Attract. Retain. and. Handboek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Attract. Retain. and. Handboek 2007-2009"

Transcriptie

1 Attract and Retain Handboek

2 Lifelong Learning Programme Grundtvig Multilateral Project AaR Attract and Retain Llp nl-GRUNDTVIGGMP Grant Agreement: / Dit project is gefinancierd met ondersteuning van de Europese Commissie. Deze publicatie geeft de mening van de auteurs weer en de Europese Commissie is niet verantwoordelijk voor het gebruik door derden van de informatie in dit handboek. Deelnemende organisaties in het project Ierland: Litouwen: Nederland: Zweden: Westmeath VEC, Athlone VTOS Jonava Adult Education Centre ROC Nijmegen CFL, Centre for Flexible Learning 2

3 Attract and Retain Handboek

4 Inhoudsopgave Introductie Redenen om het ambassadeursmodel te gebruiken Overzicht 1.2 Redenen voor de student om deel te nemen aan de training en activiteiten 1.3 Valkuilen vermijden 1.4 Redenen voor de organisatie om het ambassadeursmodel te gebruiken 1.5 Inzetten van mentoren 1.6 Ambassadeursmodel toepasbaar in andere situaties? 1.7 Conclusie 2. Werving en selectie van ambassadeurs en mentoren Selectie criteria voor ambassadeurs en mentoren 2.2 De werving van ambassadeurs en mentoren 2.3 Opmerkingen bij de selectie 2.4 Problemen bij de werving 3. Training van ambassadeurs en mentoren De training van ambassadeurs 3.2 De mentortraining 3.3 Het trainen van mediavaardigheden 3.4 De videotraining 4. Activiteiten van ambassadeurs en mentors Eerste activiteiten voor ambassadeurs (geen begeleiding nodig) 4.2 Een video van de ambassadeur maken 4.3 Activiteiten waarvoor begeleiding nodig is 4.4 Het begeleiden van een ambassadeur vóór de presentatie 4.5 De ambassadeur als mentor voor nieuwe studenten Bijlage A: beoordelingssysteem...24 Bijlage B: casestudies...25 Bijlage C: contracten...29 Bijlage D: E portfolio...30 Bijlage E: portfolio...31 Bijlage F: presentatiebewijs...32 Woordenlijst

5 Introductie In dit handboek vindt u een beschrijving van een vernieuwend model voor ambassadeurs en mentoren dat gebruikt kan worden in de volwasseneneducatie in heel Europa en dat ook toegepast kan worden in andere (leer)situaties zoals bijvoorbeeld leerwerkplaatsen, beroepseducatie, bedrijven of de gezondheidszorgsector. De partnerlanden Ierland, Litouwen, Nederland en Zweden hebben in het internationale project AAR (Attract And Retain) een systematisch ambassadeursmodel ontwikkeld dat getest en aangepast is. Het model wordt beschreven in de volgende hoofdstukken: 1. De motivatie voor het gebruik van het ambassadeursmodel 2. Werving en selectie van ambassadeurs en mentoren 3. Training van ambassadeurs en mentoren 4. Activiteiten van ambassadeurs en mentoren Bijlagen: - Beoordelingssysteem - Casestudies - Contracten - E portfolio - Portfolio - Presentatiebewijs - Woordenlijst De leden van de projectgroep beschreven. Deze vaardigheden kunnen geleerd worden in de ambassadeurs- of mentortraining. Het laatste hoofdstuk beschrijft de verschillende activiteiten die ambassadeurs of mentoren kunnen ondernemen. Het ambassadeurs- en mentormodel is een cyclisch model. Er worden steeds weer nieuwe ambassadeurs en mentoren opgeleid, het proces gaat door. De hoofdstukken kunnen onderling verwisseld worden als dat voor de organisatie beter uitkomt. Met de volgorde van de hoofdstukken beogen we de opbouw van een stap voor stap handleiding voor een optimaal gebruik van het model. Op de eerste plaats worden de voordelen van het gebruik van het ambassadeursmodel uiteengezet en de mogelijke valkuilen van dit model. In het volgende hoofdstuk wordt het werven en selecteren van ambassadeurs en mentoren beschreven. De partners van het project hebben verschillende manieren voor werving en selectie toegepast. De instellingen die dit ambassadeursmodel ook willen gebruiken, kunnen kiezen welke manier van werven en selecteren voor hen het meest geschikt is. In hoofdstuk 3 worden de speciale vaardigheden die ambassadeurs en mentoren nodig hebben voor hun taken, 5

6 1. Redenen om het ambassadeursmodel te gebruiken 1.1 Overzicht Het ambassadeursmodel is een effectieve manier om volwassen studenten te werven en vast te houden in allerlei sectoren en niveaus van het volwassenenonderwijs. Of er nu veel of weinig gebruik gemaakt wordt van volwasseneneducatie in uw land, het ambassadeursmodel is een goede manier om moeilijk bereikbare volwassenen aan te trekken. Twee Nederlandse ambassadeurs praten over hun ervaringen als ambassadeur Het kan studenten ook motiveren als ze verder gaan met hun studie en doorstromen naar een hoger niveau. Het helpt uw instelling contact te maken met andere organisaties en aan te sluiten bij een breder netwerk. Maar bovenal worden door het ambassadeursmodel sleutelvaardigheden ontwikkeld en het gevoel van eigenwaarde versterkt. Uw student zal zijn dagelijkse problemen anders ervaren en door het toegenomen zelfvertrouwen leidt dit op lange termijn tot gunstige effecten voor de maatschappij, omdat deze persoon een productievere en gelukkigere burger wordt die zijn bijdrage levert aan de maatschappij! Het model is tevens een goede manier om bepaalde vaardigheden te ontwikkelen. De vaardigheden om een vraaggesprek te voeren, zich te presenteren en om zelfverzekerd te communiceren, kan de student ook op andere gebieden van zijn leven toepassen. Deze benadering is gebruikt in vele verschillende situaties met verschillende groepen studenten. 1.2 Redenen voor de student om deel te nemen aan de training en activiteiten De studenten zijn de sleutel tot het succes van het ambassadeursmodel. Daarom moet het model zodanig gepresenteerd worden, dat de deelname van de ambassadeurs zeker is en dat hun duidelijk wordt wat het hen persoonlijk oplevert. In de woorden van deze ambassadeur zijn de voordelen duidelijk: Mijn zelfvertrouwen groeide toen ik me realiseerde dat ik niet bang was om te leren, toen ik op school was deed ik nooit echt mijn best, maar nu zie ik dat het de moeite waard is om te leren. Ik had nog nooit in mijn leven iets bereikt, maar toen het goed ging met de examens en het houden van een toespraak, bleef ik gewoon doorgaan. En: Eerst was ik heel erg bang, maar nu heb ik zelfvertrouwen en heb ik mijn angsten achter mij gelaten. Vaardigheden ontwikkelen Door deelname zullen vaardigheden bij de ambassadeurs meetbaar en voelbaar ontwikkeld worden: Het zelfvertrouwen neemt toe De vaardigheid om mondeling informatie te geven aan kleine of grote groepen neemt toe Het geeft gelegenheid om vaardigheden te ontwikkelen voor het gebruik van videoapparatuur, audioapparatuur of powerpoint om een boodschap over te brengen Door het ambassadeursmodel worden vaardigheden ontwikkeld in het oefenen van (zelf)reflectie, kritisch denken en zelfbewustzijn. 6

