FACULTEIT TEW VAN UFSIA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "FACULTEIT TEW VAN UFSIA"

Transcriptie

1 ALUMNI N I E U W S B R I E F FACULTEIT TEW VAN UFSIA JAARGANG 8, NR 29, JULI 2000 TRIMESTRIEEL TIJDSCHRIFT - AFGIFTEKANTOOR ANTWERPEN X

2 Alumni Nieuwsbrief is een uitgave van UFSIA vzw Jaargang 8, nummer 29, juli 2000 Inhoud Adres UFSIA Lokaal B-213 Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen fax: (03) Universiteit Antwerpen Management School Managementopleidingen in hogere versnelling 03 Belgisch monetair beleid in goede UFSIA handen Een gesprek met Marcia De Wachter, Vice-Gouverneur van de Nationale Bank van België 05 Leerstoel Fortis Bank: The Economics of Structural Change Jean-Luc Dehaene over De hereniging van Europa 06 De nieuwe TEW-faculteit: moeilijke geboorte, maar de moeite waard RUCA-professoren Patrick De Pelsmacker en Willy Winkelmans aan het woord 09 Gesprek met de familie Stas: UFSIA in familieverband Viermaal twee generaties en acht alumni in huis 13 Gesprek met alumnus Karl Van den Bossche De wereld als werkterrein 15 Het beste paard staat op stal... Denkt u? Jobforum voor alumni bewijst het tegendeel 17 Gesprek met alumni Jan van Daele en Walter Hintjens van de Vlaamse senior advisors Sinds ons pensioen zijn we niet op rust gesteld 19 Amusementsbusiness is geen lachtertje De naam van het spel: relatiemarketing Verantwoordelijke uitgever Karel Soudan UFSIA Prinsstraat Antwerpen Kernredactie P. Cordy, B. De Bruyn, A. Deckers, E. Faucompret, V. Guillaume, N. Pauwels, H. Poriau, P. Sambre, S. Smaers, K. Soudan, P. Van de Wiele, M. Van Hauwermeiren, L. Van Lierde, M. van Loon, K. Vanstalle Grafische vormgeving en productie ESCO, a De Schutter company Oplage ex. VAN DE REDACTIE Het is ondertussen wel bekend: op 1 oktober gaat de faculteit TEW van UFSIA op in de nieuwe UFSIA-RUCA faculteit TEW. Voor u ligt echter nog niet het laatste nummer van Alumni Nieuwsbrief, oude stijl. Pas over vier jaar zullen we immers de eerste TEW-alumni uit deze nieuwe faculteit kunnen begroeten. In afwachting doen we regelmatig verslag van nieuwe belangrijke ontwikkelingen. Zo laten we in dit nummer de tenoren van onze fusiepartner aan het woord. Ze vertellen de UFSIA-alumni hoe zij deze mijlpaal in het Antwerpse universitair onderwijs ervaren. Een andere belangrijke realisatie is zeker de start van de Universiteit Antwerpen Management School. Uiteraard blijven we in Alumni Nieuwsbrief de meeste aandacht besteden aan de eigen facultaire werking en de eigen alumni. Zo maken we de start mee van de Leerstoel Fortis Bank en van het Jobforum voor Alumni. Verder hadden we gesprekken met een beleidsmakende alumna in euroland, met ondernemende alumni in relatieland, met senioren-alumni in hun nieuwe leven als consulent in het buitenland, met een kersverse alumnus in de diplomatie en - merkwaardig - met een familie, die in twee generaties acht UFSIA-alumni heeft afgeleverd. Karel Soudan

3 Universiteit Antwerpen Management School Managementopleidingen in hogere versnelling Sinds de fusie van de TEW-faculteiten is er aan de Universiteit Antwerpen heel wat in beweging. De samensmelting inspireerde onder andere tot de oprichting van de Universiteit Antwerpen Management School (UAMS), die volgend academisch jaar van start gaat. De ambities liggen hoog: het is de bedoeling een instituut te creëren dat op Europees niveau zal meespelen. De aanleiding om een managementschool op te richten was de fusie van de beide TEW-faculteiten. Het bleek een goed idee om alles wat met managementopleidingen te maken heeft in één instituut te stoppen. Er zijn heel wat goede redenen om een dergelijke managementschool op te richten, zegt Walter Nonneman, tot het einde van dit jaar decaan van de UAMS. Een van de belangrijkste is toch wel dat we in Antwerpen na de fusie de grootste TEW-faculteit van het land hebben, maar op het vlak van postacademische vorming slechts op de tweede plaats komen na de combinatie Leuven-Vlerick. We moeten dus duidelijk een grotere opzet voor onze postacademische vorming creëren. Al even belangrijk is de internationalisering van de universiteit. Het belang hiervan groeit nog. Ook het bedrijfsleven kijkt steeds meer in deze richting. Nonneman: En dan hebben we het niet alleen over het naar het buitenland sturen van onze studenten, we moeten ook studenten uit het buitenland aantrekken. Door die internationale contacten kunnen bedrijven uit de haven, de scheikundige of de diamantsector een interessant netwerk ontwikkelen. Ook voor de instelling en onze professoren heeft het belang om internationale uitstraling te krijgen. Daarnaast stijgt het prestige van het diploma dat de universiteit uitreikt - jaarlijks zo n wanneer die Het directiecomité UAMS a.i. Van links naar rechts: Frank Bostyn, Ria Janvier, Walter Nonneman, Rudy Martens, Kristine Bosmans, Patrick De Pelsmacker. 1

4 universiteit ook over een bekend postacademisch instituut beschikt. Managers komen op die manier in contact met de universiteit en zullen daardoor ook eerder in de richting van Antwerpse alumni kijken om mensen in dienst te nemen. De oprichting van een managementschool versterkt ook de samenwerking tussen de verschillende geledingen van de UA: het schaaleffect maakt een grote investering in mensen mogelijk. Eigen aanpak Een managementschool vereist een heel andere aanpak dan de traditionele universitaire opleiding, legt Nonneman uit. Je moet een aantal andere uitgangspunten hanteren, of het werkt niet. In de eerste plaats moet de universiteit dit beschouwen als een deel van haar kernopdracht. Decretaal zijn universiteiten verplicht aan dienstverlening te doen. Het contractonderwijs dat een managementschool aanbiedt, is duidelijk een vorm van dienstverlening. Alleen, het is niet vanzelfsprekend dat de academische wereld dit ook als een volwaardige onderwijsvorm beschouwt. Nonneman: Ten tweede moet je ervoor zorgen dat je de beste mensen aantrekt. Je hebt de topproffen uit je eigen instelling nodig om je geloofwaardigheid, zowel in de academische als in de bedrijfswereld, te verzekeren. Maar die mensen aantrekken doe je niet met de klassieke weddeschalen. Je moet deze topacademici een marktconforme verloning aanbieden. Een managementschool wordt het best op een andere manier bestuurd dan de andere onderdelen van de universiteit. De klassieke faculteiten kennen een relatieve stabiliteit in hun onderwijsprogramma s. De professionele opleidingen van een managementschool daarentegen moeten veel flexibeler kunnen inspelen op eisen van de markt. Als je daarvoor de klassieke besluitvormingsprocedure van een faculteit zou volgen, heb je die flexibiliteit niet, legt Nonneman uit. Een grote delegatie van bevoegdheid naar de rechtstreekse coördinatoren voor de onderwijsprogramma s is dus vereist. Niettemin mag men het hele instituut niet als een compleet onafhankelijk geheel beschouwen. Een stevige verankering in de Universiteit Antwerpen blijft noodzakelijk. De managementschool ressorteert als instituut rechtstreeks onder de UA. Een raad van beheer, gelijkelijk samengesteld uit vertegenwoordigers van de UA en mensen uit het bedrijfsleven en de non-profitsector, stippelt de strategie uit. Op termijn zal deze raad van beheer een externe voorzitter krijgen die als boegbeeld van het instituut kan fungeren. Een directiecomité van een zestal mensen staat in voor de werking van het geheel. Aan het hoofd hiervan staat een decaan, die het academische boegbeeld van het instituut is. Momenteel is men in binnen- en buitenland druk op zoek naar iemand die vanaf volgend academisch jaar die functie op zich kan nemen. Het directiecomité telt coördinatoren voor iedere business-unit waaruit het instituut is opgebouwd. Die units komen overeen met de taken die de UAMS krijgt: voortgezette academische opleidingen, postacademische vorming, het opzetten van buitenlandse programma s en onderzoek. Volgend academiejaar gaan er al vier voortgezette opleidingen van start, onder meer een Engelstalig MBA-programma van een jaar dat zich richt op mensen die al een tweetal jaar bedrijfservaring hebben. Hiermee wil de UAMS duidelijk op de Europese markt mikken en een opleiding aanbieden die ook op Europees niveau erkend is. Verder starten ook nog een Master of Science in Management, dat zich richt tot alumni uit niet-economische richtingen, een Master in Personeelswetenschappen en een Master in Publiek Management. Voor de postacademische vorming slaan het bekende IPO en het Instituut voor Management en Bestuur in het kader van de UAMS de handen in elkaar. Hierbinnen zullen verschillende programma s op het vlak van bijvoorbeeld informatica, marketing, HRM of finance worden aangeboden. Een van onze belangrijkste opleidingen is zeker het Executive MBAprogramma, dat de plaats inneemt van het vroegere welbekende PPB van IPO, zegt Nonneman. Daaruit zijn in het verleden heel wat grote managers gegroeid. Met die opleiding trekken we goede managers aan, en je drukt een duidelijke stempel op het bedrijfsleven. Het programma richt zich tot mensen die enkele jaren functionele managementervaring hebben en nu de stap willen zetten naar het algemeen management. Europees niveau Momenteel lopen er internationale programma s in Moskou en Warschau, maar de UAMS richt zich eveneens tot buitenlanders die hier een kort programma willen volgen. Ook het onderzoek zal vanaf volgend academiejaar verder worden ontwikkeld. Nonneman: We denken in de eerste plaats aan zogenaamde greenfield consultancy, waarbij je tijdens het verrichten van een bedrijfsanalyse ook de nog ontbrekende methodologie ontwikkelt. We kijken verder in de richting van het verzamelen van onderzoeksgegevens via case writing, zoals dat onder meer aan de Harvard Business School gebruikelijk is. Onderzoek is echt wel een noodzaak, wil je op termijn je geloofwaardigheid als instituut behouden. Met de UAMS mikt de UA duidelijk hoog. Nonneman: Het is onze ambitie om binnen vier tot vijf jaar in de lijst van managementinstituten van de Financial Times te geraken. Niet in de absolute top, daar vind je de scholen met budgetten van boven het miljard: dat is niet haalbaar. Maar we willen naar een school met een uitstraling op Europees niveau. En dat willen we onder andere bereiken via allianties met complementaire instellingen in het buitenland. Paul Cordy 2

5 Belgisch monetair beleid in goede UFSIA handen Een gesprek met Marcia De Wachter, Vice-Gouverneur van de Nationale Bank van België Op 1 maart 1999 werd UFSIA-alumna Marcia de Wachter benoemd tot Vice-Gouverneur van de Nationale Bank van België (NBB). Daarvoor was ze achtereenvolgens wetenschappelijk medewerker aan de UFSIA en de Universiteit van Amsterdam, economisch adviseur van Eerste Minister Wilfried Martens, woordvoerster en secretaris van de NBB. Voldoende stof dus voor een interessant gesprek Een academische start aan de UFSIA Begonnen in 1971 behaalde Marcia De Wachter vier jaar later met glans het diploma van licentiate in de TEW, oriëntatie Financiering. Tijdens mijn studentenperiode aan de UFSIA heb ik een enorme bewondering gekregen voor de kennis van bepaalde professoren. Ik herinner me nog levendig de vakken Strategisch Management van prof. Van Cauwenbergh, Geld- en Kapitaalmarkten van prof. Plasschaert, en Europese Economische Integratie van prof. Pourvoyeur - cursussen die ik trouwens doorheen mijn hele loopbaan veelvuldig heb kunnen gebruiken. UFSIA heeft altijd al borg gestaan voor een goede mix van algemene vorming, kwaliteit en ook diepgang. Exponenten daarvan waren voor mij in de kandidaturen de glasheldere cursussen Wiskunde van prof. Van Mechelen en de uitermate boeiende cursussen Antropologie van prof. Arts en Filosofie van prof. Van Bladel. In de licenties hebben de cursussen Marketing van prof. Bilsen, Financiering van prof. Wauters en Fiscaliteit van prof. Couturier mij ten zeerste kunnen bekoren. Toen ik promoveerde als licentiate, heb ik dan ook - met hen als voorbeeld - vrijwel onmiddellijk beslist om een academische loopbaan aan te vatten en zelf een doctoraal proefschrift voor te bereiden onder leiding van professor Walter Nonneman. In het kader van dit doctoraat ben ik twee jaar in de States geweest via een beurs van het Belgian American Education Fund (BAEF). Aan de University of Chicago heb ik les gekregen van o.a. Nobelprijswinnaars Bob Lucas en Gary Becker, en van professoren Frenkel en Stigler - de groten der aarde. Maar niet alleen de inhoud van de colleges was enorm verrijkend, ook de hele cultuur van het campusleven werkte inspirerend. Terwijl in Europa de nadruk nog voornamelijk lag op het opbouwen van kennis, Knowledge, werd aan de andere kant van de oceaan al gehamerd op het belang van kunde, Competence. Studenten gingen zelf veel actiever op zoek naar allerhande informatie en maakten gretig gebruik van de pendeldienst tussen aula en universiteitsbibliotheek. Discussies en debatten maakten deel uit van het dagdagelijkse studentenleven. Dit hele Amerikaanse avontuur heeft me enorm verrijkt. Ik heb nog steeds de overtuiging dat daar de basis is gelegd voor mijn carrière. Ik zal de professoren Walter Nonneman en Philippe Naert dan ook altijd dankbaar blijven. Zij hebben me immers aangemoedigd om de grenzen letterlijk en figuurlijk steeds opnieuw te verleggen. Wijze raadgevingen die ikzelf voortdurend tracht mee te geven aan anderen. 3

