De rol van microkrediet in de VS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De rol van microkrediet in de VS"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR De rol van microkrediet in de VS Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master in de bedrijfseconomie Claire Maréchal onder leiding van Prof. K. Schoors

2 PERMISSION Ondergetekende verklaart dat de inhoud van deze masterproef mag geraadpleegd en/of gereproduceerd worden, mits bronvermelding. Claire Maréchal I

3 WOORD VOORAF Als onderwerp voor mijn masterproef heb ik gekozen voor microkrediet omdat dit onderwerp illustreert hoe economie kan bijdragen tot het reduceren van armoede. Yunus, de grondlegger van microkrediet, is ervan overtuigd dan armen overal ter wereld met dezelfde problemen kampen. Het is dan ook daarom dat men microkrediet kan beschouwen als een universeel middel ter bestrijding van de armoede. Vanuit mijn vooropleiding moraalwetenschappen vond ik het dan ook zeer interessant om te bekijken hoe economische en sociale doelstellingen verenigbaar zijn. Over microkrediet, het geven van kleine leningen aan niet kredietwaardige mensen, in ontwikkelingslanden is al veel geschreven en is weinig discussie. Het lijkt te werken, en alhoewel sommigen de hoge interestvoeten hekelen, is de algemene evaluatie positief. Ik heb onderzocht hoe microkrediet toegepast wordt in de ontwikkelde landen. Ik koos ervoor te focussen op microkrediet in de VS omdat een aantal belangrijke proefprojecten daar plaatsvinden. De problemen waarmee deze projecten geconfronteerd worden zijn niet specifiek voor de VS, maar kunnen ook voorkomen in andere ontwikkelde landen. Het was boeiend om te bestuderen hoe een werkzaam model uit derde wereldlanden aangepast dient te worden om geïmplementeerd te worden in een ontwikkeld land. Verder wens ik nog mijn promotor, Prof. Koen Schoors, te bedanken. Hij heeft me erg geholpen door het aanreiken van interessante informatie en het geven van constructieve commentaar. II

4 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 1 Hoofdstuk 1: Microkrediet Ontstaan: Yunus en de Grameen Bank Microkredietrevolutie Microkrediet als aanvulling van ontwikkelingshulp Kenmerken van microkrediet Vrouwelijke kredietnemers Nauwe betrokkenheid Hoge interest Snelheid Kortlopend lening met wekelijkse afbetaling Groepslenen Terugbetalingsgraad Focus op ontwikkelingslanden Resultaten Microkrediet als middel tot armoedebestrijding Microkrediet als werkende financiële instelling Kritiek op microkrediet Hoofdstuk 2: Sociale missie van microkrediet Vooruitgang dankzij microkrediet Sociale en psychologische gevolgen Bevordering van de emancipatie Andere maatschappelijke veranderingen Hoofdstuk 3: Microkrediettoepassingen in de VS Keuze van de centra Voorbeelden Good Faith Fund Acción Grameen Bank PLAN Fund III

5 3.2.5 Project Enterprise Women s Self-Employment Project (WSEP) Results CGAP Kiva en DonorsChoose.org MicroPlace Hoofdstuk 4: De problemen van microkrediet in de VS Problemen met betrekking tot microkrediet Hoge transactiekosten Formele economie Gemis aan capaciteiten Servicemarkten Wetgeving Onvoldoende toepassen van het model van groepslenen Onvoldoende druk Training Sociaal vangnet Alternatieve vormen van krediet Terugbetalingsproblemen Hoofdstuk 5: Toekomst van microkrediet in de VS Determinanten van terugbetaling Rol en toekomst van microkrediet in de VS Werkpunten naar de toekomst toe Algemeen besluit Geraadpleegde artikels en boeken... I Geraadpleegde websites... III IV

6 INLEIDING Alvorens de rol van microkrediet in de VS te bespreken, wordt in het eerste hoofdstuk het concept van microkrediet toegelicht. Microkrediet is het geven van kleine leningen aan mensen die door commerciële financiële instellingen niet kredietwaardig bevonden worden. Het doel daarvan is om mensen een startkapitaal te geven om een onderneming te beginnen en hen zo aan de armoede te laten ontsnappen. Het eerste hoofdstuk behandelt de ontstaansgeschiedenis. Yunus was de eerste die erin slaagde het concept van microkrediet succesvol toe te passen in Bangladesh. Het meest verrassende zijn de goede cijfers van die Grameen Bank: tegen alle verwachtingen in lossen de armen wel degelijk hun lening af. Dit concept werd vervolgens door verschillende instellingen wereldwijd toegepast. Ondanks de vele variaties, kent microkrediet echter een aantal typerende kenmerken, ook die komen in dit hoofdstuk aan bod. Vervolgens wordt er naar de resultaten gekeken. Die zijn tweeledig vermits er enerzijds de succesvolle financiële resultaten zijn en anderzijds de bijdrage van microkrediet aan de algemene vooruitgang waarbij dus armoede vermindert. Tenslotte wordt er ook even ingegaan op de kritiek op microkrediet. Het tweede hoofdstuk handelt over de sociale missie van microkrediet. Sowieso wordt er bij de evaluatie van microkrediet vaak verwezen naar de positieve gevolgen van microkrediet voor de algemene economische en sociale vooruitgang. Dit hoofdstuk bekijkt ook wat de sociale en psychologische gevolgen juist zijn en of die ook gelden voor de VS. Kredietnemers overstijgen dankzij microkrediet de armoedegrens en ruimere sociale veranderingen worden bereikt. Zo kan microkrediet de integratie van minderheden bevorderen of het zelfvertrouwen van kredietnemers vergroten vermits ze dan niet meer afhankelijk zijn van bijstand. Eén specifieke sociale verandering, namelijk de emancipatie van de vrouw, wordt vaak genoemd als typerend voor microkrediet. Het derde hoofdstuk bespreekt een aantal microkredietinstellingen in de VS. Dit overzicht is niet representatief, maar geeft wel een zicht op de schaal en de resultaten van microkrediet in de VS. Tevens maakt het een aantal ontwikkelingen duidelijk, zoals het gebruik van het internet om microkrediet toegankelijker te maken en fondsen te verwerven van particulieren. 1

7 De problemen waarmee microkredietinstellingen in de VS te kampen hebben, zijn het onderwerp van het vierde hoofdstuk. Eerst worden de problemen besproken die algemeen gezien worden als oorzaken voor het falen van microkredietinstellingen in de VS. Vervolgens wordt bekeken in hoeverre de doelgroep van microkrediet, namelijk micro-ondernemingen met minder dan vijf werknemers, erin slaagt andere vormen van krediet succesvol af te lossen. De vraag kan gesteld worden of er na de negatieve resultaten nog een plaats is in de economie van de VS en dus een toekomst is voor microkrediet. Het vijfde hoofdstuk bespreekt deze problematiek. Eerst wordt er besproken hoe de terugbetalingsgraad kan verbeterd worden. Dit gebeurt door de bespreking van een onderzoek dat de determinanten van de terugbetaling tracht te achterhalen. Vervolgens wordt er gekeken naar de rol en de toekomst van de microkredietinstellingen in de VS. De microkredietinstellingen in de VS slagen er immers niet in om financieel onafhankelijk te zijn en het ziet er ook niet naar uit dat dit een haalbare doelstelling is naar de toekomst toe. De vraag dringt zich op of microkredietinstellingen succesvol kunnen zijn als ze er niet slagen financieel onafhankelijk te zijn, vermits Yunus vooral trots was op de financiële onafhankelijkheid van de Grameen Bank. Tenslotte kunnen er werkpunten naar de toekomst toe opgesteld worden. Onderzoek wijst namelijk uit dat microkredietinstellingen in de VS niet de interest vragen die noodzakelijk is om de kosten te dekken. Verrassend is echter ook dat de gevraagde interest zich ook onder de wettelijk toegestane interest bevindt. 2