7 Terugkoppeling Door deelname raken ook andere studenten betrokken bij het betreffende onderwijsmodel en processen. Doorstroom De ambassadeurs kunnen hun vaardigheden toepassen bij hun verdere studie en op hun werkplek. Ze kunnen hun verworvenheden gebruiken bij verdere carrièrekeuzes of om hun mogelijkheden te verbreden. 1.3 Valkuilen vermijden Het is heel belangrijk om ambassadeurs en mentoren duidelijk te maken wat hun plichten en verantwoordelijkheden zijn en dat hun werk vrijwilligerswerk is. Om te voorkomen dat fotomateriaal niet gebruikt mag worden, is het belangrijk een duidelijk contract te sluiten. (zie bijlage contract). In dit contract staat dat de organisatie de door de cursist gemaakte beelden en teksten kan gebruiken. De ambassadeur of mentor moet geschikt zijn voor zijn taak. Drie Ierse ambassadeurs (links) met de deelnemers van de derde werkbijeenkomst in Ierland De docent/begeleider moet de ambassadeur leren welke technieken en beperkingen er zijn en hem begeleiden en feedback geven voor en na de presentaties. De ambassadeur of mentor moet worden aangemoedigd zijn sterke kanten te gebruiken. Bij presentaties buiten de eigen instelling, zouden de ambassadeurs idealiter verzekerd moeten zijn. Verhalen over de ambassadeurs en hun presentaties in de plaatselijke pers worden bij voorkeur gecontroleerd door hun docent/begeleider of de instelling voor volwasseneneducatie. De docent moet opletten dat de ambassadeurs geen ongepaste informatie geven. 1.4 Redenen voor organisaties om het ambassadeursmodel te gebruiken Het gebruik van ambassadeurs bij pr voor een instelling en haar activiteiten heeft directe en meetbare resultaten. Deelname en motivatie Het is de ervaring van veel van de deelnemende organisaties dat een nieuwe student zich aanmeldt, omdat hij van een huidige of ex-student heeft gehoord over de cursus of de activiteiten van de organisatie. Hoewel dit een natuurlijk proces is, is het ook nuttig en belangrijk om dit proces op zich te bestuderen. Dit is van groot belang bij het werven van deelnemers die moeilijk bereikbaar of weinig gemotiveerd zijn. Het ontwikkelen van overdraagbare vaardigheden Het ambassadeursmodel doet echter meer dan alleen studenten werven en behouden. Terwijl het model vorm kreeg, werd al snel duidelijk dat het ook een goede manier is om een breed scala aan vaardigheden te ontwikkelen. Organisaties hebben manieren ontdekt om het model in te passen in bestaande modellen van toetsing en afsluiting, waarbij de resultaten specifiek en meetbaar waren. 7

8 Vanuit een persoonlijk oogpunt is het nut voor de individuele student immens. Het helpt het zelfvertrouwen en de zelfwaardering te vergroten, waardoor de student er langzaam toe komt om zijn eigen mogelijkheden ten volle te benutten. Individuele trajecten Het gebruik van individuele casestudies kan een goede manier zijn om een individueel traject of leerplan voor een student te ontwikkelen (zie bijlage casestudies). Deelname aan ambassadeursactiviteiten geeft de begeleiders de gelegenheid om de voortgang van studenten op een open en positieve wijze te bekijken en het is een uitstekende manier om zeker te zijn dat potentiële studenten worden geworven en behouden binnen educatie. Het ontwikkelen van promotiemateriaal De bijdrage van studenten aan de ontwikkeling van posters, folders en ander materiaal is erg nuttig geweest voor de instellingen, daar studenten materiaal ontwikkeld hebben dat de doelgroep direct aanspreekt en dezelfde taal spreekt bijvoorbeeld: Onze organisatie voor volwasseneneducatie heeft ook nut gehad van dit project. Wij hebben aansluiting gevonden bij een breder netwerk en we hebben ons kunnen profileren. Hierdoor kunnen wij aansluiten bij andere organisaties en waardevolle banden onderhouden met oud- studenten. 1.5 Inzetten van mentoren We kunnen een mentor definiëren als iemand die nieuwe studenten begeleidt of adviseert. Organisaties vinden het nuttig om studenten te trainen en aan te moedigen om mentor te worden. Dit in de zin dat reeds deelnemende, goed gewende studenten nieuwe studenten begeleiden en helpen. Reflectie De begeleiding kan nieuwe studenten helpen hun cursus te leren kennen vanuit het gezichtspunt van een student. De reeds gesettelde studenten delen hun kennis en ervaringen met nieuwkomers en dit biedt hen zelf weer de gelegenheid om op hun eigen voortgang te reflecteren. Dit heeft voor beide groepen studenten grote meerwaarde. Begeleiden De mentor kan ook informele informatie geven over andere cursussen en mogelijkheden. Vaardigheden De mentor kan ondersteuning bieden bij studievaardigheden, vaardigheden op het gebied van organisatie en van leren studeren. Motivatie Mentors kunnen ook een doorslaggevende rol hebben in het motiveren en stimuleren van nieuwe studenten, zodat ze zich gauw veilig voelen in een groep en niet afhaken. 1.6 Ambassadeursmodel toepasbaar in andere situaties? Het ambassadeursmodel is ook toepasbaar in andere situaties dan onderwijssituaties. In bedrijven, gezondheidszorg, verenigingen, sportclubs etc. kunnen ook ambassadeurs en mentoren ingezet worden om op deze manier nieuwe werknemers of leden te werven en te begeleiden in de eerste fase. De vaardigheden die ambassadeurs en mentoren nodig hebben zijn in alle gevallen communicatievaardigheden. 1.7 Conclusie Door de directe ervaringen van een aantal partnerorganisaties hebben we de ontwikkeling gezien van een model of best practice waarbij ambassadeurs op elk niveau zijn ingezet bij het bevorderen van activiteiten en mogelijkheden op onderwijsgebied. Het belangrijkste is dat alle activiteiten vanuit de studenten zelf komen. De activiteiten worden ontwikkeld naar gelang de individuele behoefte en competenties. 8

9 Enkele Nederlandse ambassadeurs van het ROC Nijmegen Dit is een grondbeginsel in de volwasseneneducatie. Het ambassadeursmodel is niet voorgeschreven maar individueel, flexibel en geleid door studenten. Het houdt er rekening mee dat een persoonlijke context diep verankerd is maar, dat door aanmoediging sociaal gezien een enorme verandering kan plaatsvinden voor de ambassadeur, zijn familie, de plaatselijke gemeenschap en uiteindelijk ook voor de maatschappij. De activiteiten zouden niet gebruikt moeten worden op taakgerichte wijze, maar eerder als een overdraagbaar model een model dat geschikt is voor veel verschillende studenten en doelgroepen. Deze doelgroepen variëren van moeilijk bereikbare studenten, studenten die hun opleiding niet afgemaakt hebben, buitenlanders, gastarbeiders tot moeilijk lerende volwassenen. flexibele manier op te nemen binnen de organisaties en op het niveau van de individuele student kan het een effectief middel zijn met vele voordelen. Deze voordelen variëren van de grote persoonlijke ontwikkeling van het individu tot het behouden van iemand voor educatie of bedrijf. Erin slagen mensen vast te houden en hen te motiveren om iets te bereiken kan uiteindelijk alleen maar leiden tot hogere productiviteit en een grotere bijdrage zijn voor de maatschappij in het algemeen. Door hun betrokkenheid bij de activiteiten hebben de ambassadeurs persoonlijk een groot leerproces ervaren en het heeft hun sleutelvaardigheden direct en meetbaar verbeterd. Het heeft organisaties in staat gesteld om contacten te leggen en te onderhouden met een groter netwerk. Het is mogelijk om elementen van dit model op een 9