6 Van de UFSIA naar de Universiteit van Amsterdam Mijn doctoraal proefschrift bestond uit vijf essays over arbeidsaanbod en -participatie. Op een Nederlandse studiedag voor jonge econometristen heb ik een van die essays gepresenteerd. Professor Wim Driehuys van de Universiteit van Amsterdam was blijkbaar onder de indruk. Kort daarna vroeg hij me om een internationaal vergelijkende studie van vijf landen te maken in verband met de arbeidsvoorzieningen en -omstandigheden. Een aanbod waarop ik maar al te graag ben ingegaan. Economisch adviseur van Eerste Minister Wilfried Martens Ongeveer twee jaar later is die studie afgerond en vraagt een journalist van De Standaard om er een artikel over te publiceren. Een publicatie die mijn carrière een belangrijke wending heeft gegeven. Dankzij dat artikel ben ik immers in contact gekomen met toenmalig Eerste Minister Wilfried Martens. Tijdens ons gesprek heb ik hem kunnen overtuigen van het belang van dergelijke studie voor de Belgische arbeidssituatie en een paar weken later was ik zijn Economisch Adviseur. Op deze periode blikt Marcia terug als een van de zwaarste, maar ook boeiendste uit haar leven. Ik herinner me nog hoe we op het kabinet dag en nacht gewerkt hebben aan de wet op de concurrentiekracht en aan de conversie van de overheidsschuld. Die stond toen uit tegen rentevoeten van 13% en meer, terwijl de marktrente slechts 8% bedroeg. Er werd gezocht naar een akkoord met de Belgische banken om onze schuld te converteren tegen minder dan marktconforme voorwaarden uiteraard geen sinecure. Een andere ervaring die ik nooit zal vergeten is de Wereldeconomische Top in Venetië. Ik zat er aan de onderhandelingstafel met o.a. Ronald Reagan, François Mitterrand en Helmut Kohl. Van het kabinet naar de Nationale Bank van België Tijdens de talrijke vergaderingen die ik vanuit mijn functie van Economisch Adviseur bijwoonde, raakte ik meer en meer geïnteresseerd in de dynamiek die tijdens deze ontmoetingen vaak ontstond. Ook de wijze waarop beslissingen uiteindelijk tot stand kwamen begon me meer en meer te intrigeren. Ik stelde vast dat heel wat mensen blijkbaar moeilijkheden hadden om zichzelf en hun ideeën te verkopen. Daarom ging ik me verder verdiepen in groepspsychologie en sociologie, en volgde ik een aantal interessante communicatiecursussen. Op het einde van de jaren tachtig had de Nationale Bank van België niet echt een communicatiestrategie. Het uitwerken van een dergelijke strategie leek me een enorme uitdaging. In 1988 zette ik de stap naar de Nationale Bank, eerst als coördinator van het kabinet van de Gouverneur, daarna als woordvoerster, departementsadviseur en Secretaris-Generaal. Vorig jaar ben ik dan Vice-Gouverneur geworden. Waar houdt een Vice-Gouverneur zich eigenlijk mee bezig? Weinig mensen weten dat de Nationale Bank van België niet enkel verantwoordelijk is voor het uitvoeren van het Europese monetaire beleid, maar ook voor het drukken en de uitgifte van bankbiljetten, het aanhouden en beheren van deviezenreserves, het onderhouden van betrekkingen met het IMF, de Wereldbank, de OESO en de EG, het produceren van allerlei statistieken en rapporten, het beheer van kredietcentrales, enz. Momenteel stelt de bank ongeveer mensen tewerk. Daarvan werken er in Brussel, de overige 500 in een van de twaalf regionale vestigingen. Dat allemaal in goede banen leiden vraagt heel wat energie. Op de vraag of de functie van de Nationale Bank van België niet uitgehold is nu het monetaire beleid op Europees niveau wordt bepaald, antwoordt Marcia De Wachter resoluut: Onder voorzitterschap van Wim Duisenberg komt de Raad van Gouverneurs om de twee weken samen in Frankfurt. Door de grote transparantie tijdens die vergaderingen krijgen wij een geprivilegieerde kijk op wat er economisch gaande is in de andere landen van het eurogebied. De oprichting van de Europese Centrale Bank is dus veeleer een verruiming dan een beknotting geweest. Tenslotte stippelen wij nu het monetaire beleid uit voor ruim 280 miljoen mensen. Uiteraard is België slechts één van de elf spelers op dit ogenblik. Maar of je stem gehoord wordt of niet, hangt meer af van je intellectuele spankracht dan van de grootte van het land dat je vertegenwoordigt... De drie grote uitdagingen voor de Nationale Bank van België vat Marcia De Wachter als volgt samen: Een eerste grote uitdaging bestaat erin om de euro en het Europese monetaire beleid met betrekking tot de euro geloofwaardig te maken voor de man in de straat. Daarvoor zal er een belangrijke communicatie-inspanning nodig zijn. Een tweede uitdaging bestaat erin om zich als beste te profileren onder de andere nationale banken, in een klimaat van rationalisering en mondialisering van de private banksector. Dat kan enkel door voldoende snel te blijven herstructureren. Tot slot staan twaalf à dertien landen, waaronder Polen - met 40 miljoen inwoners - en Turkije, zich op te warmen om tot de Europese Monetaire Unie toe te treden. Er zal dan ook een belangrijke inspanning geleverd moeten worden om de uitstraling van een klein land als België binnen de Europese constellatie van nationale banken op peil te houden. Na dit boeiende en verhelderende gesprek zien wij deze toekomst vol uitdagingen en opportuniteiten met vertrouwen tegemoet Noël Pauwels 4

7 Leerstoel Fortis Bank: The Economics of Structural Change Jean-Luc Dehaene over De hereniging van Europa Veranderingen zijn inherent aan het economisch gebeuren. Voortdurend doen er zich nauwelijks merkbare of plotse wijzigingen voor, zowel aan de vraag- als aan de aanbodzijde. Belangrijke structurele veranderingen lijken elkaar in versneld tempo op te volgen. De Fortis Bank volgt die ontwikkelingen op de voet en heeft daarom samen met de UFSIA een leerstoel opgericht rond het algemeen thema The Economics of Structural Change. Op 16 februari jl. had in de aula van de Antwerpse zetel van de Fortis Bank een academische zitting plaats met een lezing door Minister van Staat en Senator Jean-Luc Dehaene. Na de Leerstoel Deloitte & Touche startte de UFSIA vorig jaar met de Generale Bank Leerstoel. Naar aanleiding van de evoluties in het Belgische bancaire landschap, werd deze leerstoel dit jaar omgedoopt tot de Fortis Bank Leerstoel. De academische zitting werd geopend door Herman Verwilst, voorzitter van het directiecomité van de Fortis Bank. In zijn inleiding schetste Verwilst de rol van de Fortis Bank inzake universitair onderzoek en onderwijs in België. De voorzitter benadrukte vooral de rol van de leerstoel als brug tussen de academische wereld en de bedrijfswereld. De gastspreker van de avond werd ingeleid door professor Walter Nonneman. Naast een algemeen overzicht van de indrukwekkende loopbaan van Jean-Luc Dehaene, putte Nonneman vooral uit zijn persoonlijke ervaring als zijn economisch kabinetschef van 1997 tot Anekdotes die bij het publiek duidelijk in de smaak vielen. Voor een geïnteresseerd publiek startte Dehaene enigszins verrassend door de titel van zijn uiteenzetting te veranderen. In plaats van De uitbreiding van de Europese Unie spreekt de ex-premier liever van De hereniging van Europa omdat de splitsing van Europa in twee delen niet berust op historische, culturele of sociaal-economische gronden. Willen we vermijden dat de publieke opinie in de landen van Centraal-Europa zich afkeert van de Europese Unie, dan moet er dringend werk worden gemaakt van de opname van die landen in de EU. Terwijl de Europese en Monetaire Unie (EMU) gestart was als een politiek project, benadrukt de would-be voorzitter van de Europese Commissie de rol van de EMU voor de verdere integratie van Europa. De reden waarom er zich naar aanleiding van de dioxinecrisis, de perikelen rond Kohl in Duitsland of de regeringsvorming in Oostenrijk geen turbulenties op de financiële markten afspeelden, moet in de invoering van de euro gezocht worden. In het tweede deel van zijn uiteenzetting benadrukte Jean-Luc Dehaene het belang van de aanpassing van de structuren van de EU met het oog op een efficiënt beleid na de uitbreiding. Hij vatte kort de kernpunten samen uit het rapport van het Comité van wijzen, dat hijzelf voorzat. Zo moet de meerderheidsbeslissing als algemene regel worden ingevoerd. De rol van het Verenigd Koninkrijk in het fiscaal dossier heeft uitgewezen dat unanimiteit in de toekomst niet langer werkbaar is. Een tweede kernpunt vormt de ontwikkeling van een sterke Europese Commissie van tien à vijftien leden, waarbij er tussen de diverse lidstaten een beurtrol wordt afgesproken om een commissielid te leveren. Tot slot wil hij ook het idee van een verschillende mate van integratie voor de diverse lidstaten ingang doen vinden, het Europa van de twee snelheden. Dit concept bestaat uit een kern van meest geïntegreerde lidstaten met daaromheen concentrische cirkels van lidstaten die minder ver geïntegreerd zijn. En wat brengt de toekomst voor Jean-Luc Dehaene zelf? Hoewel ik mij recent meer naar het bedrijfsleven oriënteer en minder formeel betrokken ben bij de beslissingen in de EU, hoop ik toch via lezingen als deze een impact op de opinievorming rond Europa te hebben. Ook via het Comité van wijzen geef ik nog steeds richting aan de Europese besluitvorming. Ik houd mij alvast beschikbaar voor dergelijke nieuwe initiatieven van commissievoorzitter Prodi, aldus een zichtbaar ontspannen Dehaene op de receptie achteraf. lees verder pag. 8 5

