Theorie Elektronica. Michael De Nil 4 februari 2004

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Theorie Elektronica. Michael De Nil 4 februari 2004"

Transcriptie

1 Theorie Elektronica Michael De Nil 4 februari 2004 Inhoudsopgave 1 Netwerkvariabelen Elektron & Proton Betekenis Basisformules Basiseenheden Afgeleide grootheden Lineaire netwerkelementen Ideale bronnen Weerstand Schakelaar Reële bronnen Reële spanningsbron Reële stroombron Lineaire netwerken Wetten van Kirchhof Eerste wet van Kirchhof Tweede wet van Kirchhof Combinaties weerstanden Weerstanden in serie Weerstanden in parallel Ster- & driehoektransformatie Superpositietheorema Thévenin Norton Combinaties en transformaties van bronnen Transformatie spanningsbron stroombron Transformatie stroombron spanningsbron 7 1

2 3.3.3 Combinatie spanningsbronnen Combinaties stroombronnen De condensator Opbouw DC-gedrag Opladen van de condensator De tijdsconstante τ Ontladen van condensatoren AC-gedrag Combinaties van condensatoren Serie Parallel De diode Opbouw Attomen Silicium Diode Polarisatie Voorwaarts gepolariseerde diode Invers gepolariseerde diode Eigenschappen Diode-curve Modellen Berekening Weerstand van een diode Toepassingen Enkelzijdige gelijkrichter Enkelzijdige gelijkrichter met condensator Dubbelzijdige gelijkrichter Bruggelijkrichter Clippers Clampers P 2 P-detector Tripler Quadrupler Special-Purpose Diodes Zener-diode Led Fotodiode Laser Schottky-diode Vericap-diode Varistor Current-Regulator

3 5.5.9 Step-Recovery Diode Back Diode Netwerkvariabelen 1.1 Elektron & Proton elektron = 1, C proton = +1, C 1.2 Betekenis V = W Q = J C = aantal Joule (energie) per Coulomb I = Q T = C s = aantal Coulomb per seconde P = W T = J s = aantal Joule per seconde 1.3 Basisformules V = I. R 1 Volt(V) = 1 Ampère(A) x 1 Ohm(Ω) P = V. I 1 Watt(W) = 1 Volt(V) x 1 Ampère(A) = Wet van Joule 1.4 Basiseenheden Symb Grootheid Eenheid Symb L lengte meter M M massa kilogram kg T tijd seconde s I stroomsterkte ampère A 1.5 Afgeleide grootheden macht prefix symb macht prefix symb 10 3 kilo k 10 3 milli m 10 6 mega M 10 6 micro µ 10 9 giga G 10 9 nano n tera T pico p peta P femto f 3

4 2 Lineaire netwerkelementen 2.1 Ideale bronnen Ideale spanningsbron constante spanning V 0 over de klemmen, onafhankelijk van hoeveelheid stroom (I) die ze levert Ideale stroombron constante stroom I 0 onafhankelijk van spanning V over de klemmen 2.2 Weerstand Conductantie / Geleidbaarheid G = 1 R S = 1 Ω R = ρ L A R = R 20.(1 + α(t 20)) 2.3 Schakelaar Open R = Gesloten R = Reële bronnen Reële spanningsbron De klemspanning daalt wanneer de geleverde stroom stijgt V = V 0 R i I V spanning over de verbruiker V 0 spanning opgewekt in bron (e.m.k.) open klemspanning R i interne weerstand Rendement η = P R P B.100% = R i.i 2 +R B.I.100% = R 2 B R i +R B.100% R B = R i vermogen maximaal P max = V02 4R i R B.I 2 4

5 2.4.2 Reële stroombron Hoe hoger de spanning, hoe kleiner de geleverde stroom I = I 0 V R i I stroom door verbruiker I 0 stroom opgewekt in bron R i interne weerstand Rendement η = P R P B.100% = U 2 U 2 R B 1 R + 1 i R B 3 Lineaire netwerken 3.1 Wetten van Kirchhof Eerste wet van Kirchhof.100% = 1 R B 1 R + 1 i R B.100% = Ri R B +R i.100% Stroomwet de algebraïsche som van de stromen in een knooppunt is nul Tweede wet van Kirchhof Spanningwet de algebraïsche som van alle spanningen langs een kringloop in het netwerk is nul. 3.2 Combinaties weerstanden Weerstanden in serie k R s = i=1 R i 5

6 3.2.2 Weerstanden in parallel 1 R P = k 1 R i=1 i Ster- & driehoektransformatie Y R 1 = R 2 = R 3 = R 12.R 13 R 12+R 23+R 13 R 12.R 23 R 12 +R 23 +R 13 Y R 23 = R1R2+R2R3+R3R1 R 1 R 31 = R1R2+R2R3+R3R1 R 2 R 13.R 23 R 12 +R 23 +R 13 R 12 = R 1R 2 +R 2 R 3 +R 3 R 1 R 3 Y: Y : P roduct aanliggenden Som alles Som producten Overstaande Superpositietheorema Deelnetwerken maken door in originele netwerk telkens slechts 1 bron te laten staan ideale spanningsbron kortsluiting ideale stroombron wegnemen reële bronnen vervangen door bronweerstanden Per bron takstroom berekenen en dan optellen voor totaal Thévenin Wegnemen van tak waarvan stroom gezocht wordt rest van netwerk kan worden aanzien als tweepool die stroom levert aan bewuste tak Resterende 2-pool vervangen door eqiuvalente reële spanningsbron V T h + R T h + AB Bepalen van V T h door potentiaalwandeling te maken (de stroom door elke weerstand moet eerst worden berekend alsof de Thévenin-tak er niet zou staan) Bepalen van R T h door ideale bronnen kort te sluiten of reële te vervangen door hun bronweerstand en dan de weerstanden ten opzichte van de Thévenin-tak te zien ( weerstanden in serie / parallel met elkaar) 6

