Leermethoden en Zelfsturing

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leermethoden en Zelfsturing"

Transcriptie

1 Leermethoden en Zelfsturing Zelfsturend leren door Dick Ratering Verbetering van persoonlijke effectiviteit betekent mijns inziens op positieve wijze de persoonlijke grip op lastige situaties vergroten. Leermethoden voor verbetering van persoonlijke effectiviteit vertonen echter weinig samenhang en hanteren soms sterk uiteenlopende uitgangspunten. In het ene geval tracht men persoonlijke effectiviteit te verbeteren door te focussen op ontwikkeling van persoonlijke kracht en kwaliteit in het andere geval op het aanleren van technieken, dan weer op het verkrijgen van meer kennis, inzicht en bewustwording. Valkuil is hier een of-of-benadering. De vraag is eerder: hoe kunnen verschillende benaderingen in één aanpak worden geïntegreerd? Zelfsturend leren geeft antwoord op deze vraag. Uitgangspunt van zelfsturend leren is een integrale visie op leren en begeleiden van persoonlijke ontwikkelingsprocessen, waarbij de nadruk niet ligt op traditionele overdracht van kennis en kunde maar op leren vanuit de ervaring in concrete werksituaties. Minder met bet hoofd leren dus en meer vanuit bet hart. Dat werkt niet alleen beter, het sluit ook meer aan bij persoonlijke leerwensen van werknemers en bij de behoefte in organisaties aan meer zelfsturing. Vertrekpunt van zelfsturend leren is een vitale leeromgeving te creëren waardoor anderen in staat worden gesteld zelfstandig hun persoonlijk functioneren in uiteenlopende praktijksituaties te verbeteren. In dit artikel beschrijf ik de uitgangspunten, werkwijzen en randvoorwaarden die ten grondstag liggen aan succesvolle toepassing van zelfsturend leren als het gaat om verbetering van persoonlijke effectiviteit in organisaties. De methode van zelfsturend leren Op een training persoonlijke effectiviteit reageren deelnemers in eerste instantie vaak erg positief Geweldig, ik heb er enorm veel van opgestoken, Erg interessant, 1k ben blij dat ik toch gekomen ben. Een tijdje later is daar meestal weinig van over. Och, het was allemaal wel leuk en aardig, maar in de praktijk kan ik er niet Zo veel mee. Waarom valt bet rendement van dergelijke trainingen vaak veel lager uit dan men gezien de teerinspanningen zou mogen verwachten? Een belangrijke oorzaak ligt in de opvattingen die we over leren koesteren. Als ik aan mensen vraag wat ze onder leren verstaan, dan roept dat in negen van de tien gevallen het beeld op van schoolbanken. Leren associeert men kennelijk nog altijd met de klassieke onderwijssituatie, waarin een leraar zijn kennis en kunde overdraagt aan een leerling. Leren doen we uiteraard niet alleen door kennisoverdracht maar ook door ervaring. Beide benaderingen kunnen duidelijk van elkaar worden onderscheiden. Bij kennisoverdracht ligt de nadruk op de inhoud. Een leraar, trainer of leidinggevende geeft inhoudelijke kennis en deskundigheid door aan een ander: leerling, cursist of medewerker. Leren door ervaring is veel meer procesgericht doordat het algemeen menselijke (werk)ervaringen en ontwikkelingsvragen centraal stelt.