8 De nieuwe TEW-faculteit: moeilijke geboorte, maar de moeite waard RUCA-professoren Patrick De Pelsmacker en Willy Winkelmans aan het woord Professor Patrick De Pelsmacker, doctor in de economische wetenschappen van de Universiteit Gent, begon zijn loopbaan in 1979 aan het RUCA. Vandaag is hij er hoogleraar en sinds 1 oktober 1999 decaan van de faculteit TEW. Transporteconoom Willy Winkelmans kon in de vijf jaren ervoor als decaan de eerste toon zetten voor het huidige integratieproces. Beide professoren waren vanaf het voorakkoord over de integratie van de faculteit TEW UFSIA-RUCA bij de onderhandelingen betrokken. De lange historiek van het economisch hoger onderwijs in Antwerpen begint in 1852, wanneer het Institut Supérieur de Commerce wordt opgericht, de bakermat van de latere vermaarde Rijkshandelshogeschool. Dit instituut voor economisch hoger onderwijs, zowat het eerste in zijn soort in Europa, stond model voor vele andere instellingen, zoals bijvoorbeeld de universiteit van Venetië. Vóór 1900 al waren er buitenlandse studenten, die na hun verblijf in Antwerpen in hun land soortgelijke initiatieven namen. Een van de grote Japanse universiteiten werd opgericht door Japanse studenten met de hulp van een staf van de Rijkshandelshogeschool. Die RHHSA heeft een ware pioniersrol gespeeld, en dat op een ogenblik dat handelswetenschappen nog in de kinderschoenen stonden, zegt Willy Winkelmans. Het RUCA gaat ook prat op de oudste studentenvereniging in Vlaanderen, de Nederlandse Studentenkring (NSK). Willem Elsschot zou een deel van het liederenboek van de vereniging geschreven hebben. Omstreeks het eeuwfeest in 1952 begon men in Antwerpen de behoefte te voelen aan een ruimere waaier van hogere studie, legt Patrick De Pelsmacker uit. Bovendien kwam de discussie op gang over de spreiding van het universitair onderwijs, met het oog op de democratisering en het wegwerken van de Vlaamse achterstand. De wet van april 1965 legde de legale basis voor de verruiming van het universitair onderwijs in Antwerpen en leidde tot de oprichting van het Rijksuniversitair Centrum Antwerpen. Daarin is de Handelshogeschool als Faculteit TEW opgegaan. Zegt Winkelmans: De oorspronkelijke pioniersrol leeft nog steeds voort binnen deze faculteit. Zo werd na 1965 niet geaarzeld om een volwaardige en vrij unieke richting handelsingenieur op te zetten, die gebruikmaakte van laboratoria en natuurwetenschappelijke kennis in de Faculteit Wetenschappen van het RUCA. Sinds 1965 is het personeelsbestand geleidelijk meegegroeid met het aantal studenten en sinds zowat vijf jaar zitten we in een gloednieuw gebouw. Naast TEW moet je in Wilrijk zijn voor de kandidaturen van de zuivere wetenschappen: geneeskunde, diergeneeskunde, wiskunde, scheikunde en natuurkunde. Patrick De Pelsmacker: Eigenlijk is er nu al jaren een echte integratiebeweging bezig in Antwerpen. Zo opereren de twee medische faculteiten, die van het RUCA en de UIA, de facto als één faculteit. De programma s worden op elkaar afgestemd. De faculteit TEW bood echter een specifiek probleem: dat was namelijk de enige opleiding van de drie deelinstellingen van de Antwerpse universiteit die zowel bij UFSIA als bij RUCA een volledig traject aanbood van vier jaar TEW en vijf jaar handelsingenieur. Integratiedruk De Pelsmacker schetst hoe naar zijn aanvoelen de wagen aan het rollen is gegaan. Om te beginnen waren ook alle andere faculteiten daarmee bezig. Ten tweede streeft de Universiteit Antwerpen als koepelstructuur naar een uitbreiding van onderwijsbevoegdheid. Maar er was een steeds groter wordende politieke en maatschappelijke druk om, tegen de natuurlijke inertie van de meeste mensen in, eerst orde op zaken te stellen tussen twee TEWfaculteiten. De buitenwacht vond het vrij gek dat je op een afstand van vijf kilometer in dezelfde stad een dubbel onderwijsaanbod had. Nochtans zijn die twee faculteiten op zich groot genoeg voor een 6

9 autonoom bestaan en vind je in ons land kleinere faculteiten TEW. Schaalvergroting op zich was dus geen integratiemotief, wél de interne druk. De UAkoepel en alle instellingen hadden verzuchtingen om hun onderwijsrichtingen uit te breiden. Wanneer twee nabijgelegen vergelijkbare faculteiten elkaar blijven beloeren, gaat er nogal wat kostbare energie verloren. Ook dát snijdt hout, als argument voor integratie. Schaalvergroting biedt sowieso meer mogelijkheden: je kunt de sterke kanten van beide instellingen combineren. Ten slotte, na deze operatie zullen wij de grootste faculteiten TEW van het land hebben, zowel wat studenten als wat personeelsaantal betreft. De kans om door schaalvergroting onderwijs te kunnen aanbieden door hooggekwalificeerde medewerkers, kun je niet links laten liggen. Dat lijkt me nog het belangrijkste pluspunt. We hebben geprobeerd de traditioneel sterkere sociaal-culturele inslag van de UFSIA in het curriculum te combineren met onze meer exact-wetenschappelijke benadering. Met samen 250 professoren en assistenten voor zowat studenten - ruwweg 1 medewerker voor 10 studenten - kun je voor kleinere groepen studenten meer interactief werken. Anderzijds kregen wij de garantie dat de integratie de eerste vijf jaar geen kwantitatieve weerslag zou hebben op de middelen of het personeelsbestand. Het aantal RUCA- en UFSIA-medewerkers verhoudt zich ruw geschat van 30 tot 70. Kwalitatief biedt de integratie dus kansen, maar mensen die in essentie hetzelfde werk doen, organisatorisch ineenschuiven is heel andere koek. Daar moet je vaak met heel wat gevoeligheden afrekenen. Je moet een visie hebben, een concept, én mensen die daarin willen passen. Bijna iedereen heeft een natuurlijke reflex tegen verandering, wil zekerheid over zijn plek in het geheel. Een legitieme bekommernis, die echter voor onrust zorgt. Maar hoe meer mensen betrokken zijn bij deze integratie, hoe gemakkelijker de psychologische drempel overschreden wordt. Samen oversteken Er werd binnen het RUCA al jaren gepraat over een mogelijke samenwerking met de TEW-faculteit in de Prinsstraat, en op een mooie dag mondde dat uit in het voorakkoord, aldus Winkelmans. De ingreep kwam niet uit de lucht vallen. Op een bepaald ogenblik hebben wij gesteld dat we er geen 7

10 bezwaren tegen hadden om de hele TEW-opleiding naar het centrum van Antwerpen te verhuizen. Dat was een grote toegeving. Voor UFSIA bleek dat het breekpunt. Dat ligt hier nog steeds erg gevoelig, bevestigt collega De Pelsmacker. Beide instellingen staan op hun eigenheid. RUCA is daarenboven makkelijk te bereiken, biedt soepele parkeermogelijkheden, de lokalen zijn ruimer, de omgeving groener dat kun je toch moeilijk ontkennen? De meesten komen hier graag. De weerstand was niet klein. Dit jaar telt onze TEW-faculteit 650 studenten. Ook in het organiseren van de opleiding voor handelsingenieurs hebben wij een langere traditie dan de UFSIA. Vanaf het eerste jaar was er hier in de richting voor handelsingenieurs altijd een mix van technologische, economische en toegepaste economische vakken, ook omdat we hier mensen hebben die technologisch-wetenschappelijk bezig zijn. In ruil voor die verhuizing naar het centrum stonden we er op dat enkele voor ons belangrijke voorwaarden vervuld zouden worden. Zo wilden wij een blokkeringsrecht voor beslissingen waarmee we het niet eens konden zijn. Inmiddels werden in het voorakkoord cruciale punten ingeschreven, zoals de procedure voor het aanstellen van nieuwe professoren, het wijzigen van het curriculum, het vakkenpakket Op termijn moeten we er natuurlijk toe komen samen als één faculteit in één richting te denken. We willen in het stadscentrum ook een plek kunnen betrekken die zowel kwalitatief als kwantitatief aan onze eisen voldoet en ook fysiek per vakgroep goed geïntegreerd worden met de UFSIA-collega s. Willy Winkelmans: Vooral dat laatste, het samen werken op eenzelfde plek, moet uiteindelijk een substantiële meerwaarde opleveren. Daarom stond ik erop om de integratie tot op vakgroepsniveau expliciet in het voorakkoord te laten opnemen. Deze materiële eisen zijn vanzelfsprekend nog niet allemaal of helemaal opgelost, maar ze vormen niet het ware probleem, gelet op de geleidelijke invoering van het curriculum. Verduidelijkt Willy Winkelmans: Pas over vijf jaar zal de laatste handelsingenieur van het oude regime hier en bij de UFSIA afstuderen. Tot zolang blijft het gros van de medewerkers met lesopdracht ook op de RUCA-campus. In oktober 2000 kan alvast de eerste kandidatuur van de nieuwe TEW-faculteit probleemloos van start gaan, omdat hiervoor aanvankelijk slechts een beperkt aantal RUCA-medewerkers in de Prinsstraat les zal moeten geven, terwijl ze hun kantoor vooralsnog hier zullen houden. De bedoeling is te verhuizen wanneer de grootste workload verschuift naar het Antwerpse centrum. In een aantal werkgroepen denkt men er nu over na hoe die diverse verschuivingen zullen verlopen en wie waar zal zitten. Concreet is er nog niets beslist, maar uiteraard verwachten we de hele faculteit in de Prinsstraat of de directe omgeving te kunnen herschikken. Als we allemaal willen verhuizen tegen 2002 of 2003 en als er daarvoor nieuwe gebouwen moeten komen, dan moeten ze nu wel worden opgericht. Rond die herlocatie van mensen, faculteiten, departementen en de benutting van gebouwen is een heel denkproces bezig. Diverse werkgroepen buigen zich over de hele facultaire organisatie, de voortgezette academische opleidingen, het probleem van de financiën, het academisch personeel, het administratief en technisch personeel, de communicatie. Beide RUCA-professoren zijn positief gestemd en hebben bovendien hooggespannen verwachtingen. Ten eerste ben ik ervan overtuigd dat we de student een beter onderwijsproject zullen kunnen bieden, aldus De Pelsmacker. Ten tweede zal er bij het academisch personeel meer tijd vrijkomen voor wetenschappelijk onderzoek. Dat is toch een belangrijke opdracht van een universiteit. Ten derde is Antwerpen een van de grootste economische centra van ons land. Maar door de huidige versnippering geniet de universiteit er niet de reputatie die zij verdient. Deze integratie zal een belangrijke stap voorwaarts betekenen in de profilering van de Universiteit Antwerpen. Ben De Bruyn vervolg pag. 5 Het slotwoord van de academische zitting werd verzorgd door TEW-decaan André Van Poeck, die een overzicht gaf van de andere lezingen van de leerstoel. Dit academiejaar waren de meest opgemerkte die van Frank Berry (University College, Dublin) over FDI, Cost Competitiveness and the Transformation of the Irish Economy, van Bruno Frey (University of Zürich) over FOCJ: Creating a Single European Market for Governments en Andrew Hughes Hallett (University of Strathclyde) over Does one size fit all? - A currency union with asymmetric transition mechanisms. Sommige van deze sprekers treden ook op als gastdocent in de cursus Economische Politiek. Zo krijgen de studenten van de UFSIA een uitgelezen kans om kennis te maken met de ideeën van enkele buitenlandse topeconomen. In de nabije toekomst zijn nieuwe lezingen gepland waarop ook alumni welkom zijn. Zo geeft Willi Semmler (Universität Bielefeld) binnenkort een lezing over Credit Risk and Sustainable Debt: A Model and Estimations for Euroland. De academische zitting bewees alvast dat de band tussen economische theorie en praktijk de faculteit TEW nauw aan het hart blijft liggen. Peter-Jan Engelen Inlichtingen over de Leerstoel Fortis Bank zijn verkrijgbaar bij Kristel Van Hilst op het telefoonnummer (03) of via 8