10 2. Selectie en werving van ambassadeurs en mentoren 2.1 Selectie criteria voor ambassadeurs en mentoren De eerste stap naar invoering van het ambassadeursprogramma in de volwasseneneducatie is de selectie van ambassadeurs. Hoewel de selectiecriteria van land tot land, afhankelijk van de plaatselijke omstandigheden, verschillen kunnen er toch gemeenschappelijke tendensen worden onderscheiden. Geselecteerde ambassadeurs zijn mensen die bereid en in staat zijn deel te nemen aan het programma. Zowel vroegere als huidige succesvolle studenten kunnen ambassadeur worden. Vroegere studenten kunnen heel behulpzaam zijn door volwassenen met leerachterstanden aan te moedigen deel te nemen aan de cursussen en door aan nieuwe studenten hun eigen positieve leerervaringen te vertellen, voorkomen dat zij voortijdig hun opleiding afbreken. Ook zittende studenten die door opnieuw te zijn gaan leren positieve veranderingen in hun leven ervaren, kunnen succesvol zijn in het werven en het vasthouden van nieuwe studenten. Studenten die actief betrokken zijn bij alle aspecten van de leeromgeving (instellingactiviteiten, enz.) hebben de meeste kans om succesvolle ambassadeurs te worden. De geselecteerde studenten moeten beschikken over bepaalde persoonlijke kwaliteiten of bereid zijn die te ontwikkelen, zoals: Empathie Enthousiasme Zelfvertrouwen Betrouwbaarheid Geschikte mondelinge taalvaardigheid Bereidheid te leren Integriteit Onafhankelijkheid Stabiele persoonlijkheid In het openbaar durven spreken Openheid Bereidheid om ambassadeur of mentor te zijn In individuele gevallen echter kunnen studenten die niet over alle genoemde kwaliteiten beschikken ook Ambassadeurs van Jonava Adult Education Centre (Lithuania) geselecteerd worden. Bijvoorbeeld studenten met zwakkere communicatieve vaardigheden die toch op een oprechte manier hun aangrijpende levensverhaal kunnen vertellen en de positieve veranderingen in hun leven kunnen aangeven, kunnen zeer overtuigend zijn. Hoewel het selecteren van ambassadeurs soms spontaan en op individueel initiatief gebeurt, zijn er ook meer formele methodes. Zo kan een docent een ambassadeur selecteren voor een specifieke taak of een specifiek leerdoel of resultaat. Een organisatie of een docent kan een ambassadeur van een bepaald geslacht of met een specifieke sociale of culturele achtergrond kiezen voor een specifiek doel. Indien de ambassadeursactiviteiten onderdeel vormen van het beoordeling- of certificeringsysteem, wordt het selectieproces universeel en meer uitgebreid. 2.2 Werving van ambassadeurs en mentoren In deze paragraaf worden de ervaringen met het werven van ambassadeurs in vier landen (Nederland, Ierland, Zweden en Litouwen) beschreven. Nederland In Nederland zijn de geselecteerde ambassadeurs onder te verdelen in 4 groepen: Ambassadeurs voor nt1 cursussen Ambassadeurs voor cursussen voor sociale vaardigheden (budgetteren, opvoedingscursus) Ambassadeurs voor nt2 cursussen Ambassadeurs als mentoren 10

11 Het wervingsproces voor ambassadeurs voor nt1 cursussen was als volgt: De cursus werd aangekondigd in alle nt1 cursusgroepen. In drie nt1 cursusgroepen werd een presentatie gegeven door een ambassadeur en de docent. Er werd een informatiebijeenkomst georganiseerd voor zes geïnteresseerde studenten. De ambassadeurscursus begon met 3 studenten. Omdat de werving uitgevoerd werd door verschillende docenten was er geen eenheid in de Drie Nederlandse ambassadeurs wervingsprocedure. Wel werd steeds de nadruk gelegd op het optreden in het openbaar en op de ontwikkeling van persoonlijke communicatieve vaardigheden. Voor toekomstige selectiecriteria werden verschillende sleutelvaardigheden vastgesteld, zoals motivatie, dat wil zeggen bereidheid te werken aan persoonlijke ontwikkeling en (negatieve) persoonlijke ervaringen te delen en te praten over gevoelens van schaamte. Ook kwaliteiten als empathie en spreekvaardigheid werden genoemd als belangrijk om te ontwikkelen. Ambassadeurs voor de cursussen voor sociale vaardigheden (budgetteren, opvoedingscursus) werden door de docent geselecteerd. De docent gaf een presentatie over de vereiste activiteit van de ambassadeur: een radio interview. Tijdens de cursus werd aan studenten gevraagd of zij ambassadeurs wilden worden. Deze selectie verliep goed omdat het opleidingsniveau van de studenten relatief hoog was en studenten weinig of geen speciale training nodig hadden. Het doel van ambassadeurs van de derde groep is allochtonen te begeleiden in de Nederlandse samenleving, deel te nemen aan het zgn. buddy project, - een project speciaal voor vrouwen die moeten naturaliseren. De docent gaf uitleg over het Buddy project en vroeg aan studenten of ze deel wilden nemen. De werving voor ambassadeurs die als mentor optreden verliep als volgt: eerst vertelden de projectleiders aan de nt1 ambassadeurs dat zij een mentor training hadden ontwikkeld. De ambassadeurs waren erg enthousiast over die training. Zij wilden de training graag volgen en beschouwden het als de volgende stap in hun ontwikkeling als ambassadeurs. Later vertelden de nt1 docenten hun studenten over het mentor trainingsprogramma en stimuleerden geschikte studenten de training te gaan volgen. Ook gaven zij de studenten een flyer met informatie over de training. Ierland In Ierland onderscheiden we de volgende drie categorieën ambassadeurs: Ambassadeurs voor het aantrekken van jonge mannelijke studenten Ambassadeurs voor het aantrekken van laaggeletterde volwassen studenten Ambassadeurs als blijvende stimulans voor zittende studenten Het doel van de eerste groep is het aantrekken van jonge mannelijke studenten om onderwijs te volgen. Voor deze ambassadeurs werden formele wervingsmethodes gebruikt. Als onderdeel van een communicatiecursus kregen studenten de keus uit een aantal projecten. Eén daarvan was het vertellen van hun eigen levensverhaal. Meer dan de helft van de studenten koos hiervoor. Met de presentatie van hun verhaal aan hun klasgenoten verzamelden zij punten voor beoordeling op landelijk niveau. Een student bood vrijwillig aan zijn verhaal te vertellen tijdens de uitreiking van de certificaten, waarbij vrienden, familie, vip s en de pers aanwezig waren. De student stemde ook in met een radio-interview tijdens een nationaal festival voor volwasseneneducatie. 11

12 Zweden Tijdens een bijeenkomst van docenten van het CFL werd gediscussieerd over mogelijke toekomstige ambassadeurs. Zij stelden een lijst met namen op en namen contact op met de studenten. Docenten en instellingleiders namen contact op met de potentiële ambassadeurs en uit 15 kandidaten werden 8 ambassadeurs geselecteerd. Er werd een bijeenkomst georganiseerd en daarna brachten zij twee dagen door op een conferentieoord waar zij zich konden voorbereiden op interviews die op video opgenomen en bewerkt werden. Er werd gekozen voor drie verschillende manieren van het vertellen van levensverhalen: Een standaard interview waarbij een projectleider een ambassadeur interviewde Een gesprek of discussie tussen ambassadeurs Een ambassadeur die vrijuit zijn verhaal vertelt De Ierse ambassadeur Sharon Een ambassadeur die deelnam aan het tweede programma (het aantrekken van laaggeletterden) was zelf alfabetiseringscursist. Zij ontwikkelde haar vaardigheden en werd getraind tot vrijwilliger en nu leert zij een andere volwassene lezen en schrijven op een één op één basis. Haar zelfvertrouwen leidde ertoe dat zij als studentenvertegenwoordiger lid werd van de nationale organisatie tot alfabetisering van volwassenen. Tijdens de nationale week van de alfabetisering van volwassenen vertelde zij haar verhaal op radio en tv. De derde groep ambassadeurs werd geworven met het doel te voorkomen dat nieuwe studenten vroegtijdig uitvallen door gebrek aan zelfvertrouwen. Studenten werden aangemoedigd om op de eerste dag in de klas te komen vertellen hoe zij zich voelden toen zij een jaar geleden met de cursus startten. Speciale aandacht werd besteed aan presentatie en media vaardigheden. Hieraan voorafgaand kregen de ambassadeurs en de projectleiders gelegenheid om te oefenen en te bespreken wat ze voor de camera zouden gaan zeggen. Er werd een ontspannen sfeer gecreëerd en dankzij een goede balans tussen werk en ontspanning was het niet moeilijk de groep twee dagen lang bij elkaar te houden. Litouwen Het doel van het ambassadeursprogramma in Litouwen is mensen die geen certificaten of diploma s van het basisonderwijs of algemeen voortgezet onderwijs hebben, aan te trekken en te behouden. Beide aspecten, dus zowel het aantrekken als het behouden, zijn belangrijk voor het Jonava Adult Education Centre. Bijzondere aandacht wordt besteed aan het behouden van studenten omdat nog steeds veel studenten vroegtijdig de instelling verlaten zonder diploma s van het basisonderwijs of het algemeen voortgezet onderwijs of een jaar moeten herhalen. Daarom is het belangrijk hun motivatie te verbeteren en hen te helpen zich op de opleiding thuis te voelen. In Litouwen zijn twee soorten ambassadeurs geworven: Succesvolle huidige studenten Succesvolle vroegere studenten 12

