Het is het onderwerp dat de

Nadere informatie

CASE OOSTAPPEN GROEP VAKANTIEPARKEN

CASE OOSTAPPEN GROEP VAKANTIEPARKEN SOCIAL BLUE CASE OOSTAPPEN GROEP VAKANTIEPARKEN LEADS+ 10 oktober 2014 CASE SB-092014-B Oostappen wilde graag groei in het aantal paginalikes en de engagement en activiteit op de pagina, om uiteindelijk

Nadere informatie

vzine, The world at your ears

vzine, The world at your ears Uitgeroepen tot beste concept op het Nationale Uitgevers Congres 2009 vzine, The world at your ears Innovatie in communicatie Met vzine stuur je een gesproken bericht naar de voicemail box (KPN) van duizenden

Nadere informatie

Belbundel. Welkom bij Telfort belbundel

Belbundel. Welkom bij Telfort belbundel Belbundel Welkom bij Telfort belbundel Welkom... 3 Snel starten... 5 Mijn Telfort... 6 Mogelijkheden Mijn Telfort... 6 Belbundel ZZP Zakelijk Beheer... 6 Facturen bekijken... 7 Uw 1 e factuur: eenmalig

Nadere informatie

ROI Driven Internet Marketing. Yonego Affiliate Enquête 2012. Resultaten

ROI Driven Internet Marketing. Yonego Affiliate Enquête 2012. Resultaten ROI Driven Internet Marketing Yonego Affiliate Enquête 2012 Resultaten Maart 2013 INHOUDSOPGAVE INLEIDING... 3 SAMENVATTING... 4 VRAAG 1 SINDS WANNEER BENT U ACTIEF ALS AFFILIATE?... 6 VRAAG 2 HOEVEEL

Nadere informatie

16 TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE E-MAIL MARKETINGCAMPAGNE

16 TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE E-MAIL MARKETINGCAMPAGNE 16 TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE E-MAIL MARKETINGCAMPAGNE 1. Bepaal uw e-mail marketing strategie Wat wilt u bereiken met uw e-mail marketingcampagne? Wilt u naamsbekendheid creëren, de verkoop van een product

Nadere informatie

Samenvatting SpinAwards Interactieve Marketing Monitor 2005

Samenvatting SpinAwards Interactieve Marketing Monitor 2005 Samenvatting SpinAwards Interactieve Marketing Monitor 2005 december 2005 Stichting SpinAwards / RM Interactive Overname uit dit rapport is toegestaan, mits met bronvermelding: SpinAwards Interactieve

Nadere informatie

MarianSpier. Manager Content & Communicatie International coördinator SBC Afstudeerbegeleider

MarianSpier. Manager Content & Communicatie International coördinator SBC Afstudeerbegeleider MarianSpier Manager Content & Communicatie International coördinator SBC Afstudeerbegeleider Studie Communicatie en designmanagement Didactiek, pedagogiek Organisatiepsychologie Werk Communicatie adviseur

Nadere informatie

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Samenvatting Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Deze samenvatting gaat over hoofdstuk 4; eerst publiceren dan filteren,

Nadere informatie

Facebook voor beginners: aan de slag met een Facebook Bedrijvenpagina.

Facebook voor beginners: aan de slag met een Facebook Bedrijvenpagina. Facebook voor beginners: aan de slag met een Facebook Bedrijvenpagina. Auteur: Alle rechten voorbehouden 2012 Inhoud Introductie... 3 Wat is een bedrijvenpagina eigenlijk?... 4 Het aanmaken van een Facebook

Nadere informatie

25 redenen om te starten met social media - Sven Van Santvliet blogger op Hypoconnect - www.hypoconnect.be

25 redenen om te starten met social media - Sven Van Santvliet blogger op Hypoconnect - www.hypoconnect.be 25 redenen om te starten met social media Over de zin en onzin van social media is al veel geschreven. Waarom besteden wij er dan nog een whitepaper over? Omdat we ervan overtuigd zijn dat het een communicatiekanaal

Nadere informatie

Online marketing. College 4

Online marketing. College 4 Online marketing College 4 Tot nu toe Hebben we gekeken naar het ontstaan van web 2.0. Hebben we bekeken hoe het web 2.0 landschap eruit ziet. Hebben we bekeken wat web 2.0 betekent voor beslissingsprocessen

Nadere informatie

Korte beschrijving van het project Inhoud van dit document Contactinformatie Team: Email: Telefoon: Persinformatie

