kleine dingen die het doen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "kleine dingen die het doen"

Transcriptie

1 kleine dingen die het doen ARMEN NEMEN HET WOORD!

2 we willen armoede uitsluiten / we gaan niet uit van veronderstellingen, maar van dat waar we zeker van zijn / we sluiten niemand uit / we hebben respect voor elkaar / we leren elkaar begrijpen / we ondersteunen en

3 bewonderen elkaar / we geven het woord aan iedereen / we blijven kalm in discussie en maken geen ruzie zodat we tot rust komen bij elkaar / we verdelen het werk en we nemen onze taken serieus op: secretariaat,

4 vorming, permanentie, opruimen / we vertrouwen elkaar in denken en doen / we zijn altijd discreet // we roddelen niet / we luisteren naar elkaar met discretie / we zijn ervan overtuigd dat iedereen iets te bieden heeft / we aanvaarden

5 aanvullingen om uit te leren, niet als kritiek / we kennen het h.h.r. en we leven het na / we vragen of behandelen niets zonder medeweten van de groep / we doen niets dat de reputatie van de vereniging kan schaden huishoudelijk reglement van de vrolijke kring

6 Subsidieer de welzijnsschakels voor de basisfunctie van ontmoeting en ondersteuning. Geef hen voldoende middelen voor een bescheiden eigen huisvesting en een minimum aan vast personeel, enkel om deze basisfunctie te kunnen waarmaken. Met deze vaste omkadering is er een stevige basis om samen met vele vrijwilligers bergen werk te verzetten. beleidsaanbeveling

7 Deze publicatie kwam tot stand in het kader van een themawerking rond geestelijke gezondheid. Er is veel te vertellen over het verband tussen armoede en geestelijke gezondheid. We hadden het kunnen hebben over de invloed van armoede op het geestelijk welzijn van mensen, kunnen beschrijven hoeveel drempels mensen in armoede tegenkomen om toegang te krijgen tot de geestelijke gezondheidszorg, maar de mensen van de Vrolijke Kring die samen over dit thema nadachten kozen zeer bewust voor een andere invalshoek. Zij wilden een positieve boodschap brengen: binnen onze vereniging/ welzijnsschakel vinden we warmte, steun en kracht om ons over moeilijke periodes in het leven te helpen. De vereniging is voor ons broodnodig. Daardoor ook de titel kleine dingen die het doen Het gaat om dingen die maken dat ze zich mens kunnen voelen. De leden van de werkgroep volgden de evolutie van het verslag op tijdens vergaderingen en vulden aan met persoonlijke getuigenissen over de betekenis van de vereniging in hun leven. We hopen dat we in ons opzet geslaagd zijn, namelijk het belang van een vereniging voor mensen in armoede duidelijk maken. De Vrolijke Kring is een welzijnsschakel (één van de meer dan 90 groepen vrijwilligers die vanuit de visie van welzijnszorg in hun eigen buurt de strijd aangaan tegen armoede en sociale uitsluiting en wordt erkend door het Vlaams Netwerk als vereniging waar armen het woord nemen. Wij werken volgens de 6 criteria waaraan zo n vereniging moet beantwoorden: armen verenigen zich armen nemen het woord maatschappelijke emancipatie van armen maatschappelijke structuren veranderen dialoog met de samenleving en met het beleid armen blijven zoeken Begin 2008 hebben we binnen onze vereniging samen met alle leden, personeel, vrijwilligers en enkele externe deskundigen de tijd genomen om ons te bezinnen over het verleden en de toekomst van de Vrolijke Kring. Er hadden twee speciale werkvergaderingen plaats waaraan een 25 tal leden deelgenomen hebben. Uit de opmerkingen van de leden distilleerden we vier grote werkingsgebieden voor de vereniging waar de 6 criteria van het Vlaams Netwerk in terug te vinden zijn: MENSEN BEREIKEN EN HELPEN WE VORMEN EEN GROEP WAAR VEEL WARMTE EN RESPECT IS VOOR ELKAAR WE LEREN VAN ELKAAR EN KRIJGEN KANSEN OM TE GROEIEN WE VECHTEN TEGEN ARMOEDE IN DE SAMENLEVING

8 1 MENSEN BEREIKEN MENSEN HELPEN via doorverwijzing van diensten via laagdrempelige activiteiten via mond aan mond reclame via een CLB medewerkster, Kind en Gezin, een leerkracht, een huisarts, de wijkwerking, de sociale dienst van de stad, permanentiemomenten, uitstappen en ontmoetingen, hobby- en ontspanningsactiviteiten. Mensen komen bij de vereniging langs voor genegenheid, een ontmoeting met een vriend of wat gezelschap. Ze komen met vragen rond materiële hulp, problemen met de kinderen op school of ze hebben zware emotionele en relationele problemen binnen hun gezin. Veelal komen meerdere problemen er aan de oppervlakte. Het netwerk van diensten in Ronse is zeer uitgebreid. En toch komen mensen bij de Vrolijke Kring aankloppen? Waarom klopt men niet onmiddellijk aan bij de juiste dienst? Kunnen we hen niet direct de contactgegevens van een dienst geven en hen doorverwijzen? Waarom blijven ze komen naar de Vrolijke Kring, ook al worden ze al begeleid door verschillende diensten? Er zijn verschillende redenen binnen de maatschappelijke voorziening die daar de oorzaak van zijn. Er zijn de informatieve drempels: ondanks mooie folders, sociale kaarten, websites,... is de werking van sommige diensten totaal onbekend. Wegens laaggeletterdheid kan men de folder niet lezen, men beschikt dikwijls niet over een computer of internetaansluiting om informatie op te zoeken, men is geen lid van verenigingen waar informatie te vinden is en men komt niet veel op plaatsen waar de folders liggen. Ook is er de administratieve drempel: om een tegemoetkoming of premie te bekomen moet men aan heel wat voorwaarden voldoen, attesten en formulieren voorleggen, liefst binnen een bepaalde tijd en bij de juiste dienst. Wat voor Jan Modaal al niet gemakkelijk is, is voor mensen met een lage scholing en weinig ervaring met administratie meestal onbegonnen werk. Bovendien is hun levensloop vaak niet rechtlijnig, (verschillende woonplaatsen, wijzigende gezinssituaties, wijzigend gezinsinkomen) wat de zaak niet eenvoudiger maakt. Als ze zonder begeleiding niet door de administratieve malenmolen raken, bevestigt dit weer eens hun gevoel van minderwaardigheid en ze kruipen weer in hun schelp. De meeste diensten kunnen de nodige ondersteuningen helaas niet aanbieden. Zij kunnen dit niet verantwoorden binnen hun subsidiëringvoorwaarden en er kan geen tijd voor gemaakt worden. Er is ook de menselijke drempel. Hier vervult de Vrolijke Kring een zeer belangrijke schakel op de 0de lijn. Er is vertrouwen, ondersteuning en motivering nodig om sommige mensen bij de juiste Het is begonnen met de Schakel. X moest mij uit mijn huis komen sleuren omdat ik zo beschaamd was. Ik kende niemand niet 15 jaar geleden. Ik voelde mij leeg, alle dagen was ik aan het wenen. Ik voelde mij niets waard, ik schreef alles in een dagboek dat ik van X (toen schoolopbouwwerker) gekregen had. Mijn wereld is open gegaan, omdat ik in de Vrolijke Kring veel mensen heb leren kennen, ook dankzij X (vrijwilligster). Zij is een vrouw uit de duizend. Ik heb de Vrolijke Kring leren kennen via. Ik was ziek en ik was naar het wijkcentrum aan t Spoor gegaan en daar heb ik dan X leren kennen en ik ben zo naar de Vrolijke Kring gekomen. We zijn van lage afkomst, wij kunnen dat toch niet krijgen.