13 In verschillende groepen van de volwasseneneducatie werd informatie gegeven over het ambassadeursprogramma. Potentiële ambassadeurs werden door de docent geselecteerd en er volgden individuele gesprekken. Studenten werden geïnterviewd om vast te stellen of zij succesvolle ambassadeurs zouden kunnen worden, dat wil zeggen om hun levensverhaal te horen en om hun motivatie en vaardigheden vast te stellen. Het was al eerder opgevallen dat het beter is om met elke student individueel te praten dan de hele groep tegelijk te benaderen. In dit geval voelen studenten zich eerder betrokken in een gesprek; zij schamen zich niet om vragen te stellen. Op de eerste plaats werden studenten aangesproken die actief deelnemen aan activiteiten van de instelling. Sommige verlegen studenten echter, die gewoonlijk niet actief zijn bij deze activiteiten, waren zelfs meer geïnteresseerd in het ambassadeursprogramma dan de actieve studenten en zij werden geselecteerd. Deze studenten hebben natuurlijk wel meer voorbereiding en training nodig dan de eerder genoemde categorie. Om studenten over te halen mee te doen aan het ambassadeursprogramma werden de voordelen van deelname uiteengezet. Bijvoorbeeld de gelegenheid om andere mensen te helpen, persoonlijke ontwikkeling, het verwerven van vaardigheden die kunnen bijdragen tot het behalen van schooldiploma s, ervaring opdoen die vermeld kan worden op het CV van de student en verbeterde kansen op werk in de toekomst. Succesvolle vroegere studenten werden individueel benaderd. Het doel van het ambassadeursprogramma werd uitgelegd en studenten werden uitgenodigd hun succesverhalen te komen vertellen. 2.3 Opmerkingen bij de selectie Voor de werving van ambassadeurs kunnen vele procedures gevolgd worden, maar bij elke procedure moet een stap voor stap benadering in acht genomen worden. Sommige studenten worden liever individueel benaderd en andere krijgen meer vertrouwen bij Lina- de eerste Litouwse ambassadeur deelname aan groepsactiviteiten. De bijdrage van een ervaren ambassadeur kan veel voordeel opleveren bij de eerste benadering in de werving van nieuwe ambassadeurs. Het is belangrijk om ambassadeurs aan te trekken met verschillende levensverhalen en achtergronden. 2.4 Problemen bij de werving Veel volwassenen vinden het erg moeilijk in het openbaar te spreken en dit geldt vooral voor volwassenen die vroegtijdig de school verlaten hebben. Een persoonlijke ervaring beschrijven is soms veel moeilijker dan iets over een theoretisch onderwerp vertellen. Sommige ambassadeurs hebben weinig tijd om ambassadeursactiviteiten uit te voeren, omdat ze bijvoorbeeld opvoeder, mantelzorger zijn of werk hebben. 13

14 3. Training van ambassadeurs en mentoren In dit hoofdstuk vindt u een beschrijving van de verschillende ambassadeurstrainingen. De ambassadeurstraining voor studenten die anderen informatie geven over hun levensverhaal en over het belang om weer onderwijs te gaan volgen. Het doel van het geven van deze informatie is meer studenten werven. Deze training is ontwikkeld in Ierland en Litouwen. De ambassadeurstraining voor mentoren. Deze studenten begeleiden nieuwe studenten zodat die zich op hun gemak voelen aan het begin van de cursus, ze vertellen hun eigen verhaal. Het doel van het inzetten van mentoren is: nieuwe studenten vast te houden in het onderwijs, zodat ze niet afhaken. Deze training is ontwikkeld in Nederland. De training van mediavaardigheden: leren spreken voor de radio. Deze training is ontwikkeld in Ierland en Litouwen. De videotraining. Sommige ambassadeurs hebben een videotraining gevolgd. Het doel van deze training is dat ambassadeurs hun verhaal kunnen vertellen voor de camera. De film of dvd kan gebruikt worden voor informatieve doeleinden. Deze training is ontwikkeld in Zweden. Als u één van deze trainingen wilt gebruiken voor uw eigen studenten, kunt u ook bepaalde gedeeltes kiezen van de training of de lessen. De oefeningen hebben verschillende niveaus zodat u het niveau kunt kiezen dat bij uw cursist past. Niet elke ambassadeur hoeft elk onderdeel te doen. Het is afhankelijk van de persoon. U kunt ook de volgorde van de onderdelen veranderen De trainingen zijn een voorbeeld van hoe een ambassadeur getraind kan worden voor het werk als ambassadeur of als mentor. In het hele programma is het belangrijk om te werken met complimenten en aan de verdere ontwikkeling van de ambassadeurs. Het voorbereiden van iedere presentatie en feedback erna zijn belangrijke onderdelen van het programma, ook na de training. Daarnaast is het belangrijk om bijeenkomsten met ambassadeurs en mentoren te organiseren. Een bijzonder aspect van de ambassadeurstraining komt voort uit de ambassadeurs zelf, namelijk dat ze zelf erg actief zijn in hun eigen training. Het programma houdt rekening met de persoonlijkheid en persoonlijke competenties van de ambassadeur. 3.1 De ambassadeurstraining De training van de ambassadeurs in Litouwen Les 1: introductie IJsbreker (kennismaken met een nieuwe groep studenten en elkaar leren kennen) In het eerste spel wordt de groep verwelkomd en er worden oefeningen gedaan om elkaar beter te leren kennen. Leg uit dat de begeleider iedereen bij zijn naam moet kennen en dat dat belangrijk is, ze moeten elkaar beter leren kennen. De enige benodigdheden zijn een kleine rubberen of stoffen bal. De begeleider stelt zichzelf op de volgende manier voor: ik ben Margaret en ik houd van melk. Ze geeft de beurt dan aan de volgende cursist, die zegt dat is Margaret en ze houdt van melk, ik ben Ian en ik houd van iglo s, de volgende student herhaalt dat, enz. Als iedereen aan het woord geweest is gooit de trainer de bal zomaar naar iemand en roept waar deze persoon van houdt, die cursist vangt de bal en gooit hem naar iemand anders en roept daarbij zijn naam. 14