8 HOOFDSTUK 1: MICROKREDIET 1.1 ONTSTAAN: YUNUS EN DE GRAMEEN BANK Het geven van microkrediet kan kort gedefinieerd worden als het geven van kleine leningen aan mensen met een laag inkomen om hen te helpen een onderneming op te richten of uit te breiden. (Bernanke, 2007, pg. 1) Muhammed Yunus, die in 2006 de Nobelprijs voor de vrede ontving, kan men beschouwen als de grondlegger van microkrediet. Hij verliet in 1972 zijn functie als docent economie in de VS om terug te keren naar Bangladesh. Het land had in 1971 geleden onder de onafhankelijkheidsoorlog met Pakistan en kampte vervolgens met hongersnood. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 10) Yunus speelde een actieve rol in de onafhankelijkheid van Bangladesh, en was onder andere betrokken bij de vorming van de eerste regering. In het dorp Jorba, alwaar de universiteit van Chittagong gelegen is, zag hij een vrouw prachtige bamboekrukjes vlechten, maar deze vrouw was te arm om zelf bamboe aan te kopen. Ze werd dus gedwongen bamboe te lenen van zogenaamde tussenpersonen, die dan als enigen haar krukjes verkochten aan een door hen bepaalde prijs. Met tweeëntwintig dollarcent was deze vrouw in staat geweest haar eigen bamboe te kopen. (Yunus, 1997, pg ) Yunus ontdekte dat vele armen zich in dezelfde situatie als deze vrouw bevonden. Hij besloot dan ook om zelf 42 leningen te geven. Yunus stapte vervolgens naar een aantal banken om hen te overtuigen ook leningen te geven aan armen, maar stootte daar op onbegrip. De armen hadden namelijk niets om als borg te stellen. Eén bank was wel bereid, indien Yunus zelf borg zou staan. Tevens werd hij daar gewaarschuwd dat hij zijn geld zou verliezen. Toen Yunus terugkeerde naar deze banken om aan te tonen dat zijn geld wel degelijk terugbetaald werd, waren deze nog altijd niet bereid om te lenen aan de armen. 1 Yunus, gesteund door de centrale bank, besloot een eigen bank te openen en in 1976 werd de Grameen Bank geboren. (Kamp, 2002, pg ) Vervolgens kon hij uitbreiden naar andere gebieden en ook daar goede resultaten behalen. De Grameen Bank, en het succes ervan, zorgde ervoor dat de methode van 1 <http://www.grameen-info.org/index.php?option=com_content&task=view&id=19&itemid=114>, 16/02/2009, geraadpleegd op 26/02/

9 microkrediet ook in andere ontwikkelingslanden werd toegepast. Het bleek een efficiënt middel om vooruitgang teweeg te brengen. (Kamp, 2002, pg ) Dit hoofdstuk bespreekt microkrediet vaak aan de hand van de Grameen Bank. De meeste microkredietinstellingen zijn gebaseerd op het model van de Grameen Bank, waarvan ze de essentiële kenmerken overnemen. Indien men in een nieuw land een Grameenprogramma wil inrichten, dient men trouwens een opleiding te volgen van de Grameen zelf. (Yunus, 1997, pg. 227) Indien er een verschil is tussen microkredietinstellingen en de Grameen Bank is dit expliciet vermeld. 1.2 MICROKREDIETREVOLUTIE Het succes van de Grameen Bank zorgde ervoor dat het model van microkrediet ook toegepast wordt in andere landen. De Grameen Bank, die in 1976 startte met 10 kredietnemers, telt in ,7 miljoen kredietnemers. 2 De Grameen Foundation zelf opereert voornamelijk in de armere landen van de wereld en in de VS, maar niet in Europa. Yunus stelt dat er overal ter wereld programma s zijn die het Grameenmodel volgen. Deze programma s zijn actief in meer landen dan er door de Grameen Foundation aangegeven worden. 3 Zo vermeldt Yunus microkredietprogramma s in de Verenigde Staten en voor Europa in Albanië, Frankrijk, Nederland, Noorwegen en Polen. (Yunus, 1997, pg. 228) De bekendheid van microkrediet groeide toen de Verenigde Naties 2005 uitriepen tot het Internationaal jaar van microkrediet. (Bernanke, 2007, pg. 1) Naast de Grameen Bank zijn nu diverse andere microkredietinstellingen werkzaam in de wereld. Er wordt geschat dat er zo n 1000 tot 2500 instellingen, met zo n 67,7 miljoen klanten, actief zijn in de wereld. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 15) Deze cijfers handelen wel over microfinance 4 instellingen. Nagenoeg al deze instellingen doen echter ook aan microkrediet. Tevens groeit de sector van microkrediet ook exponentieel: CGAP 5 stelt dat er sinds 1999 ieder 2 <http://www.grameen-info.org/index.php?option=com_content&task=view&id=177&itemid=503>, 16/02/2009, geraadpleegd op 26/02/ <http://www.grameenfoundation.org/where_we_work/>, 2007, geraadpleegd op 25/02/ Microfinance omvat microkrediet, maar is ruimer. Microfinance zal bijvoorbeeld ook spaarrekeningen, ziekteverzekering, aanbieden aan de armen. 5 Deze instelling wordt besproken in het

10 jaar 13% kredietnemers als klanten van micokredietinstellingen bijkomen. (Hashemi, 2007, pg. 1) Bedrijven, banken en liefdadigheidsinstellingen hebben al in microkrediet geïnvesteerd. Of het de voornaamste doelstelling is om armoede te reduceren of om winst te maken, is afhankelijk van welke onderneming het microkrediet uitgeeft. Wat ook varieert is het aantal subsidies en donaties die aanvaard worden. Zo functioneert de Grameen Bank sinds 1995 zelfstandig, maar ontving ze voor 1995 wel 175 miljoen dollar aan subsidies, donaties en zachte 6 donaties. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg ) Het is hierbij ook interessant om te vermelden dat ook in België microkrediet aan een opmars bezig is. Door de groeiende bekendheid van microkrediet en de economische crisis, verwacht men dat deze groei zich zal voortzetten. Dexia Foundation is hier de geldschieter voor de twee grootste microkredietinstellingen, namelijk Hefboom voor Vlaanderen en Credal voor Wallonië. Samen zijn ze goed voor 95% van de toegestane microkredieten. Zij geven respectievelijk leningen voor maximaal euro en euro. Ze richten zich voornamelijk op technische beroepen, in het algemeen op niet kredietwaardige personen die zich op de zwarte lijst van de NBB bevinden of een faillissement gehad hebben. Het geld wordt vaak besteed aan de aankoop van een auto zodat mensen dankzij die auto een job kunnen vinden of de plaats van tewerkstelling bereiken. Samen gaven beide instellingen 330 kredieten, waarvan 110 voor ondernemers. Dankzij de hulp van vrijwilligers, die instaan voor de begeleiding van de kredietnemers, behaalt met verrassend goede resultaten. Slechts vijf procent van de leningen aan ondernemers wordt niet afgelost. (DA, 2009) 1.3 MICROKREDIET ALS AANVULLING VAN ONTWIKKELINGSHULP Microkrediet wordt gebruikt als een middel om armoede in de wereld te bestrijden. Men kan microkrediet beschouwen als een aanvulling van de klassieke ontwikkelingshulp. Ontwikkelingshulp die louter focust op de donatie van geld of goederen brengt zelden een daadwerkelijke verbetering voort. Tevens wordt geopperd dat het nefast is voor de moraal (de bedelaarsrol en verlies van het vermogen zichzelf te helpen) of zelfs voor de economie van dat 6 soft donations such as soft loans, implicit subsidies though equity holdings, and delayed loan loss provision (Sengupta, Aubuchon, 2008; pg. 22.) 5