2 Leren door ervaring staat bet dichtst bij de diepere betekenis van leren: het volgen van een spoor En dan niet bet spoor van de ander maar je eigen spoor. Het is bet soort leren dat je onmiddellijk herkent in bet gedrag van kinderen. Ze zijn verwonderd, zoeken grenzen op en ontdekken vanzelf wat de betekenis van de dingen is. Een peuter die een warme radiator aanraakt hoef je geen tweede keer het woord heet uit te leggen. Op latere leeftijd zie je het terug in de IT-specialist die een internetbedrijf opzet of in de topmanager die nieuwe markten aanboort. Zelfsturend leren start vanuit deze meer oorspronkelijke betekenis van leren. Ze is geworteld in theorieën van vooraanstaande wetenschappers als Paulo Freire, Carl Rogers en David Koib, die leren niet tot hoofdleren beperken, maar op de hele persoon betrekken. In de kern gaat het bij zelfsturend leren om: zelfactief sturing geven aan het leerproces door in interactie met de omgeving, voelen, denken, willen en handelen zinvol met elkaar te verbinden. Als U wat nauwkeuriger naar deze omschrijving kijkt dan springen een paar elementen in het oog. Bij zelfsturend leren bent U zelf verantwoordelijk voor uw leerproces. U Iaat zich niet passief leiden, maar neemt het roer van uw leerproces in eigen handen met als inzet veranderingen die U zelf wilt en kunt dragen. En dat doet U met uw volle bewustzijn, dat wil zeggen dat U naast uw verstand ook gebruik maakt van andere kernvermogens als gewaarwording, wil en gevoel. De methode van zelfsturend leren is in essentie dan wel een sologebeuren, in de praktijk stuurt men eigen leerprocessen bijna nooit helemaal alleen. Op weg naar volledige zelfsturingsvolwassenheid zoekt men vaak bewust de interactie op met de omgeving: een trainer, baas of collega. De Leercirkel Om de elementen van zelfsturend leren naar de praktijk te kunnen vertalen heb ik de leercirkel ontwikkeld (zie figuur 1). De leercirkel bestaat uit vier, onderling nauw met elkaar samenhangende, leerfasen waarmee U het zelfsturend leerproces zo optimaal mogelijk kunt laten verlopen. Fase 1 In fase 1 staan vragen centraal betreffende concrete ervaringen. Wat houdt U op dit moment bezig? Wat beleeft U in een bepaalde probleemsituatie? Wat is er precies gebeurd? Wat zijn de feiten? Hier maakt U de ander deelgenoot van zaken die werkelijk leven. Dat kunnen specifieke werkervaringen zijn, maar ook belangrijke gebeurtenissen in de persoonlijke sfeer: de moeite met een opdrachtgever een onuitgesproken conflict met uw partner een verstoorde relatie tussen twee afdelingen. Vervolgens kiest U daaruit het thema dat het meest op de voorgrond treedt en waarmee U aan de slag wilt. In het kort gaat het in deze fase om: delen van ervaringen; onderzoeken van verschillende thema s; vaststellen van het meest vitale thema. Fase 2 In fase 2 hanteert U reflectie als middel om U zelf los te trekken uit de dagelijkse sleur en beslommeringen. U staat bewust stil bij het meest vitale thema en verdiept u verder in de situatie door de verschillende aspecten ervan grondig te onderzoeken. U denkt na over oorzaken van een probleem, over tegenstrijdigheden in de situatie en over uw eigen belemmeringen en beperkingen. Doel van deze fase is te ontdekken wat U werkelijk wilt

3 veranderen en dat te formuleren in een leervraag. Bijvoorbeeld: Hoe kan ik klantgericht blijven werken, terwijl mijn klanten zich steeds onfatsoenlijker gedragen? In het kort gaat het in deze fase om: benoemen van verschillende aspecten van het vitale thema; opsporen en onderzoeken van dilemma s; het formuleren van een leervraag. Fase 3 In fase 3 gaat U na een grondige theoretische analyse op zoek naar de meest geschikte oplossing voor uw vraagstuk. U weegt verschillende alternatieven tegen elkaar af en kiest vervolgens de optie die het best past binnen bepaalde doelstellingen. Als U eenmaal de knoop heeft doorgehakt, dan vertaalt U wat U echt wilt in duidelijke afspraken en concrete acties. In het kort gaat het in deze fase om: bedenken van oplossingen; oplossingen tegen elkaar afwegen; plannen van acties op basis van een gekozen oplossing. Fase 4 En, last but not least, fase 4: het experiment. Hier wordt het leerproces afgerond dat met het ingebrachte thema is verbonden. Dit is een doe-fase waarin getracht wordt plannen te verwezenlijken, waarin U nagaat hoe oplossingen in de werksituatie uitpakken en waarin er bepaalde veranderingen definitief worden doorgevoerd. In het kort gaat het in deze fase om: uitvoeren van de planner; evalueren van de ondernomen acties; implementatie van de oplossing in de praktijk. De afbeelding van de leercirkel laat zien hoe de leerstappen elkaar idealiter opvolgen. In de praktijk zult U merken dat het proces niet altijd precies overeenkomt met de opeenvolgende stappen van de leercirkel. Zelfsturend leren is ook niet bedoeld als een lineaire procesbeschrijving, die exact aangeeft hoe u van a naar b moet komen. Soms gaat u weer even terug naar uw ervaring, dan blijft u wat langer stilstaan bij knelpunten of schiet u wat sneller door naar een oplossing. Het proces van zelfsturend leren is veel meer te vergelijken met een opwaartse spiraalbeweging. Een continu proces van ontdekken, tot nieuwe inzichten komen, oplossingen bedenken, acties ten uitvoer brengen en resultaten onderzoeken, zoals dat ook in de bovenstaande gevalsbeschrijving naar voren komt. Coachen naar zelfstandigheid De begeleiding van zelfsturend leren gericht op verbetering van persoonlijke effectiviteit in organisaties staat of valt met een coachende aanpak. Dat houdt onder meer in: anderen stimuleren en ondersteunen bij het richting geven aan hun eigen leer- en veranderingsproces Het succes van deze aanpak hangt enerzijds af van de vertrouwdheid met de stappen van zelfsturend leren en anderzijds van het belang dat u in uw aanpak schenkt aan aspecten als: houding; kwaliteit; vaardigheid. Houding Als coach bent U geen beheerder van het leerproces, maar procesbegeleider en organisator van leersituaties. U stelt zich dienstbaar naar de ander op en schept een leerklimaat waarin gelijkwaardigheid vanzelfsprekend is. Als u gewend bent op de stoel van deskundige te gaan zitten en de ander uit te leggen wat hij moet doen, dan kan het in het begin enige moeite kosten van houding te veranderen. Toch zult u moeten leren omschakelen van veronderstellen naar