9 dienst te krijgen en in de verschillende fasen van de begeleiding te blijven ondersteunen. De Vrolijke Kring is door een persoonlijke benadering een bruggenbouwer tussen de dienst en de persoon met een hulpvraag. Tot slot is er de organisatorische en financiële drempel. Men heeft geen auto, geen kinderopvang, men kan niet telefoneren want het geld is op, men is door isolement of allerlei materiële beslommeringen niet meer gewend om (tijdig) afspraken na te leven... Diensten hebben niet altijd kennis en begrip voor deze dagelijkse beslommeringen en besluiten soms te vlug dat men niet wil meewerken. Deze mensen krijgen bij de Vrolijke Kring de gepaste duw in de rug. We leggen uit wat de verplichtingen zijn van een dienst en waarom de medewerker van een dienst zo reageert of een bepaalde maatregel moet treffen. Zo leren ze de werking van een dienst kennen en dit komt de kwaliteit van de hulpverlening ten goede. Ik ben zeer bezorgd over de toekomst van mijn kinderen en hoe ze het op school stellen. Ik vind het oudercontact heel belangrijk, dat moet blijven, want als dat niet zou bestaan dan zou mijn kind er zich niets meer van aantrekken. Vroeger durfde ik niet naar het oudercontact gaan. Ik kan het niet zo goed uitleggen. Vroeger durfde ik niet spreken en nu wel. Nu heb ik de hulp van (vrijwilligster). X kan ik vetrouwen. Zij leest eerst samen met mij het rapport en dan bespreken we dat samen. Zij helpt mij als ik de woorden niet versta. vinden mensen de kracht en de motivatie om hun problemen aan te pakken. Men vindt er een luisterend oor wanneer men er nood aan heeft, en de gepaste ondersteuning. Ook het treffen van lotgenoten heeft volgens mij een waarde die niet mag onderschat worden. Ikzelf zie de Vrolijke Kring als een organisatie die de cliënt ondersteunt en begeleidt in het vinden van zijn weg binnen het spinnenweb van hulpverleningsorganisaties. Het is tevens een plaats waar de persoon zijn identiteit kan hervinden. Nood aan integrale aanpak van de hulpverlening waar ik mijn baan ken. Ik ben in begeleiding bij het O.C.M.W. Bij De Vrolijke Kring helpen ze mij om vragen te stellen aan het O.C.M.W.. X (vrijwilligster) is ook mee geweest naar het oudercontact voor de kinderen, alleen zou ik er nooit naartoe gaan. Ik begrijp alles niet en ik durf niet veel zeggen. Maar het is heel belangrijk voor mij om te volgen hoe het met mijn kinderen gaat op school. X heeft mij ook geholpen om collectieve schuldbemiddeling te krijgen. Ik heb nu meer vrienden en ik durf meer vragen. In de nood aan een integrale aanpak van de problemen In de loop der jaren hebben we binnen de Vrolijke Kring enkele casestudies verzameld, die anoniem zijn en ter inzage liggen op het secretariaat. Zij kwamen met een veelheid van problemen terecht bij de vereniging en werden vrij intensief door een vrijwilligster opgevolgd. Het lezen hiervan is leerrijk om de manier van helpen door de vereniging beter te begrijpen. Door de vele kontakten tussen de vrijwilligster en het gezin o.m. via huisbezoeken maar vooral door tijd en geduld bouwt men een vertrouwensrelatie op. Als het nodig is brengt men het gezin in contact met verschillende diensten en helpt men om prioriteiten te stellen. Ook speelt de vrijwilligster meer dan eens een coördinerende rol tussen de verschillende diensten en het gezin. De vrijwilligster is een centrale figuur voor het gezin, zij neemt tijd om te luisteren naar alledaagse zaken en blijft het gezin ondersteunen. En dat is nodig, ondanks de betrokkenheid van verschillende diensten. Het is de georganiseerde integrale benadering die voorlopig ontbreekt in het hulpverleningsaanbod in Ronse. Gezinnen blijven aankloppen bij o.a. de Vrolijke Kring, omdat deze integrale benadering elders moeilijk te vinden is (tenzij men al intensief begeleid wordt door bijvoorbeeld een thuisbegeleidingsdienst). Daar het aanbod vanuit mijn dienst eerder beperkt is tot het financiële luik is er nood aan een ruimer hulpverleningsaanbod. Er bestaat voor elke problematiek wel een gespecialiseerde dienst. Het is echter niet evident voor ons doelpubliek om de diensten te kennen, zelf stappen te ondernemen en telkens opnieuw de motivatie te vinden om dit vol te houden. Dank zij de Vrolijke Kring We bereiden samen voor wat ik op het oudercontact moet vragen aan de leerkrachten. Nu begrijp ik alles veel beter. Het doet mij echt plezier als er iemand meegaat. Ik ben nu veel sterker geworden, als het echt nodig is zou ik nu wel alleen durven gaan, en vroeger niet. Dankzij de hulp van X (vrijwilligster) kan ik nu terug regelmatig mijn kinderen zien. Mijn kinderen zijn op 2 km van Ath in een tehuis, ze mogen 3x per maand op bezoek komen, maar ik heb geen auto en geen rijbewijs. Met de bus ben ik van Ronse 2,5 uur onderweg: van Ronse naar Ellezelles, van Ellezelles naar Lessines, van Lessines de trein naar Ath, daar moet ik dan nog 2 km te voet gaan. Gelukkig helpen X eny mij (twee vrijwilligers die elkaar afwisselen met het vervoer, de ene haalt, de andere brengt), dan duurt het veel korter en zo kunnen mijn kinderen toch naar huis komen. Ik kan niet goed lezen en schrijven. Ik ga ook niet ver weg, ik ga Mensen in (kans)armoede hebben vaak een veelheid aan problemen in allerlei levensdomeinen die dikwijls met elkaar verband houden: laaggeletterdheid, schulden, slechte kwaliteit van wonen, werkloosheid, ziekte, slechte schoolresultaten of relationele problemen. Het jarenlang leven in (kans)armoede heeft ook een weerslag op het persoonlijk leven: men voelt zich gekwetst, minder waard, heeft minder draagkracht, heeft zijn vertrouwen in de maatschappij verloren en daardoor loopt de begeleiding door de diensten niet altijd even vlot. Voor elk probleem is er immers een gespecialiseerde dienst: men is bij het O.C.M.W. voor zijn leefloon, voor de kinderen wordt men begeleid door het comité van bijzondere jeugdbijstand of door het CLB, men is op zoek naar een huis via de woonwinkel, voor medische of psychologische problemen is er de huisarts, of een andere gespecialiseerde dienst. Dat vraagt een begeleiding die een globaal overzicht houdt over het geheel van de problematiek en over de inbreng van de verschillende diensten in de verschillende fases van de begeleiding. Het is immers belangrijk dat men gecoördineerd en op maat van het gezin werkt. Dit vraagt regelmatig overleg tussen de diensten, en de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon die het globale overzicht behoudt. We kunnen het vergelijken met een huisarts. Hij kent het ganse gezin en de leefomstandigheden en hij gaat er ook op huisbezoek. Hij houdt voor zijn patiënt het globaal medische dossier bij, hij onderhoudt het contact met de specialisten en met de thuiszorg. Hij heeft een vertrouwensrelatie met de patiënt en volgt in nauw overleg met hem het verloop van het genezingsproces op. Sommige diensten (in Ronse) kunnen al op deze manier werken, maar enkel voor erkende doelgroepen. De diensten begeleid wonen zoals TWeb werken op een integrale manier met gezinnen, maar deze gezinnen moeten een erkenning hebben van het Vlaams Fonds. Kind en Preventie werkt integraal rond opvoedingsondersteuning samen Vrolijke Kring helpen we elkaar.

10 met gezinnen met kinderen jonger dan 3 jaar of kinderen jonger dan 6 jaar die niet naar school gaan. Zij kunnen ook verschillende diensten rond een gezin verzamelen. Zowel een thuisbegeleidingsdienst van bijzondere jeugdbijstand als het dagcentrum bijzondere jeugdzorg kunnen op een integrale manier met gezinnen werken, maar deze gezinnen moeten al in begeleiding zijn vanuit bijzondere jeugdbijstand. En nog zijn er altijd kleine of grotere problemen die niet onder het takenpakket van de dienst vallen. voorbeelden van een integrale werking in Vlaanderen Het P.A.O. (Permanent Armoedeoverleg van de sociale dienst van het O.C.M.W. Leuven) Prof. Corveleyn schetste in een interview Kansarmoede door een andere bril bekeken de werking van het PAO vanuit de sociale dienst van het O.C.M.W.: Elke hulpverlener die vertrouwd is met de psychologie van de kansarme, die rekening houdt met de kwetsbaarheid en de onmacht die kansarmoede teweegbrengt, en die deze mensen constructief wil helpen, acht zich verplicht om samen te werken met alle hulpverlenende instanties uit de streek die met een familie werken. Dat hoeft hem niet opgelegd te worden. Dat is gewoon een voorwaarde. In bepaalde gezinnen komen soms tien tot twaalf hulpverleners over de vloer. Als die nauwelijks iets van elkaar zouden afweten, kan men zich gerust vragen stellen. In het Leuvense hebben we een zeer goede ervaring met het PAO (permanent armoedeoverleg). Het diensthoofd van de sociale dienst van het OCMW roept alle hulpverleners samen. Ze bespreken wie wat doet, weten ook meteen wie er allemaal met de familie werkt. Bovendien voorziet het PAO overleg met het betrokken gezin. De kansarme heeft uiteraard zijn stem in het kapittel. Dat leidt tot goede resultaten, tot verhoging van efficiëntie. Het gezin voelt zich gedragen door een samenhangend geheel en niet weer door een rij van tien loketten. Want daar is altijd een gat tussen. Anders heb je de maatschappelijk werker die zich bezighoudt met het budget van mevrouw, de m.w. van het vroegere OCMW waar de nieuwe partner bij hoorde, en noem maar op, allemaal mensen die zich inspannen volgens hun regelgeving, maar dat stopt telkens. Soms verwijt men dan aan de

11 gezinnen die zo worden opgevangen dat ze aan shopping doen, want ze gaan van de ene dienst naar de andere, en die diensten weten niets van elkaar. Als gezinnen gaan shoppen dan is dat omdat het systeem zo is georganiseerd, dat men aan verschillende loketten, verschillende vormen van hulp of voordeel kan krijgen. In zo n vergadering zitten dus vijf of zes, soms meer, hulpverleners en daarbij twee of meer personen van het gezin. Het lijkt mij niet gemakkelijk om dat efficiënt te laten verlopen en de cliënten ook nog echt aan het woord te laten. Daarvoor heb je een goede coördinator nodig met zeer veel respect voor de eigen bevoegdheid van elk van de hulpverleners. Eerst overloopt men de situatie van het gezin, wat elke hulpverlener gedaan heeft. Daarna gaat men in op de onmiddellijke nood, op hetgeen meteen moet gebeuren, met een inbreng van elke hulpverlener. De groep formuleert enkele voorstellen, en die bespreekt men dan met het gezin. Ook gaat men na of er in het gezin nog andere vragen zijn dan totnogtoe besproken werden. Zo groeit er een verbondenheid binnen die ad hoc ploeg: zij kunnen mekaar wederzijds steunen en bijsturen waar nodig. Zo vermindert de kans op foute inschatting van de situatie en op fouten of vergetelheden in het aanbod naar het gezin toe. Voorts vergroot dit de motivatie om zich voor het gezin echt in te zetten. En tenslotte, niet onbelangrijk, het vermindert de kans op burn out om met dit of dergelijke gezinnen te werken. Zo groeit er ook een verbondenheid tussen die ploeg en het gezin, dat zijn vrijheid behoudt, dat kan protesteren, maar ze zijn gerespecteerd en gehoord. Men geraakt weg, geheel of gedeeltelijk, uit het conflictmodel. Er groeit een voorstel, dat op maat is van wat dat gezin op dat ogenblik wenst, kan en graag zou hebben. Van die bespreking wordt een rapport gemaakt, en dat rapport wordt ook naar het gezin gestuurd. Er wordt niet achter hun rug iets beslist dat hen dan opgelegd wordt. Het lijkt mij normaal dat de PMS-verantwoordelijke die het gezin goed kent, ook in zo n overleg betrokken is. Eigenlijk zou die elk risicokind (in verband met kans- of generatiearmoede) moeten kennen, betrokken worden in het overleg met het gezin om doorzicht te krijgen, gezamenlijk met een hele ploeg hulpverleners die er toch elk mee bezig zijn verantwoordelijkheid op te nemen en bij te dragen aan de vergroting van de ontwikkelingskansen. Het is een soort gezamenlijk gedragen hulpverleningsaanbod van het zorgtype, en dat lijkt mij een ideale situatie. ModeMfunctie wijkcentrum Deurne Zuid De ModeMfunctie vertrekt vanuit de samenwerking met laagdrempelige 0de lijnsorganisaties (vb. buurtwerk, vereniging waar armen het woord nemen). Dit leidt tot een methodische, integrale aanpak: een betaalde medewerker is de schakel tussen de hulpverlening en de hulpvrager. Men werkt vindplaatsgericht, doet aan casemanagement en men heeft empowerment als achterliggende gedachte: men werkt samen en vanuit de eigen krachten en mogelijkheden van de hulpvrager. Maatzorg ontstaat vanuit de samenwerking en de permanente overleg tussen verschillende hulpverleners waarbij elke hulpverlener 1 facet van het probleem aanpakt. Via maatwerk komt men tot een geïntegreerde en lange termijn oplossing. De Vrolijke Kring en Samenlevingsopbouw Oost-Vlaanderen hebben in dit verband in oktober 2006 een gezamenlijk werkdocument opgesteld en een voorstel ingediend voor de oprichting van een ModeMfunctie in Ronse. Er werd een overleg opgestart met de Stad Ronse en verschillende partners. Tot op vandaag is de ModeMfunctie nog niet opgenomen in het lokaal sociaal beleidsplan van de Stad Ronse. Mikado-Project Het project situeert zich binnen de geestelijke gezondheidszorg. Het is een speciale afdeling van een C.G.G.Z. (Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg) in Antwerpen waar een gespecialiseerd team een aangepaste psychosociale begeleiding aanbiedt aan multiproblem gezinnen, ook hier in nauwe samenwerking met andere diensten uit het bredere welzijnsveld en met aandacht voor de kansarmoedeproblematiek.