Korte beschrijving van het project Inhoud van dit document Contactinformatie Team: Email: Telefoon: Persinformatie SpaceBillboard Onze missie is om mensen te inspireren en ruimtevaartonderzoek te steunen, door het eerste reclamepaneel ooit in de ruimte te lanceren. Korte beschrijving van het project SpaceBillboard

Nadere informatie

Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce'

Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce' Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce' 1 Digitale adoptie van Belgische KMO s Digitale economie G20 + 8% 963 K KMO s in België 2 Legal 3 Online markt

Nadere informatie

NEW! Nokia 5800 xpressmusic De eerste Nokia-gsm met touchscreen. Connecting People

NEW! Nokia 5800 xpressmusic De eerste Nokia-gsm met touchscreen. Connecting People Connecting People NEW! Nokia 5800 xpressmusic De eerste Nokia-gsm met touchscreen Blader gemakkelijk door het menu met uw vinger of stylus. Surf en e-mail via onze wifihotspots of mobiele breedband. Geniet

Nadere informatie

MailPlus. Kennissessie ism Van IJzendoorn

MailPlus. Kennissessie ism Van IJzendoorn MailPlus Kennissessie ism Van IJzendoorn Agenda 1 2 3 4 5 6 7 WIE IS MAILPLUS / WAAR STAAN WE VOOR? Van IJzendoorn en MAILPLUS WAT IS E-MAIL MARKETING E-MAIL & MOBILE DO S & DON TS HOE ZET IK HET GOED

Nadere informatie

Het Mobiele Web Waarom is dit belangrijk voor het mkb en in het bijzonder voor uw bedrijf

Het Mobiele Web Waarom is dit belangrijk voor het mkb en in het bijzonder voor uw bedrijf Het Mobiele Web Waarom is dit belangrijk voor het mkb en in het bijzonder voor uw bedrijf OpJeFoon om uw klanten te bereiken: altijd en overal. Bent u klaar voor het Mobiele Web? Technologie ontwikkelt

Nadere informatie

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media November 2011

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media November 2011 Jongeren en media Jongeren en media s t u d i e November 2011 Agenda 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. Media-uitrusting (thuis, in eigen kamer) 4. Kijkgedrag (individueel of sociaal gebeuren) 5. Ouderlijk

Nadere informatie

Call Tracking. Slimme marketingbeslissingen maakt u op basis van complete data. AdCalls

Call Tracking. Slimme marketingbeslissingen maakt u op basis van complete data. AdCalls Call Tracking Slimme marketingbeslissingen maakt u op basis van complete data. AdCalls September 2015 1 INLEIDING Online conversies en de kanalen waarvan ze afkomstig zijn, worden precies gemeten door

Nadere informatie

77 De. facts & figures. het bereik van ons portfolio staat

77 De. facts & figures. het bereik van ons portfolio staat Hot Pink Media blijft zich als online blogger/influencers netwerk met een bereik van 8,6 miljoen per maand continue ontwikkelen. Met de lancering van het mannenlabel & ons travel channel verbreed Hot Pink

Nadere informatie

Verbeter de upselling. Emailmarketing met de Alletha Mailingtool

Verbeter de upselling. Emailmarketing met de Alletha Mailingtool Verbeter de upselling Emailmarketing met de Alletha Mailingtool Brochure: Alletha Mailingtool Versie: 6 uit 2011 introductie Bedankt voor uw interesse in Alletha Mailingtool en de mogelijkheden die het

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

Onderwerp: Social Media Naam: Anton Simion : V4A & Job Vaarhorst : V4B Docent: I. van Uden

Onderwerp: Social Media Naam: Anton Simion : V4A & Job Vaarhorst : V4B Docent: I. van Uden http://www.appsmaken.nl/wp- content/uploads/socialmedia_intro.jpg Onderwerp: Social Media Naam: Anton Simion : V4A & Job Vaarhorst : V4B Docent: I. van Uden 2 Inhoudsopgave - Voorwoord - Inleiding - Deelvragen

Nadere informatie

BEZINT VOOR GE U BINDT

BEZINT VOOR GE U BINDT BEZINT VOOR GE U BINDT telefoon, gsm, internet, tv: durf vergelijken! Welk soort gebruiker bent u? Bepaal stap voor stap uw gebruikersprofiel. Vooraleer u de aanbiedingen van de verschillende telecomoperatoren

Nadere informatie

Guy Coenen. 10 Tips om online geld te verdienen met freelance thuiswerk

Guy Coenen. 10 Tips om online geld te verdienen met freelance thuiswerk Guy Coenen 10 Tips om online geld te verdienen met freelance thuiswerk 2015 Inleiding Hoe kun je van huis uit geld verdienen met je computer? Wat zijn de beste manieren om freelance bij te verdienen? In