4 onderzoeken, van aansturen naar ondersteunen, van monoloog naar dialoog, van opleggen naar vragen, oftewel van éénrichtingsverkeer naar tweerichtingsverkeer. Kwaliteit De kwaliteit van uw gedrag als coach wordt in belangrijke mate bepaald door uw eigen diepgang. Diepgang krijgt U niet van de ene op de andere dag. U kunt er wel aan werken. Bijvoorbeeld, door uw eigen aanpak onder de loep te leggen en uw eigen valkuilen, voorkeuren, automatismen, projecties en onbewuste strategieën te onderzoeken. Hoe beter u uzelf kent, des te beter zult u in staat zijn met mededogen, respect en openheid de ander tegemoet te treden, zijn drijfveren te doorgronden en zijn leerproces te begeleiden. Vaardigheid Om het proces van zelfsturend leren in goede banen te leiden maakt u gebruik van vaardigheden als actief en empathisch luisteren, samenvatten, doorvragen, concretiseren, in staat stellen, overleggen, samenwerken, ondersteunen enzovoorts. Deze vaardigheden zet u in om het zelfstandig leervermogen bij anderen aan te spreken en belemmeringen weg te nemen die optimale leerprestaties verhinderen. Als coach staat u niet aan de zijlijn maar maakt u deel uit van het leerproces. Dat betekent dat u in verschillende situaties aandacht kunt geven en ontvangen. Toepassing Zelfsturend leren kent in uiteenlopende functies een groot aantal toepassingsmogelijkheden. Bijvoorbeeld, een medewerker ontdekt zelf hoe hij beter kan communiceren, een leidinggevende hoe hij standpunten met meer overtuiging naar voren kan brengen, een topondernemer hoe hij scherper kan onderhandelen. Zelfsturende leerprocessen zijn nooit identiek en onderscheiden zich in tijd, tempo of thematiek altijd van elkaar. Dat maakt zelfsturend leren tot een boeiende en tegelijk lastige opgave. Als coach maakt U het uzelf daarbij een stuk gemakkelijker als u bereid bent te werken aan het verbreden van uw inzicht in grondthema s van individuele medewerkers, teams en organisaties. Ontwikkelingsvragen kunnen bijvoorbeeld sterk leeftijdsgebonden zijn. Als twintigjarige stel je je nu eenmaal andere leervragen dan wanneer je de pensioengerechtigde leeftijd nadert. Leervragen kunnen ook sterk afhankelijk zijn van hoe men zich verhoudt tot verleden, heden en toekomst. De ene keer neemt men veel bagage uit bet verleden mee, een andere keer gooit men het verleden als afgedaan overboord of richt men zijn blik op de toekomst. Dergelijke grondthema s spelen altijd meer of minder een rol als men de methode van zelfsturend leren inzet om het functioneren in het persoonlijke werk of in het team te verbeteren. In het persoonlijke werk draait het bijvoorbeeld om vragen als: Wat belemmert me om beter te communiceren? Wat moet ik doen om overtuigender over te komen? Hoe kan ik in de toekomst leren meer initiatief te nemen? In teamverband zijn belangrijke vragen: Wat belemmert me in de wijze waarop ik met anderen samenwerk? Hoe kan ik andere teamleden inspireren? Wat moet ik doen om mijn rol in het team te verhelderen? Succesvoorwaarden Zelfsturend leren is geen methode voor angsthazen. Er is moed voor nodig om op eigen kompas te leren varen, maar ook zelfsturingsvolwassenheid: het zelfstandig sturen, construeren en reguleren van leerprocessen en gemotiveerd zijn de eigen leerstijl te onderzoeken en te verbreden. Leervermogen doet er maar ten dele toe. Men kan altijd leren om eigen grenzen aan te geven, het geduld op te brengen om over persoonlijke ervaringen na te denken en daar lering uit te trekken. Deze persoonlijke eigenschappen bepalen voor een belangrijk deel het succes van zelfsturend leren. Daarnaast is open communicatie over zaken die werkelijk spelen cruciaal. Zelfsturend leren is afhankelijk van de mate waarin men elkaars ervaringen en bijdragen respecteert en waardeert,