12 Nood aan permanente zorgzame aandacht Voor mensen die al veel meegemaakt hebben is de permanente zorgzame aandacht die ze in de vereniging krijgen van levensbelang. Ze hebben nood aan menselijke warmte, nabijheid, luisterbereidheid, geduld, vertrouwen, het geloof in de mens en zijn kracht. verhoogde psychosociale kwetsbaarheid van mensen in armoede Meer dan eens ontmoeten we mensen die het ganse circuit van de hulpverlening uitgeput (letterlijk en figuurlijk) hebben en die in de ogen van de hulpverleners nog geen stap vooruit hebben gezet, steeds weer hervallen en tot grote frustratie van de hulpverleners en de persoon in kwestie leiden. Bij sommige gezinnen stoppen de begeleidende instanties alle hulpverlening omdat er geen medewerking is van het gezin of omdat de begeleiding toch niet de gewenste resultaten oplevert. Anderzijds zien we ook dat sommige maatschappelijke instellingen zoals het O.C.M.W. of de V.D.A.B. blijven aandringen om de mensen te activeren. Men volhardt in de pogingen om hen te doen solliciteren en vorming te volgen. Men blijft vragen om allerlei bewijzen, soms jaren aan een stuk, zonder enig resultaat. Prof. Corveleyn heeft het over de verhoogde psychosociale kwetsbaarheid die men gedurende generaties in armoede heeft opgebouwd. Wat ik hiermee wil naar voor halen zijn de vele kwetsuren die de generatiearmen vanuit hun persoonlijke levensgeschiedenis met zich meedragen alsook de vele ontwikkelingstekorten. Die tekorten en kwetsuren hebben een indringende invloed op hun psychologische uitrusting waarmee zij zelf het leven ingaan: deze hebben onvermijdelijk een weerslag op hun cognitieve en affectieve capaciteiten, alsook op hun vermogen om zich in de sociale omgeving adequaat op te stellen. Zij dragen die tekorten met zich mee vanaf de start van hun bestaan. Wezenlijk zijn deze tekorten op zich niet een soort ziekte, zij kunnen best omschreven worden als een verhoogde psychosociale kwetsbaarheid... Natuurlijk hoe langer deze transgenerationele geschiedenis duurt, hoe sterker de tekorten doorwegen en op den duur niet meer remedieerbaar zijn met de gewone hulpverlening binnen het bestek van één generatie. Dit is ook niet remedieerbaar met alleen Ik ben soms diep in de put maar toch vind ik altijd een manier om er uit te geraken door eens met iemand te spreken in de Vrolijke Kring. Vroeger sprak ik niet veel met de mensen, ik trok mij er niets van aan. De mensen deden mij niets meer, het leven was voor mij niets waard, zodanig erg dat ik er misschien niet meer geweest was. Ik deed vele rare dingen, uitgaan, genieten, verslaving en niet denken aan de gevolgen. Er zat niet veel positiefs in mij van kleins af al. Ze dachten: ze gaat toch zot worden dus ik kreeg niet veel. Ik deed veel zonder de gevolgen ervan te zien, ik was een durver en roekeloos. Ik ben dikwijls bij de politie beland. Omdat het thuis niet meer ging ben ik het thuis afgestapt.

13 maar socio-economische hulpvormen, hoe goed bedoeld ook. Het probleem zit op een ander vlak. Het heeft de persoonlijkheid van de (generatie-)arme zelf aangetast. Dit vergt een langdurige, zeer omvattende vorm van begeleiding en zorg De lacunes benoemen en onderkennen is geen gebrek aan respect, het is ook niet de uiting van een paternalistische houding en het hoeft ook niet te leiden tot neerbuigende goedertierenheid. Wel integendeel: het niet-erkennen van de lacunes en, in de gezamenlijke actie met de armste, doen alsof zij zoals iedereen zij het met wat meer steun dan aan andere zwakke groepen in de maatschappij uiteindelijk alle levenstaken (moeten) kunnen opnemen ( zij hebben toch evenveel recht ), dat is mijns inziens een gebrek aan respect en aanleiding tot paternalistische betutteling zonder dat het die naam heeft ( ik benader hem/haar toch zoals een gewone burger ). Gebrek aan respect, want men stelt de betrokkene voor taken en uitdagingen (na een bewustmakingsproces, komt de geruststellende aanporring gij kunt dat zo goed als een ander, gij hebt daar evenveel recht op als gelijk wie, etc.) die hij/zij eigenlijk niet zoals die ander (met gelijke kracht en gelijke psychische weerbaarheid) aankan. Dat is dan de zoveelste frustratie en de zoveelste aanleiding tot nog meer schuldgevoel: want het (bijvoorbeeld, de geplaatste kinderen terug thuis opvangen of in een gewone werkcontext aan de slag blijven) gaat niet en men wordt opnieuw met onvermogen geconfronteerd en met de blijvende afhankelijkheid van hulp en steun, waarover in dit discours gedaan werd alsof het iets is dat hij/zij slechts tijdelijk nodig heeft. Wat hebben deze mensen naast professionele hulpverlening nodig? Op het gebied van de professionele hulpverlening zijn de voorzieningen in ons land, in principe, eigenlijk nog niet zo slecht uitgebouwd. Vaststelling is wel dat die vorm van hulpverlening uiteindelijk niet goed de generatiearmen bereikt, ondanks allerlei inspanningen en goede bedoelingen. De professionele hulpverlening kan hier eigenlijk niet zonder het complement van de vrijwilligersinzet (om de families dagdagelijks bij te staan, er te zijn voor hen, hen de weg te helpen vinden, te motiveren om door te zetten, de weg te effenen naar de professionelen, het wantrouwen te overwinnen, etc.. Eigenlijk is dat omdat voor deze doelgroep, hulpverlening niet volstaat, niet kan volstaan. Zij hebben geen hulp nodig, maar zorg. Een permanente zorgzame aandacht. Dat klimaat kunnen de professionele hulpverleners mee helpen creëren, vooral door hun attitude in de persoonlijke contacten en doordat ze er zich op toeleggen, meer dan voorgeschreven in wetten en reglementen, met hun collega s uit andere hulpverleningsinstanties samen te denken en te werken. Zo ontstaat er meer een soort vangnet zonder al te grote mazen dan een in serie geplaatste reeks van hulploketten die in de beleving van de betrokkenen niets met elkaar te maken hebben. Dit klimaat kan verder bevorderd worden door de inschakeling van vrijwilligers in dit netwerk. Op dit gebied is een bijkomende specifieke rol weggelegd voor de vierdewereldbewegingen. Zij zetten zich niet alleen in voor de bewustmaking en de emancipatie van de armsten, maar ook voor de bewustmaking en de vorming van mensen uit de andere bevolkingsklassen. De samenwerking tussen professionelen en (gevormde) vrijwilligers, in een geest van partnerschap met de armsten, dat is wat mij concreet voor ogen staat als een noodzakelijke basis voor de bestrijding van extreme armoede en haar gevolgen. Zo ontstaat een zorgzame context waarin de hulpverleningsvoorzieningen pas echt efficiënt kunnen worden. Zorg in plaats van alleen maar hulp. Dat is een maatschappelijke verantwoordelijkheid. verschil tussen een vereniging en een dienst Binnen een dienst worden de taken waargenomen door betaalde professionelen, die binnen een duidelijk afgebakend terrein een zeer specifieke dienst verlenen. De cliënt moet aan bepaalde voorwaarden voldoen om van de dienst gebruik te maken. Men is bijvoorbeeld financieel hulpbehoevend, men zoekt een huis, men heeft hulp nodig voor de opvoeding van de kinderen of men heeft psychische ondersteuning nodig. Bovendien moet men zich houden aan een aantal regels: de openingsuren, de tijdslimiet per persoon, de afspraak en men moet bereid zijn privé-zaken bloot te geven. De hulpverlening is zo georganiseerd dat vele kwetsbare gezinnen cliënt zijn bij verschillende diensten tegelijkertijd. Maar ondanks die begeleiding heeft deze kwetsbare groep niet het gevoel echt geholpen te worden. We denken dat de vereniging die permanente zorgzame aandacht kan bieden. De hulpvrager is er in de eerste plaats mens. Tijdens een overleg op een werkvergadering met onze leden kwam het volgend aspect duidelijk op de eerste plaats: we vormen een groep waar veel warmte en respect is voor elkaar. De stap naar de reguliere hulpverlening is voor vele mensen die uit een jarenlang isolement komen enorm. Zij hebben de vereniging nodig als 0de lijn om vanuit dit hernieuwd vertrouwen de stap te zetten naar de buitenwereld. Het is de specifieke aandacht die men in de vereniging krijgt die noodzakelijk is om verder te kunnen groeien. Het is een vereniging waar mensen mens mogen zijn. In de vereniging groeit de vertrouwensrelatie tussen de mensen ook dankzij de unieke sfeer. Tijdens de verschillende laagdrempelige activiteiten die verder beschreven worden ( t Paletje, permanentiemomenten, uitstappen, koor, samen eten ) is er de juiste stemming om zich goed te voelen. Het is hier de hemel op aarde / Ik kom overeen met iedereen / En om mijn zorgen achter te laten / Ik heb veel pijn en ik kan die bij de Vrolijke Kring afzetten / De vrolijke kring steunt mij als het niet goed gaat / Anders val ik in een zwart gat / De Vrolijke Kring is voor mij warmte en gezelligheid / Hier voelt ge u gesteund, het is een soort therapie / De Vrolijke Kring is belangrijk om mensen uit hun isolement te halen / Liefde geven en liefde krijgen / Ik krijg nieuwe energie en kracht om dingen te doen / Ik kom graag om mijn eenzaamheid te doorbreken / Liefde vriendschap respect eerbied dat vindt ge hier / Ik kom om uit mijn isolement te geraken / Ik kom hier omdat ik anders thuis alleen zit zeker in de week als mijn kinderen er niet zijn / Er is veel vriendschap, en eerlijke vriendschap / Er is respect, eerlijkheid en vriendschap / De mensen zijn vriendelijker in de Vrolijke Kring / Ik voel mij mens tussen de mensen / De warmte en de vrolijkheid is de basis / Ik krijg veel terug op menselijk vlak / Zelfvertrouwen krijgen / Respect ervaren / Kracht vinden in de groep / Ik ben op mijn gemak hier / Hier kunt ge zijn wie ge bent, zonder complexen / Ik heb veel pijn en verdriet en dat kan hier gezegd worden, daardoor kom ik graag / Hier is er openheid om te spreken / Gevoelens kunnen loskomen / Ik was een groep gewoon van in het home, maar in de Schakel (voorloper van De Vrolijke Kring) kreeg ik een beetje meer het gevoel van een familie. Ik kreeg respect,