Nadere informatie

E-communicatie In dit hoofdstuk zul je het volgende leren:

E-communicatie In dit hoofdstuk zul je het volgende leren: OHT 17.1 E-communicatie In dit hoofdstuk zul je het volgende leren: Het belang van internet en andere nieuwe media als interactieve communicatiemiddelen Het onderscheid tussen de diverse instrumenten van

Nadere informatie

Online marketing succesvol inzetten: content strategie

Online marketing succesvol inzetten: content strategie WHITEPAPER Content strategie & lead nurturing Online marketing succesvol inzetten: content strategie De opzet van de online marketing aanpak is voor veel marketing managers een lastig te visualiseren geheel.

Nadere informatie

The Future of Advertising. Dinsdag 8 september 2015

The Future of Advertising. Dinsdag 8 september 2015 Van harte welkom op de workshop The Future of Advertising Dinsdag 8 september 15 8/9/15 Deliverables AdLit project: Departement Marketing Kristien Daems Prof. dr. Patrick De Pelsmacker Overzicht presentatie

Nadere informatie

Mobile & Shopping on demand. De nieuwe rol van de mobiele telefoon. tradedoubler.com

Mobile & Shopping on demand. De nieuwe rol van de mobiele telefoon. tradedoubler.com Mobile & Shopping on demand De nieuwe rol van de mobiele telefoon tradedoubler.com Mobiele kanalen voor affiliate marketing vernieuwen de winkelervaring in Europa, door de connected consumers (online actieve

Nadere informatie

Rob van Stuivenberg. 23 januari 2005

Rob van Stuivenberg. 23 januari 2005 Young Votes KLO Informatie & advies Rob van Stuivenberg 23 januari 2005 Onderzoeksverantwoording Young Votes uitgevoerd door De Vos en Jansen uit Nijmegen Online onderzoek onder 520 jongeren van 15-34

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

DM3 Ratecard - Laatste update: 14 oktober 2014. Performance. Bereik top 10

DM3 Ratecard - Laatste update: 14 oktober 2014. Performance. Bereik top 10 DM3 Ratecard - Laatste update: 14 oktober 2014 Deze ratecard bestaat uit zes blokken. Wij hanteren drie verschillende advertising pakketten; Thema, Performance en RTB. Deze pakketten maak je compleet met

Nadere informatie

Marketing in onzekere tijden

Marketing in onzekere tijden [Esc] sluit dit document over dit document ROI=E² email dit document Een recessie betekent voor veel bedrijven bezuinigen op de uitgaven. In het bijzonder wordt de knip vaak geplaatst op de marketing-uitgaven.

Nadere informatie

Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang

Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang Wij kiezen er heel bewust voor om bepaalde digitale media te gebruiken, maar de interactie met de Pedagogisch medewerker is

Nadere informatie

Bereik meer! Met mobiel adverteren 2013 >>

Bereik meer! Met mobiel adverteren 2013 >> Bereik meer! Met mobiel adverteren 2013 >> Altijd en overal online Gebruik van smartphone in de lift Mensen zijn liever een dag zonder tv dan een dag zonder smartphone. Waar de gebruiker ook is, mobiel

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 februari 2012

PERSBERICHT Brussel, 24 februari 2012 PERSBERICHT Brussel, 24 februari 12 STEEDS MEER BELGEN HEBBEN TOEGANG TOT INTERNET In 11 had 77% van de huishoudens internettoegang, meestal via breedband. Dat blijkt uit de resultaten van de ICT enquête

Nadere informatie

Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen

Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen Vandaag de dag heb je verschillende media ter beschikking om je doelgroep te bereiken. Maar welk medium kies je? Dat hangt af van je doel, doelgroep en de context

Nadere informatie

Microsoft Advertising Tariefkaart

Microsoft Advertising Tariefkaart Microsoft Advertising Tariefkaart Microsoft Advertising is al bijna 15 jaar actief over de volle breedte van het digitale medialandschap. Via onze krachtige reeks digitale mediamerken bereiken wij maandelijks

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Filosofie 3 Postmoderne mediaconsumptie. Kind of minivolwassene?