5 en samen wil werken bij de oplossing van problemen en het ontwikkelen en doorvoeren van verbeteringen. Werken met zelfsturend leren vraagt daarnaast de bereidheid van het management prioriteit toe te kennen aan leren in het algemeen en aan zelfsturend leren in het bijzonder. Voorwaarde daarvoor is bet ontwerpen van een organisatiestructuur die: tegemoetkomt aan de leervragen en -wensen van individuele werknemers; de noodzakelijke bevoegdheden, bronnen en hulpmiddelen verschaft om 2 sturend leren mogelijk te maken; plaats inruimt voor betekenisvolle ervaringen van medewerkers; tijd biedt aan medewerkers om afstand te kunnen nemen van de dagelijkse beslommeringen; medewerkers oprecht betrekt bij de oplossing van problemen; ruimte geeft voor bet stimuleren en belonen van risicodragend gedrag. Besluit Aan bet begin werd de vraag gesteld hoe persoonlijke effectiviteit kan worden verbeterd vanuit een integrale leeraanpak. De methode van zelfsturend leren kan mijns inziens voor dit doe! worden ingezet omdat ze verschillende wegen die tot verbetering van persoonlijke effectiviteit kunnen leiden bij elkaar brengt. Zelfsturend leren betekent namelijk diepgaand onderzoeken wat er op persoonlijk vlak speelt, nagaan wat knelpunten zijn om pas daarna oplossingen te bedenken en daarmee in de praktijk te gaan experimenteren. Het proces van zelfsturend leren houdt pas op als bet werkelijk heeft geleid tot verbetering van persoonlijke effectiviteit. De methode van zelfsturend leren biedt uiteraard geen waterdichte garantie voor zelfverbetering, maar verhoogt daartoe wel de kans omdat ze uiteenlopende leerbenaderingen met elkaar verenigt. Succesvolle toepassing van zelfsturend leren voor de verbetering van persoonlijke effectiviteit verlangt zelfsturingsvolwassenheid van werknemers en de bereidheid van organisaties structureel de voorwaarden te scheppen voor deze manier van leren. Dat kost tijd en geld. Nu we emotioneel en economisch het tij mee hebben lijkt enige haast geboden. Want, zoals iedere zeiler weet dat je gemakkelijker van koers verandert met de volle wind in de zeilen, zo verloopt het reorganiseren van leren beter in tijden van voorspoed dan wanneer het water je aan de lippen staat. Een voorbeeld uit de praktijk: In een begeleidingsgesprek sprak een regiomanager van een grote supermarktketen zijn bezorgdheid uit over de gang van zaken. Hij gaf aan veel moeite te hebben met veranderingen zoals de invoering van een nieuw urenregistratiesysteem, de ontwikkeling van nieuwe supermarktmanagers, de doorvoering van kostenbesparende maatregelen. Met alle plezier wilde hij de veranderingen doorvoeren, maar verlangde daarbij veel meer duidelijkheid en ondersteuning van het management. Zeg me maar wat ik moet doen, dan voer ik het wel uit, maar ik wil wel weten waar ik aan toe ben, nu is het de ene dag dit en de andere dag weer dat en daar word ik doodmoe van, gaf hij te kennen. Dieper doorvragen naar de kern van het probleem leidde tot het inzicht, dat hij moeite had zichzelf staande te houden in situaties die voortdurend aan verandering onderhevig zijn. Dat lukte nog wel als er duidelijke regels en normen voor handelen waren, maar bij gebrek daaraan begon hij bet overzicht te verliezen en werd het voor hem moeilijk op eigen koers te varen. Gaandeweg het gesprek stelde hij zich de vraag: hoe kan ik in verandersituaties zelf actief zorgen voor duidelijkheid en ondersteuning? Met deze leervraag in gedachten werd er gezocht naar oplossingen. De in zijn ogen beste oplossing ervoer hij ook als de meest bedreigende: tijdens het wekelijkse teamoverleg met zijn directeur duidelijk zijn over persoonlijke wensen en verwachtingen. Tot dan had hij zich op de vlakte gehouden, omdat in eerdere overlegrondes andere teamleden door de directeur op tamelijk onfatsoenlijke wijze op hun plaats waren gezet Hij was bang dat hem hetzelfde zou overkomen als hij in het bijzijn van zijn directeur voor zijn mening zou uitkomen. Met behulp van de RETmethode werd een ontwikkelscenario uitgeschreven. Angsten in soortgelijke situaties werden

6 benoemd en daaraan ten grondslag liggende irrationele gedachten vervangen door rationele gedachten. Met deze geestelijke bagage in huis werden verschillende experimenten uitgezet, die alle betrekking hadden op situaties waarin van hem assertief gedrag werd verlangd. De resultaten daarvan werden geëvalueerd met behulp van een 10-puntsschaal, waarop hij iedere dag zijn vorderingen bijhield. Het gevolg van deze aanpak was dat hij in overlegrondes in toenemende mate zijn mening naar voren durfde te brengen, daarmee meer duidelijkheid creëerde en ondersteuning. Gepubliceerd in : Opleiding en Ontwikkeling 1 / 2 / 2001

Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen

Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen Training is voor een groot deel verspilde energie! Dat was de boodschap van een kort artikel dat ik onlangs vertaalde voor de Nieuwsbrief van de