14 Waardeer ervaringsdeskundigheid binnen de verenigingen. Ondersteun de verenigingen met extra middelen om deze vorm van dialoog en participatie naar behoren te kunnen vervullen en neem de dialoog met de verenigingen au serieux. Luister oprecht en doe iets met de waardevolle voorstellen. Voor de mensen binnen onze vereniging zijn inspraak en participatie geen loze woorden. Wij vinden een echte dialoog met de maatschappij belangrijk, omdat dat de enige manier is om maatschappelijke structuren duurzaam te veranderen. De vereniging steekt veel tijd en energie in het voorbereiden van deze dialoogmomenten, en we willen dan ook hiervoor erkend dus ondersteund worden. beleidsaanbeveling

15 De samenhorigheid wordt goed weergegeven in het lied dat de mensen van de vereniging kozen als lijflied: We nemen elkaar zoals we zijn (zie achterflap). Ook de naam van de vereniging spreekt voor zich. Daar werd heel wat tijd aan besteed en de mensen kozen bijna unaniem voor de Vrolijke Kring. Zij wilden hiermee aantonen dat het samenzijn hen blij maakt, dat ze er ontspanning en troost vinden in moeilijke momenten. Verschillende getuigenissen verwoorden dat men in de Vrolijke Kring het gevoel heeft van altijd opnieuw te mogen beginnen, ondanks de fouten die men maakt. Dit komt in de eerste plaats omdat men hier aanvaard wordt zoals men is, maar ook omdat men de kans krijgt om op allerlei gebieden zijn positieve kanten te laten zien. De lotgenoten en vrijwilligers stellen zich zelf kwetsbaar op: wij zijn allemaal mensen en mogen fouten maken. Ik voel mij hier goed tussen alle mensen, zij zijn allemaal niet goed geschoold, daarom voel ik mij hier goed. Zij hebben allemaal misschien wel iets meegemaakt en daarom verstaan we mekaar en respecteren we elkaar. Vele mensen zijn zoals ik niet geschoold, door ouders of door andere omstandigheden en daarom begrijpen we elkaar beter. Ik heb daardoor een hechte band met die mensen. We respecteren elkaar mensen die het goed hebben in de maatschappij, en onbewust laten zij u voelen dat zij beter zijn. Zij hebben een huis, werk enzovoort. Als iemand sterft zeggen ze toch die heeft het ver gebracht en dan hebben ze het over die zaken. In de Vrolijke Kring wordt ge meer aanvaard zoals ge zijt. De mensen (vrijwilligers zonder armoedeervaring) in de Vrolijke Kring willen ons wel het gevoel geven dat zij meevoelen alhoewel dat ze kunnen praten. Hier kunnen we elkaar goede raad geven, over wat we moeten doen om er uit te geraken en elkaar blijven steunen. Uit de problemen geraken is moeilijk, maar buiten de problemen blijven is ook moeilijk. Hier kunnen we ook tonen wat we kunnen, en daardoor voel ik me sterker en beter. Ik had vroeger veel problemen en mijn broer heeft mij geholpen om Soms zeggen de mensen tegen ons dat we altijd goed gezind zijn, maar dat is omdat we op die momenten door elkaar gesteund worden en daar putten we dan de kracht uit om verder te gaan. Dat is solidariteit voor mij. beter. Als ik hier kom zie en voel het zelf niet meegemaakt hebben, er financieel bovenop te geraken. ik dat direct aan de mensen dat ze zij hebben maturiteit (zoals X en Y, Door mijn handicap is het nodig ook iets tekortgeschoten zijn. Wij vrijwilligers). dat ik door een dienst begeleid voelen direct aan hoe iemand is, we Als we al eens een woordje word. Ik ben heel tevreden dat zitten er al te lang in, we kunnen verkeerd zeggen tegen elkaar zij mij helpen. Zij helpen mij om direct iemand scannen. verdragen we dat beter van mijn papieren in orde te maken We blijven die innerlijke stempel elkaar. In de Vrolijke Kring krijgt en voor allerlei praktische zaken Als ge in de psychiatrie Samen zijn we allemaal een grote dragen dat we tekort gehad hebben, ge echte warmte. Er is minder en ondersteuning. Ook mijn broer gehospitaliseerd bent is dat taboe, steun voor elkaar... dat ik geen thuis had, van het afstand tussen de mensen, het is helpt mij goed, hij is ook voogd voor ge hoort er niet meer bij, maar hier een naar het ander, een innerlijk gemoedelijker en echter. mij. niet, er zijn er hier ook die samen Ik heb niet veel contact met de gevoel dat blijft. Die stempel draagt Er is een grote tolerantie voor Mijn broer en mijn begeleidster met mij in de psychiatrie verbleven buren, ik ben blij dat ik naar hier ge voor 80% binnen en voor elkaar. hebben mij uit een zeer diepe put hebben. Maar ge wordt in feite echt kan komen. Hier moogt ge uzelf 20% buiten. Door dat ge hier met Wat is het resultaat? Uw pak gehaald, want ik wilde niet meer geholpen door mensen die ook zijn ook als ge u een dag niet goed gelijkgezinden zijt wordt die 20% verlicht, het pak blijft, maar het leven door al die problemen en opgenomen geweest zijn, of door voelt of als ge niet goed gekleed van de buitenwereld positiever. verlicht, door het te kunnen omdat ik nog weinig contact had lotgenoten, omdat ge het gevoel zijt, hier is dat niet belangrijk, meedelen aan anderen, het is niet met de rest van mijn familie. Ik hebt dat ge niet alleen zijt. De steun hier voel ik mij thuis. Ik heb veel Hoe komt het dat ge dat van compassieus curieus. heb ook veel steun van de Spiegel die ge ervaart is dat ge uw eigen minderwaardigheidscomplexen andere mensen aanvoelt? Door in Waar speelt het zich af? Vooral in in Oudenaarde. Zij luisteren naar kunt zijn. Ze zeggen dan: ik heb hier geraakt ge dat kwijt. Ik voel de miserie te zitten zijt ge meer de Vrolijke Kring zelf, maar als we mij en houden rekening met ook een slechte dag, het gaat mij mij wat minderwaardig omdat met uzelf bezig geweest, daardoor op straat elkaar tegen komen is het mijn situatie, en gebruiken geen ook niet goed. Zij begrijpen mij, ik thuis altijd uitgemaakt werd. versterkt ge uw intuïtie. een welgemeende goedendag. moeilijke woorden en zijn zeer anderen begrijpen mij niet. Hier Ik heb veel tijd nodig gehad om Doordat we meer in de miserie Het is een herwaardering in het vriendelijk. in De Vrolijke Kring is er warmte. te leren praten, ik stotterde veel. meegemaakt hebben, hebben we algemeen, de miserie is minder Ook mijn zus geeft mij veel moed Anderen horen die hetzelfde als X (vrijwilligster) heeft mij nooit antistoffen opgebouwd, in zekere zwaar daardoor. en steun. Ik heb de vereniging mij meegemaakt hebben (een uitgelachen. mate schermen we ons meer af, en Door het feit dat ze aan mij zien leren kennen via mijn zus. En zo zelfmoordpoging) dat geeft mij ook Hier in de Vrolijke Kring krijgt ge zijt ge scherper gewapend tegen de dat ik van hoog gekomen ben en heb ik ook andere mensen leren veel steun omdat ik dan hoor dat van X (vrijwilligster) veel positieve aanvallen dat ge krijgt. gevallen ben en nu de groep van kennen. ze er bovenop gekomen zijn en respons, dat geeft energie Na een paar woorden ziet ge dat hier meemaak stap ik erover en In de Vrolijke Kring ervaar ik veel waarom zij nog leven. dan. Ge ziet dat in de vragende blik. denk ik Het is te hopen dat ge dat steun, ze proberen mij te begrijpen Ik ben soms diep in de put maar De 20% krijgt ge als de mensen zelf allemaal niet moet meemaken. en te steunen. Ze aanvaarden mij In de Vrolijke Kring kan ik mijn toch vind ik altijd een manier om met u beginnen babbelen. zoals ik ben, en ze waarderen mijn hart luchten en de mensen er uit te geraken door eens met Ik ken de twee plaatsen, Hier in de vereniging voel ik me capaciteiten. luisteren naar mij. Zij die zelf een iemand te spreken in de Vrolijke wijkwerking en vrolijke kring. In veilig, tussen de mensen die ook Ik heb terug werk nu en dat geeft probleem hebben troosten mij... Kring. de wijkwerking komen er ook veel problemen hebben en waarmee we mij weer nieuwe hoop.