11 Gesprek met de familie Stas: UFSIA in familieverband Viermaal twee generaties en acht alumni in huis 1. De eerste generatie 1.1. De stamvaders Paul ( 1925), Jos ( 1930) en Frederik ( 1934) Stas, drie broers uit een gezin met vijf zonen en twee dochters, behoorden in de jaren 45 tot 55, tot de vrij selecte groep studenten van de Sint-Ignatius Handelshogeschool. Hun vader, Jozef Stas, was in 1929 van Sint-Truiden naar Hoboken verhuisd en werkte er bij de Kredietbank. Het lag voor de hand dat de familie voor een hogere opleiding opteerde voor Sint-Ignatius, zodat de studenten niet op kot hoefden. Voor Jos was dat eigenlijk een streep door zijn rekening. Hij wilde graag naar Leuven om er voor apotheker te studeren. De omstandigheden beslisten er anders over: een groot gezin, net een Wereldoorlog achter de rug Paul, de oudste, studeerde in 1949 af als licentiaat financiële wetenschappen, een jaar later aangevuld met een licentie maritieme. In 1950 behaalde hij bovendien een speciale licentie accountancy aan de Universiteit van Amsterdam. Jos volgde als licentiaat financiële in 1952 en trok naar de universiteit van Gent voor het aggregaat. Dat het Gent werd, had alles te maken met prof. Taymans, die aanraadde te kiezen voor de eenjarige opleiding in Gent, in plaats van de meerjarige - voor hetzelfde diploma - in Leuven. Frederik, Fre, jongste van de zeven en derde Stas-broer die naar de UFSIA trok, promoveerde tot licentiaat financiële in 1959, met aggregaat in De twee andere broers, Maurice en Marcel, kozen voor een technische richting Herinneringen en loopbanen Intussen hebben de drie broers er een rijkgevulde carrière opzitten, hebben ze kinderen en kleinkinderen, en zoals alle gepensioneerden nauwelijks vrije tijd. Het is derhalve een hele klus om deze familiale UFSIA-kroniek rond te krijgen, maar als je de reizende en welbespraakte oldtimers eenmaal aan de praat krijgt, merk je nauwelijks nog verschil met het enthousiasme van de volgende generatie Paul, de oudste, herinnert zich den Injastijd vooral van het studentenleven met veel ongecompliceerd plezier. We kwamen net uit de oorlog. Dan hecht je belang aan de dingen die dat waard zijn, zoals kameraadschap. Wij werden toen nog voortdurend geconfronteerd met de oorlogssituatie, want de gebouwen aan de Prinsstraat werden door de Canadezen gedeeltelijk als kazerne gebruikt. Meteen na mijn studie in 1949 kon ik bij Unilever aan de slag. Na 37 jaar trouwe dienst ging ik er als administratief en financieel directeur, 14 jaar geleden, met pensioen. Intussen brachten we onze drie kinderen groot en we zijn nu de trotse grootouders van evenveel kleinkinderen. Onze dochter Marleen, de middelste tussen de twee zonen, stapte in mijn UFSIA-voetsporen. (zie Marleen, 2.1.1) Jos ging na de Grieks-Latijnse aan het Sint- Lievenscollege dan toch niet naar Leuven voor apotheker, maar trok eveneens naar Sint-Ignatius. Daar haalde hij vlotjes zijn diploma handelswetenschappen, gevolgd door het aggregaat in Gent. Dat mobiliteit ook met loopbaanontwikkeling te maken heeft, mag blijken uit deze anekdote: De schoolstrijd was net goed losgebarsten en het was erg moeilijk om aan een baan in het onderwijs te geraken. Op een morgen kwam er een telegram met de vraag me in het Onze-Lieve-Vrouwcollege van Oostende aan te melden voor een vacante betrekking. s Anderendaags nam ik heel vroeg de trein naar Oostende. De vacante plaats was al ingenomen. Nu zou je bellen, faxen, en, in je auto stappen. Kort daarop kwam ik in een Brusselse firma terecht, die apparatuur leverde voor bioscoopzalen. Het reilen en zeilen in de firma voorspelde weinig goeds voor de toekomst en via pater Taymans kwam ik dan terecht bij Financia, een financieringsmaatschappij die later ook bank werd en in 1969 werd opgekocht door Citibank. Als algemeen directeur administratie ben ik er eind 89 met brugpensioen gegaan. Ons gezin telt twee zonen en een dochter. Eén zoon, Johan, trad in mijn UFSIA-voetsporen. (zie Johan, 2.1.2) Frederik, zevende in de rij Stassen en negen jaar jonger dan de oudste, herinnert zich dat zijn verwachtingen over het studentenleven niet echt ingelost werden. Van de studentikoze verhalen van mijn twee broers vond ik weinig terug. Al zaten wij al met 80 (!) studenten in ons jaar, de sfeer van de cantussen en de studentikoze manifestaties waren heel wat minder flamboyant. Ten tijde van mijn broers werden zowat alle stembanden gesmeerd en kweelde iedereen mee. Onze tijd moest het met een fractie van de toenmalige sfeer stellen. Dat vond ik jammer. Desondanks promoveerde de Fre in 59 9

12 JOZEF STAS PAUL (1.2.1) LF 49 LM 50 ARMANDE MAURICE MAGGY JOS (1.2.2) LF 52 MARLEEN (2.1.1) Lkw 84 Ag 84 JOHAN (2.1.2) Lbm 84 tot licentiaat financiële wetenschappen, in 60 aangevuld met een aggregaat. Meteen na zijn studie kwam hij voor een vijftal jaren in het onderwijs terecht. Dan volgde de overstap naar het Vlaams Economisch Verbond, waar hij in 93 als financieel directeur met brugpensioen ging. Twee zonen, waarvan de jongste, Bruno, zich in datzelfde jaar 93 een plaats in de alumnigalerij wist te bemachtigen (zie Bruno, 2.1.4), en vier kleinkinderen zorgden intussen alweer voor een fikse schaalvergroting 2. De tweede generatie 2.1. Opvolging verzekerd De drie broers UFSIA-alumni stuurden dus elk een van hun kinderen naar het vertrouwde instituut: Marleen, Johan en Bruno. Maar ook broer Marcel, die zelf de technische kant opging, zag zijn zoon Guy (zie en 3bis) naar de UFSIA trekken en er nog zijn vrouw vinden bovendien Marleen Stas, dochter van Paul, is de enige Stas-UFSIA-alumna en deed meteen het vrouwelijk geslacht alle eer aan. Ik koos bewust voor economie aan de UFSIA, omdat ik na een marktonderzoek (lacht) van het aanbod TEW-opleidingen, vond dat UFSIA de breedste opleiding aanbood, met de meeste verplichte taalvakken in de kandidaturen: Engels, Frans, Duits. Een ramp trouwens voor iemand uit Latijn-Wiskunde Je kozijns zeggen dat jij het prototype van de goede student was. Lief, maar ook waar? Marleen: Zeggen ze dat? Ik ben wel perfectioniste in wat ik doe. Wellicht doelen ze daarop. Ik promoveerde in 84 met grote onderscheiding als licentiaat kwantitatieve economie, en behaalde ook het aggregaat. Daarop trok ik naar Leuven voor een Master of Arts in Economics. Twee jaar na mekaar een eindverhandeling schrijven dus: eerst bij Van Broeckhoven en dan bij De Grauwe. Ik vond het inderdaad leuk om zoals mijn vader aan de UFSIA te studeren, maar om na mijn studie in hetzelfde bedrijf te gaan werken (Unilever), kwam niet eens in me op. Een aantal bedrijven stelde zich in het laatste jaar voor aan de studenten en ik informeerde me daar over de mogelijkheden in de banksector. Misschien wel een stukje door mijn grootvader, die ik nochtans niet echt lang gekend heb. De ene bank was niet vrouwvriendelijk genoeg, de andere te weinig Vlaams. Bij de Kre- 10

13 MARCEL FREDERIK (1.2.3) LF 59 Ag 60 is, hoorden we van nicht en neven, al bestempelt zijn vader hem als een bezadigde jongen. Feit is dat Jo jarenlang actief was bij de scouts van het Sint- Michielscollege in Brasschaat en dat hij zeer sportief is. Hij beklom de Matterhorn, de Mont Blanc, liep de marathon van New York En nu is hij op huwelijksreis met Martine. Ze kunnen maar best genieten van het voltijdse samenzijn, want Jo woont en werkt tijdelijk - twee jaar, hij is nu halfweg - voor een Nederlands melkbedrijf in Engeland. Om de twee weken verhuist hij voor een weekend naar België, of trekt zijn vrouw naar Engeland. GUY (2.1.3) Lbiz 82 HiT. 85 MARTINE (2.1.3bis) Lbiz 82 BRUNO (2.1.4) Laid 93 dietbank zag ik enorm veel mogelijkheden en ik startte er in de commerciële dienst voor kredieten, vervolgens buitenlandse handel. Momenteel heb ik een commerciële en leidinggevende functie - excuus voor het Engels -, Trade Finance Officer. De bedoeling is zowel het team te leiden en commercieeltechnisch te ondersteunen, als de klant zelf te begeleiden bij import- en exporttransacties. Ik ben niet getrouwd, maar dat ligt niet aan mijn professionele ambities. Integendeel, ik ben met veel andere zaken bezig en durf me toch wel sociaal-geëngageerd te noemen. Voor mij is de top bereiken geen doel. Het is mijn ambitie elke ochtend met plezier naar mijn werk te vertrekken en het blijvend interessant en uitdagend te vinden Johan, voor iedereen Jo, zoon van Jozef, is de enige over wie we, noodgedwongen schrijven van horen zeggen Hij was tijdens onze informatieronde op huwelijksreis. Het blijkt een Stas-traditie te zijn om niet voor je dertigste te trouwen en dus was het voor Jo ( 1962) meer dan de hoogste tijd. Hij studeerde in 84 af als licentiaat bedrijfseconomie, oriëntatie marketing, en deed er nog een schepje bovenop met een speciale licentie marketing in 85 aan de RUG. Dat Jo een buitenbeentje (en 3bis) Guy Stas promoveerde in 82 als licentiaat bedrijfseconomie, oriëntatie internationaal zakenwezen, en in 85 als handelsingenieur. Guy leerde aan de UFSIA meer dan economie. Hij ontmoette er zijn grote liefde: Martine Van Velthoven (Lbiz 82), sinds 90 ook zijn vrouw. Met legerdienst en een extra jaar voor handelsingenieur, was het wellicht wijs de liefde voor een jaartje koel te zetten: Martine nam een baan aan in Noorwegen Met de technische bagage van huis uit en het diploma handelsingenieur op zak kwam Guy bij Barco in Kortrijk terecht in de computerbranche. Martine vond haar draai in de kledingindustrie in Deinze. Toen zij daar de hele Dialogue -lijn moest beheren, en haar man wat al te veel op zakenreis moest, wist ze hem te overhalen bij haar te komen werken Maar na de computers was de textielsector niet echt aan Guy besteed en hij werd door Barco met open armen opnieuw binnengehaald. Toen zich in juni 93 de kans voordeed om een eigen zaak te starten als franchise-nemer van Belisol - ramen, deuren, zonnewering - in Gent, aarzelde het ondernemersduo niet. Het startkapitaal dat ze bijeen hadden gespaard, werd goed geïnvesteerd en nu staan ze samen op de bres in hun eigen bedrijf, dat sinds enkele maanden ook een filiaal in het Waasland heeft. Wij interviewden hen op vakantie aan de Azurenkust met dochtertje Charlotte van twee, per telefoon, hoor! Bruno is de jongste zoon van de jongste broer. Hij studeerde in 93 af als licentiaat algemene economie, oriëntatie internationale economische en diplomatieke betrekkingen. We treffen hem tijdens een weekend vrijwillige huiswacht in het scoutsdomein Drie Boomkensberg in Westmalle. De Scouts ontgroei je eigenlijk nooit. Ik was leider en heb me ook in de gouw productief gemaakt. Dat, en ook mijn sportief engagement, hebben mijn studentikoos leven destijds op een lager pitje gezet. Eens beslist dat ik economie zou studeren, stond het als een paal boven water dat het aan de UFSIA zou zijn. Ik heb er eigenlijk nooit bij stilgestaan of de voorgangers daar voor iets tussen zaten Tijdens mijn universiteitsjaren deed ik mee aan een uitwisseling tussen de UFSIA en Bhubaneswar in India, via het netwerk van de jezuïeten. Bijna koos ik voor enkele jaren buitenland. Maar de liefde besliste er anders over. Een vrouwelijke 11

14 supporter bij het basket, een zekere Linda, veranderde tijdens de competitie van idool. Haar basketspelende neef moest in die status wijken voor Bruno, die niet lang daarna haar lief werd, nu haar man en de vader van haar twee kinderen. Met Bruno werkt er weer een Stas op het VEV, deze keer op het Sociaal Secretariaat (SDWorx) en de internationalisering. En hij is er tevreden. 3. Slotakkoord Voor de volgende generatie Stas aan de UFSIA zullen we nog even moeten wachten. Laattrouwers hebben uiteraard een veel jonger nageslacht. Al zijn het stuk voor stuk individuele persoonlijkheden, de gemeenschappelijke noemer verraadt toch ook heel wat gelijkenissen: groot, sportief, sociaal, Vlaams, economisch onderlegd, carrière: ja, maar, vlotte praters, genieters Er werd geen prettig maar wel een zalig paasfeest gewenst Een familie zoals er vele zijn, een fraai portret van verschillende generaties verstandige ouders, die het beste voorhadden met hun kroost en schijnbaar ook slaagden. Wellicht heeft ook hier elk huisje zijn kruisje, maar het heeft geenszins de positieve familiekroniek overschaduwd. Myriam van Loon Mededeling: BRIEF VAN DE ALUMNIWERKING Alumniboek 1999 Beste alumni, Ruim een jaar geleden ontving u met zijn allen een vragenformulier met het oog op de updating van het alumnibestand. Dankzij uw massale reactie kon de Cel Alumniwerking een waardevol alumniboek samenstellen. Alle wijzigingen die ons nog werden gemeld naar aanleiding van ons rondschrijven over de voorintekening, werden nog in de nieuwe uitgave opgenomen. Uiteindelijk werden alle gegevens in december aan drukkerij Acco bezorgd, die beloofde het boek te leveren halfweg januari Samen met ons hebt u kunnen vaststellen dat het drukken van het boek dit keer niet van een leien dakje is gelopen. Niettegenstaande Acco bij de vorige uitgave goed werk had geleverd, wat ons het nodige vertrouwen gaf, werd ons dit keer tot tweemaal toe een boek geleverd dat niet aan de verwachtingen voldeed. Op ons verzoek heeft Acco zich daarvoor schriftelijk bij de alumni verontschuldigd. Omdat wij er echter op staan dat onze alumni een kwaliteitsvol product krijgen, hebben wij pas eind april het alumniboek kunnen versturen. Na alle perikelen met de druk van het boek werd het ondertussen bezorgd aan de alumni. We hebben echter gemerkt dat sommige boeken bij de verzending werden beschadigd. Dat was uiteraard niet de bedoeling en wij ruilen dan ook graag uw beschadigd boek in voor een nieuw exemplaar. Als u nog geen boek hebt besteld voor de alumniprijs van BEF of als u uw beschadigd exemplaar wilt ruilen voor een nieuw, gelieve dan contact op te nemen met de Cel Alumniwerking op het nummer of te mailen naar Inruilen van het boek kan tot 15 september Wij wensen u alvast een prettige zomervakantie! Vriendelijke groeten, Katrien Dickele Cel Alumniwerking Fabienne De Strijker Public Relations 12