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Kernkwaliteit, valkuil, allergie, uitdaging

Kernkwaliteit, valkuil, allergie, uitdaging Kernkwadranten als handig hulpmiddel voor teams Kernkwaliteit, valkuil, allergie, uitdaging Veel mensen kennen het model van kernkwadranten en kernkwaliteiten. Dat het ook geschikt is voor de hulp verlening,

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Leertraject: de interim- manager als natuurlijk leider Er is een belangrijk verschil tussen opgeven en loslaten Jessica Hatchigan

Leertraject: de interim- manager als natuurlijk leider Er is een belangrijk verschil tussen opgeven en loslaten Jessica Hatchigan Leertraject: de interim- manager als natuurlijk leider Er is een belangrijk verschil tussen opgeven en loslaten Jessica Hatchigan Inleiding Interim-managers worden gevraagd bij multidisciplinaire organisatievraagstukken

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Kiezen voor coaching als managementstijl

Kiezen voor coaching als managementstijl Kiezen voor coaching als managementstijl Druk, druk druk! Bijna iedere manager kent wel dit gevoel. Beter leren delegeren dus! Om te kunnen delegeren heb je echter verantwoordelijke en zelfsturende medewerkers

Nadere informatie

WEDERZIJDS WAARDEREN

WEDERZIJDS WAARDEREN WEDERZIJDS WAARDEREN Een kwestie van uiten! 2012. Een e-paper over het belang van wederzijds waarderen als HR aandachtspunt in de veranderende wereld van werk. Met inzichten en tips om waarderen bespreekbaar

Nadere informatie

Aanbod Persoonlijke Vaardigheden

Aanbod Persoonlijke Vaardigheden Aanbod Persoonlijke Vaardigheden Naast de huidige in-house trainingen is er ook op individuele basis een aanbod van trainingen waaraan oio-medewerkers kunnen deelnemen. Deze trainingen zijn gericht op

Nadere informatie

Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo

Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo Jonge kinderen denken graag na over de wereld. Dat uit zich al heel vroeg in bijvoorbeeld de vragen die ze stellen: waarom,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand Ronald Dingerdis Inhoudsopgave Over Dingerdis Customer Care Inleiding 1. Situaties die weerstand oproepen 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand 3. Omgaan met weerstand van anderen 4. Omgaan met

Nadere informatie

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management White Paper - Ervaringsgericht leren de praktijk als leermeester Leren is belangrijk. Voor individuen én voor organisaties en het één is voorwaarde voor het ander. Geen wonder dus dat leren en de effectiviteit

Nadere informatie

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Oktober 2015 Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Uitkomsten van meerjarig onderzoek naar de effecten van het Loopbaanlab Leestijd 8 minuten Hoe blijf ik in beweging? De kwaliteit

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Competentieprofiel kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Generieke Competenties... 2 Affiniteit met kaderlidmaatschap... 2 Sociale vaardigheden... 2 Communicatie... 2 Lerend vermogen... 3 Initiatiefrijk... 3

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL De huidige arbeidsmarkt ziet er heel anders uit dan die van vroeger: we veranderen vaker van baan of de inhoud ervan verandert, banen zijn minder zeker en de groei

Nadere informatie

Assertief op het werk

Assertief op het werk Carola van Dijk en Hans Elbers (red.) Assertief op het werk Ikke, ikke, ikke zonder dat de rest... INHOUD Voorwoord 7 Inleiding 9 1 Het verschil tussen subassertief, agressief en assertief gedrag 11 2

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Professionele en persoonlijke groei?

Professionele en persoonlijke groei? + Professionele en persoonlijke groei? Samen naar meer resultaat, meer gemak en meer plezier! Han Oei Oei voor Groei - www.oeivoorgroei.nl info@oeivoorgroei.nl 0633794681 + Meer resultaat, meer gemak en

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Toelichting. Intervisie

Toelichting. Intervisie Toelichting Intervisie December 2010 1. Wat is intervisie? Naast opleiding en training is gezamenlijke reflectie op het eigen handelen voor dierenartsen een goede manier om zich te ontwikkelen. Door in

Nadere informatie

Samen in gesprek over plezier in het werk

Samen in gesprek over plezier in het werk Samen in gesprek over plezier in het werk Gesprekshandleiding Samen in gesprek over plezier in het werk Inleiding Werkdruk is een ervaring. Twee mensen in dezelfde situatie, in dezelfde organisatie kunnen

Nadere informatie

Coaching voor CvO Overheidsorganisaties

Coaching voor CvO Overheidsorganisaties Coaching voor CvO Overheidsorganisaties Overheidsmanagers, keuzes en dilemma s Management bij de overheid verschilt wezenlijk van leidinggeven in het bedrijfsleven. Het goed kunnen opereren in de complexe

Nadere informatie

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk.

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. PROFESSIONALISEREN DOOR ALLE BENODIGDE SOFTSKILLS VAN DE MANAGER TE TRAINEN

Nadere informatie

Maak je eigen professionaliseringsplan!