7 3.2.6 Norton Wegnemen van tak waarvan stroom gezocht wordt rest van netwerk kan worden aanzien als tweepool die stroom levert aan bewuste tak Resterende 2-pool vervangen door eqiuvalente reële stroombron I N + R N + AB Bepalen van I N door AB kort te sluiten en kortsluitstroom I AB = I N te zoeken Bepalen van R N door ideale bronnen kort te sluiten of reële te vervangen door hun bronweerstand en dan de weerstanden ten opzichte van de Norton-tak te zien ( weerstanden in serie / parallel met elkaar) 3.3 Combinaties en transformaties van bronnen Transformatie spanningsbron stroombron Stroombron = I N = V 0 R i Bronweerstand = R N = R i Transformatie stroombron spanningsbron V T h = R i.i 0 R T h = R i 7

8 3.3.3 Combinatie spanningsbronnen Spanningsbronnen in serie zonder middenaftakking V s = V 1 + V 2 & R s = R i1 + R i2 Spanningsbronnen in serie met middenaftakking = massa 2 apparte bronnen waarvan 1 positief en 1 negatief Spanningsbronnen in parallel bij verschillende emk steeds interne stroom! I = V 1 V 2 R i1 +Ri2 V p = V 2 + (R i2.i) = V 2 + R i2. V 1 V 2 R i1 +R i Combinaties stroombronnen Stroombronnen in serie beide bronnen naar spanningsbron transformeren en daarna terug naar stroombron V s = R i1.i 1 + R i2.i 2 I s = R s = R i1 + R i2 Ri1.I1 + Ri2.I2 R i1 +R i2 Stroombronnen in parallel I p = I 1 + I 2 & R p = R i1 //R i2 4 De condensator 4.1 Opbouw Twee metalen plaatjes (= elektroden) evenwijdig met elkaar geplaatst met isolator (= diëlectricum) ertussen. C = ξ. A d of C = ξ 0.ξ r. A d ξ permittiviteit (afhankelijk van diëlectricum) ξ 0 permittiviteit van vacuüm 8, C2 N.m 2 8

9 ξ r permittiviteit van stof permittiviteit van vacuüm ξ = ξ r.ξ 0 ξ r = ξ ξ 0 A oppervlakte van elektroden m 2 d afstand tss elektroden (m) De lading gestockeerd op de condensator is rechtevenredig met de spanning over de condensator Q=U C.C of U C = Q C Q lading in condensator U C spanning over condensator C capaciteitswaarde van condensator 4.2 DC-gedrag Opladen van de condensator Elektronen stromen van condensator naar plus-pool bron elektronen vanuit min-pool bron worden aangetrokken door condensator er komt een overschot van elektronen aan de kathode en een overschot aan positieve ladingen aan de anode elektronisch veld spanning U C over condensator spanning stijgt exponentieel en zal op t= gelijk zijn aan de bronspanning De tijdsconstante τ τ = R.C τ tijd die condensator nodig heeft om tot 63% op te laden De tijdsconstante τ geeft een idee hoe snel/traag overgangsverschijnselen in een RC-netwerk zullen plaatsvinden U c (t = 0) = 0 U c (t = τ = R.C) = 0, 63.U U c (t = ) = U Ontladen van condensatoren opladen van condensator 9

10 4.3 AC-gedrag Condensator laadt continu op en af zal niet voldoende tijd hebben om voldoende op / af te laden zeer kleine spanning over condensator vel stroom erdoor (I = U R ) Condensator heeft wisselende weerstand impedantie (Z C ) afhankelijk van: Capaciteit (C) van condensator Pulsatie (ω) van wisselspanningssignaal In een RC-netwerk met wisselspanningsbron geldt: I is in fase met U R I ijlt 90 o voor op U C I ijlt ϕ o voor op U (bronspanning) ( ) U ϕ = arctan C U R 4.4 Combinaties van condensatoren Serie 1 C = 1 C C C n Parallel C = C 1 + C C n 5 De diode 5.1 Opbouw Attomen Attoom positeve kern (protonen) met elektronen die in banen er rond vliegen. Buitenste baan valantiebaan Elektronen op buitenste vaan valentie-elektronen elektronen in valentiebaan kunnen met wat sjans wegglippen Silicium Silicium (Si) 14 protonen 14 elektronen 4 elektronen op valentiebaan Silicium-attomen worden in kristalvorm geplaatst elektronen op vallentiebaan kunnen nog makkelijker van attoom verplaatsen 10

11 5.1.3 Diode Bij attomen links (anode) worden valentie-elektronen toegevoegd Bij attomen rechts (kathode) worden valentie-elektronen verwijderd In het midden is een ontruimingslaag voorzien 5.2 Polarisatie Voorwaarts gepolariseerde diode doorlaat forward bias De spanning dient groot genoeg te zijn om stroom door te laten Si 0,7V Ga 0,3V Invers gepolariseerde diode sper reverse bias 11