11 land. 7 In sommige landen, zoals bijvoorbeeld Bangladesh, zijn na decennia van ontwikkelingshulp de armen armer dan ervoor. De groeiende kloof tussen arm en rijk gaat evenwel gepaard met een groeiend BNP in die landen. (Kamp, 2002, pg. 14) Ontwikkelingshulp concentreert zich immers voornamelijk op de formele economie, om de besteding beter te kunnen controleren. Armen opereren echter meestal in de informele 8, of verborgen economie waarin in veel derdewereldlanden meer dan de helft van de bevolking werkzaam is. (Kamp, 2002, pg. 16) Yunus, en dus de Grameen Bank, heeft een moeilijke relatie met de Wereldbank 9. Hij is namelijk van mening dat geld voor ontwikkelingshulp vaak verloren gaat en onvoldoende focust op de armsten. Het kwam zo ver dat Yunus hulp van de Wereldbank weigerde, zelfs toen een donatie van een deel van die fondsen aan de Grameen Bank een voorwaarde was voor Bangladesh om die hulp te krijgen. (Yunus, 1997, pg. 39) Naast de afkeer van Yunus voor het geven van aalmoezen, was zijn voornaamste motivatie dat hij wou bewijzen dat de Grameen Bank kon functioneren zonder donorgeld. Uiteindelijk aanvaardde Yunus wel geld van de Wereldbank voor het Grameen Trust. (Yunus, 1997, pg. 45) Dit fonds heeft als doelstelling de universele toepassing van microkrediet te bewerkstelligen. (Yunus, 1997, pg ) Het concept microkrediet impliceert een groot vertrouwen in de creativiteit en ondernemingszin van armen. Mensen zijn inventief in het zoeken naar mogelijkheden om aan hun armoede te ontsnappen, maar missen vaak het kapitaal om miniondernemingen op te richten of uit te breiden. Vaak vallen zij ten prooi aan woekeraars, of moeten ze hun plannen laten varen. (Kamp, 2002, pg. 17) Microkrediet stelt de onderneming in staat dat geld te bemachtigen en op termijn terug te betalen. 7 Zo schonken de Verenigde Staten in de jaren 80 hun teveel aan tarwe aan Bolivia, waardoor de plaatselijke boeren niet konden concurreren en dus naar het planten van andere gewassen, waaronder de cocaplant, moesten overgaan. (Kamp, 2002, pg. 15) 8 De informele economie zorgt ervoor dat het gemakkelijker is een eigen onderneming op te starten. In een formele economie wordt het opstarten van een onderneming immers bemoeilijkt door wettelijke verplichtingen, waar dat in de informele economie niet het geval is. 9 De Wereldbank is net als het Internationaal Monetaire Fonds een multilaterale financiële instelling met als taak armoede in ontwikkelingslanden te bestrijden. 6

12 1.4 KENMERKEN VAN MICROKREDIET 10 De concrete invulling van een microkrediet kan verschillen, maar er zijn toch een aantal typerende kenmerken. Het meest typerende is dat, waar een gewoon krediet een minimum inkomen vereist, microkrediet toegekend wordt aan mensen onder die inkomensgrens. (Kamp, 2002, pg. 24) Het is ook de bedoeling dat het geleende geld geïnvesteerd wordt in het oprichten of uitbreiden van een onderneming. Essentieel wordt verwacht dat de kredietnemer iets constructiefs doet met het geld, en het niet gebruikt voor consumptie VROUWELIJKE KREDIETNEMERS Het was de intentie van Yunus om zich voornamelijk te concentreren op vrouwelijke kredietnemers. Dit deed hij omdat zij het in Bangladesh zeer moeilijk hadden om aan een andere lening te geraken en omdat zij er meer voor zouden zorgen dat het geleende geld het gezin ten goede komt. (Yunus, 1997, pg ) Bij de data die vrijgegeven worden op de site kan men zien dat het percentage vrouwelijke kredietnemers van de Grameen Bank in % was. 11 Over het algemeen focussen de meeste microkredietinstellingen zich op vrouwen als kredietnemers. Sommige centra werken zelfs uitsluitend met vrouwen als doelgroep. Er wordt ook geargumenteerd dat vrouwen meer verantwoordelijkheidszin hebben en meer geneigd zijn schrik te hebben voor gezichtsverlies als ze er niet in zouden slagen de lening succesvol af te lossen NAUWE BETROKKENHEID De gebruiken van de Islam beperken de mogelijkheden voor mannen om direct met vrouwen te communiceren, waardoor de Grameen Bank nood had aan vrouwelijke werknemers. (Yunus, 1997, pg ) Omwille van de atypische manier van werken gaat de Grameen bank op zoek naar werknemers die nog geen eerdere werkervaring hebben in het bankwezen. Yunus prefereert werknemers die carrière hebben gemaakt binnen de Grameen zelf, en is van oordeel dat eerdere ervaringen 10 Hoofdstuk drie bespreekt de voornaamste problemen van microkrediet in de VS. Een aantal van die problemen zijn ontstaan doordat de microkredietinstellingen aldaar zondigen tegen een aantal van de kenmerken die hier besproken worden. 11 <http://www.grameen-info.org/index.php?option=com_content&task=view&id=177&itemid=182>, 16/02/2008, geraadpleegd op

13 in gewone financiële instellingen werknemers bemoeilijkt aandacht te hebben voor de zaken die de Grameen bank wil verwezenlijken. (Yunus, 1997, pg. 202) In 1998 telde de Grameen Bank reeds personeelsleden. (Yunus, 1997, pg. 341) Het feit dat werknemers van de bank naar de kredietnemers toegaan, is een kenmerk dat ook typerend is voor het principe van microkrediet. Yunus stelt het volgende: De totale afstand die Grameenmedewerkers afleggen om hun cliënten te bedienen, komt neer op verscheidene malen de omtrek van de aarde. Over de helft van deze afstand hebben ze bij elkaar 1,5 miljoen dollar bij zich, zonder bang te hoeven zijn voor een overval, bedoeld om hen van grote sommen contant geld te beroven. (Yunus, 1997, pg. 342) De sterke aanwezigheid van de werknemers van microkredietinstellingen in het dagelijks leven van de kredietnemer verhoogt ook de kans dat de lening succesvol afgelost wordt. Dit kan gekaderd worden in het concept van relationship lending. Hierbij is het de bedoeling dat de financiële instelling informatie verzamelt door het uitbouwen van een nauwe relatie met de klant. Typerend hiervoor is dat het zachte informatie is die de bank op die manier verzamelt. Dit houdt in dat het eerder abstracte informatie is, zoals bijvoorbeeld de betrouwbaarheid en het karakter van de eigenaar of de mening van klanten van het bedrijf, die men niet via de reguliere kanalen zou te weten zijn gekomen. Op basis van deze informatie kan men dan beter beslissen of men krediet geeft, en tegen welke interestvoet. Niet alle microkredietinstellingen passen dit kenmerk even drastisch toe. Vaak wordt dit vervangen door bijvoorbeeld een bezoek aan de onderneming van een potentiële kredietnemer HOGE INTEREST Een ander kenmerk is de hogere rente, volgens Kamp zeker tien procent boven de marktrente. Kamp verklaart de hoge interest doordat werknemers van microkredietinstellingen, in tegenstelling tot gewone banken, naar potentiële klanten toegaan om de werking van de microbedrijfjes te zien. Dit leidt tot hoge personeelskosten voor de microkredietinstelling. (Kamp, 2002, pg. 24) Andere factoren die de interestvoet optrekken zijn de hoge dossierkosten, het risico en in sommige gevallen een opleiding die gegeven wordt aan de kredietnemer. 8