16 betrokkenheid en inzet van vrijwilligers De presentietheorie en onze vereniging Zonder de dagdagelijkse inzet van vrijwilligers bestond de Vrolijke Kring niet. Zij helpen het geheel vorm te geven en zorgen mee voor de sfeer. De vrijwilliger heeft tijd en geduld en is niet gebonden aan de strikte regels die gelden binnen een dienst. De vrijwilliger stapt mee in het leven van elke dag, zoals het zich aandient en steun kan kan bieden bij dagelijkse problemen. De leden van de Vrolijke Kring voelen dit zeer goed aan. De vrijwilliger (meestal zonder armoede-ervaring) is een grote steun en maakt het leven dragelijk. Mensen met een klein sociaal netwerk van familie of vrienden vinden bij de vrijwilligers concrete hulp bij allerlei dagelijkse beslommeringen. Men kan immers niet voor alles bij een dienst terecht: een vrijwilliger helpt een alleenstaande moeder met het organiseren van het communiefeest van haar dochtertje. een vrijwilliger helpt een jongere met zijn was (in de wasmachine van de Vrolijke Kring), hij heeft er zelf nog geen en de wasserette kan hij niet betalen. een vrijwilliger helpt een laaggeletterde persoon om zijn talrijke administratieve briefwisseling te begrijpen en correct af te handelen, motiveert en ondersteunt hem om de lessen bij Leerpunt te volgen. een vrijwilliger blijft op huisbezoek gaan bij een gezin met 5 kinderen dat door al de hulpverleningsinstellingen opgegeven is. Zij/hij blijft hen volgen en ondersteunen. een vrijwilliger stelt zijn/haar fiets ter beschikking voor een bepaalde tijd en helpt een fiets te zoeken. De jongere heeft plots werk in ploegen gevonden en kan er anders de eerstvolgende dag niet op tijd zijn voor de ochtendploeg (geen openbaar vervoer). een vrijwilliger gaat regelmatig op bezoek in de psychiatrische instelling waar iemand met een zware depressie verblijft en houdt permanent contact met alle diensten die rond deze persoon werken, zij/hij helpt een huis zoeken voor deze persoon zodat zij terug naar huis kan komen en blijft haar van zeer dichtbij ondersteunen. Deze persoon stelt het nu relatief goed, en dit heeft ze zeker voor een groot stuk te danken aan de permanente zorgzame aandacht van deze vrijwilliger. Als we de manier zorgzaam omgaan met de mensen binnen onze vereniging bekijken herkennen we een aantal methodische kenmerken uit de presentietheorie. De volgende uitspraken komen uit: Introductie in de presentietheorie gebaseerd op een boek (Stichting Actioma, Den Bosch) van Andries Baert, grondlegger van de presentietheorie: De afschuwelijke ontdekking is dat hoewel er voor armen the least, lost en latest, zoals Ghandi ze noemt in onze samenleving van alles en nog wat heet te zijn, dit interventionistisch georganiseerde aanbod in het aanvoelen van wie teruggeworpen is op zichzelf veel te vaak innerlijk leeg en ontoegankelijk is. Het betekent dat daar de substantie van aandachtige betrokkenheid uit vervluchtigd is. Misschien moeten we niet zeggen dat de aandachtige betrokkenheid er uit vervluchtigd is, maar dat ze er abuselijk uit weg georganiseerd is... De presentiebeoefenaar legt zich om die reden nauwgezet toe op en heeft een uiterste sensitiviteit ontwikkeld door de veelzijdige invlechting in het alledaagse en op het openen van de potenties daarvan... Behalve onder beroepskrachten vinden we presentiebeoefenaren onder vrijwilligers, als buddy s, maatjes, vrienden(dienst), weekend-pleegouders, gevangenisbezoekers et cetera. En steeds zien we weer dezelfde soort kenmerken: er-zijnvoor- de ander, alles draait om de goede en nabije relatie (veel meer dan om het kost wat kost wegpoetsen van problemen), om zorg, om de waardigheid van de ander, om de basale act van erkennen zodat de ander hoe gek, hoe anders ook voluit in tel is, om de wederzijdsheid (van hartelijkheid tot strijd), om alledaagse werkvormen, om verhalen, om nauwgezette afstemming op de leefwereld, om de wil om de ander uit te graven, het beste van zijn of haar mogelijkheden waar te laten worden en niemand ooit af te schrijven (ook als zo ongeveer alles aan hem of haar niet meer deugen wil), om een soort voorzichtige traagheid en een zogeheten latende modus van werken die ruimte geeft aan wat zich niet maken of afdwingen laat.

17 2 maanden) we vormen een groep met veel warmte en respect voor elkaar Laagdrempelige activiteiten Binnen de vereniging organiseren we allerlei laagdrempelige activiteiten. De aard van de activiteiten en de manier waarop ze binnen de vereniging georganiseerd worden bepalen mee de sfeer binnen de vereniging: het is een sfeer waar warmte aanwezig is en waar men respectvol omgaat met elkaar. Voor de meeste activiteiten wordt geen inkomgeld gevraagd. Bij de permanentie is het eerste kopje koffie gratis, daarna kost een kopje 20 cent. Bij uitstappen wordt het inschrijvingsgeld zo laag mogelijk gehouden, meestal dankzij tussenkomsten van het O.C.M.W. (cultuurparticipatie) of vakantieparticipatie van de Vlaamse Overheid. Onze activiteiten worden als eenvoudig omschreven: wij gebruiken basis materiaal, hebben bescheiden lokalen en goedkope pamfletten. Er zijn geen ingewikkelde procedures om in te schrijven en bij de organisatie van activiteiten proberen we met de leefwereld van de deelnemers rekening te houden. Zo mijden we vergadering voor moeders in de schoolvakanties en als er een activiteit georganiseerd wordt kunnen de kinderen deelnemen. De permanentie is voor de meeste mensen de belangrijkste activiteit binnen de vereniging. De ontmoetingsruimte in de Abeelstraat 20 (keuken of vergaderlokaal) is open voor iedereen. Elke dinsdagvoormiddag, woensdagnamiddag, vrijdag voor en namiddag is er zo een permanetiemoment. Er komen gemiddeld 10 à 20 personen, afhankelijk van het moment en er is telkens een vrijwilliger aanwezig. De permanentiemomenten worden bekendgemaakt via de folder, de buurtkrant van de wijkwerking of via mond aan mondreclame. Op het eerste zicht gebeurt op zo n moment niets speciaals, maar tegelijkertijd ook heel veel. Het is een ideaal kader om elkaar te ontmoeten binnen een huiselijke sfeer. Men praat met elkaar, men legt een kaartje, men biedt en krijgt een luisterend oor. Op woensdagnamiddag kunnen kinderen spelletjes spelen. Er worden vergaderingen voorbereid en men krijgt informatie over de activiteiten binnen de vereniging waar men zich voor kan inschrijven. Men krijgt informatie over allerhande belangrijke zaken zoals het Omniostatuut of de gratis energiescans. Bij de vrijwilliger kan men terecht met allerlei vragen: helpen telefoneren naar bepaalde diensten, administratieve documenten ontcijferen, maar evengoed wordt er orde op zaken gesteld in de tuin of in het huis, of wordt de vergaderzaal gepoetst. Afhankelijk van de vrijwilliger kan er in het computerlokaal gewerkt worden en op dinsdag kan men voor 1 zijn was doen. Met regelmaat (de tweede donderdag van de pare worden alle leden op de werkvergadering uitgenodigd.