12 Breakdown diode heeft een maximum sper-voltage. waarde overschrijdt zal de diode alle stroom doorlaten. Wanneer men deze 5.3 Eigenschappen Diode-curve Vanaf 0,7V laat de diode alle stroom door. Bij sper stroomt er een kleine saturatiestroom (I s ). Bij te hoge sperspanning slaagt diode door Modellen Ideaal model doorlaat sper Reëel model CVD-model doorlaat sper Berekening Werkwijze 1. Gok toestand (doorlaat sper) 2. Sper (ideaal CVD-model) 12

13 3. Berekening stroom 4. Controle Weerstand van een diode Bulk-weerstand R B R B = R p + R n R p weerstand protonengedeelte van de diode R n weerstand neutronengedeelte van de diode R B = V 2 V 1 I 2 I 1 V 1 spanning over diode in de buurt van knie ( 0,7V) I 1 stroom door diode bij V 1 V 2 spanning over diode, groter dan V 1 I 2 stroom door diode bij V 2 DC-weerstand statische weerstand Doorlaat R F = U D ID Sper R R = U D ID Ω MΩ AC-weerstand dynamische weerstand r f = v f i f = V1 V0 I 1 I 0 V 1 V ACmax over diode I 1 I D bij V 1 V 2 V ACmin over diode I 2 I D bij V Toepassingen Enkelzijdige gelijkrichter 13

14 5.4.2 Enkelzijdige gelijkrichter met condensator 14

15 5.4.3 Dubbelzijdige gelijkrichter ingangssignaal (transformator met middenaftakking GND) Zonder condensator T out = T in 2 T out tijd nodig om 1 cyclus van het ingangssignaal af te werken T in tijd nodig om 1 cyclus van het uitgangssignaal af te werken f out = 2.f in U out = U in 2 PIV (Peak Inverse Voltage) = V p 2 V p 2 = V p 15

16 Met condensator condensator zal minder lang moete ontladen minder verlies van spanning (rimpel kleiner) dubbelzijdige gelijkspanningsrichter is beter dan enkelzijdige. Uitgangssignaal Bruggelijkrichter type dubbelzijdige gelijkrichter, maar f in = f out Zonder Condensator: Met Condensator: 16

17 Zonder condensator: Met condensator: rood f in groen f out rood f in blauw f out Clippers Positieve Clipper verwijdert positieve stroom uit netwerk. Spanning van 0,7V over diode blijft wel bij sper (fig 2) Negatieve Clipper verwijdert negatieve stroom uit netwerk. Spanning van -0,7V over diode blijft wel bij sper (fig 3) Combinatie enkel spanning over diodes blijft over veelal gebruikt als limiter (fig 4) Opm: de 0,7V spanning over de diode kan worden weggewerkt door een bron van 0,7V in serie te plaatsen met de diode. Deze bron moet in sper staan tegenover de diode Clampers Hele golf wordt boven (positieve clamper) of onder (negatieve clamper) de X-as (0V) gezet V p x 2. Hieronder een positieve clamper: 17

18 5.4.7 P 2 P-detector Opm: in de voorstelling hiernaast is de condensator iets te klein gekozen de spanning zal op gegeven moment 0V zijn Tripler Quadrupler 18

19 5.5 Special-Purpose Diodes Zener-diode Symbolen: 2 soorten zenerdiodes op basis van: 1. Zener-effect V z < 4V zwaarder gedopeerde diode ontruimingslaag dunner zeer groot elektrisch veld over ontruimingslaag 2. Lawine-effect V z > 6V Alle elektronen worden meegesleurd P max = I zmax.u z I zmax = P max U z Zenerweerstand (R z = U z I z ) dynamisch & afhankelijk van verschillende factoren grootte zener (0V 8V, 20V 25V,... ) temperatuur S z = Vz T I z Gegevens diode (voorbeeld) BZX 79C 7V 5 B Silicium Z Zenerdiode C tolerantie A 1% B 2% C 5% 7V 5 V z = 7,5V 1, 4 V o C V z = 1, 4. T 19

20 5.5.2 Led Straling bevindt zich in zichtbare spectrum Opm: led kan niet goed tegen inverse spanning Fotodiode Bij lichtinval zal de diode stroom doorlaten Opm: staat steeds invers gepolariseerd lekstroom door warmte Laser Er wordt geen licht op de laser gestraald laser in rust. Er wordt licht gestraald op de laser er geraken elektronen uit hun valantiebaan. Wanneer de elektronen terug naar hun valantiebaan vallen geven ze hun energie af in vorm van fotonen licht. Enkele fotonen zullen loodrecht op een vlak gespiegeld worden blijven in een spiegel-loop en sleuren ondertussen andere attomen mee. 20

21 Langs een kant is de spiegel een klein beetje doorlatend er zal een kleine lichtstraal ontsnappen. Het licht is monochromatisch en coherent (= in fase) Schottky-diode Probleem bij normale diode ladingsopslag Voorwaartse polarisatie veel elektronen in ontruimingslaag wanneer polarisatie wordt omgedraaid zullen er nog efkes elektronen uit de ontruimngslaag moeten nog efkes stroom. Tijd dat er nog stroom is bij inverse polarisatie = t rr. t rr bij gewone diode = 3ns. Probleem bij hoge frequenties: frequentie f t rr. Oplossing Schottky-diode: geen ontruimingslaag geen ladingsopslag kan veel sneller schakelen. Langs een zijde n-type Langs andere zijde metaal (goud, zilver, platinum,... ) Vericap-diode Vericap diode regelbare condensator de ontruimingslaag is variabel Varistor 2 zeners met koppen tegen elkaar. 21

22 5.5.8 Current-Regulator Inverse van zener-diode s houdt stroom constant (ipv spanning bij zeners) Step-Recovery Diode Deze diode geleidt sneller in sper dan in doorlaat Back Diode De breakdown van de zener wordt van -2V naar -0,1V gebracht de diode gata onmiddellijk stroom doorlaten bij sper. 22

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken 1. Netwerken en netwerkelementen elektrische netwerken situering brug tussen fysica en informatieverwerkende systemen abstractie maken fysische verschijnselen vb. velden

Nadere informatie

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen.