Maak je eigen professionaliseringsplan! DAG VAN DE LERAAR 5 OKTOBER 2013 Maak je eigen professionaliseringsplan! Een minicursus Sectorraad Hoger Onderwijs CNV Onderwijs Academie Maak je eigen professionaliseringsplan! 1. Inleiding In de CAO

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Motiveren om te leren

Motiveren om te leren Motiveren om te leren Een succesvol opleidingsbeleid is afhankelijk van verschillende factoren. De keuze van een goede opleidingsaanbieder speelt een rol, net zoals een grondige behoeftedetectie en de

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

Formulieren bij opdrachten

Formulieren bij opdrachten Formulieren bij opdrachten Formulier 1 Functieomschrijving slb er sterkte-zwakteanalyse Functieomschrijving slb er sterkte-zwakteanalyse Kernfuncties Criteria Bevindingen Goed Zwak Begeleidingsgesprekken

Nadere informatie

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 1 1 Leiderschap bij organisatie verandering Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 Het belang van leiderschap: overal om ons heen 2 Thema s 3 1. Wat is leiderschap?

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

PRAKTIJKLEREN VOOR EEN ORGANISATIE IN TRANSITIE

PRAKTIJKLEREN VOOR EEN ORGANISATIE IN TRANSITIE PRAKTIJKLEREN VOOR EEN ORGANISATIE IN TRANSITIE PRAKTIJKLEERGROEPEN VOOR TEAMS MEDEWERKERS LEIDINGGEVENDEN APELDOORN MAART 2015 Praktijkleergroepen voor een organisatie in transitie - 1 - Organisatieontwikkeling

Nadere informatie

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Com puterw eg 1,3542 D P U trecht Postbus 1087,3600 BB Maarssen tel.0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 w w w.picom pany.nl servicedesk@ picom pany.nl Het PiCompany

Nadere informatie

Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode

Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode (ZKM) Een wijze van coaching die je helpt te onderzoeken wat je inspireert en wat je belemmert. Het leidt tot een ander perspectief, duurzame keuzes en effectief

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt. www.dexisarbeid.nl

DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt. www.dexisarbeid.nl DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt Stel dat iedere medewerker het naar zijn of haar zin heeft op het werk, het gevoel heeft zijn of haar talenten te kunnen inzetten, de sfeer in het team klopt, collega

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Trainingen. Leiderschapstraining Inspirerend leiderschap Gedragsinzichtgevende training Reflect Intervisie

Trainingen. Leiderschapstraining Inspirerend leiderschap Gedragsinzichtgevende training Reflect Intervisie Trainingen Wij bieden diverse trainingsmogelijkheden op organisatieniveau, directieniveau (M-T s), hoger en middenkader en op teamniveau. Alle trainingen worden zowel op basis van open inschrijving als

Nadere informatie

adviseren vanuit je kern

adviseren vanuit je kern adviseren vanuit je kern De wereld wordt er niet beter van, de werkomgeving wordt er niet ideaal van, maar je leert te roeien met de riemen die je hebt, te accepteren wat de kwaliteiten zijn waar je mee

Nadere informatie

Voorwoord. Aan de slag met job craften

Voorwoord. Aan de slag met job craften Aan de slag met job craften Voorwoord Over job craften wordt steeds meer geschreven. Er is een scala aan wetenschappelijke artikelen en in Nederland zijn inmiddels ook enkele promotieonderzoeken gepubliceerd.

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

HOE LAAT IK MEDEWERKERS

HOE LAAT IK MEDEWERKERS MANAGEMENT Een zelfstandige medewerker is een tevreden medewerker HOE LAAT IK MEDEWERKERS ZELFSTANDIG FUNCTIONEREN? De ene mens is de andere niet. Sommigen zijn blij met een chef die aan hen geducht leiding

Nadere informatie

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt.

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt. Vrijwilligersbeleid binnen de schaatsvereniging Van beleid tot uitvoering in de praktijk Schaatsverenigingen en de vrijwilligersproblematiek De doorsnee schaatsvereniging in Nederland is een vrijwilligersorganisatie:

Nadere informatie

Rapport Docent i360. Test Kandidaat

Rapport Docent i360. Test Kandidaat Rapport Docent i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek COACHINGSVAARDIGHEDEN Maarten Van de Broek Effect op gecoachte bevestiging groei Ondersteuning status quo Effect bedreiging uitdaging Ondersteuning door actief luisteren Met je lichaam Open houding, oogcontact,

Nadere informatie

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE Werkplezier Spel Heb je plezier in je werk? Dat is een vraag die regelmatig wordt gesteld. Is je antwoord ja, dan is de kunst dit zo te houden.

Nadere informatie

ken jezelf en en verbeter je relaties met anderen

ken jezelf en en verbeter je relaties met anderen DISC KLEURENTRAININGEN: ken jezelf en en verbeter je relaties verbeter met anderen je relaties met anderen Waarom klikt het met de ene persoon direct en verloopt het contact met andere altijd moeizaam?