18 Er komen tussen de 15 en 25 personen naar deze vergadering. Dit is het belangrijkste inspraakmoment van onze vereniging. Daar wordt de inhoudelijke werking van de vereniging besproken. We plannen en organiseren de komende activiteiten en er worden werkgroepen opgericht. Belangrijke activiteiten op stedelijk of Vlaams niveau krijgen toelichting. Dit voorjaar werden twee zeer belangrijke werkvergaderingen gehouden. Een dertigtal leden dachten na over het belang van de vereniging in hun leven en deden voorstellen voor de toekomstige werking ervan. Op geregelde tijdstippen komen onze leden samen met andere verenigingen of nemen ze deel aan uitstappen. Soms krijgen we een uitgenodigingen van andere organisaties of organiseren we samen een uitstap. Vaak komen bij deze uitstappen mensen met- en zonder armoede-ervaring samen. Dit laat toe elkaar beter te leren kennen. Tevens is het een goede manier om nieuwe mensen aan te trekken; men brengt voor de eerste keer een vriend of familielid mee en die blijft daarna ook naar de vereniging komen. In 2007 zijn er ongeveer 10 uitstappen georganiseerd, met een deelnemersaantal schommelend tussen de 15 en 60 personen. Er was veel afwisseling: een wandeling met een natuurgids in Ronse, een gezinsuitstap naar het vakantiepark Paradisio (i.s.m. het Inloopteam), een gezinsuitstap naar een dierenpark en speeltuin, een ontspanningsactiviteit bij serviceclub de Lions, het Sinterklaasfeest (i.s.m. samenlevingsopbouw, O.C.M.W. en Inloopteam) en het nieuwjaarsfeest voor alle leden. Op cultureel vlak maakten we een uitstap naar het Dranouter folkfestival, naar Brugge met ontvangst door ATD en naar Brussel waar we samen met het Vlaams Netwerk zongen voor samenhorigheid. binnen en buiten de stad. Zo komen we in contact met de gewone burger, die op die manier een andere kijk krijgt op mensen in armoede. Voorbeelden hiervan zijn: Week van de Amateur-kunsten, Kunst uit eigen streek, Open Atelier op de Scheldekouter wijkfeesten, de cultuurraad van de stad Ronse,... Twee keer per maand, op dinsdagavond in de Abeelstraat komen we samen om te zingen. Dit schept een sterk gevoel van verbondenheid. Het koor wordt begeleid door een vrijwilligster. Er komen gemiddeld 12 à14 mensen. Elke week op vrijdag kookt een vrijwilligster samen met twee mensen een eenvoudige maaltijd voor 2. Tegen 12 u komen de anderen. De klemtoon ligt op gezellig eten en elkaar ontmoeten. Tijdens het koken wordt al eens gepraat over gezonde voeding, hygiëne en hoe het er thuis aan toe gaat. Gemiddeld komen een 12 tal personen eten. In de Vrolijke Kring hebben we elke woensdagvoormiddag een Easy-(e)-spacE -moment. De leden kunnen gedurende één à anderhalf uur oefenen op de computer en ermee leren werken. Tot op heden komen gemiddeld 7 tot 10 personen. Sommigen volgen ook de cursus gegeven door Leerpunt, specifiek voor dit project opgezet i.s.m. Samenlevingsopbouw. Een vrijwilliger helpt en begeleidt de mensen, maar ze leren ook van elkaar. Deze aanpak stimuleert mensen die van zichzelf dachten nooit met een computer te kunnen werken en dicht de digitale kloof. een eigen huis Hobby en ontspanning t Paletje gaat door op elke eerste en derde vrijdagvoormiddag van de maand, in het wijkcentrum aan t Spoor in Ronse. Er nemen gemiddeld 12 à 20 personen aan deel. Mensen met en zonder armoede-ervaring leren er tekenen, aquarellen en kleien op hun eigen tempo. Zij worden begeleid door een vrijwilligster, die zelf kunstenares is. Door de hoogstaande begeleiding overtreffen velen zichzelf en worden er doordringende werken gecreëerd. Verschillende kunstwerken werden al tentoongesteld tijdens de week van de amateur-kunsten. t Paletje heeft een unieke en ontspannende sfeer maar toch wordt er zeer ernstig gewerkt. Het is voor veel mensen met en zonder armoede-ervaring een eerste stap naar de vereniging. Een aantal personen hebben onze vereniging leren kennen via t Paletje en hebben zich nadien als vrijwilliger geëngageerd. Zij doen vaak voorstellen om deel te nemen aan andere culturele activiteiten De sfeer binnen de vereniging wordt door de mensen zelf gemaakt, maar ook de manier waarop de activiteiten worden georganiseerd, het kader, is belangrijk. Tot in 2006 had de vereniging geen echte eigen stek, er werd een kleine ruimte ter beschikking gesteld in de woning van een vrijwilligster. Er was geen mogelijkheid om een echt permanentiemoment te houden, en voor vergaderingen waren we aangewezen op het gebruik van de lokalen van het wijkcentrum. Dankzij de Lionsclub van Ronse huren we vanaf juli 2006 een eigen huis, in het centrum van Ronse. Er is een gezellige keuken, een mooi vergaderlokaal, een computerruimte, en zelfs een kleine binnenplaats, een tuintje en een garage. Ook de kantoorruimte voor de medewerkers is ter plaatse. Het hebben van een eigen stek is zeer belangrijk voor onze mensen. In de eerste plaats is er de sfeer van een gewoon huis (de permanentie wordt meestal gehouden in de keukenruimte) die zelf door de mensen wordt onderhouden en gezellig gemaakt met foto s van activiteiten, affiches, planten, kindertekeningen... De sfeer van een gewone woonkamer/ keuken maakt dat vele bezoekers zich er echt thuis voelen. Verschillende

19 leden hebben geen echte thuis gekend, omdat ze in instellingen zijn opgegroeid. Zij hebben het gevoel van in een familie terecht te komen. Anderen zijn alleenstaand en vinden bij ons warme gezelligheid. Het is een plaats van vertrouwen. Je komt er graag naartoe omdat men de sfeer en de mensen kent. Je weet dat je er lotgenoten kan treffen. Je weet dat je niet beoordeeld wordt op jou kleren, jou uitzicht, jou leven. Je weet dat je er ook kan komen als het niet goed gaat. Je hoeft er niets te vertellen, je weet dat er mensen aanwezig zijn met een luisterend oor. Het feit dat het huis enkel door de vereniging gebruikt wordt geeft de leden en de vrijwilligers een gevoel van verantwoordelijkheid: de ruimtes moeten regelmatig onderhouden en gezellig gemaakt worden. Samen zorgen voor iets brengt ook de nodige spanningen en discussies met zich mee, maar dit beschouwen we als een leerschool, een gratis communicatiecursus op kleine schaal. Het tuintje schept dan weer voor enkelen de mogelijkheid om te tonen wat ze kunnen. Op kleine schaal kweken ze groenten voor de maaltijden op vrijdag en verzorgen ze de kippen die voor eitjes zorgen. Een eigen vergaderlokaal is een grote meerwaarde. Het verlaagt de stap om aan vergaderingen of vormingen deel te nemen; het vindt immers allemaal plaats in dezelfde vertrouwde omgeving. We kunnen als vereniging veel meer dingen ondernemen zonder telkens te moeten wachten tot één of ander lokaal vrij is in de stad. We kunnen wanneer we willen onze werkgroepen laten vergaderen, externe organisaties ter plaatse uitnodigen waar ze meteen ook de sfeer van de vereniging kunnen opsnuiven. We gebruiken het voor overlegmomenten tussen de medewerkers, het koor, de vrijwilligersvergaderingen, de permanentievergaderingen en de werkvergadering. Kortom, we kunnen het niet meer missen! De computerruimte biedt dan weer de mogelijkheid om ook mee te stappen in het project easy-a-space. Het is de vertrouwde omgeving die het gunstige klimaat schept voor zij die de eerste stap in de digitale wereld willen wagen. Eens die stap gezet durven ze verder gaan. In de garage staat onze aanhangwagen. We gebruiken hem om naar het containerpark te gaan, voor tuinwerkzaamheden en voor mensen te helpen verhuizen. In de garage staat verder nog wat nuttig gerief voor het Palletje, panelen voor tentoonstellingen en een reserve kinderwagen.

20 Samen de vereniging vormgeven Uitbreiding van het sociaal netwerk Binnen alle werkingsgebieden van de vereniging worden zoveel mogelijk taken en verantwoordelijkheden opgenomen door de leden, al dan niet in samenwerking met een vrijwilliger zonder armoede-ervaring of de professionele medewerker. Het openhouden van de permanentie, onderhoud van de woning, helpen koken, organisatie van uitstappen en feesten, klaarzetten en opruimen van de vergaderruimte, ondersteuning van het Palletje, onderhouden van de tuin, kippen verzorgen, gezellig maken van de ruimte zijn daar voorbeelden van. We vragen de mensen die op de een of andere manier geholpen worden ook iets terug te doen voor de vereniging. Op die manier ontwikkelen ze een vorm van zelfrespect en worden ze sterker en zelfstandiger. Ze voelen zich volwaardig mens door iets te betekenen voor een andere. Iemand die we ondersteunen in haar contacten met de school komt bijvoorbeeld 1x per week de lokalen poetsen of iemand die onze aanhangwagen gebruikt helpt een ander met de verhuis. We wakkeren de verantwoordelijkheidszin aan, helpen hen zelf het heft in handen te nemen: bijvoorbeeld zelf telefoneren naar een dienst terwijl we erbij zijn, zelf naar de woonwinkel gaan om informatie te vragen. Er is participatie op alle niveaus: alle vaste activiteiten worden begeleid en/of ondersteund door een vrijwilliger zonder armoede-ervaring. Hij/zij tekent een contract met de vereniging waar duidelijke afspraken in staan over de taak, de verantwoordelijkheid, het engagement. Zij zijn van onschatbare waarde binnen onze vereniging. Ze vormen een belangrijke schakel tussen mensen met armoede-ervaring en de maatschappij in het algemeen. in de raad van bestuur zetelen er 3 mensen met armoede-ervaring. Zij kunnen de bekommernissen van de leden uiten tijdens de vergadering, zij kunnen belangrijke beslissingsprocessen mee opvolgen en overbrengen aan de andere leden. Als het mogelijk is worden de voorbereidingen en verslagen van de vergaderingen ook door hen gemaakt. op de werkvergadering wordt de algemene gang van zaken, de toekomstige uitstappen en activiteiten besproken. Er worden werkgroepjes samengesteld voor de uitwerking van deze activiteiten. Meer en meer evolueert de werkvergadering naar een echte denktank waar inhoudelijk wordt nagedacht. De werkvergadering wordt geleid door een vrijwilliger. Iedereen kan aan het woord komen en meestal wordt over belangrijke beslissingen gestemd. Zo zij er werkgroepen voor het Palletje, cultuur, wandelingen, de dag van de armoede, het nieuwjaarsfeest en themagroepen rond onderwijs, lokaal sociaal beleid en gezondheid. Mijn dochter van 13 jaar komt ook zeer graag naar hier op woensdagnamiddag. De vrijwilligster vraagt dan of ze een spelletje wil spelen met de andere kinderen. Mijn dochter komt zeer graag naar hier, ze voelt zich hier op haar gemak. Ook samen op uitstap gaan vind ik belangrijk, zoals naar Walibi, de zee enz., maar het mag niet veel kosten want hier komen veel mensen die in de financiële problemen zitten. Mensen met armoede-ervaring hebben om allerlei redenen dikwijls geen uitgebreid sociaal netwerk waarop ze terug kunnen vallen voor hulp bij een aantal zeer gevarieerde zaken zoals: sporadische kinderopvang, hulp bij het invullen van papieren, hulp bij een verhuis, geld voorschieten, ondersteuning bij emotionele problemen, informatie over voorzieningen, praten over de kinderen. Een doorsnee burger kan voor deze zaken terecht bij familie en vrienden, maar helaas is dit voor vele van onze leden niet het geval. Het is voor iedereen levensnoodzakelijk goede contacten te hebben met familie, vrienden en kennissen. Het wordt door vele wetenschappelijke onderzoeken bevestigd: het is de basis om zich gelukkig te voelen. In het kader van de themagroep rond geestelijke gezondheid werd dit ook door de mensen zo aangeduid: het feit dat wij hier kunnen samen zijn en dingen kunnen doen is voor ons de beste therapie, om depressie te voorkomen of om weer moed te krijgen. Voor mensen die door omstandigheden niet veel sociale kontakten hebben geeft de vereniging zeer veel ontmoetingsmomenten. Door de goede sfeer is menselijk contact mogelijk, niet enkel met lotgenoten maar ook met mensen zonder armoede-ervaring. Sommige mensen verwoorden dat De Vrolijke Kring hun familie is, dat ze voor de eerste keer in hun leven vrienden hebben. Mensen leren mekaar kennen en ondersteunen elkaar. Ook buiten de activiteiten van de vereniging hebben ze elkaar leren ontmoeten. Als groep zijn ze sterker om de stap te zetten naar andere activiteiten buiten de vereniging. Katia l Evecque beklemtoont het belang van sociale ondersteuning en persoonlijke relaties bij vrouwen in armoede met depressieve klachten: Met betrekking tot gevoelens van eenzaamheid blijkt de kans op klachten bij vrouwen in armoede zelfs tweeënhalf keer zo groot te zijn als bij vrouwen die financieel beter af zijn. Deze vaststelling onderstreept nogmaals het belang van sociale ondersteuning en van persoonlijke relaties waarin emotionele intimiteit, vertrouwen en solidariteit worden uitgewisseld. Dergelijke relaties zijn volgens Turner (1999) vooral voor vrouwen met een lage socio-economische status van groot belang, omdat ze een bescherming bieden tegen de ontwikkeling van depressie als reactie op de lage socioeconomische positie Ook in de grote campagne fit in je hoofd, goed in je vel verwijst men naar het belang van sociale kontakten, en voor mensen in kansarmoede is de vereniging daardoor enorm belangrijk. Een lid van de vereniging vertelde dat sinds hij en zijn vrouw deel nemen aan de activiteiten van de vereniging hun leefwereld niet alleen vergroot is maar dat hun relatie sterk verbeterd is: zij hebben een gemeenschappelijke vrijetijdsbesteding, ze hebben elkaar boeiende dingen te vertellen, ze voelen zich beter in hun vel, ze hebben iets te betekenen in de gemeenschap. Ik heb de Schakel (voorloper Vrolijke Kring) leren kennen via X, het bestond toen nog maar één of twee jaar. Ik was een groep gewoon van in de home, maar in de schakel kreeg ik een beetje meer het gevoel van een familie. Ik kreeg respect.