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. H2: Condensatoren: Opbouw: Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. Opgelet: 2 draden/printbanen kort naast

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse 1. Netwerkanalyse situering analyseren van het netwerk = achterhalen van werking, gegeven de opbouw 2 methoden manuele methode = reductie tot Thévenin- of Norton-circuit zeer

Nadere informatie

Opgave 2 Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat.

Opgave 2 Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat. Uitwerkingen 1 A Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat. Een ideale spanningsbron levert bij elke stroomsterkte dezelfde spanning.

Nadere informatie

Hoofdstuk 26 Gelijkstroomschakeling

Hoofdstuk 26 Gelijkstroomschakeling Hoofdstuk 26 Gelijkstroomschakeling Inhoud hoofdstuk 26 Elektromotorische kracht (emk) en klemspanning. Weerstanden in serie en parallel De wetten van Kirchhoff Spanningbronnen in serie en parallel; batterijen

Nadere informatie

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Hoofdstuk 3 Elektrodynamica Doelstellingen 1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Elektrodynamica houdt de studie

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

AS2 lecture 3. Diode. Cees Keyer. November 21. Amsterdam School of technology, dept. Electronic Engineering. Cees Keyer.

AS2 lecture 3. Diode. Cees Keyer. November 21. Amsterdam School of technology, dept. Electronic Engineering. Cees Keyer. AS2 lecture 3 Diode Cees Keyer. Amsterdam School of technology, dept. Electronic Engineering November 21 De Diode. De halfgeleiders Diode: Wat is een diode? Soort elektronisch ventiel, stroom kan in principe

Nadere informatie

Repetitie Elektronica (versie A)

Repetitie Elektronica (versie A) Naam: Klas: Repetitie Elektronica (versie A) Opgave 1 In de schakeling hiernaast stelt de stippellijn een spanningsbron voor. De spanningsbron wordt belast met weerstand R L. In het diagram naast de schakeling

Nadere informatie

Impedantie V I V R R Z R

Impedantie V I V R R Z R Impedantie Impedantie (Z) betekent: wisselstroom-weerstand. De eenheid is (met als gelijkstroom-weerstand) Ohm. De weerstand geeft aan hoe goed de stroom wordt tegengehouden. We kennen de formules I R

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting Hoofdstuk 4: De gelijkrichting 4.1. Inleiding: De gelijkrichting is een toepassing op het gebruik van de diode. Elektronische en elektrische apparatuur maken gebruik van de netspanning. Niettegenstaande

Nadere informatie

Inhoudsopgave. - 2 - De condensator

Inhoudsopgave.  - 2 - De condensator Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Capaciteit...3 Complexe impedantie...4 De condensator in serie of parallel schakeling...4 Parallelschakeling...4 Serieschakeling...4 Aflezen van de capaciteit...5

Nadere informatie

Elektronica. Gilles Callebaut

Elektronica. Gilles Callebaut Elektronica Gilles Callebaut 1.1 Intrinsieke (zuivere) halfgeleiders Een halfgeleider is een element met 4 valentie elektronen. (Si en Ge) Ze ordenen zich dus volgens een kristalrooster. De omgevingstemperatuur

Nadere informatie

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken.

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken. Netwerken De bouwstenen van elektrische netwerken. Topologie van netwerken. Wetten van Kirchoff. Netwerken met één bron. Superpositiestelling. Stellingen van Thevenin en Norton. Stelsel van takstromen.

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 6 Het gedrag van een condensator in een schakeling... 7 Opgaven... 8 Opgave: Alarminstallatie... 8 Opgave:

Nadere informatie

4 Elektrische netwerken

4 Elektrische netwerken 4 lektrische netwerken 4.1 Netwerkelementen lektrische netwerken bestaan uit componenten die meestal twee aansluitklemmen hebben. Zo n component met twee klemmen wordt een tweepool genoemd. v + lk netwerkelement

Nadere informatie

Elektronica. Voorvoegsels van eenheden. Schakeling van een simpele audioversterker met een opamp

Elektronica. Voorvoegsels van eenheden. Schakeling van een simpele audioversterker met een opamp Elektronica 1 Spanningsbronnen 2 Weerstanden en diodes in de elektronica 3 Spanningsdeler, potentiaal, opamp 4 Stroomsterkte en lading; condensator 5 Het op- en ontladen van een condensator 6 De 555 timer

Nadere informatie

Elektrotechniek voor ICT

Elektrotechniek voor ICT ALFA-COLLEGE Elektrotechniek voor ICT Basiscursus Elektrotechniek voor ICT, deel 1 Mike Sportel 31-8-2015 Inhoud Voorwoord... 3 1. Grootheden en eenheden... 4 1.1. Grootheden... 4 Combinaties van grootheden...