15 Gesprek met alumnus Karl Van den Bossche De wereld als werkterrein Vijf jaar geleden rondde Karl Van den Bossche zijn studie TEW af in de Oriëntatie Internationale, Economische en Diplomatieke Betrekkingen. Vandaag staat hij op het punt zijn eerste post als diplomaat te bekleden. Maar het had evengoed anders kunnen uitdraaien, beseft hij. Van de 300 kandidaten met wie hij in 1997 aan de examens begon, bleven er uiteindelijk maar elf over. De proeven zijn dan ook niet te onderschatten. Om te beginnen zijn de taaltests vrij streng, zegt Karl. En er wordt een uitgebreide actualiteitenkennis verwacht. Die heb je nu eenmaal nodig voor de functie. Als er zich ergens een acuut probleem voordoet, moet je meteen kunnen teruggrijpen naar je feitenkennis over de betrokken landen en verbanden kunnen leggen. België-Nederland, meer dan voetbal Toen Karl in oktober 1998 zijn eerste officiële stappen in de diplomatie zette, was hij niet helemaal zonder ervaring. Als laureaat van de prijs van de minister van Buitenlandse Handel trok hij al voor twee maanden naar Turkije om er de exportmogelijkheden voor de agro-industrie te onderzoeken, én werkte hij twee jaar op de Belgische Dienst voor de Buitenlandse Handel. Wat doet een diplomaat eigenlijk? Die ironische vraag krijgt diplomaat-inwording Karl Van den Bossche wel eens voor de voeten gegooid. Mensen zien alleen maar de recepties, de diners, de prestigieuze kant... Maar in werkelijkheid is het hard werken. Het werk van een diplomaat houdt eigenlijk nooit op, omschrijft hij zijn vak. Het relaas van een gesprek waarin ik op mijn vragen - wat dacht je - vaak diplomatieke antwoorden kreeg. Intussen zijn we alweer een kleine twee jaar verder en is Karls diplomatenstage bijna achter de rug. Die stage bestaat deels uit opleiding, deels uit praktijk, legt hij uit. Ik heb onder meer de Belgisch-Nederlandse conferentie voorbereid, waarna ik een post van vijf maanden in Den Haag heb gekregen om de eigenlijke conferentie in elkaar te boksen. De theorie over de Belgische staatshervorming werd toen opeens heel tastbaar: de Gemeenschappen en Gewesten hebben omvangrijke bevoegdheden, ook op internationaal vlak. Het project in Nederland was bedoeld om onze noorderburen meer inzicht te bieden in de nieuwe bilaterale relaties na de staatshervorming. Die kennismaking met de vernieuwde vertegenwoordiging van België en de deelstaten in het buitenland is ook voor mij een bijzonder verrijkende ervaring geworden. Dioxinecrisis Als kersverse diplomaat kreeg Karl meteen een flinke portie dioxinecrisis over zich heen. Het was een periode waarin hij de klok rond werkte. De hele wereld, van Australië tot de Verenigde Staten, hing 13

16 toen bij wijze van spreken aan de telefoon om te vragen wat ze moesten doen. We werden overspoeld met telefoontjes van federaties en bedrijven die met enorme leveringen aan de grenzen geblokkeerd stonden, vertelt Karl. In veel gevallen sta je dan machteloos. Maar soms kun je echt iets gedaan krijgen. Zoals in Rijsel, waar onze consulgeneraal de douane wist te overtuigen om truckers met ladingen groenten en fruit binnen te laten. We hebben in die periode ook een soort van crisiscommunicatie opgezet, waarmee we heel goede resultaten bereikt hebben. Schipperen, compromissen sluiten, negatieve situaties ombuigen... Een diplomaat moet er als geen ander in bedreven zijn. Karl haalt het voorbeeld aan van het chocoladedossier. Toen Europa onlangs in een richtlijn bepaalde dat je voor chocolade gedeeltelijk ook andere vetten mag gebruiken dan zuivere cacaoboter, was dat op het eerste gezicht in het nadeel van de Belgische producenten. Maar nu proberen we van de nood een deugd te maken. Het gebruik van traditionele grondstoffen kan naar voren worden geschoven als een kwaliteitskenmerk. Koffers Als alles goed gaat, kan Karl in september aan zijn eerste post beginnen. Waar hij terecht zal komen? Afwachten maar. Het kan evengoed Brussel als de andere kant van de aardbol worden. Vast staat dat hij de komende jaren regelmatig zijn koffers zal mogen pakken. Want als diplomaat word je verondersteld telkens een cyclus van twee buitenlandse posten en één werkopdracht in Brussel te doorlopen. Afhankelijk van de gevoeligheid van de post - Algerije versus Nederland bijvoorbeeld - duurt een buitenlandse zending twee tot vier jaar. De opdrachten in Brussel moeten ervoor zorgen dat de diplomaat niet van België vervreemdt en dat hij voeling houdt met de evoluties op de thuisbasis. België in het buitenland vertegenwoordigen in tijden van kippencrisissen en Dutroux-ontsnappingen lijkt geen dankbare taak. Maar Karl bekijkt de zaak anders. Voor een diplomaat tellen in de eerste plaats persoonlijke relaties. Als mensen vinden dat hij zinnige dingen te zeggen heeft, dan luisteren ze naar hem, ook als het land een crisis doormaakt. Die geloofwaardigheid moet je opbouwen en verdienen. Precies daarom is het leggen van contacten erg belangrijk. En dat gebeurt niet altijd op kantoor. Recepties en diners, al dan niet in de ambassadeurswoning, lezingen bijwonen... het hoort er gewoon bij. In die zin houdt de public-relationsfunctie nooit op. Vastroesten Maar Karl hoor je allerminst klagen. De mogelijkheid om voortdurend kennis te maken met nieuwe sectoren, nieuwe landen en nieuwe mensen vindt hij een enorm pluspunt. Geen gevaar voor vastroesten als je vandaag bij de Europese Unie werkt en morgen in hartje Afrika bent gestationeerd. Maar of de naaste omgeving daar ook zo over denkt? Karl: Het valt niet te ontkennen dat een loopbaan als diplomaat een grote impact heeft op het hele gezin. Maar anderzijds wordt er steeds meer rekening gehouden met de familiale situatie. Zo werkt het departement momenteel aan een database van Belgische bedrijven die in het buitenland actief zijn en waar de partner eventueel aan de slag kan. De tijd dat de partner van een diplomaat de eigen loopbaan maar als vanzelfsprekend moest opgeven, is al lang voorbij. Als ik aan het einde van het gesprek vraag of hij er nog iets aan wil toevoegen, denkt hij even na. En dan: Schrijf maar dat ik hoop dat er nog veel TEW ers van de UFSIA in de diplomatie stappen. Want zeker als je voldoende aandacht besteedt aan je talen, kun je uit die opleiding veel voordeel halen. Annick Deckers Ufsia afstudeer - BBQ juli - Binnentuin Ufsia UFSIA Networking - Campus Socializing - Campus Prerecruitment Een nieuwe traditie op de avond voor de plechtige eindproclamatie in de verlichte rustieke grote binnentuin van de Prinsstraat 13 Meer dan 500 personen nemen deel studenten, professoren, assistenten én UFSIA-alumni Als UFSIA-TEW-alumnus kan u er ook nog bij zijn indien uw bedrijf sponsort Inlichtingen bij tel / gsm / fax: Ufsia, Wikings, Aiesec, Unifac, Eka, Prisma, Wikingssenioren 14

17 Het beste paard staat op stal Denkt u? Jobforum voor alumni bewijst het tegendeel Met een dubbele primeur werkt de UFSIA gestadig verder aan de versteviging van haar goed functionerend netwerk van alumni. In avant-première werden de deelnemers aan de exclusieve jobbeurs voor alumni ontvangen in de schitterend gerestaureerde historische panden Het Brantijser en Den Grooten Sot aan de Sint-Jacobsmarkt. De tweede primeur schuilt in het idee van het Jobforum: young potentials na hun eerste werkervaringen in contact brengen met collega s uit andere bedrijven en vooral met andere bedrijven zelf, waarin alumni roergangers zijn. Het UFSIA-netwerk van nieuw bloed voorzien, met inachtneming van de bloedgroep, is denken en vooral werken aan de toekomst. Vrijblijvende ontmoeting Als pas afgestudeerde, of zoals het nu vaak gaat, als afstuderende, raak je relatief gemakkelijk aan een baan. Je stapt er met veel enthousiasme in, zij het met enkel theoretische voorkennis. Gaandeweg beleef je de praktische invulling van het engagement, waarbij niet zelden het onaangename gevoel optreedt dat je vergelijkingspunten mist. Misschien twijfel je eraan dat de vooropgestelde verwachtingen ooit wel ingelost worden. Dat gevoel hangt niet uitsluitend met verloning samen, maar steeds vaker met werksfeer, mogelijkheden tot vervolmaking, doorgroeikansen Ook de sector waarvoor iemand aanvankelijk koos, kan veel minder boeien dan verwacht. Je verandert trouwens ook als mens en daaraan gekoppeld krijg je een andere visie op de dingen. Of je meent ten onrechte dat het gras aan de overkant groener is, maar moet na vergelijkende evaluatie vaststellen dat je je best goed voelt in je jobvel. Je hebt maar één leven en daarin moet je je persoonlijk, relationeel en professioneel helemaal ontplooien. Het vinden van de job van je leven maakt daar essentieel deel van uit. Jobforum biedt de kans om te zien en gezien te worden. Op een potentieel prima paard, verdoken in de stal, kun je niet wedden Jobshoppen Een ietwat delicate aangelegenheid om je in vertrouwen te informeren over mogelijke andere opportuniteiten? Misschien, maar wel een kolfje naar de hand van de cel Alumniwerking van de UFSIA, die precies daarom de ontmoetingskans op touw zette. Er werden 2644 uitnodigingen gestuurd: aan alumni TEW, Handelsingenieurs en Handelsingenieurs in de Beleidsinformatica van de promoties 1989 tot 1997 (die dus minstens twee en maximum tien jaar afgestudeerd zijn) en aan een selectie van bedrijven met minstens 100 werknemers, waar alumni op directieniveau functioneren. Ook de bedrijven zien heil in dergelijke opzet. Naast de rekrutering aan de bron bij studenten in hun laatste en zelfs voorlaatste jaar, zijn bedrijven permanent op zoek naar de juiste m/v voor een specifieke baan. Waar vind je ze? Ufsia is altijd weer ontmoeten... Het ontmoeten van mensen met hun ervaringen en potentieel, hun persoonlijke verzuchtingen en misschien teleurstellingen, is zonder meer een rijke bron van informatie, van welke kant je het ook bekijkt. Om de ontmoetingen op het Jobforum een persoon- 15