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

zeven uitdagingen voor hulpverleners, vrijwilligers en de man of vrouw in de straat.

zeven uitdagingen voor hulpverleners, vrijwilligers en de man of vrouw in de straat. zeven uitdagingen voor hulpverleners, vrijwilligers en de man of vrouw in de straat. 1) De kracht van mensen zien. Je kan alleen het negatieve en het falen zien van mensen in armoede. Je kan echter ook

Nadere informatie

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september www.demos.be Tatjana van Driessche Stafmedewerker lokale netwerken en sport Ondersteuning

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Nawoord. Armoede vandaag

Nawoord. Armoede vandaag Nawoord Via hun levensverhaal laten Emilie en Nico ons binnenkijken in de leefwereld van mensen in armoede. Het is een beklijvend getuigenis over hun dagelijkse strijd om te overleven, ook over hun verlangen

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Vrijwillige hulp Maatjes Ontmoeten Mantelzorg

Vrijwillige hulp Maatjes Ontmoeten Mantelzorg Met elkaar, voor elkaar! Vrijwillige hulp Vrijwilligers zijn mannen en vrouwen die om een ander denken. Zij voelen zich betrokken bij hun medemens. Vrijwilligerswerk is voor hen een keuze. Ze zijn blij

Nadere informatie

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN 1 ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN PROACTIEF HANDELEN In strikte zin Financiële onderbescherming (4,2%) In ruimere zin Onderbenutting recht op sociale hulpen dienstverlening van het OCMW In maximale

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Document opgesteld door: vzw de Keeting vzw Recht-Op Kroonstraat 64/66 Lange Lobroekstraat 34 2800 Mechelen 2060 Antwerpen email: info@dekeeting.be

Nadere informatie

WOONCLUB KORTRIJK De woonclub ondersteunt mensen in kansarmoede of in een kwetsbare positie bij het zoeken van een woning op de private en/of sociale huurmarkt De werking Op 9 november 2009 ging de woonclub

Nadere informatie

Ambulante ondersteuning

Ambulante ondersteuning Ambulante ondersteuning Wie zijn we? Tweb biedt ambulante ondersteuning aan mensen met een beperking die zelfstandig wonen of willen gaan wonen in de regio Vlaamse Ardennen. Wij worden gesubsidieerd door

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Bind-Kracht in de basisopleiding Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Lieve Geerts Kristien Van den Bogaert Wim De Clerck 8 november 2012 De relatie als krachtbron in de hulpverlening

Nadere informatie

Waarde-volle zorg is ook nog JONG!

Waarde-volle zorg is ook nog JONG! Waarde-volle zorg is ook nog JONG! LOC maakte een nieuwe visie op de zorg. Die heet Waarde-volle zorg. Allerlei mensen herkennen zich daar in. Dat komt doordat die gaat over dingen die voor ons allemaal

Nadere informatie

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG 2 Inleiding In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg. We leggen uit wat het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg is, wie er werken

Nadere informatie

Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen. Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou

Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen. Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou Begeleid Zelfstandig Wonen In deze brochure leggen we uit wat jij van het BZW -team

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

Word vrijwilliger Word vrijwilliger op de Palliatieve Eenheid op de Palliatieve Eenheid

Word vrijwilliger Word vrijwilliger op de Palliatieve Eenheid op de Palliatieve Eenheid Word vrijwilliger Word vrijwilliger op de Palliatieve Eenheid op de Palliatieve Eenheid INFORMATIE VOOR VRIJWILLIGERS INHOUDSTAFEL Vrijwilligers, een onmisbare schakel 3 1. Wat is palliatieve zorg? 4 2.

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

De Kar wil ook beleidsbeïnvloedend werken vanuit de noden en signalen die zij bij mensen opvangt.

De Kar wil ook beleidsbeïnvloedend werken vanuit de noden en signalen die zij bij mensen opvangt. De Kar Folder Wat is De Kar? Soms kan je leven plotseling veranderen door een tegenslag (ziekte, werkloosheid, scheiding, een overlijden binnen je gezin...) en word je verplicht om met weinig geld rond

Nadere informatie

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG 2 JIJ EN HET ONDERSTEUNINGSCENTRUM JEUGDZORG / 3 INLEI DING In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum jeugdzorg. We leggen uit wat het

Nadere informatie

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen Iedereen online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. 96 Telenet Jaarverslag 2012 Duurzaamheid Telenet Foundation Telenet Foundation

Nadere informatie

Inner Child meditatie

Inner Child meditatie De Inner Child meditatie Uit: Je Relatie Helen Een nieuwe weg naar heling van je relatievaardigheid Indra Torsten Preiss De Inner Child meditatie De Inner Child-meditatie is de meditatie bij uitstek om

Nadere informatie

6. Schuldhulpverlening

6. Schuldhulpverlening 6. Schuldhulpverlening Sociale Hulpverlening in de inloophuizen Het komt helaas meer en meer voor dat mensen financieel en/of emotioneel in de zorgen raken of in een sociaal isolement terecht komen en

Nadere informatie

standpunt noodhulp 18 augustus 2009

standpunt noodhulp 18 augustus 2009 Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

een andere een andere kijk bril dienstverlening door de ogen van de armoedeverenigingen

een andere een andere kijk bril dienstverlening door de ogen van de armoedeverenigingen een andere bril een andere kijk dienstverlening door de ogen van de armoedeverenigingen Voorwoord Beste lezer Vele kwetsbare mensen vinden moeilijk hun weg naar maatschappelijke dienstverlening en wie

Nadere informatie

Iedereen heeft een eigen verhaal

Iedereen heeft een eigen verhaal informatie voor ouders Iedereen heeft een eigen verhaal > Goed om te weten als uw kind tijdelijk bij JJC verblijft Uw zoon of dochter gaat tijdelijk naar JJC in Den Haag. Wij gaan uw kind intensief begeleiden

Nadere informatie

Handvatten Interventie GEZAMENLIJK HUISBEZOEK bij complexe palliatieve thuiszorg

Handvatten Interventie GEZAMENLIJK HUISBEZOEK bij complexe palliatieve thuiszorg INHOUDSOPGAVE 1. Het initiatief tot een gezamenlijk huisbezoek: wie en wanneer? Pagina 1 2. Voorbereiding van het gezamenlijk huisbezoek Pagina 1 3. Uitvoering van het gezamenlijk huisbezoek / het gesprek

Nadere informatie

Vrouwencentrum. 20 jaar vrouwencentrum

Vrouwencentrum. 20 jaar vrouwencentrum Vrouwencentrum 20 jaar vrouwencentrum Opstart 1991vanuit sociale dienst alleenstaande, gescheiden vrouwen beperkt budget, soms schulden Vragen over opvoeding van hun kinderen, hoederecht, onderhoudsgeld,

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007

Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007 1 Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 fax 09/233.35.89 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be Gerechtelijke jeugdhulp, ervaringen en vragen van ouders. oudergroep Gent maart 2007

Nadere informatie

Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be

Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be THEMABUNDEL CONTEXTBEGELEIDING: ADVIEZEN VAN OUDERS EN HULPVERLENERS (Dialoogdag 2014) Standpunten van ouders

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Inleiding. Beste familielid, Hierbij de programmafolder voor familieleden van onze Herstelweek 2015.