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

QUARK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1. Grootheid Symbool Eenheid symbool Verband tussen eenheden Stroomsterkte I Ampère A 1 C

QUARK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1. Grootheid Symbool Eenheid symbool Verband tussen eenheden Stroomsterkte I Ampère A 1 C QUAK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1 THEMA 4: elektrische stroom Elektrische stroom Elektrische kring (L Verplaatsing van lading Spanningsbron -> elektrisch veld -> vrije ladingen bewegen volgens

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt. We kennen twee soorten lading:

Nadere informatie

Weerstand. Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm. Cursus Radiozendamateur 1

Weerstand. Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm. Cursus Radiozendamateur 1 Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm Cursus Radiozendamateur 1 DOELSTELLINGEN: Kennis: - Inzicht in de fenomenen spanning, stroom, weerstand en vermogen. - De kleurcodes van

Nadere informatie

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

Elektro-magnetisme Q B Q A

Elektro-magnetisme Q B Q A Elektro-magnetisme 1. Een lading QA =4Q bevindt zich in de buurt van een tweede lading QB = Q. In welk punt zal de resulterende kracht op een kleine positieve lading QC gelijk zijn aan nul? X O P Y

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit II Deel II

Oefeningen Elektriciteit II Deel II Oefeningen Elektriciteit II Deel II Dit document bevat opgaven die aansluiten bij de cursustekst Elektriciteit II deel II uit het jaarprogramma van het e bachelorjaar industriële wetenschappen KaHo Sint-ieven.

Nadere informatie

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator Alternator In dit hoofdstuk zal ik het vooral hebben over de functie is van de alternator in de wagen. En hoe het basisprincipe is van deze generator. 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator

Nadere informatie

Gelijkstroomketens. Serie. Parallel. Weerstanden optellen R 1 R 2 R 3 E U E U R. geleidingen optellen E U E U

Gelijkstroomketens. Serie. Parallel. Weerstanden optellen R 1 R 2 R 3 E U E U R. geleidingen optellen E U E U Serie Gelijkstroomketens Weerstanden optellen R 1 R 2 R R = R 1 + R 2 + R 3 R = R i R 3 i Parallel geleidingen optellen G = G 1 + G 2 + G 3 R 1 R 2 R 3 R 1 R = 1 + 1 + 1 R 1 R 2 R 3 R = 1 R i i 1 Gelijkstroomketens

Nadere informatie

Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit

Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit 1. Gelijkstroomkringen (DC) De verschillende elektrische grootheden bij gelijkstroom zijn: Elektrische spanning (volt) definitie: verschillend potentiaal

Nadere informatie

Gelijkstroomketens. Serie. Parallel. Weerstanden optellen R 1 R 2 R 3 E U E U R. geleidingen optellen E U E U

Gelijkstroomketens. Serie. Parallel. Weerstanden optellen R 1 R 2 R 3 E U E U R. geleidingen optellen E U E U Serie Gelijkstroomketens Weerstanden optellen R 1 R 2 R R = R 1 + R 2 + R 3 R = R i R 3 i Parallel geleidingen optellen G = G 1 + G 2 + G 3 R 1 R 2 R 3 R 1 R = 1 + 1 + 1 R 1 R 2 R 3 R = 1 R i i 1 Gelijkstroomketens

Nadere informatie

Elektronica. Voorvoegsels van eenheden. Schakeling van een simpele audioversterker met een opamp

Elektronica. Voorvoegsels van eenheden. Schakeling van een simpele audioversterker met een opamp Elektronica 1 Spanningsbronnen 2 Weerstanden en diodes 3 IC, opamp, spanningsdeler 4 Stroomsterkte en lading; condensator 5 Een condensator op- en ontladen 6 De 555 timer 7 Het frequentieafhankelijke gedrag

Nadere informatie

Elektrische Netwerken

Elektrische Netwerken Elektrische Netwerken 1 Project 1 Info te verkrijgen via: http://www.hanese.nl/~jonokiewicz/ Programma Week 1: DC stromen en spanningen Week 2: Serie en parallel, l stroomdeling, spanningsdeling Week 3:

Nadere informatie

FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS

FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS Wet van Ohm U = I R (1) U = spanning in V, I is stroom in A en r is weerstand in Ohm Eerste wet van Kirchhoff Som van alle stromen in een knooppunt is nul. Tweede wet van

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMNVATTING LKTICITIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOVLHID LADING Symbool Q (soms q) enheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen. Als je over

Nadere informatie

Uitwerking LES 5 N CURSSUS

Uitwerking LES 5 N CURSSUS 1) C De letter C wordt in de elektronica gebruikt voor een: A) spoel (symbool L, eenheid Henry) B) weerstand (symbool R, eenheid Ohm Ω) C) condensator (symbool C, eenheid Farad, 2 geleiders gescheiden

Nadere informatie

o a. onveranderd blijven o b. verdubbelen tot -360 kv. o c. stijgen tot een waarde van OV. o d. positief worden tot een waarde van 720 kv.

o a. onveranderd blijven o b. verdubbelen tot -360 kv. o c. stijgen tot een waarde van OV. o d. positief worden tot een waarde van 720 kv. jaar: 1989 nummer: 07 In ieder hoekpunt van een driehoek ABC bevindt zich een lading. In A en C is dit een lading van - 6.10-6 C. In B is dit +10.10-6 C. Beschouwen we het punt P gelegen op 30 cm van A

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOEVEELHEID LADING Symbool Q (soms q) Eenheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen.