18 lijk en toch ook discreet karakter te geven, kreeg elk deelnemend bedrijf een kantoorruimte, die bemand werd door een alumnus op directieniveau uit het bedrijf. Er werd aan weerszijden geluisterd en geïnformeerd. En de cel Alumniwerking zag dat het goed was. Ook al hulden de alumni hun bezoek aan het Forum helemaal niet in een mantel van geheimzinnigheid - er waren trouwens heel wat aangename her-ontmoetingen in het sfeervolle decor -, over hun identiteit blijven we discreet. De deelname van bedrijven werd de eerste keer beperkt gehouden, vooral uit praktische overwegingen. De vragende partij zit aan de andere kant Er is een duidelijke verschuiving in de aanpak en het verloop van de rekrutering. Terwijl vroeger de werkgever de criteria vastlegde, lijkt het er steeds meer op dat het de werknemer is die nu zelf de kaarten schudt. Wat betekent het: vragende partij zijn? De werkgever heeft één vraag: een bekwame kracht in dienst nemen. De potentiële werknemer daarentegen heeft een heleboel vragen: concrete informatie, toekomstplannen, opleidingsfaciliteiten, extra voordelen, werksfeer Als alle vragen een bevredigend antwoord krijgen, is de vraag naar een sluitend contract ook het antwoord op die ene vraag van de werkgever. Ooit was dat anders. Evaluatie Hans Bril (promotie 90) was op het Jobforum aanwezig voor Telepolis, de telematica-leverancier voor de stad Antwerpen, haar OCMW, stedelijk onderwijs, het havenbedrijf Het Jobforum is een lovenswaardig initiatief, waar we graag aan meewerkten. Hans Bril ging concreet op zoek naar business analysts en projectleiders om een aantal vacatures te kunnen invullen. Hij kreeg zo n vijftien geïnteresseerden over de vloer, die daarom niet echt op zoek waren naar ander werk, maar graag de markt verkenden. Voor hem was de ontmoeting met een oude bekende een wederzijds gelukkig toeval, dat resulteerde in een concrete opdracht voor een zelfstandig consultant. Het vroege beginuur van het forum was wat ongelukkig gekozen en voor een aantal kantoorruimtesbuiten-parcours was de drempel te hoog. Wij zijn nochtans zeker gewonnen voor een volgende editie. Ivo Vandeweyer (promotie 84) is als vice-president van AT Kearney permanent op zoek naar mensen met een aantal jaren ervaring in de industrie. Al klinkt de naam AT Kearney ons niet meteen vertrouwd in de oren, het bedrijf, dat gespecialiseerd is in algemeen management en consulting, behoort tot de top-drie in de wereld. Het verloop van goede krachten, dat eigen is aan deze sector, maakt permanente rekrutering noodzakelijk. Vandeweyer constateert dat de Vlaming, in vergelijking met werknemers elders in de wereld, weinig laterale mobiliteit aan de dag legt. Ik ben gewonnen voor het initiatief van een Jobforum, maar de opkomst was te gering. De staalkaart van geïnteresseerden is daardoor te eng. Het principe om mensen met een aantal jaren ervaring andere facetten van het arbeidscircuit voor te stellen, is een goede zaak. Prima idee dat ons blijft interesseren, maar wel op voorwaarde dat de doelgroep van ervaren alumni sterker wordt gemobiliseerd. Luc Meurrens (promotie 66) gedelegeerd bestuurder van Aviapartner België en Nederland, is bij monde van zijn HR-manager, Bertrand Janssen, uitgesproken positief. Wij hebben bijzonder interessante mensen met een duidelijke toekomstvisie ontmoet. Ze zoeken gericht contact, in het licht van hun vaardigheden en ambities. Onze bedrijvigheid spitst zich hoofdzakelijk toe op het werken met mensen: de manpower vertegenwoordigt 70% van de kosten. Vandaar dat succesvol omgaan met mensen hoog scoort in onze rekruteringscriteria. Wij werken in een operationele omgeving die bovendien een grote flexibiliteit vergt. De sollicitanten die wij op het Jobforum hebben ontmoet, waren uitgesproken rationele en assertieve mensen, zelfbewust en matuur, waarmee we als evenwaardige partners gepraat hebben. Vruchtbare gesprekken trouwens, waaruit één al afgeronde en één op til zijnde aanwerving voortvloeiden. Wij zijn gewonnen voor het initiatief. Samengevat Het Jobforum is een succesvolle formule, die gericht is op een ideale doelgroep. De democratische vorm van headhunting, die in twee richtingen werkt. Mogelijk ging de eerste uitgave wat gebukt onder drempelvrees, wat in de kaart speelde van de meest assertieve deelnemers. Voor wie zich na enkele jaren in de bedrijfswereld duidelijk bewust is van zijn meerwaarde of duidelijker zicht heeft gekregen op eigen kunnen en willen, is het Jobforum uitermate geschikt. Wat kun je verliezen door beter geïnformeerd te zijn over het reilen en zeilen elders? Te herinneren als een volgende editie zich aankondigt. Myriam van Loon Vragen kunt u richten aan Fabienne De Strijker, dienst Public Relations van de UFSIA, tel , of aan Katrien Dickele, cel Alumniwerking, tel , De deelnemende bedrijven aan deze eerste Jobbeurs worden hierbij trouwens expliciet bedankt: AT Kearney, Deloitte & Touche Bedrijfsrevisoren, PricewaterhouseCoopers, Ernst & Young, Andersen Consulting, Artesia Banking Corporation, Gemeentekrediet, Randstad Interlabor, Euroclear, Katoen Natie, Group Tessenderlo, Janssen Pharmaceutica NV, Telepolis Antwerpen, Accor, SD Worx, Aviapartner, De Vaderlandsche NV, Mercator Noordstar NV, Arthur Andersen, Sidmar. 16

19 Gesprek met alumni Jan van Daele en Walter Hintjens van de Vlaamse senior advisors Sinds ons pensioen zijn we niet op rust gesteld Tijdens het Romeinse keizerrijk waren de seniores de oudere burgers van 45 tot 60 jaar, die slechts in tijd van nood onder de wapens werden geroepen De senioren van vandaag ontplooien initiatieven van Antwerpen tot Kazachstan. Tot in het begin van de jaren vijftig spoorden de studenten van den Ignace die in het onderwijs wilden stappen nog naar Gent of Leuven voor de aggregatie of, in goed Nederlands, de lerarenopleiding. In 1955 startte pater Lenders een aggregatieopleiding aan de UFSIA, zodat Jan van Daele na zijn studie (promotie 1949) er als professor terugkwam, voor bijzondere methodeleer en proeflessen. Hij ontwikkelde er mee de professionalisering van de permanente vorming. Via training voor trainers in de privé-sector hield professor van Daele de vinger aan de pols binnen de bedrijfswereld: alumni vroegen hem steeds vaker om bijspijkerdagen. Hieruit groeide het huidige IDEA, Instituut voor Didactiek en Andragogiek, dat ook twintig jaar later gonst van de activiteiten. Bezige bij Viel de prof in het spreekwoordelijke gat bij zijn emeritaat? Van Daele lacht de bezorgdheid weg: Ik zat vanaf mijn studietijd voortdurend op allerlei ideeën te broeden. Als je iets wilt ondernemen, moet je ervoor werken, zonder al te zeurderig te hengelen naar financiering, dat had ik al bij De Snek geleerd: grasp the opportunity, dat werd mijn devies. Zo vatte Jan van Daele lang voor zijn emeritaat het plan op voor 17

20 de eerste seniorenwerking. Die groeide uit tot de Vlaamse Senioren voor Advies, Management en Engineering (VLASEM). Walter Hintjens (promotie 1951): Mensen gaan steeds vroeger met pensioen. Die senioren hebben een berg ervaring. Tegelijk blijven mensen veel langer actief. Bij je pensioen heb je twee opties: ofwel berg je het beroepsleven op en stort je je op hobby's waarvoor je al te lang geen tijd hebt gehad, ofwel maak je je dienstbaar met je kennis en vaardigheden. Binnen de schoot van VLASEM verlenen gepensioneerde kaderleden vrijblijvend en gratis advies aan KMO's. De keuze voor de KMO is vanzelfsprekend. Multinationals en grote bedrijven hebben voor elk probleem specialisten in huis. In familiale of kleinere bedrijven is dat veel minder het geval. Walter Hintjens: Neem nu dat staalbedrijf in het Antwerpse dat razendsnel groeide. Knappe vaklui, technisch vaardig, dat zeker, maar de snelle groei stelt de bedrijfsleider voor nieuwe vragen: hoe structureren we onze activiteiten, hoe ontwikkelen we een personeelsbeleid, hoe financieren we bijkomende investeringen? Samen met een bevriend senior advisor nemen we die vragen onder de loep. Dat advies geldt steeds voor een korte termijn en voor welomschreven deelaspecten. Het is trouwens ook helemaal niet de bedoeling te concurreren met de commerciële consultants, maar wel om met hen samen te werken. Vlaanderen zendt zijn seniors uit Van Daele richtte naast VLASEM een parallelle vereniging op voor senior-advies in een Europese context. Heel wat bedrijven in Oost-Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten verteerden de overgang naar de markteconomie moeizaam. De senior advisors van SENA brengen die organisaties snel in het rechte spoor. Een voorbeeld: in het GOS en Oost- Europa heeft de Europese Unie lokale TACIS- en PHARE-kantoren gevestigd. Plaatselijke bedrijven en lokale overheden richten een vraag tot bijstand aan dat kantoor, dat alles doorspeelt aan een Europees netwerk van seniors, de ESSN of European Senior Service Network. Via het ESSN dienen de nationale verenigingen een gemotiveerd projectontwerp in. Het beste ontwerp kaapt het project weg. Een senior advisor neemt vervolgens ter plaatse poolshoogte - soms letterlijk tot in Siberië - en verleent het gepaste advies. SENA is actief in tientallen projecten: van Oezbekistan tot Mongolië, van Irkoetsk tot Timisoara. Beide heren vertellen glunderend over die contacten. Zo was er dat landbouwtijdschrift uit Armenië: De Armeniërs kampten met gronderosie en slachtten noodgedwongen al het vee voor de winter, omdat ze de technieken voor de bewaring van veevoeder niet onder de knie kregen. Samen met onze landbouwspecialist trokken we langs de Vlaamse landbouwfaculteiten en het Vlaamse Ministerie van Landbouw. Toegegeven, de werkomstandigheden in den vreemde zijn soms bar, maar alle partijen putten duidelijk veel voldoening uit die geslaagde transfer van kennis en ervaring. Een geslaagd plaatje Aan welke vereisten moet een goed senior advisor voldoen? Van Daele wijst naar de flexibiliteit van Hintjens. Na zijn studie aan de UFSIA en een Gentse doctorsbul ging Walter Hintjens aan de slag bij Gevaert. De fabriek stond, vergeleken bij nu, in de kinderschoenen: sommige arbeiders liepen er rond op klompen. Sindsdien greep er een technologische aardverschuiving plaats: zo is een kleurenfoto bijvoorbeeld zeventig keer goedkoper geworden. Gevaert had van bij de oprichting een sterk internationaal profiel, waarin de handelswetenschapper goed paste. Hij schopte het tot exportmanager. Daarna lanceerde hij de commercialisering van een nieuwe emulsietechniek. De kroon op het werk kwam voor de bescheiden Hintjens met de digitalisering: Na heroïsche gevechten met de Amerikanen en het Japanse Fuji wierp ons grafisch team zich op als marktleider. Sinds 1980 kreeg elke divisie eigen verantwoordelijkheid voor research, fabricatie, marketing en verkoop. Elke technologische innovatie ging gepaard met nieuwe strategische wendingen. We slaagden erin met de computer-to-plate-technologie de beeldinfo uit de computer met een laser rechtstreeks te belichten op hooggevoelige drukplaten, een wereldprimeur. Wat verwachten die Oost-Europese bedrijven van Vlaamse senioren met zo'n palmares? Van Daele stelt vast dat er weinig behoefte is aan zuiver financiële specialisten: Veeleer vragen onze partners om hun aanbod te schoeien op een commerciële westerse leest. Zij weten niet hoe je een goed business plan schrijft. De internationale kredietorganisaties vragen vaak een gedetailleerd conceptontwerp naar de Amerikaanse boekhoudnormen. Je moet het aanbod dan - letterlijk en figuurlijk - vertalen naar een taal die de geldschieters verwachten. Alumni-senioren? Van Daele en Hintjens hebben een primeur in petto. Zopas werd een reusachtige koepel van Europese senior advisors opgericht: 30 organisaties, 20 landen, meer dan tachtigduizend advisors. Toch blijft kwaliteit belangrijker dan kwantiteit: Elk lid moet een concrete meerwaarde bieden, door een specifieke vaardigheid of een krachtig netwerk. We streven niet naar een logge administratieve structuur met vrijblijvende bijeenkomsten. In die zin richten we graag een oproep tot de actieve UFSIA-alumni van 60 tot 70 jaar die - jong van hart - met ons willen bouwen aan de Vlaamse bijdrage tot de internationale economische ontwikkeling van morgen. De daadkracht blijkt uit de dikke map die beide heren na ons gesprek in het Agora Caffee nog even met elkaar doornemen. Een echte senior rust niet op zijn lauweren. Paul Sambre 18

In samenwerking met de Federatie oudleerlingenbonden Vlaamse jezuïetencolleges & de Vlaamse koepel van jezuïetencolleges

In samenwerking met de Federatie oudleerlingenbonden Vlaamse jezuïetencolleges & de Vlaamse koepel van jezuïetencolleges In samenwerking met de Federatie oudleerlingenbonden Vlaamse jezuïetencolleges & de Vlaamse koepel van jezuïetencolleges CONGRES π Zaterdag 20 november 2010 π Universiteit Antwerpen Stadscampus π Aula

Nadere informatie

Of actie en organisatietalent? Eigen accenten. Smaak te pakken? In English en Français JE OPLEIDING BEDRIJFS- MANAGEMENT

Of actie en organisatietalent? Eigen accenten. Smaak te pakken? In English en Français JE OPLEIDING BEDRIJFS- MANAGEMENT Of actie en organisatietalent? Ben je eerder te vinden voor actie en organisatie, dan denk je misschien aan een marketingdiploma (zie p. 20) of een diploma Logistiek Management (zie p. 22). In dat geval

Nadere informatie

P o s t b u s 6 5 3 8 4 0 A B H a r d e r w i j k T e l. 0 3 4 1 5 6 4 4 8 8 i n f o @ m a f. n l w w w. m a f. n l

P o s t b u s 6 5 3 8 4 0 A B H a r d e r w i j k T e l. 0 3 4 1 5 6 4 4 8 8 i n f o @ m a f. n l w w w. m a f. n l P o s t b u s 6 5 3 8 4 0 A B H a r d e r w i j k T e l. 0 3 4 1 5 6 4 4 8 8 i n f o @ m a f. n l w w w. m a f. n l KvK: Harderwijk: 41 23 11 29 www.maf.nl/baarssen Nieuwsbrief nr. 1 April 2013 BESTE

Nadere informatie

-2- Opleiding, opleidingen en onderwijs aan de universiteiten

-2- Opleiding, opleidingen en onderwijs aan de universiteiten Verklaring van Münster omtrent de onderlinge relaties op het gebied van hoger onderwijs, wetenschap en onderzoek tussen Nederland, de Vlaamse Gemeenschap van België, het Groothertogdom Luxemburg, Nederland

Nadere informatie

Grondslagen van de marketing

Grondslagen van de marketing Case 2 Mercedes België wordt klantvriendelijker Grondslagen van de marketing Case 2 Mercedes België wordt klantvriendelijker Lic. Jan Baccarne MM Deze case is een aanvulling bij Grondslagen van de marketing

Nadere informatie

Samenstelling van de Raad van Bestuur van KBC Groep NV

Samenstelling van de Raad van Bestuur van KBC Groep NV Samenstelling van de Raad van Bestuur van KBC Groep NV Klik op het nummer achter de naam in de volgende lijst voor een kort curriculum vitae/samenvatting. Klik op terug om terug te keren naar de lijst.