15 Dit spel is goed om te ontspannen en er wordt vaak veel bij gelachen. Het m&m spel Nodig - een schaal m&m s, een bord of flip-over. Doel studenten in staat stellen om over hun hoop en angst te praten op een informele en leuke manier. Zet de schaal op tafel en vraag iedereen om een paar snoepjes te pakken. (Niet meteen opeten!) Bij elke kleur is er een vraag. Rood waarom ben je hier? Groen waar ben je bang voor (in het onderwijs)? Geel wat zijn je sterke punten? Bruin wat zijn je verwachtingen van deze cursus? Blauw wat is je ambitie of je uiteindelijke doel? De studenten beantwoorden in tweetallen de vragen die horen bij de kleuren van de m&m s. Introductie van het einddoel en de doelen van de ambassadeursactiviteiten door de docent De docent introduceert de doelen van de ambassadeurstraining. Het einddoel is nieuwe studenten werven en zittende studenten vasthouden. De voornaamste doelen zijn: Het belang benadrukken van een certificaat of diploma van een opleiding Angsten overwinnen en het zelfvertrouwen vergroten De motivatie verbeteren Informatie geven over cursussen bij de instelling voor volwasseneneducatie De aandacht vestigen op positieve en leuke aspecten van een cursus hier De docent bespreekt daarna met de studenten: Welke andere problemen kunnen voorkomen? Hoe kunnen ze worden opgelost? Les 2: levensverhalen De motivatiebrief Het doel is om studenten schriftelijke vaardigheden te laten gebruiken om te onderzoeken wat hun houding is ten opzichte van onderwijs en hun redenen om op de cursus te blijven. Benodigdheden: Flip-over en stiften, papier en enveloppen. Leg uit hoe brainstormen werkt en schrijf alle woorden die studenten met onderwijs associëren op een flip-over. Vraag de studenten om een brief aan zichzelf te schrijven, over wat ze vinden van: Weer naar school gaan. Wat ze er mee willen bereiken. Hoe ze zich zouden voelen als ze zouden afhaken voordat hun doel bereikt was. Doe de brief in een open envelop en adresseer deze aan henzelf. De trainer verzamelt de brieven en overlegt met de studenten wat zij er mee zou kunnen doen. Opties: De brief op een bepaalde tijd openen en lezen, bijvoorbeeld aan het eind van het semester. De brief versturen als de aanwezigheid verslechtert of als de student is afgehaakt. De brief bewaren tot het eind van de cursus. De studenten bespreken de voor- en nadelen van het boven genoemde. Een verhaal schrijven door middel van bouwstenen De studenten kunnen bij het schrijven van hun levensverhaal gebruik maken van een vragenlijst of van bouwstenen. Studenten aan het werk in Zweden 15

16 De vragenlijst 1. Stel jezelf voor. 2. Waar ben je naar school gegaan voor je bij deze instelling voor volwassenenonderwijs kwam? Hoe voelde je je op die school? Waarom besloot je bij onze instelling een cursus te volgen? Hoe heb je van onze instelling gehoord? 3. Wat was je eerste indruk van onze instelling? Welke verwachtingen en angsten had je voor je hier naar toe kwam en zijn ze uitgekomen? 4. Wat kan je vertellen over de cursussen bij onze instelling? 5. Welke positieve en leuke aspecten kun je noemen van studeren bij onze instelling? 6. Hoe kan deze cursus volgens jou je leven veranderen of heeft het je leven al veranderd? Wat zijn volgens jou de voordelen van een diploma of certificaat in het volwassenenonderwijs? 7. Welk advies zou je kunnen geven aan mogelijke of huidige studenten van onze instelling (help deze studenten hun angsten overwinnen, hun zelfvertrouwen vergroten, hun motivatie verbeteren, benadruk het belang van educatie in iemands leven) Bouwstenen 1. Mijn naam is... Dank u wel dat u mij heeft uitgenodigd. 2. Ik ben een ambassadeur: ik vertel andere mensen wat het betekent als je moeilijk kan lezen en schrijven. Ik weet dit uit persoonlijke ervaring. 3. Wat ik wilde verbeteren was 4. Ik had problemen met ik werd daar vooral mee geconfronteerd als ik moest 5. Hierdoor voelde ik me 6. Ik ben zeker niet de enige. In Nederland zijn er 1.5 miljoen mensen die problemen hebben met lezen en schrijven in hun dagelijks leven. 7. Het moment waarop ik besloot om er iets aan te doen was toen 8. Ik hoorde dat er speciale cursussen lezen en schrijven voor volwassenen zijn. Dat hoorde ik van 9. Nu doe ik een cursus lezen en schrijven bij 10. De cursus is 11. Nu kan ik beter 12. Hierdoor voel ik me 13. Dit was mijn presentatie. Nogmaals bedankt. Heeft u nog vragen? Een biografische, informatieve tekst schrijven De weg terug van de cursist naar school. Leg uit welke onderdelen er in opgenomen zouden moeten worden: De weg terug naar onderwijs van de cursist, eerste indruk van onze instelling, positieve veranderingen in het leven van de cursist, informatie over onze instelling, positieve aspecten van studeren op onze instelling, advies aan nieuwe of zittende studenten Leg uit wat de belangrijkste principes zijn van het schrijven van een tekst: Een tekst heeft een inleiding, een kern en een conclusie, ideeën moeten verdeeld in paragrafen, het is aan te raden persoonlijke details op te nemen en gevoelens te beschrijven, etc. Laat ze zich er van bewust worden wie het gaat lezen. Lezers andere zittende of toekomstige studenten die aanmoediging, advies en steun nodig hebben. Aantekeningen verzamelen De tekst plannen De tekst schrijven De leraar of klasgenoten geven feedback op de tekst De tekst verbeteren. Les 3: luistervaardigheid Een interview Laat een ambassadeur interviewen door de docent en/ of andere ambassadeurs. Het doel van deze activiteit is: Een ambassadeur aan te moedigen om na te denken over zijn/haar weg terug naar het onderwijs. Positieve ervaringen met de instelling voor volwasseneneducatie te delen met anderen Het belang van onderwijs in iemands leven bespreken De volgende vragen kunnen gesteld worden: Waarom besloot je bij onze instelling een cursus te gaan volgen? Welke angsten had je voor je hier kwam en zijn ze uitgekomen? 16

17 Hoe zal deze cursus, volgens jou, je leven veranderen of heeft het je leven veranderd? Luistervaardigheden Vraag de studenten om in tweetallen zijn/haar verhaal aan de andere student te vertellen. De student vertelt daarna aan de rest van de groep wat hij /zij gehoord heeft. Hierdoor neemt de student afstand van zijn verhaal en wordt de spreekvaardigheid van de spreker getoond. Als ze hebben gehoord hoe hun eigen verhaal werd naverteld, kan de docent aan de cursist vragen wat hij zou veranderen als hij de kans had om het nog een keer te doen. Daarna wordt aan de studenten gevraagd welk advies ze zouden geven aan een nieuwe cursist of aan iemand die er over denkt om weer naar school te gaan. Les 4: hoe bepaal je de boodschap Boodschap Bepaal eerst wat de boodschap is en bespreek vervolgens: Hoe je brainstormt over ideeën. Hoe je aantekeningen maakt of kernwoorden noteert. Hoe je structuur aanbrengt in een boodschap. Hoe je met emoties omgaat. Ontspanningsoefeningen Kijk op tv naar een reclame. Bepaal wat de boodschap is en wat het gevoel is dat je krijgt. Let op de kleuren, muziek en andere dingen die hiervoor gebruikt worden. Een toespraak schrijven De studenten bereiden met behulp van de geschreven tekst een monoloog voor. Hierbij worden de volgende stappen gevolgd: Maak korte aantekeningen- door de kernpunten op te schrijven. Leer de tekst van de toespraak uit je hoofd Zorg voor visuele ondersteuning (bijvoorbeeld foto s van activiteiten op de instelling waar de ambassadeur aan heeft deelgenomen) Voorbereiden van hand-outs (niet verplicht) Oefen een monoloog gebaseerd op de geschreven Een Ierse ambassadeur geeft een presentatie in een kleine groep tekst, niet door het woord voor woord te herhalen, maar door de belangrijkste ideeën aan te houden en verder te improviseren. Feedback van de docent en/of van andere studenten advies over het verbeteren van je toespraak. Pas de presentatie eventueel aan, afhankelijk van de ontvangen feedback Les 5: spreekvaardigheid Introductie van de bijbehorende eisen bij een presentatie Eisen die gesteld worden aan de stem: Volume (luid spreken) Tempo (niet te snel en niet te langzaam spreken) Variatie (eentonigheid vermijden) Articulatie (duidelijk spreken) Eisen die gesteld worden aan de lichaamstaal bij een presentatie: Gepaste gezichtsuitdrukking Houding, gebaren, beweging Oogcontact houden en zo vaak mogelijk glimlachen Adviezen aan studenten: Overtuigend praten Zelfverzekerd klinken Praat op conversatietoon, alsof je met een groep vrienden praat Geef publiek energie en maak ze enthousiast over het onderwerp Zoek naar nuttige tips in teksten of op internet Kijk samen naar een praatprogramma op tv en let op het gebruik van de stem en de lichaamstaal bij de sprekers. 17