Nadere informatie

1.8 Stroomsterkte; geleiding.

1.8 Stroomsterkte; geleiding. 1.8 Stroomsterkte; geleiding. Met stroomsterkte (I) wordt bedoeld: de hoeveelheid lading die per seconde langs komt. De eenheid is dus coulomb per seconde (C/s) maar we werken meestal met de ampère (A)

Nadere informatie

AS2 lecture 5. Golfvorming, vastestof fysica en HF gedrag, pin diode. Cees Keyer. Amsterdam School of technology, dept. Electronic Engineering

AS2 lecture 5. Golfvorming, vastestof fysica en HF gedrag, pin diode. Cees Keyer. Amsterdam School of technology, dept. Electronic Engineering AS2 lecture 5 Golfvorming, vastestof fysica en HF gedrag, pin diode Cees Keyer. Amsterdam School of technology, dept. Electronic Engineering december 5 Diode gebruik Golf vormende circuits. De clipper:

Nadere informatie

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF NETWERKEN EN DE WETTEN VN KIRCHHOFF 1. Doelstelling van de proef Het doel van deze proef is het bepalen van de klemspanning van een spanningsbron, de waarden van de beveiligingsweerstanden en de inwendige

Nadere informatie

1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit

1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit Hoofdstuk 2 Elektrostatica Doelstellingen 1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit 2.1 Het elektrisch

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. spanning 2007-2008 hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op van elektrische lading die stroomt. We kennen

Nadere informatie

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2016 TOETS APRIL :15 12:15 uur

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2016 TOETS APRIL :15 12:15 uur TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2016 TOETS 1 20 APRIL 2016 10:15 12:15 uur Enige constanten en dergelijke 1. AAN DE REKSTOK 5 pt Een man van 75 kg laat de rekstok los in een volledig gestrekte positie

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Praktische toepassingen van diodes

Hoofdstuk 2: Praktische toepassingen van diodes Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 2: Praktische toepassingen van diodes 1: Gelijkrichting 1.1: De diodekarakteristiek Vooraleer de meest voorkomende gelijkrichterschakelingen

Nadere informatie

Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2) 30 maart 2009, 14:00 17:00 uur

Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2) 30 maart 2009, 14:00 17:00 uur Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2), 30 maart 2009, 14:00 17:00 uur, pagina 1 van 12 Naam: Studienummer: Technische Universiteit Delft Faculteit Elektrotechniek, W&I Sectie Elektronica

Nadere informatie

Semester 6 2008-2009 Vermogenselektronica Thyristor GTO IGBT Vermogenstransistor Vermogensmosfet Thyristor Een thyristor is een halfgeleider met de werking van een elektronische schakelaar die geschikt

Nadere informatie

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen.

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen. Weerstand stroombeperking voor LED s Om de stroom door een LED te beperken wordt een weerstand toegepast. Maar hoe hoog moet de waarde van zo n weerstand eigenlijk zijn? In de dagelijkse praktijk wordt

Nadere informatie

Leereenheid 1. Diagnostische toets: Soorten spanningen. Let op!

Leereenheid 1. Diagnostische toets: Soorten spanningen. Let op! Leereenheid 1 Diagnostische toets: Soorten spanningen Let op! Bij meerkeuzevragen: Duid met een kringetje rond de letter het juiste antwoord of de juiste antwoorden aan Vragen gemerkt met: J O Sommige

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 12. In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt.

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 12. In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Examen VWO 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 12 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Bij dit examen

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

Engineering Embedded Systems Engineering

Engineering Embedded Systems Engineering Engineering Embedded Systems Engineering Interfacetechnieken Inhoud 1 Timing digitale schakelingen... 3 2 Berekenen delay-tijd... 5 3 Theorie van Thevenin... 11 4 Theorie van Norton... 15 5 Oefenopgaven

Nadere informatie

Schakelingen Hoofdstuk 6

Schakelingen Hoofdstuk 6 Schakelingen Hoofdstuk 6 Een schakeling... I = 0,1 A = 100 ma U = 6 V Geen grote stroom door de lamp. Dit komt door de weerstand van die lamp. De weerstand kunnen we berekenen. Presentatie H6 1 De weerstand

Nadere informatie

Diktaat Spanning en Stroom

Diktaat Spanning en Stroom Diktaat Spanning en Stroom hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt.

Nadere informatie

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen.

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen. 2 ELEKTRICITEITSLEER 2.1. Inleiding Je hebt al geleerd dat elektriciteit kan worden opgewekt door allerlei energievormen om te zetten in elektrische energie. Maar hoe kan elektriciteit ontstaan? En waarom

Nadere informatie

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Aki Sarafianos http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/ Materialen Slides, opgaves, extra info,... http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

die Keure VASTESTOFFYSICA Oplossingen MODULE INTERACTIE - 3 e GRAAD

die Keure VASTESTOFFYSICA Oplossingen MODULE INTERACTIE - 3 e GRAAD die Keure VASTESTOFFYSICA Oplossingen MODULE INTERACTIE - 3 e GRAAD 2 7 Oefeningen REEKS 1 1. Bij 27 C heeft Si een dichtheid aan vrije elektronen van 1,5 10 10 cm -3. Per hoeveel atomen Si is er een vrij

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Inhoudsopgave De weerstand

Inhoudsopgave De weerstand Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Wet van Ohm...3 Geleidbaarheid (conductantie)...3 Weerstandsvariaties...3 Vervangingsweerstand of substitutieweerstand...4 Serieschakeling...4 Parallelschakeling...4

Nadere informatie

Opgaven bij hoofdstuk 12

Opgaven bij hoofdstuk 12 32 Meerkeuze-opgaven Opgaven bij hoofdstuk 12 12.6 Van een lineaire tweepoort is poort 1 als ingang en poort 2 als uitgang op te vatten. Bij de Z-parametervoorstelling van deze tweepoort geldt dan: a:

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

= i.v.m. wisselstroom kleine letters.