Nadere informatie

Gespreksformulieren LB personeel Dommelgroep

Gespreksformulieren LB personeel Dommelgroep Gespreksformulieren LB personeel Dommelgroep (versie mei 2012) FUNCTIONERINGSGESPREK leraar basisonderwijs (LB) Naam: Geboortedatum: Huidige school: Leidinggevende: Huidige functie: Datum vorig gesprek:

Nadere informatie

EMOTIONELE INTELLIGENTIE

EMOTIONELE INTELLIGENTIE EMOTIONELE INTELLIGENTIE drs. S. van den Eshof 1 SITUATIE Wat zijn emoties en welke invloed hebben ze op ons leven? Sommige mensen worden bestempeld als over-emotioneel, terwijl anderen van zichzelf vinden

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 ROC van Twente - Hengelo In januari 2004 is de afdeling Handel van het toenmalige ROC Oost- Nederland, School voor Economie en ICT, locatie Hengelo - nu

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager

Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager Leergang voor de praktijkmedewerker/praktijkmanager van de tandarts/huisartsenpraktijk. voor data of voor in-company verzoeken 1 De praktijkmanager kan een

Nadere informatie

St!R profiel teamcoach

St!R profiel teamcoach St!R profiel teamcoach In dit beroepsprofiel wordt beschreven wat een teamcoach doet en zal doen in het licht van nieuwe ontwikkelingen en verwachtingen. Ingedeeld in vaardigheden en in ondersteunende

Nadere informatie

De schoolleider aan de macht?

De schoolleider aan de macht? De schoolleider aan de macht? Carla Schouten Een inleiding in leiding voor Corrie. De school waar Corrie werkt is één van de mooiste ROC s van Nederland. Het heeft prachtige gebouwen, een sterke financiële

Nadere informatie

Affirmaties, welke passen bij mij?

Affirmaties, welke passen bij mij? Affirmaties, welke passen bij mij? Veel mensen maken gebruik van affirmaties, om hun gevoel, zelfbeeld en gedachten positief te beïnvloeden. Regelmatig hoor ik van cliënten, dat hoe vaak ze ook affirmeren,

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Slimmer leidinggeven

Slimmer leidinggeven Marcel van Wiggen Slimmer leidinggeven Met minder moeite betere resultaten Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen 2012 Marcel van Wiggen Uitgeverij Business Contact, Amsterdam Uitgeverij Business

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59 Inhoud Inleiding 7 1 Coaching en ontwikkeling van medewerkers in organisaties 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Professionele ontwikkeling in organisaties 13 1.3 Coaching in organisaties 14 1.4 Coachend leidinggeven

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

Verandering: Een kans of bedreiging? Laat je het los, of neem je de leiding?

Verandering: Een kans of bedreiging? Laat je het los, of neem je de leiding? Verandering: Een kans of bedreiging? Laat je het los, of neem je de leiding? Mijn ouders werken al mijn hele leven lang op het gemeentehuis. Aan de keukentafel hoorde ik vaak hun gesprekken over reorganisaties,

Nadere informatie

Leiderschap met Ziel en Zakelijkheid

Leiderschap met Ziel en Zakelijkheid Waar ideeën en activiteiten rond ziel en zakelijkheid samenkomen op een prachtige plek, vanuit een geïnspireerd netwerk 7-daagse training: Leiderschap met Ziel en Zakelijkheid Duurzaam en waardevol leiderschap

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Van het onbegrepen leerlinggedrag VIA COACHEN naar een bijstelling van het groepsplan of van je klassenmanagement

Van het onbegrepen leerlinggedrag VIA COACHEN naar een bijstelling van het groepsplan of van je klassenmanagement IB-Support #1 Van het onbegrepen leerlinggedrag VIA COACHEN naar een bijstelling van het groepsplan of van je klassenmanagement De gedachte achter de praktijkopdracht is in het onderstaande verhaal gecombineerd

Nadere informatie

Leiderschap vanuit systemisch perspectief

Leiderschap vanuit systemisch perspectief Waar ideeën en activiteiten rond ziel en zakelijkheid samenkomen op een prachtige plek, vanuit een geïnspireerd netwerk 4-daagse training: Leiderschap vanuit systemisch perspectief Het leven wordt voorwaarts

Nadere informatie

Bewust, aandachtig & positief leven

Bewust, aandachtig & positief leven Bewust, aandachtig & positief leven Bewust, aandachtig & positief leven Bewust, aandachtig & positief leven Mindful en vitaal leven Een praktische inleiding Adriana Anna Visser Adriana Anna Visser Coverontwerp

Nadere informatie

Zelfmanagement. stappenplan voor effectieve verandering

Zelfmanagement. stappenplan voor effectieve verandering Zelfmanagement stappenplan voor effectieve verandering Iedereen wil graag met energie aan de (werk)dag beginnen en voldaan én energiek weer naar huis gaan. Dat is het ideaal, maar vaak lukt dit niet. Conflicten,