Filosofie 3 Postmoderne mediaconsumptie. Kind of minivolwassene? Filosofie 3 Postmoderne mediaconsumptie Kind of minivolwassene? Marlou Kemperman Klas Com3b S1007734 Juni 2009 Mark Eckhart Korte samenvatting Kinderen worden steeds meer blootgesteld aan reclame en marketing

Nadere informatie

MOBICROSS NETWERK MEMBER VOORWAARDEN

MOBICROSS NETWERK MEMBER VOORWAARDEN MOBICROSS NETWERK MEMBER VOORWAARDEN HOOFDSTUK III - COMMISSIE OVERZICHT NETWERK MEMBER Dit hoofdstuk III Commissie overzicht Netwerk Member maakt onderdeel uit van de MOBICROSS Netwerk Member Voorwaarden.

Nadere informatie

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Voor bedrijven en organisaties www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Ieder communicatiemiddel heeft een eigen effect. Het is belangrijk te bepalen welke communicatiemiddelen

Nadere informatie

Recruitment viral: documentatie

Recruitment viral: documentatie Silvy Alblas CMD - 0774079 Major: DesignThis! Recruitment viral: documentatie 15 jan 09 INHOUDSOPGAVE: 1. Onderzoek 2. Concept 3. Schetsen 4. Definitief concept ontwerp 5. Bronnen Major: DesignThis! 1

Nadere informatie

MARKTONDERZOEK. Content By Creative ArtWorks BV. Pagina 6 van 18

MARKTONDERZOEK. Content By Creative ArtWorks BV. Pagina 6 van 18 MARKTONDERZOEK De markt waarin The Webstarter zich bevindt is de markt van webdevelopment & webdesign. Veel bedrijven hebben al een website, maar je hebt altijd starters, bedrijven die toe zijn aan een

Nadere informatie

Hyves handleiding voor de Groenteman

Hyves handleiding voor de Groenteman Hyves handleiding voor de Groenteman In deze speciale Hyves handleiding voor de groenteman leest u informatie over wat dit sociale medium precies inhoudt en hoe u als groente en/of fruitspecialist Hyves

Nadere informatie

Paywalls anno 2013 Of hoe uitgevers langzaam anders leren denken

Paywalls anno 2013 Of hoe uitgevers langzaam anders leren denken Uitgeef intelligence Paywalls anno 2013 Of hoe uitgevers langzaam anders leren denken Whitepaper op basis van onderzoek onder (online) uitgevers juni 2013 > Samenvatting Uitgeef intelligence Van procesindustrie

Nadere informatie

Inhoud. Inhoud 3 VoorwoorD 5 Methodologie 6. Colofon 54. Inhoud

Inhoud. Inhoud 3 VoorwoorD 5 Methodologie 6. Colofon 54. Inhoud Inhoud Inhoud Inhoud 3 VoorwoorD 5 Methodologie 6 MEDIABEZIT EN -GEBRUIK 8 MOBIEL INTERNET 12 SOCIALE MEDIA 18 NIEUWS EN INFORMATIE 26 MUZIEK EN VIDEO 32 GAMING 36 MEDIA EN SEKSUALITEIT 40 DIGITALE STRESS

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft.

1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 8 november 2006 1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft.

Nadere informatie

1. Persoonlijke informatie

1. Persoonlijke informatie 1. Persoonlijke informatie Dit is een anonieme enquête. Om mee te doen hoeft u geen naam of contactgegevens in te vullen. Wilt u meedingen naar de Samsung Galaxy Tab dan kunt u aan het eind van deze enquête

Nadere informatie

Our Mobile Planet: Nederland

Our Mobile Planet: Nederland Our Mobile Planet: Nederland Inzicht in de mobiele consument Mei 2012 Overzicht Smartphones zijn een onlosmakelijk onderdeel van ons dagelijks leven geworden. De marktpenetratie van smartphones is gestegen

Nadere informatie

Onderzoek: Het gebruik van Social Media in bibliotheken

Onderzoek: Het gebruik van Social Media in bibliotheken Onderzoek: Het gebruik van Social Media in bibliotheken Persoonlijk gebruik van Social Media is de afgelopen jaren explosief gestegen. Op professioneel vlak worden Social Media gezien als een nieuwe manier

Nadere informatie

Het magazine In het hart van de burger

Het magazine In het hart van de burger Het magazine In het hart van de burger POWER 9 Belgen op 10 lezen een betalend magazine 1 175 miljoenen magazines worden jaarlijks gekocht Gem. leestijd: 54 min. (specialised magazine: 74 min.) Een magazine

Nadere informatie

Ecreation presenteert. The Interactive Agent for IM Networks

Ecreation presenteert. The Interactive Agent for IM Networks Ecreation presenteert The Interactive Agent for IM Networks Interactive Agent Een Interactive Agent ook wel Chatbot genoemd opereert op een Instant Messaging platform en is door iedereen, kosteloos te