= i.v.m. wisselstroom kleine letters. Errata/addenda: Module 4 theorie bij de eerste druk (februari 2008) De onderstaande wijzigingen/toevoegingen zijn reeds verwerkt in de tweede druk (2014) van deze module. Op het eerste schutblad is een

Nadere informatie

Langere vraag over de theorie

Langere vraag over de theorie Langere vraag over de theorie (a) Arbeid om de condensator op te laden Bij het opladen van een condensator moet arbeid geleverd worden om lading te verplaatsen van de ene plaat naar de andere. Als er nog

Nadere informatie

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Technologie 1 Elektrische en elektronische begrippen Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002 Deze instructie wordt tijdens

Nadere informatie

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Enkel 1

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Enkel 1 Uitleg: Rekenen met Elektriciteit Een spanning ontstaat door ladingverschil. (verschil in elektronen tussen polen) Een stroom loopt als er een gesloten stroomkring is. (aantal elektronen per seconde) Weerstand

Nadere informatie

Oefeningenexamen Fysica 2 1ste zit 2006-2007

Oefeningenexamen Fysica 2 1ste zit 2006-2007 Oefeningenexamen 2006-2007 12 januari 2007 Naam en groep: Aantal afgegeven bladen, dit blad niet meegerekend: Gebruik voor elke nieuwe vraag een nieuw blad. Zet op elk blad de vermelding 12/01/2007 alsook

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Elektrische structuur van de materie. 1. Algemene lesgegevens. 2. Lesverloop. 3. Verwerking. Halfgeleiders les1

Onderzoekscompetenties. Elektrische structuur van de materie. 1. Algemene lesgegevens. 2. Lesverloop. 3. Verwerking. Halfgeleiders les1 Onderzoekscompetenties Halfgeleiders les1 In deze reeks van lessen onderzoeken we allereerst hoe de geleiding gebeurt bij vaste stoffen. Vervolgens komen een aantal toepassingen hiervan aan bod, bv. zonnecellen,

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

jaar: 1989 nummer: 10

jaar: 1989 nummer: 10 jaar: 1989 nummer: 10 Gegeven een cylindervomtige geleider van 1 m lengte met een diameter van 5 mm. De weerstand van de geleider is R. De draad wordt uitgerekt tot een lengte van 1,2 m terwijl het volume

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

Leereenheid 3. Diagnostische toets: Enkelvoudige wisselstroomkringen

Leereenheid 3. Diagnostische toets: Enkelvoudige wisselstroomkringen Leereenheid 3 Diagnostische toets: Enkelvoudige wisselstroomkringen Let op! Bij meerkeuzevragen: Duid met een kringetje rond de letter het juiste antwoord of de juiste antwoorden aan. Vragen gemerkt met:

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010)

TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010) TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010) Opmerkingen: 1. Dit tentamen bestaat uit 4 vragen met in totaal 19 deelvragen. Elke deelvraag levert 3 punten op. 2. Het is toegestaan gebruik te maken van bijgeleverd

Nadere informatie

Elektrische netwerken

Elektrische netwerken Deel 1: de basis H1 - H4: basisbegrippen gelijkspanning Opgaven bij hoofdstuk 1... 1 Opgaven bij hoofdstuk 2... 2 Opgaven bij hoofdstuk 3... 4 Opgaven bij hoofdstuk 4... 11 H5 - H8: basisbegrippen wisselspanning

Nadere informatie

De condensator. Q = C x V of. BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm. Starten we met het symbool en een paar voorbeelden :

De condensator. Q = C x V of. BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm. Starten we met het symbool en een paar voorbeelden : BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm De condensator In dit hoofdstuk behandelen we de condensator als essentieel element in schakelingen. We beperken ons tot het gedrag en gebruik bij gelijkstroom;

Nadere informatie

3.3.2 Moment op een rechthoekige winding in een magnetisch. veld... 10

3.3.2 Moment op een rechthoekige winding in een magnetisch. veld... 10 Contents 1 Electrostatica 3 1.1 Wet van Coulomb......................... 3 1.2 Elektrische veldsterkte...................... 3 1.3 Arbeid in het electrisch veld................... 3 1.4 Beweging van lading

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 0.1 Netwerkmodel voor passieve geleiding langs een zenuwcel.. 2

Inhoudsopgave. 0.1 Netwerkmodel voor passieve geleiding langs een zenuwcel.. 2 Inhoudsopgave 01 Netwerkmodel voor passieve geleiding langs een zenuwcel 2 1 01 Netwerkmodel voor passieve geleiding langs een zenuwcel I Figuur 1: Schematische voorstelling van een deel van een axon Elk

Nadere informatie

NATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE. Tweede ronde - theorie toets. 21 juni beschikbare tijd : 2 x 2 uur

NATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE. Tweede ronde - theorie toets. 21 juni beschikbare tijd : 2 x 2 uur NATIONALE NATUURKUNDE OLYMPIADE Tweede ronde - theorie toets 21 juni 2000 beschikbare tijd : 2 x 2 uur 52 --- 12 de tweede ronde DEEL I 1. Eugenia. Onlangs is met een telescoop vanaf de Aarde de ongeveer

Nadere informatie

Elektrotechniek. 3de bach HI. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.50 EUR

Elektrotechniek. 3de bach HI. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.50 EUR 3de bach HI Elektrotechniek Prof. Peremans : Samenvatting + voorbeeldexamenvragen Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 263 3.50 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING TSG VMBO CURSUSJAAR 2014-2015 NIVEAU KADER

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING TSG VMBO CURSUSJAAR 2014-2015 NIVEAU KADER PROGRAMMA VA TOETSIG E AFSLUITIG TSG VMBO CURSUSAAR 04-05 IVEAU KADER VAK: ASK METHODE: u voor straks 4 KGT (ThiemeMeuenhoff) KLAS: 4 COTACTURE PER WEEK: 4 x uten per week P periode C code B Bron KEE wat

Nadere informatie

Leereenheid 7. Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom

Leereenheid 7. Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom Leereenheid 7 Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom Let op! Bij meerkeuzevragen: Duid met een kringetje rond de letter het juiste antwoord of de juiste antwoorden

Nadere informatie

Vermogenelectronica labo 2: Gelijkrichters

Vermogenelectronica labo 2: Gelijkrichters Vermogenelectronica labo : Gelijkrichters An Fotij, Christophe Mestdag, Koen Bogaerts November 9, 007 1 Diodes 1.1 Solderen van gelijkrichter Hierbij bestond de opdracht om vanuit een aantal compomenten

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60

Nadere informatie

Een batterij is een spanningsbron die chemische energie omzet in elektrische (zie paragraaf 3).

Een batterij is een spanningsbron die chemische energie omzet in elektrische (zie paragraaf 3). 5. Opwekken van spanning: Spanningsbronnen Om een lamp te laten branden, een rekenmachine te laten rekenen, een walkman muziek te laten weergeven heb je een bron van elektrische energie nodig. Een spanningsbron

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht Exact Periode 5 Niveau 3 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is

Nadere informatie

I A (papier in) 10cm 10 cm X

I A (papier in) 10cm 10 cm X Tentamen: Fysica en Medische Fysica 2 Tijd: 15:15-18:00 uur, donderdag 28 mei 2009 Plaats: TenT blok 4 (met bijlage van formules, handrekenmachine is toegestaan) Docent: Dr. K.S.E. Eikema Puntentelling:

Nadere informatie

vanwege het hoge rendement weinig warmte-ontwikkeling vanwege de steile schakelpulsen genereert de schakeling sterke hf-stoorsignalen

vanwege het hoge rendement weinig warmte-ontwikkeling vanwege de steile schakelpulsen genereert de schakeling sterke hf-stoorsignalen SCHAKELENDE VOEDING INLEIDING Bij de examenstof over voedingen is sinds 2007 behalve de stof in hoofdstuk 3.3. van het cursusboek ook kennis van de werking van schakelende voedingen opgenomen. De voordelen

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2 Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2 4 VWO 2.6 Serie en parallel 51. Vervanging 52. Bij de winkelstraat zijn de lampen parallel geschakeld en bij de kandelaar in serie. 53. Voorbeeld: Serie De stroom moet

Nadere informatie

Uitwerkingen Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405- D2) 4 juli 2008, 14:00 17:00 uur

Uitwerkingen Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405- D2) 4 juli 2008, 14:00 17:00 uur Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET45-D), 4 juli 8, 4: 7: uur, pagina van Technische Universiteit Delft Faculteit Elektrotechniek, W&I Sectie Elektronica (8 e ) Uitwerkingen Tentamen Elektronische

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l Opgave 1 Een kompasnaald staat horizontaal opgesteld en geeft de richting aan van de horizontale r component Bh van de magnetische veldsterkte van het aardmagnetische veld. Een spoel wordt r evenwijdig

Nadere informatie

Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV

Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV 3HH3elektriciteitles.notebook February 13, 2016 Spanning en sensatie!!! Elektriciteit Elektriciteit 3H Wat een weerstand!! Spanning en Lading + + + + 3HH3elektriciteitles.notebook February 13, 2016 + +

Nadere informatie

Elektronica monteur, Technicus Elektronica

Elektronica monteur, Technicus Elektronica Elektronica monteur, Technicus Elektronica Patrick De Locht Business Developer SYNTRA Limburg vzw Versie Mei 2016 Patrick.delocht@syntra-limburg.be 1 Beschrijving traject Heb je al langer zin om je te

Nadere informatie

Programmeren met Arduino

Programmeren met Arduino Programmeren met Arduino Lieve Van Bastelaere Programmeren met Arduino. 1. Werken met een breadboard. a. Wat is een breadboard? Een breadboard is een bord waarop je elektronische schakelingen kunt maken

Nadere informatie

TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010)

TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010) TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010) 25 april, 2008, 14.00-17.00 uur Opmerkingen: 1. Dit tentamen bestaat uit 4 vragen met in totaal 18 deelvragen. 2. Het is toegestaan gebruik te maken van bijgeleverd formuleblad

Nadere informatie