14 De vaste kosten die verbonden zijn met het afsluiten van een lening zijn niet afhankelijk van de grootte van de lening. Doordat microkrediet op kleine bedragen slaat lopen de kosten op tot 15 tot 20 procent van het geleende bedrag. Verder dient de microkredietinstelling zelf kapitaal te zoeken voor de uitgifte van leningen wat ook een kost impliceert. Tenslotte wordt er een provisie aangerekend voor het risico verbonden aan de lening en sommige microkredietinstellingen willen ook winst genereren. (Sinnaeve, Henneman, 2009) Doordat microkredietinstellingen een hoge interest vragen, kan men zich ook afvragen wat het verschil is tussen microkredietinstellingen en de zogenaamde woekeraars. Yunus stelt dat instellingen die meer dan de kosten van hun fondsen aanrekenen plus een marge van 15%, woekeraars zijn. Zo gesteld, is bijvoorbeeld Compartamos 12 schuldig aan woekerpraktijken. 13 Anderzijds kan gesteld worden dat die hoge rente niet schandalig is vermits de kredietnemers capabel zijn om deze rente af te betalen. Micro-ondernemers hebben namelijk vaak marges van 100% op de goederen die ze doorverkopen. (Sinnaeve, Henneman, 2009) SNELHEID Microkrediet is ook snel: binnen de week wordt de aanvraag behandeld en betaalt men het bedrag uit. Dit is mogelijk omdat microkredietinstellingen een hoop bureaucratie vermijden. De verklaring daarvoor is tweeledig: enerzijds is de transactie gebaseerd op vertrouwen, anderzijds zijn officiële documenten in ontwikkelingslanden meestal niet voorhanden. (Kamp, 2002, pg. 15) KORTLOPEND LENING MET WEKELIJKSE AFBETALING Een ander kenmerk is dat deze leningen meestal niet langlopend zijn. Leningen lopen maar uitzonderlijk langer dan één jaar. Tevens betreft het altijd een klein bedrag: Kamp stelt dat de gemiddelde lening bij de meeste microkredietinstellingen zich tussen de vijfhonderd en duizend dollar situeert. (Kamp, 2002, pg ) Vaak worden leningen ook wekelijks afbetaald. Yunus verantwoordt dit door te zeggen dat de instelling op die manier meer controle heeft op het falen van een afbetaling. Hij is er ook van overtuigd dat die wekelijkse afbetalingen enerzijds zelfdiscipline vergen en anderzijds 12 Een controversiële Mexicaanse microkredietinstelling. 13 Op de hoge interestvoet die gevraagd wordt door de microkredietinstelling wordt verder ingegaan in

15 vertrouwen geven aan de kredietnemers als ze merken dat ze capabel zijn om de lening terug te betalen. (Yunus, 1997, pg. 136) In 1998 inde de Grameen gemiddeld 1,5 miljoen dollar per dag aan wekelijkse afbetalingen. (Yunus, 1997, pg. 341) GROEPSLENEN Het principe van groepsleningen is essentieel voor de werking van de Grameen Bank. Andere microkredietinstellingen gebruiken hetzelfde model. Het houdt in dat kredietnemers groepjes van vijf vormen. Een lening wordt gegeven aan twee personen, en indien zij erin slagen de lening terug te betalen, komen de anderen nadien aan de beurt. Indien één van de vijf in dit opzet faalt, zal geen enkel lid van de groep nog in aanmerking komen voor kredietverlening. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg ) Ook haalt de Grameen Bank de afbetalingen op tijdens openbare vergaderingen, waardoor de sociale druk immens is. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 11) Vermits de Grameen Bank in de ontwikkelingslanden voornamelijk kredietnemers rekruteert uit kleine dorpen, kennen deze mensen elkaar ook. Klanten zullen ook de neiging hebben om op zoek te gaan naar personen van wie zij verwachten dat ze erin zullen slagen de lening terug te betalen. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 12) Op die manier slaagt de Grameen Bank er eigenlijk in om klanten zelf de risicovolle kredietnemers uit te laten sluiten. Toen de Grameen Bank zich in 2001 bezon, wat resulteerde in een andere naam, namelijk Grameen II, veranderde ze onder andere haar beleid voor de groepsleningen. Het systeem werd flexibeler doordat men een ander afbetalingsplan kon aanvragen indien men dacht niet te slagen in het afgesproken afbetalingstempo. Tevens werden de gevolgen van het falen tot aflossen minder drastisch (zo kon men bijvoorbeeld in het oude systeem geen bijkomende lening verkrijgen tijdens het afbetalen van de eerste lening) en golden ze voortaan alleen voor de persoon in kwestie, niet voor de ganse groep. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 14) Het groepslenen is een belangrijk onderdeel van de werking van microkrediet. Als gewone financiële instellingen leningen geven, worden die geconfronteerd met agency costs 14. Men is bijvoorbeeld niet zeker van de terugbetaling noch waaraan de geleende som besteed zal worden. Het lenen in groep - kenmerk van de Grameen Bank - zorgt ervoor dat alle leden aansprakelijk zijn en op die manier reduceert Grameen de agency costs. Waar een bank minder 14 Agency costs zijn kosten waarmee de financiële instelling geconfronteerd wordt omdat de informatie asymmetrisch verdeeld is. Zo weet men bijvoorbeeld onvoldoende of de kredietnemer erin zal slagen om de lening af te lossen. Dit impliceert een risico, en dus een kans op een kost. 10

16 capabel is om in te schatten welke kredietnemers risicovol zijn, kan een groep mensen uit eenzelfde gemeenschap dat immers wel. Normaal gezien dient men voldoende rente te vragen zodat de veilige kredietnemers de kosten van de risicovolle kredietnemers dekken. Indien er een proportioneel groot deel van de kredietnemers risicovol is, zal men de rente moeten optrekken. Hoe hoger de rente, hoe meer men risicovolle kredietnemers zal aantrekken vermits veilige kredietnemers die hoge rente niet zullen kunnen terugbetalen. Op die manier valt de bank ten prooi aan adverse selection. Als men zelfstandig groepen moet vormen, zullen de veilige kredietnemers samen groepjes vormen en geen risicovolle kredietnemers in de groep willen. Risicovolle kredietnemers zijn nu genoodzaakt samen een groep te vormen, en vervolgens zullen zij verantwoordelijk zijn voor elkaar. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 12) Groepslenen wordt vaak naar voren geschoven als dé factor die verantwoordelijk is voor het succes van microkrediet. Dit laatste vloeit echter voort uit een combinatie van vele factoren. Het feit dat er een incentive is voor het afbetalen van een lening, namelijk daarna een hogere lening kunnen afsluiten, is hier ook belangrijk. Ook maken sommige microkredietinstellingen gebruik van een ongewoon onderpand. Dit systeem werd bedacht door de Bank Rakyat Indonesia en houdt in dat men een object dat van groot belang is voor het gezin - los van de marktwaarde - als onderpand neemt. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 20) TERUGBETALINGSGRAAD Microkredietinstellingen ontvangen een terugbetaling van 95%, waar commerciële banken in ontwikkelingslanden soms de helft van de leningen niet terugkrijgen. (Kamp, 2002, pg 25) Sommige bronnen hebben het vaak over een terugbetalingsgraad van meer dan 90% voor microkredietinstellingen in derde wereldlanden. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 18) In ieder geval is de graad van terugbetaling, vooral in ontwikkelingslanden, hoog FOCUS OP ONTWIKKELINGSLANDEN De aard van microkrediet impliceert dat microkrediet vooral geschikt is voor toepassingen in ontwikkelingslanden. Een kenmerk is dus ook dat de meeste initiatieven zich focussen op die landen. Een aantal initiatieven richten zich toch op ontwikkelde landen: zo opende de Grameen Bank een vestiging in de VS <http://www.grameenamerica.com/>, 2008, geraadpleegd op