Nadere informatie

Whitepaper Mailtomarket

Whitepaper Mailtomarket Whitepaper Mailtomarket Inleiding Ik heb al een digitale nieuwsbrief moet ik dit lezen? Als u uw relaties directer en specifieker wilt benaderen met informatie die bij hen past, dan is e-mailmarketing

Nadere informatie

THE OTHER SIDE OF THE GAME. Product Placement and Sponsor Voorstel

THE OTHER SIDE OF THE GAME. Product Placement and Sponsor Voorstel THE OTHER SIDE OF THE GAME Product Placement and Sponsor Voorstel A Mediatisation of Sport, Fashion, Entertainment and Education. SEYA COMPANY Unlock the Other Side of the Game The Other Side of the Game

Nadere informatie

Mobile Marketing Monitor 2013

Mobile Marketing Monitor 2013 Mobile Marketing Monitor 2013 Even voorstellen... Working in Mobile Marketing & - Advertising industry since 2005 Co-autor Handboek Online ` Marketing Uitgeverij NoordHoff) Manager of Linkedin Group: Mobile

Nadere informatie

DEFINITIEVE ANTWOORDEN

DEFINITIEVE ANTWOORDEN DEFINITIEVE 1 ONDERDEEL 2 VRAGEN BIJ CASE De nieuwe digitale strategie van NRC Onderbouw uw antwoord met theorie en modellen uit de bestudeerde literatuur. Vraag 1 (max. 8 punten) De commerciële mogelijkheden

Nadere informatie

Hoe wordt KPN Top of Mind bij jonge mensen die gaan verhuizen?

Hoe wordt KPN Top of Mind bij jonge mensen die gaan verhuizen? Hoe wordt KPN Top of Mind bij jonge mensen die gaan verhuizen? Prijzengeld: 5000,- Deadline: 21 februari 2010 Introductie KPN is de toonaangevende leverancier van telecommunicatie- en ICT-diensten in Nederland

Nadere informatie

Facebook privacy zelf instellen

Facebook privacy zelf instellen 1 Facebook privacy zelf instellen Web Oppep maart 2013 2 Inhoudsopgave Inleiding... 3..even stilstaan bij wat we aan het doen zijn.... 3 Het product van Facebook... 3 Afschermen voor vreemden... 3 Weggeven

Nadere informatie

Eerste stappen met Red Bull MOBILE

Eerste stappen met Red Bull MOBILE Eerste stappen met Red Bull MOBILE Herlaadkaart 9033536 03/2011 Joel Roelants / XXX Duik in de Wereld van Red Bull. Red Bull MOBILE is veel meer dan een herlaadkaart. Jij en je Red Bull MOBILE-vrienden

Nadere informatie

Google Site Search De websitezoekfunctie van Google voor uw organisatie

Google Site Search De websitezoekfunctie van Google voor uw organisatie Google Site Search Datasheet Google Site Search De websitezoekfunctie van Google voor uw organisatie Google Site Search Ga voor meer informatie naar: http://www.google.com/enterprise/search/ Wat u ontvangt

Nadere informatie

Analyse glasvezel in de buurtschappen

Analyse glasvezel in de buurtschappen Analyse glasvezel in de buurtschappen De enquête is verstuurd naar + 2.500 adressen. Hiervan zijn 1.125 enquêtes teruggekomen. Deze enquêtes zijn door bedrijven en particulieren. Bij het verwerken kwam

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4

Inhoudsopgave. 1. Kengetallen 3. 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 Inhoudsopgave 1. Kengetallen 3 2. DM Barometer 4 2.1. Onderzoeksopzet 4 2.2. Respondenten 4 3. Dialoogmarketingbudget 5 3.1. Percentage dialoogmarketing binnen het marketingbudget 5 3.2. Dialoogmarketingbudget

Nadere informatie

Experience Tracker is de eerste praktische tool op dit vlak in Vlaanderen en vermoedelijk ook in Europa. Deze tool zal zorgen dat:

Experience Tracker is de eerste praktische tool op dit vlak in Vlaanderen en vermoedelijk ook in Europa. Deze tool zal zorgen dat: De opportuniteit In de huidige productmaatschappij hebben consumenten doorgaans de keuze uit een ruim assortiment producten om een bepaalde behoefte te bevredigen. Bijgevolg is het product op zich niet

Nadere informatie

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Georges Dockx DE JUISTE MARKETING Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Uitgegeven door Georges Dockx in samenwerking met BOEK MAKERIJ.be D/2015/Georges Dockx, auteur-uitgever

Nadere informatie