Nadere informatie

Crelan Leerstoel aan de UGent ter bevordering van innovatie in de duurzame landbouw

Crelan Leerstoel aan de UGent ter bevordering van innovatie in de duurzame landbouw B R U S S E L, 22 s e p t e m b e r 2014 Crelan Leerstoel aan de UGent ter bevordering van innovatie in de duurzame landbouw De coöperatieve bank Crelan steunt innovatie in de landbouw via leerstoel aan

Nadere informatie

SMO abonnement: 40,00 per kalenderjaar, omvat 6 smo-publicaties.

SMO abonnement: 40,00 per kalenderjaar, omvat 6 smo-publicaties. 1 Eindredactie: Tatiana van Lier en Ria Logtenberg Vormgeving: Max Beinema grafische vormgeving Druk: Hooiberg, Epe ISBN-10: 90-6962-225-4 ISBN-13: 978-90-6962-225-5 Bestelnummer: 0335 SMO-2006-1 Den Haag,

Nadere informatie

Katalysator voor netwerkend ICT

Katalysator voor netwerkend ICT Katalysator voor netwerkend ICT Nieuwsbrief uitgave juni 2014 ONDERWERPEN 1. 2. 3. 4. 5. Nieuwe website Regitel Nieuw bestuurslid Ledenvergadering juli 2014 komt eraan Stagiair gestart voor Regitel Stand

Nadere informatie

Met wie moet je als erasmusstudent het eerst contact opnemen als je aankomt? Malin Alm, de erasmuscoördinator voor internationale rechtenstudenten.

Met wie moet je als erasmusstudent het eerst contact opnemen als je aankomt? Malin Alm, de erasmuscoördinator voor internationale rechtenstudenten. Erasmusbestemming: Uppsala, Zweden Academiejaar: 2014-2015 Één/twee semester(s) Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? Het universiteitsgebouw is in

Nadere informatie

Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen

Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen ANTWERPEN t Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Campus Carolus Antwerpen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België.

Nadere informatie

Geachte collega's, beste studenten,

Geachte collega's, beste studenten, College van Bestuur Geachte collega's, beste studenten, Na de hectische weken met de bezetting van het Bungehuis en het Maagdenhuis, hebben we een moment van bezinning ingelast. Wij hebben tijd genomen

Nadere informatie

We zijn heel blij dat we onze bouwdroom hebben gevolgd. www.sibomat.be

We zijn heel blij dat we onze bouwdroom hebben gevolgd. www.sibomat.be We zijn heel blij dat we onze bouwdroom hebben gevolgd. www.sibomat.be Meestal gaat het zo: huisje, boompje, beestje. Zo ging het ook voor Serge V. en Sabine D. Ze woonden al achttien jaar in hun zelfgerenoveerde

Nadere informatie

Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters. Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent

Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters. Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent Sense of Urgency: Studenten chemie mobiliseren 1. Missie van Chemie@UGent: Onderzoeksgedreven academisch onderwijs

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Een kijkje achter de schermen bij Mercedes-Benz dealer ROGAM Onze mensen maken het verschil

Een kijkje achter de schermen bij Mercedes-Benz dealer ROGAM Onze mensen maken het verschil RIJNMOND REGIONAAL ZAKENMAGAZINE JAARGANG 31 NUMMER 2 MAART/APRIL 2014 Een kijkje achter de schermen bij Mercedes-Benz dealer ROGAM Onze mensen maken het verschil Het is de attitude die beter bij Rotterdamse

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

Verhaal van verandering

Verhaal van verandering Belgische Ashoka Fellow Ashoka : Kun je ons iets vertellen over je familie en waar je bent opgegroeid? Ingrid : Ik ben opgegroeid in Antwerpen, een belangrijke stad in Vlaanderen, België. Ik heb een oudere

Nadere informatie

Partnerdossier. Career Event Insurance, Actuarial

Partnerdossier. Career Event Insurance, Actuarial Partnerdossier Career Event Insurance, Actuarial & Financial Engineering 11 maart 2015 Voorwoord van de faculteit Als professoren van de onderzoeksgroep Insurance en docenten van de opleidingen Master

Nadere informatie

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes:

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes: ZER Informatica Resultaten programma-evaluatie Programma-evaluatie 5 enquêtes: - Overgang secundair onderwijs universiteit - Studenten die niet aan examens deelnamen / met hun opleiding stopten - Evaluatie

Nadere informatie

Master in de meertalige communicatie

Master in de meertalige communicatie BRUSSEL t Master in de meertalige communicatie Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

Mijn buitenlandse studie-ervaring

Mijn buitenlandse studie-ervaring Mijn buitenlandse studie-ervaring Waarom niet in het buitenland studeren? Al tijdens het secundair onderwijs kriebbelde het al bij mij om ergens anders verder te studeren. Namelijk, op mijn 17 jaar had

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Gitaar Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30 Maak

Nadere informatie

Vlaams Geneeskundig Studenten Overleg

Vlaams Geneeskundig Studenten Overleg Vlaams Geneeskundig Studenten Overleg Profielomschrijvingen VGSO 1. Organisatorische profielen Voorzitter Omschrijving: De voorzitter staat aan het hoofd van de organisatie. Hij/zij zorgt er voor dat het

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans voor beginners. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be

Proefhoofdstuk Spaans voor beginners. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Proefhoofdstuk Spaans voor beginners www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt VERMOGENS PLANNING Inhoud In het kort Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen Uw wens is ons startpunt Adequate vermogensplanning voor directeuren/grootaandeelhouders

Nadere informatie

Taal In welke taal worden de cursussen aangeboden? Frans. Waar en wanneer heb jij een taalcursus gevolgd? Ik heb geen taalcursus gevolgd.

Taal In welke taal worden de cursussen aangeboden? Frans. Waar en wanneer heb jij een taalcursus gevolgd? Ik heb geen taalcursus gevolgd. Erasmusbestemming: Toulouse, Frankrijk. Academiejaar: 2015 2016. Één semester Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? De universiteit is zeer centraal

Nadere informatie

Gelet op de bijzondere wet van 12 januari 1989 betreffende de Brusselse Instellingen, inzonderheid op de artikelen 42 en 63;

Gelet op de bijzondere wet van 12 januari 1989 betreffende de Brusselse Instellingen, inzonderheid op de artikelen 42 en 63; Samenwerkingsakkoord tussen de staat, de gemeenschappen, de gemeenschappelijke gemeenschapscommissie en de gewesten tot oprichting van een algemene gegevensbank Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus

Nadere informatie

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor.

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor. Uw KBC-verzekeringsagent, altijd een stapje voor. We nemen uw verzekeringen serieus. Bij KBC vinden we verzekeringen voor particulieren en ondernemers zó belangrijk dat we er een apart netwerk voor hebben

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C214 WON18 zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 28 april 2011 2 Commissievergadering nr. C214 WON18 (2010-2011)

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

Erasmus + 2015 2016. Mobiliteitsproject van de EU 2014 2020 en andere exchange mogelijkheden. 10-12-2014 pag. 1

Erasmus + 2015 2016. Mobiliteitsproject van de EU 2014 2020 en andere exchange mogelijkheden. 10-12-2014 pag. 1 Erasmus + 2015 2016 Mobiliteitsproject van de EU 2014 2020 en andere exchange mogelijkheden 10-12-2014 pag. 1 Erasmus+ 2015-2016 Erasmus + beleid door IRMO administratie door SAC 10-12-2014 pag. 2 Erasmus

Nadere informatie

Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen. Economie en Bedrijfswetenschappen

Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen. Economie en Bedrijfswetenschappen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Economie en Bedrijfswetenschappen Vier opleidingen Economische wetenschappen (EW) Toegepaste economische wetenschappen (TEW) Toegepaste economische wetenschappen:

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 -

RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 - RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 - Uitgevoerd: september 2007 Onderzoekers: drs. Herman Kiesel, drs. Lic. Rick Coone,

Nadere informatie

Overzicht inschrijvingsvereisten Handelsingenieur 2014-2015

Overzicht inschrijvingsvereisten Handelsingenieur 2014-2015 Overzicht inschrijvingsvereisten Handelsingenieur 2014-2015 BSc in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur Algemene regel: studenten die niet slagen voor minstens 30 studiepunten binnen

Nadere informatie

Onderweg naar de Minister

Onderweg naar de Minister Nieuwsbrief 3 Februari 2015 Via deze nieuwsbrief informeren wij (de stuurgroep), u (alle medewerkers van de SKPON en van Stichting Lek en IJssel) over de ontwikkelingen die de voorgenomen fusie van onze

Nadere informatie

Vacature: medewerker internationaal secretariaat. Bedrijfsinformatie:

Vacature: medewerker internationaal secretariaat. Bedrijfsinformatie: Vacature: medewerker internationaal secretariaat Bedrijfsinformatie: Het Internationaal Secretariaat (IS) staat onder leiding van Marije Laffeber, Internationaal Secretaris van de PvdA. Het IS draagt zorg

Nadere informatie

Ministerie van Financiële Alternatieven plechtig geopend in...

Ministerie van Financiële Alternatieven plechtig geopend in... 1 sur 6 20/12/12 14:40 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) Ministerie van Financiële Alternatieven plechtig geopend in Brussel door Daphne van den Blink wo, 2012-12-19 17:46

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

PUBLIEKE LEZING (in het Engels) π Woensdag 7 december 2011 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere VOLUNTEERING

PUBLIEKE LEZING (in het Engels) π Woensdag 7 december 2011 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere VOLUNTEERING PUBLIEKE LEZING (in het Engels) π Woensdag 7 december 2011 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere VOLUNTEERING Het Universitair Centrum Sint-Ignatius Antwerpen (ucsia) organiseert in samenwerking met

Nadere informatie

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Organisation for Economic Coöperation and Development (2002), Education at a Glance. OECD Indicators 2002, OECD Publications, Paris, 382 p. Onderwijs speelt een

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Rookstopconsulent. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be

Proefhoofdstuk Rookstopconsulent. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Proefhoofdstuk Rookstopconsulent Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Elfjulistraat 39a, 9000 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30

Nadere informatie

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013 Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 212-21 In academiejaar 212-21 namen 5 mantelzorgers en 5 studenten 1 ste bachelor verpleegkunde (Howest, Brugge) deel aan het project Mantelluisten.