17 1.5 RESULTATEN De Grameen Bank toont resultaat op twee domeinen. Enerzijds kan men aantonen dat armen met behulp van microkrediet, er in slagen te ontsnappen aan de armoede. Anderzijds toont de Grameen Bank aan dat hun activiteiten ook simpelweg winstgevend zijn. Voor de bespreking van de resultaten hier wordt dezelfde onderverdeling gebruikt MICROKREDIET ALS MIDDEL TOT ARMOEDEBESTRIJDING 16 In ontwikkelingslanden zijn er naast microkrediet nog twee manieren om aan geld te geraken: via commerciële banken en via plaatselijke kredietverleners. Commerciële banken zien de armen niet als goede kredietnemers omwille van verschillende redenen: het risico bestaat dat het krediet niet gebruikt wordt voor beroepsdoeleinden maar voor private consumptie, hun kredietwaardigheid is moeilijk te onderzoeken door het ontbreken van documenten en ze kunnen niets geven als onderpand. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 17) Plaatselijke kredietverleners vragen een hoge interest omdat de kosten voor een kleine lening hoog zijn, ze evenmin een onderpand kunnen vragen en ze geen onderscheid kunnen maken tussen risicovolle kredietnemers en betrouwbare. Om uiteindelijk toch te functioneren is men gedwongen een hoge interest te vragen. Ondanks die interest kunnen plaatselijke kredietverleners wel bijdragen tot de verbetering van de armoede op het platteland. Indien een ondernemer ervan overtuigd is dat zijn onderneming de hoge interestkost kan dragen, is het niet in se een slechte zaak om zo n lening af te sluiten. Vermits microkredietinstellingen een minder hoge interestkost hebben, zal het voor meer mensen een goede zaak zijn om een lening af te sluiten en zo aan de armoede te ontsnappen. Yunus is ervan overtuigd dat kredietnemers van de Grameen erin slagen hun socioeconomische positie te verbeteren. Dit wordt aangemoedigd doordat kredietnemers vaak eerst slechts een kleine lening kunnen nemen om vervolgens, als men erin slaagt deze lening succesvol af te betalen, de mogelijkheid te hebben om een tweede lening te nemen voor een groter bedrag en zo voort. (Yunus, 1997, pg ) Yunus twijfelde initieel wel of het zo n goed idee was kredietnemers bij volgende leningen alsmaar grotere bedragen te laten ontlenen, maar sluit af met het volgende: 16 Gebaseerd op Sengupta, Aubuchon, 2008, pg

18 Toen ik er langer over nadacht, concludeerde ik echter dat er geen reden was om leners af te raden of ervan te weerhouden het leenbedrag hoog te laten worden. We dienen onze leners te steunen om naar zakendoen op een hoger niveau te groeien, zodat ze nooit meer in armoede vervallen. (Yunus, 1997, pg. 348) MICROKREDIET ALS WERKENDE FINANCIËLE INSTELLING Microkredietinstellingen claimen dat vaak meer dan 90% van de leningen terugbetaald worden. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 18) Die cijfers worden gebruikt als belangrijkste argument dat microkrediet werkt. Het kritieke punt is echter wel dat de microkredietinstellingen deze cijfers zelf berekenen. Morduch onderzocht de manier waarop de Grameen Bank het aantal leningen dat niet terugbetaald werd, berekent. Hij ontdekte dat de waarde van het aantal leningen dat één jaar na vervaldatum nog niet terugbetaald zijn, gedeeld worden door de waarde van het aantal leningen dat de bank op dat moment afgesloten heeft. Normaliter zou er gedeeld moeten worden door de waarde van het aantal leningen op het moment dat de bewuste leningen werden afgesloten. Morduch onderzocht de cijfers van 1985 tot 1996 en tijdens die periode werd de portefeuille van leningen van Grameen Bank 27 keer groter. Door deze exponentiële groei is er een significant verschil tussen de beide berekeningsmethoden. Zo stelt de Grameen Bank dat de gemiddelde overdue rate 1,6% is (de waarde van de niet afgeloste leningen gedeeld door de waarde van het aantal leningen dat de bank op dat moment heeft). Als de waarde van de niet afgeloste leningen gedeeld wordt door de waarde van de leningen die de Grameen Bank had op het moment dat de lening afgesloten werd, bekomt men echter een overdue rate van 7,8%. Morduch stelt wel dat dit resultaat niet slecht is. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 19) Morduch ontdekte ook dat de Grameen Bank traag is om verliezen van leningen af te schrijven, namelijk slechts 3,5%. Op die manier slaagt de Grameen Bank erin boekhoudkundig winst te maken, terwijl er in werkelijkheid sprake is van verlies. Dit zou eventueel wel kunnen verklaard worden doordat de Grameen Bank een groot vertrouwen stelt in de kredietnemers en hoopt dat ze alsnog zullen betalen. De leningen worden dus niet als verliezen geklasseerd omdat er verwacht wordt dat de kredietnemers ze alsnog zullen betalen eens ze kunnen. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 19) 13

19 Veel microkredietinstellingen zijn afhankelijk van subsidies en donaties vermits minder dan de helft erin slaagt winst te maken. MicroBanking Bulletin onderzocht 124 microfinanceinstellingen die nadrukkelijk streven naar financiële onafhankelijkheid en dus zonder subsidies willen functioneren. Slechts 66 ondernemingen slaagden erin. Vermits het een duidelijk streefdoel was voor deze ondernemingen om financieel onafhankelijk te worden, zal dit cijfer voor andere instellingen lager zijn dan 50%. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 22) Microkredietinstellingen kunnen wel een manier zijn om met weinig geld, zoals bijvoorbeeld ontwikkelingshulp, veel verschil te maken. Tevens kan men de vraag stellen in hoeverre het noodzakelijk is voor deze ondernemingen om financieel onafhankelijk te worden. (Sengupta, Aubuchon, 2008, pg. 23) De Grameen ontving in 1982 voor het eerst extern geld. Voor die tijd handelde de Grameen met handelsbanken en de Landbouwbank. In 1998 telde de Grameen ongeveer 234 miljoen dollar aan subsidies en leningen. (Yunus, 1997, pg. 342) Yunus somt op: Het eerste externe geld kwam van het IFAD. Het IFAD verstrekte deze lening tegen 1 procent servicekosten voor 50 jaar aan de regering van Bangladesh. De regering van Bangladesh leende dit geld tegen 3 procent rente voor 15 jaar aan de Grameen. Sindsdien ontving de Grameen leningen en subsidies van NORAD (Noorse hulporganisatie), SIDA (Zweedse hulporganisatie), KFW en GTZ (Duitse hulporganisaties), OECF (Japanse hulporganisatie), IFAD (VN-organisatie voor ontwikkelingshulpfinanciering), de Ford Foundation en de Nederlandse regering. (Yunus, 1997, pg. 342) Sinds 1995 probeert de Grameen te overleven zonder subsidies of zachte leningen en steunt men op commerciële fondsen. In gaf de Grameen obligaties uit voor 160,75 miljoen dollar. De rente voor deze obligaties vormt dan ook een grote kapitaalkost voor de Grameen, namelijk 33% (1995) en 39% (1996) van het totaal beschikbaar kapitaal. Onder andere daardoor slaagde men erin de proportie goedkope fondsen in verhouding tot het totaal aan beschikbaar kapitaal van 39% (1993) terug te dringen naar 30% (1996). Yunus redeneert dat hij kan afleiden dat de Grameen Bank meer financieel onafhankelijk is omdat de kosten van de schulden groter geworden zijn. (Yunus, 1997, pg ) 14

20 1.6 KRITIEK OP MICROKREDIET De resultaten van microkredietinstellingen waren enigszins verrassend. Dit zorgde ervoor dat er veel discussie was over de redenen waarom microkrediet zou werken. Tevens wordt microkrediet bekritiseerd op een aantal punten. De graad van terugbetaling zegt bijvoorbeeld niets over de efficiëntie van microkrediet. Hoewel microkrediet een bijdrage kan leveren aan de algemene vooruitgang, bestaan er weinig gegevens over het aantal kredietnemers dat op die manier uit de armoede kan ontsnappen. Sommige studies zijn daar positief over 17. Anderen zijn eerder sceptisch: veel van het geleende geld zou gebruikt worden voor consumptie, en niet om geïnvesteerd te worden in een onderneming. Als het de schuldpositie van de leners verslechtert, kan microkrediet zelfs schadelijk zijn. Zo kan het ook zijn dat kredietnemers een lening aanvragen om vorige schulden af te betalen. Het aantal klanten dat terug een lening aanvraagt bij een microkredietinstelling, is dus geen goede maatstaf. Bedrijven die willen investeren in microkrediet moeten dus op zoek gaan naar een gestandaardiseerde manier om betere projecten te selecteren. Indien een bedrijf investeert in microkrediet, en niet kan aantonen dat de resultaten goed zijn, kan het daarop aangevallen worden. (Beck, Ogden, 2007, pg ) Beck en Ogden gebruiken hiervoor het begrip poverty washing : een bedrijf dat zich profileert als sociaal geëngageerd qua microkrediet, maar er niet in slaagt goede resultaten voor te leggen. (Beck, Ogden, 2007, pg. 20) Chakrabarty stelt ook dat de graad van terugbetaling niets zegt over wat met het geleende geld verwezenlijkt wordt. Hij refereert naar de Wereldbank die stelt dat 95% van de kredietnemers er niet in slaagt boven de armoedegrens te klimmen. (Chakrabarty, 2006) Tevens wordt er gesteld dat het niet uitmaakt dat de kredietnemers vooral vrouw zijn, omdat ze in opdracht handelen van hun man. Yunus zien als een voorvechter van emancipatie zou dus fout zijn. (Chakrabarty, 2006) Chakrabarty hekelt dat Yunus de Nobelprijs voor vrede kreeg. Zijn systeem is immers vergelijkbaar met dat van woekeraars. Zelf kan Yunus lenen uit een steunfonds, aan vijf procent, en doordat hij met wekelijkse afbetalingen werkt, ligt de rente van de Grameen Bank 17 Punt 2.1. komt hier op terug. 15