18 De angst overwinnen voor spreken in het openbaar Bepaal welke ervaring de studenten hebben met spreken in het openbaar en welke gevoelens ze daar bij hebben. Maak ze er van bewust dat veel mensen bang zijn om in het openbaar te spreken en dat je hier met succes overheen kan komen (door naar andere studenten te luisteren, verhalen te lezen, etc.). Laat ze in teksten en op internet naar tips zoeken over hoe je de angst voor spreken in het openbaar kunt overwinnen. Geef tips, zoals: Bereid je goed voor Concentreer je op de informatie die je wil overbrengen Doe ontspanningsoefeningen zoals diep ademhalen Zoek een vriendelijk gezicht Leer de studenten om positief te denken over spreken in het openbaar (laat ze negatieve gedachten over mogelijk falen vervangen door positieve gedachten over succes) Interactie met het publiek De volgende activiteiten zijn hiervoor belangrijk: Leer om tegen het publiek te praten, om naar hun vragen te luisteren, om op hen te reageren (beantwoord onverwachte vragen die gesteld worden door de docent of door andere studenten, werk in tweetallen, rollenspel). Oefen het inkorten en verlengen van de presentatie (door te bepalen wat weggelaten kan worden als een ambassadeur te weinig tijd heeft en wat goed kan worden toegevoegd als hij extra tijd heeft). Leer om de boodschap aan te passen aan verschillend publiek (moedig studenten aan om na te denken over het publiek en de achtergrondkennis, oefen door te bekijken welke dingen zij kunnen veranderen in hun presentaties voor verschillende soorten publiek). 3.2 De mentortraining Onderdeel en aantal bijeenkomsten Sociale vaardigheden( gespreksvaardigheden, samenwerken, delegeren) en studievaardigheden ( plannen en organiseren) Cursusduur en aantal bijeenkomsten Acht bijeenkomsten van 2,5 uur Doelen: de mentor Kent zijn eigen leergeschiedenis en weet wat hij daar van geleerd heeft en wat hij daarvan wil overdragen aan een nieuwe cursist Kan gebruikmaken van coachende gesprekstechnieken (luisteren, open vragen stellen, doorvragen, samenvatten) Kan eigen grenzen stellen en grenzen van een ander respecteren Kan feedback geven en anderen motiveren en stimuleren. Kan telefonisch contact leggen Kan een ander wegwijs maken in onze organisatie (afspraken, gang van zaken in de groep, zelfstandig werken, omgaan met materiaal) Kan anderen instructie geven zonder over te nemen, in rustige stappen. Kan studievaardigheden bespreken (gebruik agenda, ordenen materiaal, leren studeren) en een ander daarbij ondersteunen. Doelgroep Mannen /vrouwen Alle leeftijden Niveau 2-3 Perspectief Cursist wil leren hoe hij iemand anders kan ondersteunen. Uitgangspunten Checklijst bij het begin en het eind van de cursus Werkwijze portfolio Werving en intake; door docent van de groepen Evaluatie door middel van evaluatiemethodes Profiel van toekomstige mentor Is integer Kan groter geheel overzien ( niet alleen zijn eigen verhaal) Is verwerking van persoonlijk leed te boven 18

19 Kan zich inleven in een ander Heeft respect voor grenzen van anderen Is bereid om 1 jaar mentor te zijn Heeft niveau 2 op spreken en luisteren Overzicht cursusbijeenkomsten Bijeenkomst 1: eigen leergeschiedenis/ kennismaking. Bijeenkomst 2: actief luisteren; het verschil weten tussen verbaal en non verbaal/ eigen grenzen Bijeenkomst 3: open vragen stellen, doorvragen en samenvatten Bijeenkomst 4: feedback; complimenten geven en ontvangen, motiveren en stimuleren Bijeenkomst 5: telefoongesprek voorbereiden en voeren. Bijeenkomst 6: aantekeningen maken Bijeenkomst 7: instructie geven/ samenwerken Bijeenkomst 8: leren studeren/ organiseren Materialen, methoden en boeken Naar een grotere wereld, methodiek voor empowerment van allochtone vrouwen. Enzovoort, Arnhem Samenwerken en communiceren op de werkvloer, uitgeverij Angerensteijn Arks; sleutels tot leren. Project uitgevoerd binnen Socrates programma in Europa. Zeg het voort cursus voor ambassadeurs Geletterdheid, Cinop Bereikte resultaten De bereikte resultaten worden geïnventariseerd door middel van evaluatieformulieren of andere werkvormen. De mentortraining wordt door het ROC Nijmegen en andere ROC s in samenwerking met Cinop nog uitgebreid getest, verfijnd en later uitgegeven. 3.3 Het trainen van mediavaardigheden Een Nederlandse mentor helpt een andere cursist Les 1: de toespraak Beroemde toespraken Vraag een groep studenten om beroemde toespraken op te zoeken zoals Martin Luther King, Nelson Mandela, Barak Obama, etc. Analyseer en bepaal waarom ze effectief en krachtig zijn. Laat video s zien van politici om lichaamstaal te demonstreren. Vraag studenten om een deel van de toespraak te houden, die ze bestudeerd hebben. Neem ze op video op (als ze zich veilig voelen in een kleine groep), zodat ze kunnen wennen aan het filmproces en hun vaardigheden kunnen bekijken. De toespraak Door gebruik te maken van vaardigheden uit de vorige lessen, zetten de studenten hun eigen toespraak of presentatie in elkaar. Het wordt dan uitgevoerd voor de kleine groep en opgenomen. (Hiermee worden de vaardigheden geoefend die nodig zijn bij een presentatie voor een grotere groep.) Dit kan gevolgd worden door verdere oefeningen, bijvoorbeeld: Workshops over vaardigheden met radio of media Praten met nieuwe studenten De openbare presentatie / certificaatuitreiking Les 2: radio interviews De boodschap Als voorbereiding op het interview, werkt de docent individueel met de studenten. Het is belangrijk een duidelijke boodschap over te brengen. De informatie Het is ook heel belangrijk dat er informatie gegeven wordt over de mogelijkheden binnen de volwasseneneducatie en hoe je je kan aanmelden. Dus het telefoonnummer moet een aantal keer duide- 19