Inleiding. Beste familielid, Hierbij de programmafolder voor familieleden van onze Herstelweek 2015. Inleiding Beste familielid, Hierbij de programmafolder voor familieleden van onze Herstelweek 2015. Dit is intussen onze derde editie. Met deze Herstelweken willen we cliënten en hulpverleners samen gedurende

Nadere informatie

Solidariteit voor het ietwat oudere Gezin

Solidariteit voor het ietwat oudere Gezin Solidariteit voor het ietwat oudere Gezin Solidariteit voor het Gezin Ouder worden heeft zo zijn aangename kanten. Het kan allemaal veel rustiger, men kan zich meer bezig houden met een hobby, er is tijd

Nadere informatie

De aanpak en betekenis van Thuiscompagnie: een krachtgerichte (praktische) ondersteuning bij maatschappelijk kwetsbare gezinnen

De aanpak en betekenis van Thuiscompagnie: een krachtgerichte (praktische) ondersteuning bij maatschappelijk kwetsbare gezinnen De aanpak en betekenis van Thuiscompagnie: een krachtgerichte (praktische) ondersteuning bij maatschappelijk kwetsbare gezinnen Mieja Engelen, projectcoördinator Thuiscompagnie Directie Mens, Provincie

Nadere informatie

Toegankelijkheid van de CAW s volgens de verenigingen waar armen het woord nemen. April 16

Toegankelijkheid van de CAW s volgens de verenigingen waar armen het woord nemen. April 16 Netwerk tegen Armoede Vooruitgangstraat 323 bus 6-1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@netwerktegenarmoede.be / www.netwerktegenarmoede.be Toegankelijkheid van de CAW s volgens de

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL VERANTWOORDELIJKE WOONOPVANG RESIDENTIE VIJVERPLEIN

FUNCTIEPROFIEL VERANTWOORDELIJKE WOONOPVANG RESIDENTIE VIJVERPLEIN FUNCTIEPROFIEL VERANTWOORDELIJKE WOONOPVANG RESIDENTIE VIJVERPLEIN DIENSTENCENTRUM LIMBURGSE STICHTING AUTISME 1 FUNCTIEDOEL De verantwoordelijke woonopvang ondersteunt de directeur in de dagelijkse leiding

Nadere informatie

Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis

Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis Geachte dames en heren, Zelfredzaamheid is een mooi en positief begrip. Immers, elk kind wil dingen zelf leren doen, jezelf kunnen redden

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS De opbouw van het verhaal Gekleurde armoede Een maatschappelijke uitdaging Leefwereld: het leven zoals het is Gekleurde armoede en hulpverlening Het perspectief van de

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk?

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Hulp, informatie en advies voor iedereen die het nodig heeft Bij NIM Maatschappelijk Werk kan iedereen die het nodig heeft (in Nijmegen en de regio) aankloppen voor gratis

Nadere informatie

Onthaalbrochure voor cliënten van de sociale dienst

Onthaalbrochure voor cliënten van de sociale dienst Onthaalbrochure voor cliënten van de sociale dienst OCMW SINT-TRUIDEN Pantone 366 Pantone 361 2 Voorwoord Beste Truienaar Via deze brochure leggen we je uit waarom je niet te lang moet wachten om de stap

Nadere informatie

Onthaalbrochure voor cliënten van de sociale dienst

Onthaalbrochure voor cliënten van de sociale dienst Onthaalbrochure voor cliënten van de sociale dienst OCMW SINT-TRUIDEN Pantone 366 Pantone 361 Voorwoord Beste Truienaar Via deze brochure leggen we je uit waarom je niet te lang moet wachten om de stap

Nadere informatie

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 -

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 - Over de KLJ-leden Boven alles willen we uiteraard alle kinderen en jongeren die lid zijn van KLJ een onvergetelijke KLJ-tijd bezorgen. Dit is en blijft het hoofddoel van elke KLJ-afdeling. Hoe je dat kan

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Wat is een suïcidepreventiebeleid? Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Een stappenplan waarin uitgeschreven staat hoe er binnen een organisatie met suïcidaliteit wordt omgegaan en

Nadere informatie

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Collega s, Voorzitter, Armoede is moeilijk te bestrijden. Ook de collega s van de oppositie zullen dat moeten toegeven. Zo is mevrouw Lieten 5 jaar

Nadere informatie

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Wenst u de participatie en betrokkenheid van ouders binnen uw school, peuterspeelzaal, kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang (of in brede schoolverband)

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening

Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening 1 Actuele situatie OCMW Steenokkerzeel begeleidt al vele jaren cliënten met financiële problemen. Vaak wordt een financieel

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren WE DOEN HET SAMEN Over samenwerking en feedback geven www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren Situering In een inloophuis werk je bijná altijd samen met twee of drie mensen. Vaak is

Nadere informatie

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen,

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen, Zwolle Rapportage Mantelzorg in beeld Resultaten uit onderzoeken onder mantelzorgers 2012 en 2014 De gemeente Zwolle wil de positie van de mantelzorger versterken en hun taak verlichten. Met de komst van

Nadere informatie

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Meer dan 15.000 mensen zijn vrijwilliger bij een Waarom dit manifest? organisatie voor Vrijwillige Thuishulp,

Nadere informatie

POWERTY in de praktijk Emancipatorische Werking

POWERTY in de praktijk Emancipatorische Werking POWERTY in de praktijk Emancipatorische Werking Missie OCMW Gent De sociale dienstverlening verzekeren zodat alle inwoners van Gent een menswaardig leven kunnen leiden. We hebben hierbij prioritaire aandacht

Nadere informatie

GEZINSBELEID. Het gezin in al zijn vormen

GEZINSBELEID. Het gezin in al zijn vormen VRIJE BASISSCHOOL HERZELE Kerkstraat 12 9550 Herzele Telfax: (053)62 36 98 info@vsbh.be www.vbsh.be Vestigingen: Kerkstraat Station Woubrechtegem GEZINSBELEID Het gezin in al zijn vormen Een groot aantal

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

Praktische hulp voor thuis

Praktische hulp voor thuis Praktische hulp voor thuis Veelzijdig in zorg Thuisbegeleiding Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase kunt u

Nadere informatie

de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst

de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst In deze brochure willen wij informatie geven over de werking van de thuisbegeleidingsdienst De Mee-ander. Thuisbegeleidingsdienst De Mee-ander Gasthuisstraat 19 9500

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

ZORGEN. voor een. THUIS regelgeving over zorgwonen in GENT

ZORGEN. voor een. THUIS regelgeving over zorgwonen in GENT ZORGEN voor een THUIS regelgeving over zorgwonen in GENT Beste lezer, Wilt u uw zorgbehoevende moeder en/of vader in huis nemen, maar toch voor elk een eigen thuis creëren? Wilt u uw andersvalide kind

Nadere informatie

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter?

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Inleiding In deze notitie staan de tips en adviezen uit het project Samen op zoek naar verandering. Ze zijn het resultaat

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen

Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? 1 Advies is vaak iets anders

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Positie van meerzijdige partijdigheid als hulpverlener. Hilde Delameillieure Foton

Positie van meerzijdige partijdigheid als hulpverlener. Hilde Delameillieure Foton Positie van meerzijdige partijdigheid als hulpverlener Hilde Delameillieure Foton Begrip uit contextuele therapie Meerzijdige partijdigheid of meerzijdig gerichte partijdigheid, of veelzijdige partijdigheid

Nadere informatie

rlening 19/10/2012 De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede Gekleurde armoede als maatschappelijke uitdaging

rlening 19/10/2012 De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede Gekleurde armoede als maatschappelijke uitdaging rlening De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede? een maatschappelijke uitdaging een uitdaging voor de hulpverlening: cijfers uit Antwerpen De opzet van het onderzoek hulpverleners Divers-sensitief

Nadere informatie

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Artikel 1 Middelen aan derden doelstelling OCMW Gent heeft de regierol in de strijd tegen armoede in Gent.

Nadere informatie

TITEL I. Voorwaarden tot het bekomen van een mantelzorgpremie

TITEL I. Voorwaarden tot het bekomen van een mantelzorgpremie OCMW Boortmeerbeek Dienst thuiszorg Huishoudelijk reglement dienst thuiszorg mantelzorgpremie Artikel 1 Met ingang van 1 november 2010 kent het OCMW Boortmeerbeek een mantelzorgpremie toe aan de mantelzorgers

Nadere informatie

VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils

VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils www.bilzen.be AMBASSADEURS Senioren die zich op de één of andere manier verdienstelijk willen maken in de maatschappij, moeten hiervoor alle

Nadere informatie

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Informatie voor cliënten en hun verwijzers Mentaliseren Bevorderende Therapie voor cliënten met een borderline

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw

Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw Vacature Maart 2015 De Moazoart biedt een onderkomen aan organisaties die werken met maatschappelijk kwetsbare groepen en creeërt ruimte voor ontmoeting, vorming,

Nadere informatie

stichting BELEIDSPLAN 2013 2017

stichting BELEIDSPLAN 2013 2017 stichting BELEIDSPLAN 2013 2017 1. Inleiding De Stichting KombijMij is op 20 februari 2012 opgericht en geïnitieerd door Kees en Liesbeth van Bolhuis. De directie, Kees en Liesbeth van Bolhuis en het bestuur

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid

Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid St. Hervormd Centrum Pennemes 2010 3.12.6 Versie 01-06-2010 1/6 Inhoudsopgave Inleiding 1. Visie op werken met mantelzorgers/vrijwilligers 1.1 Wanneer is iemand een mantelzorger

Nadere informatie

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Het pedagogisch beleidsplan is bedoeld als leidraad bij de opvang van de kinderen van Chr. Kinderopvang Natuurlijk. Alle medewerkers van het kinderdagverblijf

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

Ontmoetingscentrum Houtstroom Voor mensen met geheugenproblemen en/of dementie en hun mantelzorgers

Ontmoetingscentrum Houtstroom Voor mensen met geheugenproblemen en/of dementie en hun mantelzorgers Ontmoetingscentrum Houtstroom Voor mensen met geheugenproblemen en/of dementie en hun mantelzorgers Soms merk ik dat ik dingen die ik graag deed, zoals fietsen en koken, niet meer kan doen. Daardoor heb

Nadere informatie

DOEL De dienst gezinszorg biedt hulp in het huishouden op het ogenblik dat het gezin / de bejaarde hiervoor niet meer kan instaan.

DOEL De dienst gezinszorg biedt hulp in het huishouden op het ogenblik dat het gezin / de bejaarde hiervoor niet meer kan instaan. WAT IS DE DIENST VOOR GEZINSZORG? DOEL De dienst gezinszorg biedt hulp in het huishouden op het ogenblik dat het gezin / de bejaarde hiervoor niet meer kan instaan. De dienst gezinszorg streeft ernaar

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

Goed toegerust op ontdekkingsreis

Goed toegerust op ontdekkingsreis PE DAGO G I S C H B E L E I D S PL A N Goed toegerust op ontdekkingsreis Inhoudsopgave INLEIDING Voor alle duidelijkheid 5 Colofon SAMENVATTING Goed toegerust op ontdekkingsreis 7 TEKST Vlietkinderen UITGANGSPUNTEN

Nadere informatie