Samenvatting Toegang tot krediet is een belangrijke voorwaarde voor ontwikkeling. Deze stellingname wordt tegenwoordig door de meeste ontwikkelingseconomen onderschreven. Het ontbreken van toegang tot

Nadere informatie

Les 5: Sociaal ondernemen

Les 5: Sociaal ondernemen Les 5: Sociaal ondernemen praktisch theoretisch Vakken Nederlands, Moraalleer, Cultuurwetenschappen, Economie, Godsdienst, Maatschappelijke Vorming, Project Algemene Vakken. Doelstellingen en eindtermen

Nadere informatie

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Aan het kernteam worden een aantal vragen voorgelegd naar aanleiding van de adviezen uit de zevende

Nadere informatie

Afbetaling Aflossing Aflossingsvrije lening Beleggingskrediet BKR of Bureau Kredietregistratie Consumptief krediet Creditcard

Afbetaling Aflossing Aflossingsvrije lening Beleggingskrediet BKR of Bureau Kredietregistratie Consumptief krediet Creditcard Begrippenlijst A-Z Afbetaling Als u iets op afbetaling koopt, krijgt u uw aankoop direct mee. Vervolgens betaalt u het aankoopbedrag in termijnen terug. U wordt pas officieel eigenaar van uw aankoop zodra

Nadere informatie

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek 1 Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek 2 Index De lening balie is geopend 03 Verbreedt uw horizon met Purple24 leningen 04 om ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Wie mag lenen of ontlenen? De kredietgever moet een natuurlijke persoon zijn die woont in het Vlaams Gewest. Bovendien is vereist dat die persoon:

Wie mag lenen of ontlenen? De kredietgever moet een natuurlijke persoon zijn die woont in het Vlaams Gewest. Bovendien is vereist dat die persoon: aangeboden door www.boekhouder.be Trouwe lezers van onze website weten dat we enthousiast zijn over het systeem van de Winwinlening dat in 2006 boven de doopvont werd gehouden door de Vlaamse overheid.

Nadere informatie

Incofin cvso: investeren in microfinanciering

Incofin cvso: investeren in microfinanciering Incofin cvso: investeren in microfinanciering Presentatie Finance Avenue 2013 Loïc De Cannière CEO Incofin Investment Management 16 november 2013 Agenda Incofin Investment Management: wie zijn we en wat

Nadere informatie

Wat is sociaal ondernemen?

Wat is sociaal ondernemen? Wat is sociaal ondernemen? Wat is sociaal ondernemen Wat is een sociaal bedrijf? Wat is een sociale onderneming? Waar denk je aan bij maatschappelijk verantwoord ondernemen? Welke sociale ondernemingen

Nadere informatie

de microfinancieringsmythe Erwin Bulte, ontwikkelingseconomie, WU 7 oktober 2014

de microfinancieringsmythe Erwin Bulte, ontwikkelingseconomie, WU 7 oktober 2014 de microfinancieringsmythe Erwin Bulte, ontwikkelingseconomie, WU 7 oktober 2014 De basis van de mythe... De armen hebben (alleen) kapitaal nodig. Het rendement op kapitaal is hoog (als je er weinig van

Nadere informatie

INVESTEER IN EEN BETERE WERELD EN BELEG VERSTANDIG MET INCOFIN CVSO COMMITTED BEYOND INVESTMENT

INVESTEER IN EEN BETERE WERELD EN BELEG VERSTANDIG MET INCOFIN CVSO COMMITTED BEYOND INVESTMENT INVESTEER IN EEN BETERE WERELD EN BELEG VERSTANDIG MET INCOFIN CVSO COMMITTED BEYOND INVESTMENT STIMULEREN VAN ONDERNEMERSCHAP IN HET ZUIDEN I ncofin cvso investeert in duurzame microfinancieringsinstellingen

Nadere informatie

ADVIES &TIPS WEETJES. Krediet en Leningen

ADVIES &TIPS WEETJES. Krediet en Leningen ADVIES WEETJES &TIPS Krediet en Leningen 1. WELKE KREDIETEN BESTAAN ER? WELKE ZIJN DE VOORDELIGSTE? Eenvoudig gesteld, zijn er drie vormen van consumentenkrediet: Een kredietopening. Dit is een bedrag

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek Index De lening balie is geopend 03 Meer mogelijkheden met een lening via Purple24 04 Kom ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. Sunny Side Up Foundation. Weleveld 18, 2151 JR Nieuw-Vennep. www.sunnysideupfoundation.com. KvK: 60369698 RSIN: 853879497

Jaarverslag 2014. Sunny Side Up Foundation. Weleveld 18, 2151 JR Nieuw-Vennep. www.sunnysideupfoundation.com. KvK: 60369698 RSIN: 853879497 Jaarverslag 2014 Sunny Side Up Foundation Weleveld 18, 2151 JR Nieuw-Vennep www.sunnysideupfoundation.com KvK: 60369698 RSIN: 853879497 Bank: NL34 INGB 0006482112 De inhoud 1. Het voorwoord... 3 2. Het

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek 1 Nederland telt meer dan 1 miljoen ondernemers zonder personeel. Daarnaast opereren er veel ondernemers die al dan

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

Militaire Exportkredietverzekeringen Verlenen van militaire exportkredieten strijdig met ontwikkelingssamenwerking. December 2006

Militaire Exportkredietverzekeringen Verlenen van militaire exportkredieten strijdig met ontwikkelingssamenwerking. December 2006 Militaire Exportkredietverzekeringen Verlenen van militaire exportkredieten strijdig met ontwikkelingssamenwerking December 2006 Middels exportkredietverzekeringen kunnen Nederlandse ondernemers zonder

Nadere informatie

Business Valuation : groeiend belang

Business Valuation : groeiend belang Business Valuation : groeiend belang Inleiding Vandaag de dag worden we steeds vaker geconfronteerd met de vraag hoeveel een onderneming waard is en of ze gelet op de huidige crisis financieel gezond is.

Nadere informatie

Microfinancieringsbeleid

Microfinancieringsbeleid ASN Bank Issuepaper Microfinancieringsbeleid Door kleinschalige financieringen naar duurzame groei ASN Bank Issuepaper Microfinancieringsbeleid september 2013 2 A Inleiding In deze ASN Bank Issuepaper

Nadere informatie

Microkrediet in de strijd tegen armoede in Bolivia

Microkrediet in de strijd tegen armoede in Bolivia Faculteit Economie en Bedrijfskunde Afdeling Algemene Economie Universiteit van Amsterdam Microkrediet in de strijd tegen armoede in Bolivia Rose Heijdens Studentnummer: 0601292 Studiejaar 2009/ 2010 28

Nadere informatie

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID Micro-, kleine en middelgrote ondernemingen financieren = werkgelegenheid en inkomen creëren In ontwikkelingslanden

Nadere informatie

Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015).

Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015). Nieuwsbrief MyOnecoin.nl Maart 2016-03-15 Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015). Mrs. Ignatova. Wat is Onecoin? Onecoin is een innovatieve virtuele Cryptovaluta

Nadere informatie

Doordat arme klanten ook in staat blijken te zijn leningen terug te betalen, ondanks

Doordat arme klanten ook in staat blijken te zijn leningen terug te betalen, ondanks Samenvatting Microfinanciering is het verlenen van financiële diensten aan arme mensen, veelal in ontwikkelingslanden. Microfinanciering omvat alle vormen van financiële dienstverlening die we in ontwikkelde

Nadere informatie

Lening op afbetaling FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ.

Lening op afbetaling FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Lening op afbetaling FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Voor elke behoefte een krediet dat bij u past U plant een belangrijke aankoop of u wordt geconfronteerd met een onverwachte uitgave? En u beschikt

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds medegefinancierd door het Europees Sociaal Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in de groei

Nadere informatie

TOEGANG TOT FINANCIERING

TOEGANG TOT FINANCIERING TOEGANG TOT FINANCIERING Opzet van de enquête De toegang tot financiering is essentieel voor het welslagen van een onderneming en een belangrijke factor voor economische groei in Europa na de economische

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) De deelnemers beslissen in kleine groepjes of ze akkoord gaan met stellingen over armoede in het Noorden. Onenigheid over bepaalde stellingen moet opgelost

Nadere informatie

Stichting Day for Change

Stichting Day for Change Day for Change Microfinanciering 'Microkrediet is geen panacee voor alles, er is veel meer nodig. Maar de gedachte die er aan ten grondslag ligt - niet geven maar lenen - moeten we veel breder verspreiden.

Nadere informatie

WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING

WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING Mevrouw Meneer Binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt de toegang tot huisvesting steeds moeilijker. Het Woningfonds

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 Sarajane Marilfa Omouth Paramaribo, juni 2015 1. Inleiding De totale

Nadere informatie

Interview. Vrouwen als. fotografie hermien lam tekst Tobias Reijngoud

Interview. Vrouwen als. fotografie hermien lam tekst Tobias Reijngoud Vrouwen als inspiratiebron fotografie hermien lam tekst Tobias Reijngoud Women s World Banking (wwb) is een wereldwijd netwerk van microfinancierings instellingen voor vrouwen in ontwikkelings landen.

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende een harmonisatie in de sociale kredietsector

Voorstel van resolutie. betreffende een harmonisatie in de sociale kredietsector stuk ingediend op 548 (2009-2010) Nr. 1 20 mei 2010 (2009-2010) Voorstel van resolutie van mevrouw Mercedes Van Volcem, de heer Filip Anthuenis, de dames Irina De Knop en Vera Van der Borght en de heer

Nadere informatie

De Solidaire Lening voor ondernemers

De Solidaire Lening voor ondernemers De Solidaire Lening voor ondernemers Gebruiksaanwijzing voor de aanbrengers van de Solidaire Lening Deze gebruiksaanwijzing is bedoeld ter informatie van de aanbrengers, die in contact komen met het doelpubliek

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen:

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: www.jooplengkeek.nl Vreemd vermogen op lange termijn Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: 1. Onderhandse lening. 2. Obligatie lening. 3.

Nadere informatie

Next-Generation Financing

Next-Generation Financing Next-Generation Financing Finding the right solutions to the right equations Prof. dr. Paul Louis Iske, Maastricht University Chief Dialogues Officer, ABN AMRO Bank Business Case A business case is a set

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

van ondernemers zijn. Om continu oplossingen te vinden, blijf ik op zoek naar nieuwe informatie. Alles wat bruikbaar bleek in de praktijk, bracht ik

van ondernemers zijn. Om continu oplossingen te vinden, blijf ik op zoek naar nieuwe informatie. Alles wat bruikbaar bleek in de praktijk, bracht ik Inleiding Laat ik met de deur in huis vallen: ik geloof dat het midden- en kleinbedrijf een verschil maakt in de wereld. Denk aan bedrijven die nieuwe manieren bedenken om oceanen plasticvrij te maken,

Nadere informatie

EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen)

EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen) BIJLAGE A1: VRAGENLIJST BANKEN EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen) 1 Hoeveel aanvragen voor bedrijfskrediet (dus niet consumentenkrediet of persoonlijke leningen) tot 25.000

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014 Een investering in kennis levert altijd het beste rendement op B. Franklin

JAARVERSLAG 2014 Een investering in kennis levert altijd het beste rendement op B. Franklin JAARVERSLAG 2014 Een investering in kennis levert altijd het beste rendement op B. Franklin 17-06-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Woord vooraf... 3 1. Missie en doelstelling... 4 2. Activiteiten

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Eindexamen havo m&o 2012 - I

Eindexamen havo m&o 2012 - I Opgave 2 In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. Johan en Ineke openden op 1 januari 1996 de fitnesszaak Joinforfit vof (of openbare

Nadere informatie

Consumentenkrediet. Wilfried Van Hirtum. Versie 1.06 6 januari 2010

Consumentenkrediet. Wilfried Van Hirtum. Versie 1.06 6 januari 2010 Consumentenkrediet Wilfried Van Hirtum Versie 1.06 6 januari 2010 Copyright 2010 Wilfried Van Hirtum Dit werk wordt vrij gegeven aan de gemeenschap en mag dus gekopieerd, verspreid en aangepast worden

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

Masterclass: Hoe vind ik financiering voor mijn bedrijf?

Masterclass: Hoe vind ik financiering voor mijn bedrijf? Masterclass: Hoe vind ik financiering voor mijn bedrijf? 1 Doel van vandaag Ik heb een duidelijk beeld van welke typen financiering er zijn voor het MKB en hoe ik tot de juiste financiering voor mijn bedrijf

Nadere informatie

Hfst 6 : Solvabiliteit

Hfst 6 : Solvabiliteit Hfst 6 : Solvabiliteit De financiële draagkracht op LT wordt bekeken. Belangrijk voor de relatie tussen een onderneming en haar financiële instelling(en). 3 aspecten van solvabiliteit: 1. Statische solvabiliteit:

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

VRAGEN EN ANTWOORDEN OVER HET ASN-NOVIB MICROKREDIETFONDS

VRAGEN EN ANTWOORDEN OVER HET ASN-NOVIB MICROKREDIETFONDS VRAGEN EN ANTWOORDEN OVER HET ASN-NOVIB MICROKREDIETFONDS 1. Rendement voor de belegger Het ASN-Novib Microkredietfonds behaalt goede rendementen. Hoe komt dat? De portefeuille is van uitstekende kwaliteit.

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Collega s, Voorzitter, Armoede is moeilijk te bestrijden. Ook de collega s van de oppositie zullen dat moeten toegeven. Zo is mevrouw Lieten 5 jaar

Nadere informatie

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!)

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!) MDG Eerst en tweede graad De leerkracht leest één van de volgende stellingen en de groep bekijkt de acht millenniumdoelstellingen om te achterhalen met welke doelstelling de zin overeenkomt. Ze leggen

Nadere informatie

Duurzaamheidsbeleid Doingoood

Duurzaamheidsbeleid Doingoood Duurzaamheidsbeleid Doingoood Over Doingoood Doingoood bestaat uit 2 delen: Doingoood volunteer work (sociale onderneming) en Doingoood foundation (stichting). In al onze werkwijzen en procedures gaan

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland COUNTRY PAYMENT REPORT 216 Nederland Country Payment Report 216: NEDERLAND Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia. Intrum Justitia verzamelt gegevens van duizenden bedrijven in Europa

Nadere informatie

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8 JAARVERSLAG 2005 Inhoudsopgave 1. Bestuursverslag...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Bestuur...4 1.4 Comité van aanbeveling...4 1.5 Banden met Tastite...4 1.6 CBF-keurmerk...4 2. Werkzaamheden...5

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Handleiding ontwikkeld door het Sint-Pieterscollege in samenwerking met KHLeuven- departement Economisch Hoger Onderwijs September 2013 With the support of the Lifelong

Nadere informatie

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten db Renteportefeuille Laat uw geld zijn vruchten afwerpen n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten n Dankzij een veilige, transparante en flexibele oplossing n Kwalitatief voor u beheerd door onze specialisten