Nadere informatie

Manager van nu... maar vooral van morgen

Manager van nu... maar vooral van morgen Manager van nu... maar vooral van morgen Leidinggeven met inhoud en in verbinding, met inspiratie, energie en plezier, en dat binnen je organisatie mogelijk maken Er kan zoveel meer Uitgaan van klanten,

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.2 Operationeel leidinggeven

FUNCTIEFAMILIE 5.2 Operationeel leidinggeven Doel van de functiefamilie Aansturen van medewerkers en organiseren en superviseren van hun dagelijkse werkzaamheden teneinde een efficiënte en continue werking van het eigen team te garanderen en zodoende

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl Begeleiden van pabostudenten Dit stuk geeft je handvatten bij de begeleiding van een pabostudent. Als

Nadere informatie

LOGISTIEKE ONDERSTEUNING B

LOGISTIEKE ONDERSTEUNING B Functiefamilie: Niveau: LOGISTIEKE ONDERSTEUNING B Doel van de functiefamilie Instaan voor het beheer of verhuur van het materiaal en de technische installaties bij een dienst en erop toezien dat de administratieve

Nadere informatie

Profielschets directeur

Profielschets directeur Profielschets directeur Gevraagd wordt een directeur die: richting kan geven aan het onderwijsproces van De Trieme, gebaseerd op kernwaarden, missie en onderwijskundige visie; een eigen doorleefde onderwijsvisie

Nadere informatie

Luisteren is: erkenning geven

Luisteren is: erkenning geven enuit nuit Luisteren is: erkenning geven it Luisteren is: erkenning geven Onze dagen zitten vol prikkels. Waar vinden we de ruimte om stil te zijn en rustig te luisteren naar wat er in ons omgaat? En als

Nadere informatie

De informatie uit deze stappenwijzer is in heel veel situaties te gebruiken. Bijvoorbeeld:

De informatie uit deze stappenwijzer is in heel veel situaties te gebruiken. Bijvoorbeeld: Inleiding Deze Loopbaan-stappenwijzer is bestemd voor OBP-medewerkers en geeft praktische tips over loopbaanpaden, carrièremogelijkheden en mobiliteit. Ben je toe aan nieuwe uitdaging? Heb je behoefte

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

Informatie Certificering. voor het

Informatie Certificering. voor het Informatie Certificering voor het werken met persolog Profielen juli 2014 INHOUD 1. Waarom profielen van persolog? 2. Certificering modules Module 1 Assessment met Online profielen Module 2 Training Module

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

Checklist Ervaringsgerichte vragen per competentie

Checklist Ervaringsgerichte vragen per competentie Checklist Ervaringsgerichte vragen per competentie In een selectiegesprek moet de kandidaat laten zien dat hij over bepaalde eigenschappen, competenties en vaardigheden beschikt. Omdat 'gedrag in het verleden'

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

BROCHURE Workshop Coachend Leidinggeven. Coachend Leidinggeven. Sales Force Consulting

BROCHURE Workshop Coachend Leidinggeven. Coachend Leidinggeven. Sales Force Consulting BROCHURE Workshop Coachend Leidinggeven Coachend Leidinggeven Sales Force Consulting inleiding Leidinggeven aan de alledaagse uitvoering van het werk, is één van de belangrijkste kerntaken van elke manager.

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Team Alignment. En als mensen nu echt hun verantwoordelijkheid nemen? Transformational Programs by TLC www.tlc-nederland.com

Team Alignment. En als mensen nu echt hun verantwoordelijkheid nemen? Transformational Programs by TLC www.tlc-nederland.com Team Alignment En als mensen nu echt hun verantwoordelijkheid nemen? Team Alignment Het gaat goed! Herkent u deze situatie: een collega of een medewerker presenteert vol vuur over de voortgang van een

Nadere informatie

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Augustus 2011 Waar werknemers onderdeel zijn van een organisatie, wordt beoordeeld.

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Algemeen: Uw ROC wil door middel van eenduidige trainingen pesten structureel aanpakken. Trainingen en cursussen als maatwerk. Doelstelling: Het doel van de training

Nadere informatie

Marinka van Beek en Ineke Tijmes Leren coachen Basisboek Theorie en methode

Marinka van Beek en Ineke Tijmes Leren coachen Basisboek Theorie en methode Marinka van Beek en Ineke Tijmes Leren coachen Basisboek Theorie en methode Zesde herziene druk Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen, Amsterdam & Marinka van Beek en Ineke Tijmes, 2005, 2013 Omslag: Garage,

Nadere informatie

Organiseren. werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye

Organiseren. werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye Organiseren werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye Inhoud 1. Organiseren is keuzes maken 6. Planning en digitaal organiseren 7. E-mail organiseren Pagina

Nadere informatie