20 Conferentie voor werkloze jongeren, waarop twee Zweedse ambassadeurs een presentatie hebben gegeven lijk genoemd worden zowel tijdens het interview als aan het einde. Stappen Na het bespreken van het overbrengen van een heldere boodschap, wordt er contact opgenomen met de radiozender en duidelijk gemaakt wat het doel is van de radio-uitzending, zodat de interviewer daarvan op de hoogte is. De studenten bereiden zich voor door een lijst te maken van vijf kernpunten die ze willen noemen. Ze oefenen met een nep interview waarbij ze sleutelzinnen of kernwoorden gebruiken, maar ze hebben geen geschreven tekst, omdat we denken dat dit hoogdravend over kan komen. De studenten noteren ook de telefoonnummers en contactgegevens die genoemd moeten worden. Hoe moet je informatie geven Eén van de kernpunten is dat het telefoonnummer vermeld moet worden. Om te vermijden dat deze informatie verloren gaat aan het eind van de uitzending, wordt de cursist aangemoedigd om het telefoonnummer aan het begin van het interview te vermelden en een zin te gebruiken als houd u pen en papier bij de hand en ik zal dat nummer nog herhalen. Tegelijk met het nummer wordt ook een naam gezegd om het makkelijker te kunnen onthouden. De radio- zender wordt gevraagd om de contactgegevens op hun website te zetten. Het is aan te raden de ambassadeurs voor te bereiden op vragen van het publiek als het nummer doorgegeven wordt. De ambassadeur doet de uitzending op de locale radio met begeleiding van zijn docent. Het resultaat bekijken We vinden het belangrijk om het effect van de uitzending te bekijken. Daarom nemen we ongeveer een dag na de uitzending contact op met de zender om te kijken of er reacties zijn van het publiek. We vinden het belangrijk om contact te onderhouden met de locale media door hen regelmatig te informeren over de activiteiten van de ambassadeurs. Het persoonlijke resultaat voor de studenten is dat het hun zelfvertrouwen vergroot en hun communicatieve vaardigheden verbeterd worden. Daarnaast vinden ze het prettig dat ze mogelijke toekomstige studenten kunnen helpen. 20

Zeg het voort Portfolio ambassadeurs

Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Portfolio ambassadeurs 1 2 Zeg het voort Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Zeg het voort Cursus voor Ambassadeurs Geletterdheid Colofon Zeg het voort Portfolio ambassadeurs

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk De jongeren die zich aanmelden bij Maljuna Frato hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en hebben weinig of geen zicht op hun mogelijkheden, kwaliteiten

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Leren Leren en ExcelLeren

Leren Leren en ExcelLeren Leren Leren en ExcelLeren www.mindsetlearnandgrow.nl Wat is MindSet? MindSet is een groep studenten die leerlingen leert effectief te leren. Wij helpen leerlingen betere schoolresultaten te behalen door

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in Trainers in opleiding Leergang Train de Trainer Het is niet de sterkste die overleeft, ook niet de slimste, maar degene die het meest openstaat voor verandering. Unieke insteek! De wereld om ons heen verandert

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Training met persolog profielen

Training met persolog profielen Training met persolog profielen Verkrijg de beste resultaten op het werk en in uw dagelijks leven Ontdek een praktische manier om uw persoonlijkheid te ontwikkelen: U leert verschillende gedragstendensen

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Beeldcoaching in de. kinderopvang. Visie In Beeld. Leren coachen met video

Beeldcoaching in de. kinderopvang. Visie In Beeld. Leren coachen met video Beeldcoaching in de kinderopvang Leren coachen met video V i s i e I n B e e l d H u z a r e n l a a n 2 4 7 2 1 4 e c E p s e Gebruik van video is de duidelijkste en snelste manier om te reflecteren op

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Programma s laagdrempelig Voor veel laaggeletterden is leren en het volgen van formeel of non-formeel onderwijs allerminst een vanzelfsprekend. Zaken

Nadere informatie

TOPSIDE staat in het Engels voor Training Opportunities for Peer Supporters with Intellectual Disabilities in Europe. Richtlijnen

TOPSIDE staat in het Engels voor Training Opportunities for Peer Supporters with Intellectual Disabilities in Europe. Richtlijnen TOPSIDE TOPSIDE staat in het Engels voor Training Opportunities for Peer Supporters with Intellectual Disabilities in Europe Richtlijnen voor Mentoren Inclusion Europe www.peer-training.eu Auteurs: TOPSIDE

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau 2011 2014 Projectnummer 517575-LLP-1-2011-1-CH- ERASMUS-EMCR OVEREENKOMST NR. 2011-3648 / 001-001 Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Nadere informatie

- Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen

- Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen - Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - Belangrijke namen 7 luisteren karaktereigenschappen 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Training-1 Training-2 Training-3 : Basistraining communicatieve vaardigheden : Communicatieve vaardigheden voor professionals : Hoe voer ik een intakegesprek

Nadere informatie

Kan ik het wel of kan ik het niet?

Kan ik het wel of kan ik het niet? 1 Kan ik het wel of kan ik het niet? Hieronder staan een aantal zogenaamde kan ik het wel, kan ik het niet-schalen. Deze hebben betrekking op uw taalvaardigheid in zowel het Nederlands als het Engels.

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Reflectie gespreksvaardigheden Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Inleiding Tijdens periode twee van blok één zijn er vier lessen

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool De vakantieschool is een bijzonder moment, waarbij de sfeer op school anders is dan anders. Er is extra aandacht voor de leerlingen en de

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Algemeen: Uw ROC wil door middel van eenduidige trainingen pesten structureel aanpakken. Trainingen en cursussen als maatwerk. Doelstelling: Het doel van de training

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier 2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier Naam docent: Onderwerp van de les/training/ workshop: Aantal deelnemende studenten: Datum: Presenteren Beginsituatie: Groep kent elkaar nu al redelijk goed. Er

Nadere informatie

Zwolle, 6 juni 2011. Geachte heer/mevrouw,

Zwolle, 6 juni 2011. Geachte heer/mevrouw, Besturen van de provinciale ouderenbonden Beleidsmedewerkers met vrijwillige ouderenadvisering in portefeuille Kwartiermakers vrijwillige ouderenadvisering Zwolle, 6 juni 2011 Betreft: Referentie: Behandeld

Nadere informatie

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die:

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die: Mentor informatie Introductie Het Mentoringprogramma is voor studenten die een begeleidingsvraag hebben. Deze begeleidingsvraag kan zeer divers van aard zijn en heeft te maken met schoolse-, persoonlijke

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding

1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding 1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding De afsluitende bijeenkomst van het Leonardo-project Key to Mobility vond plaats in september 2011. Het resultaat van het project was een trainingscursus

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Groeidocument trainingen blok 2 Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Inleiding Voor u ligt mijn groeidocument van de trainingen die zijn gegeven in blok 2 van de minor Consultancy. Om een succesvolle consultant

Nadere informatie

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement?

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Definitie outplacement Outplacement is een geheel van begeleidende diensten en adviezen die in opdracht van

Nadere informatie

Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan

Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan SLB-hoofdfase Jaar 3/4 2014-2015 Code: AFXX-SLB-J3J4-14 AC duaal: AFXX-SLB-D3D4-14 1 Bouwen aan je persoonlijk ontwikkelplan Het persoonlijk ontwikkelplan is

Nadere informatie

Zeg het voort. Handleiding mentortraining voor docenten en trainers. Niveau 1. Handleiding mentortraining voor docenten en trainers

Zeg het voort. Handleiding mentortraining voor docenten en trainers. Niveau 1. Handleiding mentortraining voor docenten en trainers Zeg het voort Handleiding mentortraining voor docenten en trainers Niveau 1 Handleiding mentortraining voor docenten en trainers 1 2 Zeg het voort Zeg het voort Handleiding mentortraining voor docenten

Nadere informatie

Tips voor het geven van een gastles

Tips voor het geven van een gastles Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) 1 Inleiding Geld wordt minder tastbaar en steeds meer toegankelijk. Dit heeft tot gevolg dat jongeren meer moeite hebben met het regelen van hun geldzaken. Daarom

Nadere informatie

Herinrichting Schoolplein mavo 3

Herinrichting Schoolplein mavo 3 Herinrichting Schoolplein mavo 3 Pagina 1 van 7 Inleiding Binnenkort ga je aan de slag met het project Herinrichting van het schoolplein. Alle leerlingen van het derde leerjaar gaan ervoor zorgen dat ons

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Spreek tot de verbeelding

Spreek tot de verbeelding De beste training; spreken met PowerPoints Unieke training pakt alle aspecten voor inspirerende presentaties Voor wie - sprekers - Directeuren - Managers - Adviseurs - jou Wat - Presenteren van plannen

Nadere informatie

Daarnaast hebben deskundigen van HO hebben gezamenlijk presentaties voor ouders ontworpen te geven door decanen VO of deskundigen HO.