Nadere informatie

profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht

profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht Organisatie De Open Universiteit (OU), opgericht in 1984, is de jongste universiteit

Nadere informatie

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE Naam:... Klas:... Stap : Wat Kan ik? Voor welke vakken haal(de) je de hoogste cijfers op school? Aardrijkskunde Algemene natuurwetenschappen Bewegen, sport en maatschappij

Nadere informatie

Inspirerende cases. CASE 12 Voxtron bij KULeuven

Inspirerende cases. CASE 12 Voxtron bij KULeuven Inspirerende s CASE Voxtron bij KULeuven Voxtron verkort de wachttijden bij de KU Leuven De KU Leuven heeft een centrale helpdesk. De helpdeskmedewerkers van ICTS de centrale informaticadienst van de universiteit

Nadere informatie

Toespraak Opening Academisch Jaar 2008/2009 Door prof. mr. S.C.J.J. Kortmann, rector magnificus Radboud Universiteit Nijmegen

Toespraak Opening Academisch Jaar 2008/2009 Door prof. mr. S.C.J.J. Kortmann, rector magnificus Radboud Universiteit Nijmegen Toespraak Opening Academisch Jaar 2008/2009 Door prof. mr. S.C.J.J. Kortmann, rector magnificus Radboud Universiteit Nijmegen HET GESPROKEN WOORD GELDT Zeer gewaarde gasten, bestuurders, vriendinnen,vrienden

Nadere informatie

Kandidatenoverzicht. verkiezing secretaris. D66 regio buitenland

Kandidatenoverzicht. verkiezing secretaris. D66 regio buitenland Kandidatenoverzicht verkiezing secretaris D66 regio buitenland Voor deze verkiezing hebben zich twee kandidaten gemeld: Arthur van Benthem en Martine van Schoor. De informatie over de kandidaten in dit

Nadere informatie

LEZING (in het Nederlands en in het Engels) π Donderdag 18 maart 2010 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere

LEZING (in het Nederlands en in het Engels) π Donderdag 18 maart 2010 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere Als westerlingen en christenen voelen we ons soms sterk aangetrokken tot het mysterieuze Oosten. Wat trekt ons daar zo aan, waarom, en wat zijn de consequenties voor ons eigen geloof en cultuur? LEZING

Nadere informatie

Infosessie LOBW 25/11/2014. Programma infosessie: Erasmus + Waarom exchange?

Infosessie LOBW 25/11/2014. Programma infosessie: Erasmus + Waarom exchange? Erasmus + 2015 2016 Erasmus+ 2015-2016 Infosessie LOBW dinsdag 25 november 2014, 16u Exchange coordinator LOBW: Prof. De Martelaer Sinds 1 september: Internationalisation coordinator faculteit LK Katrijn

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Vragen stellen bij schijnbare vanzelfsprekendheden is een basisvoorwaarde voor wetenschappelijk

Nadere informatie

ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en

ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en fiscaliteit - Herstructureringen en overgang van ondernemingen

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel)

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Als voorbereiding op de opdracht kunt u onderstaande tekst lezen. Wat heb jij aan Europa Europa een ver van je bed show? Nee hoor. Je eten, je kleding, de prijs

Nadere informatie

ZES VORMEN VAN GEZAG

ZES VORMEN VAN GEZAG ZES VORMEN VAN GEZAG OVER LEIDERSCHAP VAN DE ONDERNEMINGSRAAD Gezag is in de moderne maatschappelijke verhoudingen steeds minder vanzelfsprekend. Er is sprake van een verschuiving van verkregen gezag (op

Nadere informatie

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011 Voorwoord In mijn scriptie De oorlog om ICT-talent heb ik onderzoek gedaan of Het Nieuwe Werken als (gedeeltelijke) oplossing kon dienen voor de aankomende vergrijzing. Hiervoor werd de volgende onderzoeksvraag

Nadere informatie

REBO Carrière Symposium 2011

REBO Carrière Symposium 2011 PERIKLES REBO Carrière Symposium 2011 Studievereniging Perikles REBO Carrièresymposium REBO Carrièresymposium Onder de huidige studenten ontstaat steeds meer het besef dat zij zich niet kunnen beperken

Nadere informatie

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS O6 DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS 6.1. Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap De Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap (NHRPH) onderzoekt dossiers die te maken hebben

Nadere informatie

Jaargang 3 nummer 1 Mei 2013

Jaargang 3 nummer 1 Mei 2013 Jaargang 3 nummer 1 Mei 2013 BESTE ALUMNI, Aan het begin van 2013 kijken we terug op twee mooie jaren waarin NOSO weer langzaam opbloeide. Na deze taak volbracht te hebben vonden Manon, Jeffrey en Bram

Nadere informatie

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING Geneeskunde studiejaar 2014-2015 Matchingsvragenlijst MATCHING Dit PDF document is een weergave van het matchingsformulier voor de opleiding geneeskunde van de Universiteit Utrecht, uitgevoerd door het

Nadere informatie

#3. Zuidwest drenthe in beweging.

#3. Zuidwest drenthe in beweging. APR 2012 NIEUWSBRIEF ONDERSTEBOVEN Naar een klantgerichte organisatie met kleinschalige teams #1. Ondersteboven gaan is: van en met elkaar leren! Het lijkt misschien een vorm van een Loesje (Liefde is:

Nadere informatie

13/10/2014. Erasmus + Waarom exchange?

13/10/2014. Erasmus + Waarom exchange? Erasmus + 2015 2016 Erasmus+ 2015-2016 Erasmus + beleid door IRMO Mobiliteitsproject van de EU 2014 2020 en andere exchange mogelijkheden administratie door SAC 13-10-2014 pag. 1 13-10-2014 pag. 2 Waarom

Nadere informatie

Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007

Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007 1 Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 fax 09/233.35.89 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007

Nadere informatie

Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop

Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop De zgn. gesplitste aankoop van een onroerend goed door ouders en kinderen is een efficiënte manier om later veel successierechten te besparen. Nu de fiscus

Nadere informatie

Erasmusbestemming: Stockholm... Academiejaar: 2013. - 2014. Één semester Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit

Erasmusbestemming: Stockholm... Academiejaar: 2013. - 2014. Één semester Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit Erasmusbestemming: Stockholm... Academiejaar: 2013. - 2014. Één semester Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? Er is éen grote campus voor alle universiteitsrichtingen

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

O.D. 1.1 Zoeken naar argumenten om anders/meer/beter te investeren, bijvoorbeeld in fietsenstallingen

O.D. 1.1 Zoeken naar argumenten om anders/meer/beter te investeren, bijvoorbeeld in fietsenstallingen LOKO Deelbureau Sociaal 8 oktober 2012 BELEIDSPLAN Algemeen Het jaarthema van LOKO dit jaar stad en student & oriëntering en integratie. Binnen het sociale beleid van LOKO kunnen deze thema s gemakkelijk

Nadere informatie

THROUGH OTHERS, WE BECOME OURSELVES LEV VYGOTSKY. VU: Psychologische Kring VZW, Tiensestraat 102, 3000 LEUVEN

THROUGH OTHERS, WE BECOME OURSELVES LEV VYGOTSKY. VU: Psychologische Kring VZW, Tiensestraat 102, 3000 LEUVEN THROUGH OTHERS, WE BECOME OURSELVES LEV VYGOTSKY VU: Psychologische Kring VZW, Tiensestraat 102, 3000 LEUVEN www.psychokring.be Psychologische Kring Leuven 2 DE PSYCHOLOGISCHE KRING Beste psychologiestudent,

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

PLAN UW FINANCIEEL GELUK

PLAN UW FINANCIEEL GELUK PLAN UW FINANCIEEL GELUK "Een vermogen zonder plan, is onvermogen." Plan uw financieel geluk 1 2 Plan uw financieel geluk Verantwoordelijke uitgever : Jan De Paepe, Keizer Karelstraat 75, 9000 Gent. Copyrights

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Spaans www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

3de jaar Bachelor in de Handels wetenschappen. (modeltraject dagprogramma)

3de jaar Bachelor in de Handels wetenschappen. (modeltraject dagprogramma) 1ste jaar Bachelor in de Handelswetenschappen Algemeen boekhouden 7 Bank- en beurswezen 3 Burgerlijk recht 5 Mens en organisatie 4 Micro-economie voor ondernemers 7 Team & Taalproject 3 Academische vorming

Nadere informatie

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties Perspectief op gewoon leven Wat we leren van evaluaties Stichting Perspectief, juni 2005 Aanleiding De LFB komt op voor de belangen van mensen met een verstandelijke beperking. De LFB heeft de ervaring

Nadere informatie

Master in het vennootschapsrecht

Master in het vennootschapsrecht Master in het vennootschapsrecht INTERUNIVERSITAIR PROGRAMMA Faculteit Rechtsgeleerdheid De master in het vennootschapsrecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid legt de klemtoon op de grondige uitdieping

Nadere informatie

INTERNATIONAAL COMITÉ TER BJSVOEDERING VAN DE HANDEL. S_a menvatting

INTERNATIONAAL COMITÉ TER BJSVOEDERING VAN DE HANDEL. S_a menvatting Behoort bij schrijven no.: INTERNATIONAAL COMITÉ TER BJSVOEDERING VAN DE HANDEL. S_a menvatting Het Internationale Comité ter Bevordering van de Handel (International Committee for the Promotion of Trade,

Nadere informatie

Kinder- en Jongerentelefoon. Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen.

Kinder- en Jongerentelefoon. Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Advies Kinder- en Jongerentelefoon Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Parlementaire vraag van de heer J. Roegiers over bijkomende subsidiëring van de Kinder- en Jongerentelefoon

Nadere informatie

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen.

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen. VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

Overgangsregeling bachelor Economie en bedrijfseconomie 2013-2014 mei 2013

Overgangsregeling bachelor Economie en bedrijfseconomie 2013-2014 mei 2013 Overgangsregeling bachelor Economie en bedrijfseconomie 2013-2014 mei 2013 Met ingang van collegejaar 2013-2014 wordt voor alle jaren van de bacheloropleiding Economie en bedrijfseconomie een nieuw curriculum

Nadere informatie

Persberichten stage hogeschool Odissee

Persberichten stage hogeschool Odissee en stage hogeschool Odissee LARISSA KLICK Buitenlandse studenten op internationale stage op Technologiecampus Gent Gent 16 augustus 2016 Vijf studenten uit respectievelijk Duitsland, Engeland, Polen en

Nadere informatie

Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool. Metropolitan

Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool. Metropolitan Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool Metropolitan Voka Metropolitan bouwt aan de Brusselse metropool Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, bundelt zijn werking in de Brusselse

Nadere informatie

Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi

Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie 83 November 2014 Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi Sarah Botterman (GFK Belgium) Colofon Wilt u meer weten

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren BRUSSEL t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

VVG. GolfVlaanderen.be. slagkrachtig & doelgericht. VVG Junior Golf. Carrièrebegeleiding

VVG. GolfVlaanderen.be. slagkrachtig & doelgericht. VVG Junior Golf. Carrièrebegeleiding Vlaamse Vereniging voor Golf VVG GolfVlaanderen.be slagkrachtig & doelgericht VVG Junior Golf Carrièrebegeleiding INLEIDING Wat na de Topsportschool? 18+ programma INHOUD Eens de speler de leeftijd van

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Verbeteren van de slechte schoolresultaten voor wiskunde en wetenschap blijft uitdaging voor Europa

Verbeteren van de slechte schoolresultaten voor wiskunde en wetenschap blijft uitdaging voor Europa EUROPESE COMMISSIE - PERSBERICHT Verbeteren van de slechte schoolresultaten voor wiskunde en wetenschap blijft uitdaging voor Europa Brussel, 16 november 2011 Beleidsmakers moeten scholen beter ondersteunen

Nadere informatie

In gesprek met Claudia Zwart

In gesprek met Claudia Zwart In gesprek met Claudia Zwart Ik ontmoet Claudia in haar kantoor in de tuin van haar huis. Ik loop binnen en ben onder de indruk van haar gedreven en gepassioneerd voorkomen. Een vrouw met een missie, waar

Nadere informatie

WEGWIJS BIJ TRIPLE A SOLUTIONS

WEGWIJS BIJ TRIPLE A SOLUTIONS WEGWIJS BIJ TRIPLE A SOLUTIONS WELKOM BIJ TRIPLE A SOLUTIONS Namens het ganse AAA-team bedanken wij je voor je interesse in Triple A Solutions. Deze brochure heeft als doel je wegwijs te maken binnen onze

Nadere informatie

ASO TSO BSO KSO. De snelste weg naar jouw diploma middelbaar onderwijs! Thuis studeren op je eigen tempo!

ASO TSO BSO KSO. De snelste weg naar jouw diploma middelbaar onderwijs! Thuis studeren op je eigen tempo! De snelste weg naar jouw diploma middelbaar onderwijs! Thuis studeren op je eigen tempo! Examencommissie Centrum voor Afstandsonderwijs ASO TSO BSO KSO Examencommissie secundair onderwijs Het Centrum Voor

Nadere informatie

VACATURE. Innoviris is op zoek naar. een Adviseur Innovatief Ecosysteem (Strategisch) Referentie: AFN201603

VACATURE. Innoviris is op zoek naar. een Adviseur Innovatief Ecosysteem (Strategisch) Referentie: AFN201603 VACATURE Innoviris is op zoek naar een Adviseur Innovatief Ecosysteem (Strategisch) Referentie: AFN201603 Wetenschappelijke Directie Cel Innovatief Ecosysteem Innoviris Instelling van openbaar nut Charleroisteenweg

Nadere informatie