Nadere informatie

Relatie Financieel Adviseur - Klant

Relatie Financieel Adviseur - Klant Relatie Financieel Adviseur - Klant Dr Anita Vlam 28 maart 2012 Inhoud: Voorbeelden Het onderzoek Rentes Leningen Financieel Advies Expertise Tevreden met relatie Relatie adviseur en consument Aanbevelingen

Nadere informatie

Principe. Daarom heeft de wetgever 2 belangrijke beperkingen ingevoerd. Beperking 1: maximumstand rekening-courant

Principe. Daarom heeft de wetgever 2 belangrijke beperkingen ingevoerd. Beperking 1: maximumstand rekening-courant Welke interest mag u nu betalen op uw rekening-courant? Welke interest mag u nu betalen op uw rekening-courant?... Principe... Beperking 1: maximumstand rekening-courant... Een voorbeeld verduidelijkt

Nadere informatie

TTALIS. Maatschappelijke waardering door de ogen van de. leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken

TTALIS. Maatschappelijke waardering door de ogen van de. leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken Maatschappelijke waardering door de ogen van de TTALIS leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken Bevindingen uit de Teaching And Learning International Survey (TALIS) 2013 IN FOCUS Faculteit

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Persbericht Vincent Van Quickenborne www.quickonomie.be Onderwerp Senaat keurt verstrenging regels consumentenkrediet op de valreep goed Datum 6 mei 2010 Copyright and disclaimer De inhoud van

Nadere informatie

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services TIP 2: Ezcorp Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten EZPW US3023011063 Credit Services Ezcorp (EZPW) is een bedrijf dat leningen verstrekt en daarnaast tweedehands spullen

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Het hypothecair krediet

Het hypothecair krediet Het hypothecair krediet Samenvatting: 1) De wet op het hypothecair krediet biedt aan de consument niet dezelfde bescherming als de wet op het consumentenkrediet, die nog werd verstrengd door de inwerkingtreding,

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Tewerkstelling. pharma.be vzw asbl

Tewerkstelling. pharma.be vzw asbl Tewerkstelling In 2012e werkten in de sector meer dan 32.500 personen. Dat is 6,7 % van de totale tewerkstelling in de verwerkende industrie en 1,2 % van de totale tewerkstelling in de private sector.

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Moore Stephens Informatief 148 www.moorestephens.be Onderwerp Welke interest mag u nu betalen op uw rekening-courant? Datum 24 september 2014 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document

Nadere informatie

Dutch Summary. Dutch Summary

Dutch Summary. Dutch Summary Dutch Summary Dutch Summary In dit proefschrift worden de effecten van financiële liberalisatie op economische groei, inkomensongelijkheid en financiële instabiliteit onderzocht. Specifiek worden hierbij

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels Samenvatting Kort overzicht Dit proefschrift gaat over de economische theorie van kartels. Er is sprake van een kartel wanneer een aantal bedrijven, expliciet of stilzwijgend, afspreekt om de prijs te

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Crowdfunding, lenen van echte mensen

Crowdfunding, lenen van echte mensen Crowdfunding, lenen van echte mensen Stap voor stap. 1 Welkom bij Capital Circle Financiering krijgen zou makkelijk en snel moeten gaan, zodat u zich bezig kunt houden met de dingen waar het echt om gaat

Nadere informatie

Workshop consumentenkredieten

Workshop consumentenkredieten Workshop consumentenkredieten Inspiratiedag financiële vorming Maandag 26 oktober 2015 Inhoud van de workshop I. Korte toelichting II. Concrete voorbeelden III. (Overmatige) schuldenlast IV. Vragen en

Nadere informatie

Vrienden van dorcas. www.dorcas.nl

Vrienden van dorcas. www.dorcas.nl Vrienden van dorcas www.dorcas.nl Dit is dorcas 2 3 Dorcas komt in actie voor mensen in nood en diepe armoede, ongeacht hun religie, ras, geslacht of politieke overtuiging. Dorcas werkt al 35 jaar aan

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

ZOMERKAMP. onderzoek 2012

ZOMERKAMP. onderzoek 2012 ZOMERKAMP onderzoek 2012 Lorem Ipsum 2 Het gaat goed met de zomerkampen in Nederland! Door jeugdkamp.net In maart 2012 benaderde jeugdkamp.net ruim 80 organisatoren van jeugd- en zomerkampen met het verzoek

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Time to Help Nederland

Beleidsplan Stichting Time to Help Nederland Beleidsplan Stichting Time to Help Nederland Stichting Time to Help Nederland Hang 4 3011 GG Rotterdam info@timetohelp.nl www.timetohelp.nl Inschrijvingsnummer KVK : 55404073 RSIN/Fiscaalnummer: 851692357

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Stichting Socionext te Amsterdam. Jaarverslag 2013. Toelichting

Stichting Socionext te Amsterdam. Jaarverslag 2013. Toelichting Stichting Socionext te Amsterdam Jaarverslag 2013 Toelichting 1. Bestuursverslag 1.1 Doelstellingen, strategie en beleid 1.2 De Challenges 1.3 Organisatie en Bestuur 1.4 Fondsenwerving 1.5 Bestedingsverslag

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Mercedes-Benz Financial: Uw financiële partner

Mercedes-Benz Financial: Uw financiële partner Mercedes-Benz Financial: Uw financiële partner Deze prospectus werd opgemaakt in de naam van de verkoper wiens gegevens hieronder vermeld staan en die optreedt in de hoedanigheid van kredietbemiddelaar.

Nadere informatie

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking ingediend op 439 (2014-2015) Nr. 1 16 juli 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Ingeborg De Meulemeester, Sabine de Bethune, Herman De Croo, Tine Soens en Wouter Vanbesien betreffende onderwijs

Nadere informatie

Nieuwe Plantage 101, Delft

Nieuwe Plantage 101, Delft Nieuwe Plantage 101, Delft Nieuwe Plantage 101, Delft Compleet gerenoveerd en instap klaar! Aan de rand van de binnenstad, op het korte deel van de Nieuwe Plantage, aan het water gelegen schitterend

Nadere informatie

!" #$ % %& $ ' $ &!( & &!))* $ &!+((* &, & $ $&- $ & & & $

! #$ % %& $ ' $ &!( & &!))* $ &!+((* &, & $ $&- $ & & & $ Immo IQ-Test vraag 9!" #$ % %& $ ' $ &!( & &!))* $ &!+((* &, & $ $&- $ & & & $!.#!))*/!"'. Waarom niet waar? 11/02/2008 - Tip 23: Lenen op 20 of 30 jaar wat is de voordeligste keuze? Vijf jaar geleden

Nadere informatie

Armoede en welvaart In Afrika

Armoede en welvaart In Afrika Armoede en welvaart In Afrika Probleem? Sub- Sahara: gem. $1/ dag (reëel

Nadere informatie

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie.

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie. Fusies en absorpties SigmaConso llen White Principieel kan een fusie van twee vennootschappen van dezelfde consolidatiekring geen impact hebben op de geconsolideerde rekeningen. Economisch gezien, wat

Nadere informatie

Alles over microkrediet Informatie voor een spreekbeurt of klassenproject in het Voortgezet Onderwijs

Alles over microkrediet Informatie voor een spreekbeurt of klassenproject in het Voortgezet Onderwijs Alles over microkrediet Informatie voor een spreekbeurt of klassenproject in het Voortgezet Onderwijs Microkrediet voor Moeders, januari 2015 1 Inhoudsopgave Vragen & antwoorden... 3 Wat doet Microkrediet

Nadere informatie

RICHTLIJN 98/7/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD. van 16 februari 1998

RICHTLIJN 98/7/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD. van 16 februari 1998 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 101/17 RICHTLIJN 98/7/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 16 februari 1998 tot wijziging van Richtlijn 87/102/EEG betreffende de harmonisatie

Nadere informatie

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 16.12.2014 C(2014) 9950 final Mededeling van de Commissie van 16.12.2014 Richtsnoerennota van de Commissie over de tenuitvoerlegging van een aantal bepalingen van Verordening

Nadere informatie