Daarnaast hebben deskundigen van HO hebben gezamenlijk presentaties voor ouders ontworpen te geven door decanen VO of deskundigen HO. Handleiding training mentor en ouders, partners in studiekeuze De training mentor en ouders, partners in studiekeuze is zodanig ontworpen dat een decaan de training zelfstandig uit kan voeren. Alle leden

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

1 Studieloopbaanbegeleiding (slb) 15 1.1 Doel en taken slb 15 1.2 slb-instrumenten en methoden 18

1 Studieloopbaanbegeleiding (slb) 15 1.1 Doel en taken slb 15 1.2 slb-instrumenten en methoden 18 Inhoud Inleiding 9 Deel 1 Theorie 13 1 Studieloopbaanbegeleiding (slb) 15 1.1 Doel en taken slb 15 1.2 slb-instrumenten en methoden 18 2 Gespreksvaardigheden 28 2.1 Communicatiewetmatigheden 28 2.2 Luisteren

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers Wmo-werkplaats Twente Scholingshandleiding voor cursist en trainer Samenwerken met vrijwilligers De vrijwilliger als vanzelfsprekende partner in zorg en welzijnswerk juli 2011 Saxion. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Streefniveaus NT2 Voorbeelden, kenmerken en inkijkjes in de les

Streefniveaus NT2 Voorbeelden, kenmerken en inkijkjes in de les Streefniveaus NT2 Voorbeelden, kenmerken en inkijkjes in de les Voorbeeld van een leerling Dawoud is een jongen van 17 jaar. Hij komt uit een dorp in Afghanistan. Hij is samen met zijn moeder en zus naar

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Beeldcoaching in het onderwijs

Beeldcoaching in het onderwijs Beeldcoaching in het onderwijs Leren coachen met video V i s i e I n B e e l d H u z a r e n l a a n 2 4 7 2 1 4 e c E p s e Gebruik van video is de duidelijkste en snelste manier om te reflecteren op

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties Presenteren vmbo-4 Presenteren is aan de ene kant een kunst de één is er beter in dan de ander maar aan de andere kant valt of staat elke presentatie met een goede voorbereiding en veel oefening. Bij presenteren

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Leercentrum Nijmegen Oberon, november 2012 1 Inleiding Playing for Success heeft, naast het verhogen van de taal- en rekenprestaties van de

Nadere informatie

MEDIACONTACT SITUATIE

MEDIACONTACT SITUATIE MEDIACONTACT Wilco Bontenbal SITUATIE U, als manager, krijgt ongetwijfeld wel eens te maken met de. Daarom is het belangrijk om inzicht te krijgen in uw natuurlijke stijl van optreden in de en uw voorkeur

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg VERTROUWELIJK Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg School: Opleiding: Klas: Fontys Economische Hogeschool Tilburg Communicatie 1CD E-mail: jotamdveer@home.nl Studentnummer:

Nadere informatie

Als huiswerk voor de tweede bijeenkomst moeten de cursisten oefening 03.2 & 03.3 maken

Als huiswerk voor de tweede bijeenkomst moeten de cursisten oefening 03.2 & 03.3 maken Bijeenkomst 1 De trainer stelt zichzelf voor en geeft een korte toelichting over de inhoud en het doel van de training. Licht de afspraken en regels toe die gelden voor deelname. Neemt hier de tijd voor,

Nadere informatie

Spreek tot de verbeelding

Spreek tot de verbeelding De beste training; spreken met PowerPoints Wegens succes!! Extra training op 20 september 2013 Unieke training pakt alle aspecten voor inspirerende presentaties Voor wie - Directeuren - Managers - Adviseurs

Nadere informatie

Al doende leren Een module voor trainers

Al doende leren Een module voor trainers Al doende leren Een module voor trainers Bijlagen: Powerpoint Een module voor trainers Handouts: Stappenplan internetgebruik (De Strategiekaart) Print van Powerpoint prestaties geld Parktijkopdrachten

Nadere informatie

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar TRAININGSCENTRUM Schakel naar een passend vervolgtraject Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar Wat is een Trainingscentrum? Bij de Trainingscentra van Lijn5

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

Doel en resultaat WPOplus training

Doel en resultaat WPOplus training Doel en resultaat WPOplus training Effect: Werknemers vergroten zichtbaar de vaardigheden goed werknemerschap en daardoor kunnen ze doorstromen in hun loopbaan Resultaat: Deelnemers in staat stellen WPO

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Zeg het voort. Handleiding mentortraining voor docenten en trainers. Niveau 2. Handleiding mentortraining voor docenten en trainers

Zeg het voort. Handleiding mentortraining voor docenten en trainers. Niveau 2. Handleiding mentortraining voor docenten en trainers Zeg het voort Handleiding mentortraining voor docenten en trainers Niveau 2 Handleiding mentortraining voor docenten en trainers 1 2 Zeg het voort Zeg het voort Handleiding mentortraining voor docenten

Nadere informatie

Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen

Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen De doelstelling van Sociaal Weerbaar is het versterken van de sociale weerbaarheid van kinderen, binnenschools binnenschools maar ook buiten de school. Weerbaarheid

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co

Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co 76 respondenten Cijfer algehele training 7 8 9 10 De deelnemers hadden beschikking over lesbrieven, hierin stond informatie over de bijeenkomsten

Nadere informatie

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016 : specialisten in maatwerk Sectorgids Educatie 2015-2016 Sector Educatie - 2 Inhoudsopgave pagina Inleiding 1 BasisEducatie in de 2 Nederlands als tweede Taal (NT2) en inburgering in de 3 4 6 3 MBO opleidingen

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder

Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder Informatiebrochure Inhoud Waarom een Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder? 3 Voor wie is de Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder bestemd? 3 Resultaten van de opleiding

Nadere informatie

Cursus werkbegeleiding

Cursus werkbegeleiding Cursus werkbegeleiding Naam: Joyce Stuijt Studentnr: 500635116 Klas: 3IKZ1 Opleiding: 3 e jaar HBO-V Studiedeelnummer: 3512TRWBOP Studieonderdeel: Cursus werkbegeleiding Aantal woorden: 1800 Docent: Y.

Nadere informatie

Hoe geef ik een interview?

Hoe geef ik een interview? Hoe geef ik een interview? Word je binnenkort geïnterviewd voor een krant, magazine, de radio of tv? Hier vind je een checklist van aandachtspunten voor de voorbereiding, het interview zelf en de afronding,

Nadere informatie

Aanbod Persoonlijke Vaardigheden

Aanbod Persoonlijke Vaardigheden Aanbod Persoonlijke Vaardigheden Naast de huidige in-house trainingen is er ook op individuele basis een aanbod van trainingen waaraan oio-medewerkers kunnen deelnemen. Deze trainingen zijn gericht op

Nadere informatie

Mentor Datum Groep Aantal lln

Mentor Datum Groep Aantal lln Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Student(e) Klas Stageschool Plaats Rachel van der Pijl P14EhvADT De Springplank. Eindhoven

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie