Starten met kleinschalige logies in Vlaanderen. Handleiding voor kwaliteitsvol denken en doen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Starten met kleinschalige logies in Vlaanderen. Handleiding voor kwaliteitsvol denken en doen"

Transcriptie

1 Starten met kleinschalige logies in Vlaanderen Handleiding voor kwaliteitsvol denken en doen 1

2 Colofon: Starten met kleinschalige logies in Vlaanderen 2 Uitgave: Plattelandstoerisme in Vlaanderen vzw Diestsevest Leuven Tel: 016/ Fax: 016/ Verantwoordelijker uitgever: S. Gheysen, Diestsevest 40, 3000 Leuven Samenstelling: Aan deze uitgaven hebben meegewerkt Jolijn Apers (stagiaire Plattelandstoerisme), Theo De Meyer (Projectcoördinator kleinschalig verblijfstoerisme Oost- Vlaanderen), Sarah De Weerdt (logiesconsulent Vlaams-Brabant en medewerker Plattelandstoerisme), Elien Meuwissen (projectmedewerker kleinschalig verblijfstoerisme Limburg), Jenny Poncin (logiesconsulent Antwerpen), Isabelle Spenninck (sector- en logiescoördinator Westtoer), Marleen Vandenplas (directeur Plattelandstoerisme) en Bart Vleeschouwers (adviseur Hoevetoerisme Boerenbond). Grafische productie: Studio BB Eindredactie: Beeldmateriaal: Met dank aan: Erwin De Decker Toon Coussement, Daniël Rys, vzw Plattelandstoerisme in Vlaanderen Liesbet Debroeijer en Anneleen Dedeyne voor het nalezen van de onderdelen binnen hun vakgebied. Alle uitbaters van gastenkamers, hotels en vakantiewoningen die hun ervaringen en kennis hebben willen delen voor deze handleiding. Mogelijk gemaakt door: Het project GROEI.kans! wordt gerealiseerd in het kader van het Interreg IVa programma voor de Grensregio Vlaanderen - Nederland, medegefinancierd vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Bij het samenstellen van deze handleiding heeft de uitgever de grootst mogelijke zorgvuldigheid betracht. De juistheid en volledigheid kan echter niet worden gegarandeerd. De uitgever kan geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele onjuistheden in de informatie of voor schade van welke aard dan ook die het directe of indirecte gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op de informatie van deze handleiding. Alle rechten voorbehouden. Behoudens de uitdrukkelijke wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de voorafgaande en schriftelijke toestemming van de uitgever. juni 2010

3 3 De vzw Plattelandstoerisme in Vlaanderen, een samenwerking tussen de 5 provinciale toeristische organisaties, Boerenbond en de leden-logiesuitbaters, is de enige organisatie voor het kleinschalig plattelandslogies in Vlaanderen. De vzw staat in voor de promotie van kwaliteitsvolle en kleinschalige logiesuitbatingen op het platteland, in dorpen en steden en op actieve land- en tuinbouwbedrijven. Het aanbod van de vzw bestaat uit gastenkamers en kleinschalige hotelletjes (zowel in kamer/ontbijt, als halfpension) en meer dan 600 vakantiewoningen. Ze zijn goed voor meer dan 3500 bedden. Naast promotie en marketinginitiatieven is de vzw ook het aanspreekpunt voor advies aan en begeleiding van geïnteresseerde starters en reeds bestaande logiesuitbatingen. De vzw neemt ook de belangen van de kleinschalige logiesuitbaters ter harte en is tevens gesprekspartner van de Vlaams Overheid.

4 4

5 DEEL 1 Voorwoord In Vlaanderen kent de sector van kleinschalige logies een grote opmars. TV-programma s, boeken en artikels werken mee aan een positief beeld van deze sector. Steeds meer mensen denken en dromen ervan om zelf te starten met een B&B, vakantiewoning of hotelletje. 5 Het starten en runnen van een logies is een grote uitdaging. Als eigenaar krijg je te maken met heel wat reglementeringen, wetten, administratieve verplichtingen, Starters gaven aan dat het een hele opgave is om de weg te vinden in het gigantische kluwen. Alle informatie is er, maar staat verspreid en nergens is er een mooi overzicht te vinden met duidelijke informatie en correcte doorverwijzingen. Meer dan eens worden starters van het kastje naar de muur gestuurd. Daarom heeft de vzw Plattelandstoerisme in Vlaanderen, in het kader van het project Groei.Kans!, een handleiding gemaakt. Deze handleiding starten met kleinschalige logies in Vlaanderen bevat heel wat nuttige informatie. De wetteksten en reglementen werden aangevuld met verhalen en tips uit de praktijk. We hopen je op deze manier aan het denken en doen te zetten, op weg naar een kwaliteitsvol logies. We wensen je veel leesplezier en succes bij deze nieuwe uitdaging. Marleen Vandenplas Directeur vzw Plattelandstoerisme in Vlaanderen

6 6

7 DEEL 1 Inhoud 7 DEEL 1 Wat je vooraf dient te weten 9 1. Wat zijn kleinschalige logies? Motieven Markt Aanbod Vraag Cijfers en tendensen Hoevetoerisme, een geval apart Hoevetoerisme in de toeristische markt VLIF-steun voor starters hoevetoerisme 18 DEEL 2 Regelgeving Logiesdecreet Brandveiligheid Ruimtelijke ordening Woongebied Agrarisch gebied Toegankelijkheid Milieu en Energie Voeding en/of dranken verschaffen Administratieve zaken rond voeding en drank Voedsel veilig aanbieden Veiligheid Legionella Speeltoestellen EHBO Andere regelgeving van toepassing op logies SABAM Billijke vergoeding Registratie Afficheren van prijzen Bewegwijzering 44 DEEL 3 Ondernemerschap Administratieve verplichtingen op een rij Belastingen Verzekeringen en aansprakelijkheid Personeel Geld Het belang van een goed businessplan Kostprijsberekening : een beetje theorie Kostprijsberekening in de praktijk Afrekenen en factureren Financiering 59 DEEL 4 Marketing en communicatie Marktanalyse Marketingplan? Communicatiemix Marketingbudget 67 DEEL 5 De praktijk Het verhaal van een uitbating en zijn uitbaters Ter Gracht B&B t Lekkerbeddeke De Bouwhoeve B&B Oase by Kriancy B&B Mussenburghof Dagboek-fragmenten van uitbaters Wambashoeve Vakantieverblijf Hageland Praktische Tips 84 DEEL 6 Bijlagen 89 Bijlage 1: Stappenplan 90 Bijlage 2: Hotelbarometer en Vraagregistratiesysteem 91 Bijlage 3: Inhoud EHBO-koffer 93 Bijlage 4: Inhoud vaat- en keukengerei vakantiewoning 94 Bijlage 5: Brandveiligheids-normen per categorie 95 Bijlage 6: Tarieven SABAM 96 Bijlage 7: Nuttige adressen 97 Bijlag 8: Formulier lidmaatschap 99 Bijlage 9: Bibliografie 100 Bijlage 10: Geraadpleegde internetpagina s 101

8 8

9 DEEL 1 Wat je vooraf dient te weten In het eerste verkennende deel van deze handleiding laten we je kennis maken met een aantal begrippen, zetten we je aan het werk met het zoeken naar antwoorden en geven we een overzicht van de logiesmarkt. 9

10 1. Wat zijn kleinschalige logies? 10 Er bestaan heel wat verschillende logiesvormen en in de toekomst zal het aanbod nog toenemen. In verschillende Europese landen worden gastenkamers (Bed & Breakfast), familiehotelletjes en vakantiewoningen aangeboden maar overal gelden andere begrippen en regelgevingen. In deze handleiding focussen we enkel op de situatie in Vlaanderen. Voor het begrip kleinschalig bestaat geen wettelijke omschrijving. De vzw Plattelandstoerisme in Vlaanderen heeft zelf maxima vastgelegd met betrekking tot het aantal aangeboden kamers. Voor vzw Plattelandstoerisme in Vlaanderen betekent kleinschalige logies de uitbating van gastenkamers of hotels met maximum 15 kamers of maximum 8 eenheden in het geval van vakantiewoningen. Wij gaan ervan uit, dat je tot deze maximum aantallen geen personeel in dienst moet nemen en dat het gastheerschap gegarandeerd kan worden. Je beslist natuurlijk zelf of je personeel in dienst neemt om een deel van de taken uit handen te geven. In deel 3, hoofdstuk 4 vind je hierover meer informatie. In deze handleiding zullen we het hebben over 3 categorieën van logies. Hieronder worden deze categorieën nader verklaard op basis van het besluit van de Vlaamse Regering tot uitvoering van het decreet van 10 juli 2008 betreffende het toeristische logies, het logiesdecreet. Gedetailleerde informatie over deze categorieën vind je in deel 2, hoofdstuk 1. Een vakantiewoning is een woning, studio of appartement waar de toeristen het persoonlijk gebruiksrecht over uitoefenen en de mogelijkheid hebben om zelf maaltijden te bereiden. ning of aanpalende bijgebouwen. De uitbater heeft zijn hoofdverblijfplaats in het toeristische logies. De ruimte voor ontbijt is niet toegankelijk voor derden en kan dus geen restaurant of café inhouden. Een hotel is een centraal beheerde en uitgeruste inrichting met kamers. Er is ontbijtmogelijkheid en de kamers en sanitaire voorzieningen worden van dagelijks onderhoud voorzien. De uitbater of andere persoon is permanent bereikbaar voor dienstverlening. De toeristen hebben geen toegang tot de lokalen waar maaltijden bereid worden. Het begrip hoevetoerisme is niet gelinkt met een categorie, maar heeft te maken met het aanbieden van logies op een actief land- en/of tuinbouwbedijf. Meer informatie vind je onderaan in hoofdstuk 4 van dit eerste deel terug. Een gastenkamer is een inrichting met een of meer afgescheiden kamers of ruimtes. De kamers of ruimtes maken deel uit van een eengezinswo-

11 2. Motieven 11 Misschien heb je zelf al gelogeerd in kleinschalige logies, of misschien zag je leuke fragmenten op tv? Waar je het idee hebt gehaald om te starten met logies is niet belangrijk, maar om teleurstellingen te vermijden is het belangrijk om voor jezelf, je partner en je gezin te bekijken waarom je wenst te starten met het uitbaten van logies. Volgende vragen, die je voor jezelf kunt beantwoorden, zetten je alvast op pad. - Ga je graag om met mensen die je niet kent? - Heb je een vriendelijke uitstraling? - Heb je oog voor detail, zowel bij inrichting als bij administratie? - Ken je de regio waar je woont? Kun je leuke plekjes, restaurantjes, aanbevelen? - Hecht je belang aan netheid? - Verwen je graag vrienden, familie en gasten met je kookkunsten? - Ken je je positieve eigenschappen en durf je anderen om raad vragen? - Ben je al eens een kijkje gaan nemen bij een B&B, hotel of vakantiewoning in je buurt? - Heb je al overnacht in een kleinschalig logies? Welk gevoel zou je zeker ook met je gasten willen delen? - Hecht je veel belang aan privacy en eigen tijd? Elke logiesuitbater heeft een persoonlijke reden om te starten. We kunnen niet beslissen welke motivatie de beste is, maar hieronder vind je de meest voorkomende startredenen. - Je bent sociaal geëngageerd en je houdt van mensen. Je ontvangt graag gasten en laat hen genieten van de omgeving, lekker eten en gezelligheid. - Je hebt er al wat werkervaring op zitten en je hebt zin in een nieuwe uitdaging. Je wil graag iets van jezelf, iets waar je je 100 % voor kunt geven en waar je niet afhankelijk bent van een baas. - De kinderen zijn het huis uit, de landbouwactiviteit wordt geherstructureerd, je hebt ruimtes die geen functie meer hebben maar je wil deze wel zinvol gebruiken,... - Je wil iets extra verdienen. Elke situatie is verschillend daarom kunnen we je niet zeggen wat jouw winstpercentage zal zijn. Jammer genoeg is het uitbaten van gastenkamers geen manier om snel rijk te worden. Wie het professioneel aanpakt en kwaliteit aanbiedt, zal wel op langere termijn op een mooie bijverdienste kunnen rekenen. Je hebt natuurlijk motieven nodig om te starten maar ook over de keuze van een bepaalde logiesvorm zal je goed moeten nadenken. Afhankelijk voor welke logiesvorm je kiest, zal dat ook je keuze van werkgelegenheid beïnvloeden : - Bij het uitbaten van gastenkamers is het belangrijk dat je met je gasten contact hebt bij het ontbijt en tijdens hun verblijf. Een systeem met glijdende werkuren of een halftime functie maakt het gemakkelijker om je te organiseren. - Bij het uitbaten van een vakantiewoning kun je met je gasten afspreken wanneer ze aankomen en hierbij proberen rekening houden met je eigen agenda. Woon je naast of bij je vakantiewoning of moet je je hiervoor verplaatsen? - Er bestaan heel wat mogelijkheden m.b.t. flexibel werken. Bekijk dus alle opties. Je bent in heel wat gevallen verplicht om een onderneming op te richten of het logies in een reeds bestaande onderneming onder te brengen. Ook dan kun je nog kiezen tussen verschillende structuren (vennootschap (nv, bvba, ), eenmanszaak, ). Zal je van deze uitbating je hoofdberoep maken, of zal je als hoofdbezigheid een andere functie uitoefenen? Je hebt nog geen locatie, maar wilt op zoek gaan naar een geschikt gebouw, unieke bouwgrond, - Afhankelijk van je concept zal je een bepaalde streek of regio bepalen. - Toeristen ontvangen is nooit hetzelfde. Een toerist die kiest voor een verblijf in een stad of op het platteland heeft andere noden. Toeristen kiezen een locatie om een bepaalde reden en daarom is het belangrijk om hierop in te spelen. Ook al ben je zelf overtuigd, je gezin zal het effect van je keuze voelen. Steunen je partner en kinderen je beslissing? Maak vooraf duidelijke afspraken over een gemeenschappelijke tuin of een privéterras, eten de gasten bij je aan de ontbijttafel of hebben de gasten een eigen ruimte,.... We hopen dat deze handleiding zal helpen om op vele vragen een antwoord te geven en een hulp mag zijn om je zaak goed voorbereid te starten.

12 3. Markt 12 In dit onderdeel willen we je een zo duidelijk mogelijk zicht geven op de huidige markt. Jammer genoeg worden niet alle onderzoeken op een frequente basis gevoerd, zodat je zult merken dat we over cijfermateriaal beschikken uit verschillende jaren. Er wordt door verschillende organisaties gewerkt aan een eenduidig en permanent systeem. Extra cijfermateriaal vind je op www. toerismevlaanderen.be (kenniscentrum) en 1. Aanbod 1. Logies in Vlaanderen De Vlaamse regelgeving onderscheidt verschillende logiesvormen : hotels, campings, vakantieparken, individuele huurvakantiewoningen, gastenkamers, trekkershutten en logies voor doelgroepen. Op 1 juli 2006 telde Vlaanderen in totaal toeristische bedden, waarvan ongeveer de helft tot de individuele huurvakantiewoningen behoorde. Hieronder bekijken we in detail het aanbod aan huurvakantiewoningen, gastenkamers en hotels. Huurvakantiewoningen Op 1 juli 2006 telde Vlaanderen 491 aanbieders van individuele huurvakantiewoningen die in totaal 731 individuele woningen en bedden ter beschikking stelden aan toeristen. Bij dit aanbod zijn de huurwoningen of -appartementen aan de Kust niet meegerekend. Hierdoor steeg het aantal aanbieders met 11,3 % ten opzichte van 2005 en met maar liefst 39,9 % ten opzichte van West-Vlaanderen neemt in dit aanbod iets minder dan de helft van de vakantiewoningen voor zijn rekening, maar de andere provincies zijn aan een opmars bezig. Gastenkamers Vlaanderen telde op 1 januari 2008, 816 aanbieders van kamers bij particulieren die in totaal 1831 kamers en 4174 bedden ter beschikking stelden aan toeristen. Bij de aanbieders betekent dit een stijging van 4 % ten opzichte van De meeste exploitaties zijn gelegen in West- Vlaanderen. Hotels In totaal waren er in 2008 in Vlaanderen hotels die samen kamers en bedden aanboden. Het aantal hotels is in de periode voortdurend blijven stijgen. We stellen een lichte stijging vast ten opzichte van Het valt op dat deze stijging vooral te merken is in de provincies Limburg, Antwerpen en Oost- Vlaanderen. West-Vlaanderen blijft de provincie met het grootste aantal hotels. In Vlaams-Brabant wordt een lichte daling vastgesteld. Wat opvalt is dat de gemiddelde capaciteit van de hotels toeneemt, uitgezonderd in Vlaams-

13 13 Brabant. We kunnen besluiten dat West-Vlaanderen binnen alle logiesvormen het grootste aandeel bezit. Toch kunnen we stellen dat de toeristische inhaalbeweging van de andere provincies doorgaat. 2. Plattelandstoerisme in Vlaanderen Op 31 december 2009 telde de vzw Plattelandstoerisme in Vlaanderen 382 leden, waarvan zich 42 % in West-Vlaanderen bevond. Limburg telde na West-Vlaanderen de meeste logiesuitbaters met een aandeel van 22 %. Ook Oost-Vlaanderen behoorde met een aandeel van 15 % tot de drie provincies met de meeste leden. Vlaams-Brabant en Antwerpen waren het minst vertegenwoordigd met respectievelijk 12% en 9 %. Het aantal leden zien we opgesplitst in verschillende logiesvormen in volgende tabel. Het aantal verblijven gaat over het aantal individuele verhuureenheden (het aantal kamers, het aantal vakantiewoningen). Stand van zaken op 31/12/09 Aantal leden Aantal verblijven Vakantiewoningen Gastenkamers Gemengde uitbatingen 29 In opstartfase 36 Als we kijken naar de evolutie van het aantal leden bij Plattelandstoerisme in Vlaanderen merken we op dat het ledenaantal elk jaar blijft stijgen. 2. Vraag In eerste instantie is het belangrijk te weten te komen waarom mensen op vakantie gaan en wat ze hiermee wensen te bereiken. Mensen gaan in de eerste plaats op vakantie om te ontsnappen. Ontsnappen aan het dagelijkse, aan de routine, aan de stress en de sleur. Mensen gaan dus op zoek naar ontspanning, en dit zowel op fysiek als op mentaal vlak. Niet enkel uitrusten en niets doen kan mensen ontspannen, maar ook actieve vakanties helpen mensen te ontspannen en te ontstressen. Verder moet een vakantie aan enkele criteria voldoen om als vakantie beschouwd te worden. Mensen willen tijdens een vakantie genieten en dan vooral van elkaar. Verder willen ze geen regels en verplichtingen. Vaak willen ze ook nieuwe dingen uitproberen om zo weg te vluchten uit de dagelijkse omgeving en gewoonten om een verrijkende ervaring te beleven. Tal van elementen dragen tenslotte nog bij tot een weldoende vakantie zoals een mooie natuur, lekker eten, gastvrijheid, een nette accommodatie, en zo verder. Natuurlijk zijn er nog individuele behoeften en wensen waaraan getracht moet worden te voldoen, maar grotendeels zoekt elke toerist hetzelfde tijdens een vakantie. Hij vult deze behoeften en wensen enkel op een andere manier in. Als logiesuitbater komt het er dus op neer om die behoeftes te ontdekken, eraan tegemoet te komen en te overtreffen! Naast persoonlijke verschillen zijn er ook enkele verschillen te merken in het soort vakantie. Een korte vakantie wordt vaak intensiever beleefd terwijl een lange vakantie vaak rustiger en passiever verloopt. Een korte vakantie wordt doorgaans meer gezien als een break-in-between en een lange vakantie als een break-away. Een laatste vaststelling is dat bij een korte vakantie het ik-gevoel meer naar voren komt, terwijl bij een lange vakantie het wij-gevoel belangrijker gevonden wordt. Hieronder volgen nog een aantal cijfergegevens over de toerist in Vlaanderen. De gemiddelde leeftijd van de recreatieve verblijfstoerist in Vlaanderen is 52,8 jaar aan de Kust, 43,8 jaar in de kunststeden en 44,2 jaar in de groene regio s. Het valt op dat zowel aan de Kust als in de kunststeden alle leeftijden vertegenwoordigd zijn, terwijl in de Vlaamse regio s de leeftijd van de bezoeker vooral tussen de 35 en de 54 jaar ligt. Wat het reisgezelschap betreft, vinden we aan de Kust vooral gezinnen met jonge kinderen, medioren en senioren. In de Vlaamse regio s vinden we ook veel gezinnen met kinderen, maar het is opvallend dat hier enkel de leeftijdscategorie tot 64 jaar domineert. De favoriete activiteiten in Vlaanderen zijn wandelen en fietsen. Andere activiteiten worden bepaald door de bestemming. Het maken van een daguitstap is met de jaren afgenomen. In 2000 ging 61 % een daguitstap, terwijl dit in 2005 nog slechts 39 % was. Qua geraadpleegde informatiebronnen worden vooral het internet, toeristische brochures en mond-aan-mondreclame hoog gewaardeerd. De belangrijkste tendens is hier de voortdurende groei van het belang van internet. Of iemand tevreden is over zijn vakantie hangt vaak samen met enkele vaste factoren. Aan de Kust wordt vooral rekening gehouden met het weer, de accommodatie en het goede aanbod aan cafés en restaurants. In de kunststeden is men vaak tevreden als alles mooier is dan verwacht en er een vriendelijke bevolking is. In de Vlaamse regio s is het comfort en de netheid van de logies heel belangrijk, alsook de streekgastronomie, de gastvrijheid, het landschap en de omgeving. 3. Cijfers en tendensen 1. Algemene cijfers Vlaanderen Uit de publicatie van Toerisme Vlaanderen met de voorlopige cijfers van 2009 kunnen we volgende conclusies trekken. In 2009 zijn er in het Vlaams en het Brussels Gewest meer dan 22,6 miljoen overnachtingen geregistreerd waarvan 21,6 % aan

14 14 de Kust, 37,9 % in de Vlaamse regio s en 40,5 % in de kunststeden. In 2005 deed Toerisme Vlaanderen een marktonderzoek. Hieruit kunnen we vaststellen dat de Vlaming neemt zo gemiddeld 1,6 vakanties per jaar, ten opzichte van 1,2 vakanties in De Vlaming mag dan wel meer op vakantie gaan, we stellen wel een daling van de verblijfsduur vast. De gemiddelde verblijfsduur is het langst aan de Kust, namelijk 9 nachten en het kortst in de kunststeden, namelijk 2,9 nachten. In de Vlaamse regio s is de gemiddelde verblijfsduur 4,5 nachten, waarvan de meeste vakanties vooral korte vakanties zijn in gastenkamers. 2. Cijfers Plattelandstoerisme in Vlaanderen Hieronder bespreken we enkele cijfers die in 2009 zijn vastgesteld door de vzw Plattelandstoerisme in Vlaanderen en van toepassing zijn op gastenkamers, hotels en vakantiewoningen op het platteland. Specifieke gegevens over kleinschalige logies in steden zijn niet gekend. Bij de recreatieve toeristen komt 85 % uit België (voornamelijk Vlaanderen), 12,6 % uit buurlanden (voornamelijk Nederland) en 2,4 % uit overige landen. De gemiddelde verblijfsduur is 2,1 nachten voor de hotel- en gastenkamers en 3,4 nachten voor de vakantiewoningen. Bij de zakentoeristen komt 34,2 % uit België, 45,1% uit buurlanden (voornamelijk Nederland en Duitsland) en 20,7 % uit overige landen. De gemiddelde verblijfsduur is 3 nachten voor de hotel- en gastenkamers en 9,5 nachten voor de vakantiewoningen. Bijna 83 % van de overnachtingen gebeurt om recreatieve doeleinden, slechts 17 % heeft een zakelijke reden. 3. Innovatie en trends Innovatie De toeristische sector is een zeer trendgevoelige markt en past zich ook steeds meer aan aan de behoeften en wensen van de gast. Reden te meer dus om even te brainstormen en al de informatie die bekend is over de laatste wensen en behoeften van de toerist in jouw voordeel te gebruiken. In het volgende hoofdstuk gaan we dieper in op enkele maatschappelijke trends en bekijken we hoe die de toeristische sector en vooral de logiessector beïnvloeden. Trends We merken op dat de levensduur van trends steeds korter wordt. Hierbij is het dus van belang af te wegen of het volgen van een trend wel voldoende oplevert, rekening houdend met de nodige investering. Digitalisering Digitalisering is in de toeristische sector niet meer weg te denken. Computer, internet, gps, gsm, het zijn allemaal instrumenten die de laatste jaren aan belang gewonnen hebben. In juni 2006 waren er meer dan 1 miljard mensen online en het is dan ook een noodzaak om deze mensen online te kunnen voorzien van informatie. Het aanbod van vrijetijdsactiviteiten en reizen op het internet groeit nog elke dag. De gast wil toegang tot ontspanning wanneer en waar hij wil. Authenticiteit, nostalgie, kwaliteit en comfort Authenticiteit is in. Toeristen gaan op zoek naar mooie landschappen, naar de oorsprong en cultuur van bestemmingen. Ze willen iets unieks meemaken. Eén van de invullingen voor een authentieke beleving kan een nostalgische reis zijn. Mensen keren steeds vaker terug naar een vakantiebestemming uit hun jeugd, of naar een plek waar ze goede herinneringen aan hebben. Los van deze aspecten heeft de toerist behoefte aan luxe en comfort. Vaak is hij ook bereid hiervoor wat meer te betalen. Een trend die hieruit voort groeit is de belevingseconomie die we in het volgende hoofdstuk bespreken. TIP Maak van je kleinschaligheid een troef en profileer je als een authentieke, maar kwaliteitsvolle uitbating. Zorg dat je uniek bent! Belevingseconomie De belevingseconomie wordt omschreven als alle productie en dienstverlening die gericht is op het vervullen van de emotionele behoeftes van mensen. Consumeren moet fun zijn. Bij productontwikkeling wordt de belangrijkste vraag hoe de consument het product zal beleven. Het product of de dienst zal niet langer centraal staan, maar wel de beleving die erachter schuilt. De consument wil niet enkel een vakantie meepikken, maar ook iets beleven, iets meemaken dat

15 15 je een lijst van de ecologische vakantiewoningen / Gîtes Panda. Zo een ecolabel kan voor de uitbater niet enkel kostenbesparend werken, maar het kan ook een belangrijk marketinginstrument zijn. Wie zich profileert als duurzame uitbating, zal duidelijk een streep voor hebben. TIP Surf ook eens naar en ontdek wat dit ecolabel voor jou kan betekenen. niet-alledaags en dat uniek is. Themaconcepten en all-innformules zullen deels aan deze wensen kunnen voldoen. Ook het kunnen bieden van een persoonlijke toets kan bijdragen tot die belevingswens, door bijvoorbeeld gasten de mogelijkheid te bieden hun eigen vakantie samen te stellen. Bedrijven spelen in op deze trend door experience marketing : een merk staat synoniem met een beleving. Axion van Dexia slaagt er bijvoorbeeld in een zichtrekening cool te maken en Nike biedt veel meer dan enkel schoenen en sportkledij. Op het gebied van vrije tijd komen we het dadatoerisme tegen, namelijk anders op reis gaan. Back-to-basics-reizen zijn hierbij populair, maar ook luxueuze reispaketten kunnen garant staan voor een beleving. Wat opvalt, is dat het hoeveen plattelandstoerisme hierbij ook terrein wint. Mensen kunnen op een actieve boerderij logeren en het alledaagse leven van een ander gezin meemaken. Ook dit is belevingseconomie. TIP Het uitwerken van een specifiek arrangement kan je helpen bij het centraal stellen van de beleving. Maak bijvoorbeeld een speciaal fietsarrangement, een gastronomisch arrangement, een romantisch arrangement, een kinderen-baas arrangement, Duurzaamheid, respect en veiligheid Het milieubewustzijn is belangrijk en is een onderdeel van een modern bedrijf. Verder wordt er ook meer belang gehecht aan duurzame producten. De wegwerpcultuur evolueert naar een respectcultuur. De consument wordt zich meer bewust van zijn ecologische voetafdruk en wil hier iets aan doen. Niet-ethische producten zullen dus meer en meer door de markt verworpen worden. In dit kader is het belangrijk ook als toeristisch logies rekening te houden met deze evolutie. Steeds meer ethische labels worden ontwikkeld om de duurzaamheid van producten en diensten weer te geven. Zo bestaat er het ecolabel de groene sleutel. Op de site van WWF België krijg Wellness, gezondheid en onthaasting Mensen willen zich goed voelen, en dit zowel mentaal als fysiek. Gezonde voeding, specifieke diëten, bio-producten, ze zullen in de toekomst nog belangrijker worden en producenten houden hier rekening mee. De toeristische sector kan sterk inspelen op deze trend. Mensen gaan namelijk op vakantie om actief te zijn, te sporten, om zich lichamelijk goed te voelen, maar er is ook een toenemende vraag naar onthaasting, naar mentale rust. Steeds meer toeristen zien wellness als een norm en niet meer als een luxe. Vergrijzing In 2020 zal bijna één derde van de West-Europese bevolking 50 jaar of ouder zijn, met als grootste leeftijdsklasse de 55- tot 59-jarigen. In 2003 waren dit nog de 40- tot 44-jarigen. Dit maakt dat de vijftigplussers zich steeds jonger voelen en bijgevolg nood hebben aan jonge producten. Verder merken we dat de ouderen vandaag niet te vergelijken zijn met de ouderen van vroeger. Ze beschikken over voldoende vrije tijd, geld en willen een actieve invulling geven aan het leven. De vijftigplussers zijn dus een belangrijke doelgroep. Hoog tijd dus om even stil te staan bij de behoeften en de wensen van de ervaren consument.

16 4. Hoevetoerisme, een geval apart 16 De eerste hoevelogies (logeren op een actieve boerderij) in Vlaanderen dateren uit de jaren 80. Ze inspireerden zich op een ontwikkeling die al een tijdje bezig was in onze buurlanden en in de Alpenlanden. Het was een antwoord op de negatieve ontwikkeling die zich voordeed in de landbouwsector : de voortdurende hervorming van het Europese landbouwbeleid leidde bij de meeste landbouwuitbatingen tot steeds grotere onzekerheden en inkomensdalingen. Tegelijk waren er maatschappelijk grote veranderingen waarbij mensen steeds meer vrije tijd ter beschikking kregen en die ook vaker wilden spenderen aan rustgevende vakanties. Het platteland was daarvoor een interessante plek. Waar het in het begin vaak om redelijk primitieve onderkomens ging, nam het kwaliteitsniveau van het aanbod van hoevetoerisme snel toe. Vlug kwam men ook tot de vaststelling dat er moest samengewerkt worden om het product op een degelijke manier te vermarkten. Intussen begonnen er ook meer en meer particulieren een aanbod te ontwikkelen van plattelandslogies. In deze bijdrage willen we het speciaal hebben over het hoevetoerisme, waar actieve land- of tuinbouwbedrijven een aanbod hebben voor de hedendaagse toerist. We willen stil staan bij die dingen waarin een uitbating van hoevetoerisme zich onderscheidt van het globale logiesaanbod. Je vind ook informatie over VLIF-steun en de voorwaarden om landbouwer te zijn. de toeristische sector ontstaan. Die mondde eerst uit in massatoerisme, maar in een volgende fase ook in een zoektocht naar kleinschaligheid en vooral ook authenticiteit. Rustzoekers zochten plaatsen om even aan de drukte van het dagelijkse leven te kunnen ontsnappen en om terug te keren naar de waarden van hun jeugd. De landbouwsector kon dit zeker invullen en een sterke ontwikkeling van het toerisme op de hoeve begon zich te ontwikkelen. - In de Lage Landen gebeurde dit in het begin eerder aarzelend, waarschijnlijk omdat de algemene trend in de agrarische sector eerder in de richting ging van schaalvergroting en specialisatie. Diversificatie naar niet-landbouwactiviteiten werd in het begin eerder gezien als iets voor minder goede boeren die het met hun bedrijf zelf niet konden redden. - Het succes van het hoevetoerisme in de ons omringende landen was echter een stevig argument om toch ook deze piste te gaan verkennen. - In de zoektocht van de toerist naar een dichtbijbestemming kwam de landbouwer in eigen land ook duidelijk in beeld, zeker omdat er steeds vaker voor een korte periode op vakantie werd gegaan. Wie zich maar enkele dagen kan vrijmaken, is minder geneigd om grote afstanden af te leggen. 1. Hoevetoerisme in de toeristische markt 1. De algemene trends - Een van de belangrijkste ontwikkelingen van de laatste tientallen jaren is de sterk toegenomen vrije tijd en de toegenomen economische welvaart. Daardoor is na de Tweede Wereldoorlog een onvoorstelbare evolutie in de omvang van

17 17 - Daarenboven speelt het kleinschalige plattelandslogies goed in op het zoeken van vele mensen naar een aanbod op mensenmaat in contrast met de megaresorts in de toeristische regio s. - De landbouw heeft ook een naam en faam in het bewaren van een aantal authentieke waarden als kwaliteit van producten. Daarnaast zoekt men er ook naar echte gastvrijheid en degelijkheid. Al deze ontwikkelingen die men wereldwijd kan vaststellen, hebben er zeker toe bijgedragen dat de boer in Vlaanderen een niet te verwaarlozen factor is geworden in het toeristische landschap. Diversificatie in de agrarische sector Zoals in de inleiding reeds werd aangegeven, is de land- en tuinbouw de laatste jaren gebotst op een aantal grenzen die de klassieke groei en ontwikkeling ernstig bedreigen. Dit zorgt er voor dat er steeds meer bedrijven zijn die hun bedrijfsvoering beginnen aan te passen. Dit proces werd zeer goed beschreven in een studie onder leiding van prof. Jan Douwe van der Ploeg van de universiteit van Wageningen (NL) die de ontwikkelingen samenvatte in drie trends : verdieping, verbreding en herbronning. Verdieping - met de bestaande productiefactoren een hoger inkomen te behalen door stukken van de keten tussen producent en consument zelf in te nemen. De winst die ontstaat door toelevering of verwerking en commercialisering van land- en tuinbouwproducten in het bedrijf houden, in plaats van het uit handen te geven aan andere partijen. Voorbeeld: verwerking en verkoop van de eigen productie rechtstreeks aan de consument Verbreding - activiteiten ontwikkelen die er voordien niet waren en die strikt genomen niets met het bedrijf te maken hebben. Informeer je bij de dienst ruimtelijke ordening over de mogelijkheden. Voorbeelden: hoevetoerisme, zorgboerderijen, educatieve initiatieven, Agro Golf of boerengolf,... Herbronning - initiatieven om de productiefactoren op een andere manier te gaan benutten zoals nieuwe vormen van samenwerking, nieuwe vormen van combinatie van externe arbeid en landbouw- activiteit, andere vormen van financiering van het bedrijf enz. Voorbeeld: samenwerkingsverbanden aangaan om de kosten te verkleinen. (gezamelijke aankopen van plantgoed, zaad, meststoffen, bestrijdingsmiddelen, machines, enz. ) Beleving - Het is in de agrarische sector te weinig bekend wat een aantrekkingskracht de bedrijven hebben op de sterk verstedelijkte bevolking in Vlaanderen. Zelfs mensen die al jaren op het platteland wonen, hebben vaak nog nooit een (modern) landbouwbedrijf van dichtbij gezien, laat staan dat ze er een voet hebben binnen gezet. Voor deze gasten is het een unieke beleving om mee te helpen op de boerderij. - Je mag daarbij niet uit het oog verloren worden dat dit allemaal heel wat tijd vraagt. Daarom ontwikkel je best een aanbod van wat er op het bedrijf aanwezig is of wat gemakkelijk kan aangemaakt worden. - Wie eens gaat samen zitten om te brainstormen over mogelijke benaderingen, zal er versteld van staan wat er allemaal naar boven kan komen als men maar bereid is om de bekende paden te verlaten(geschiedenis (legende, figuren,...), eigen specialiteiten, originele benaderingen,... ). Back to basics - Af en toe, wil men afstand nemen van de eenheidsworst die de grote commerciële groepen ons willen doen consumeren en die overal in de wereld dezelfde zijn. We zoeken dingen die we kenden uit onze jeugd of die onze ouders of grootouders belangrijk vonden. - De landbouw wordt vaak geassocieerd met deze oude waarden. Daar leeft men nog met de natuur en de seizoenen of daar kan je nog originele producten kopen die niet verpest werden in de industrie of bij de boeren heb-

18 18 ben ze nog tijd om te genieten van de mooie dingen van het leven dit zijn uitspraken die je soms kunt optekenen uit de mond van gasten van het hoevetoerisme. - Wie beter bekend is met de sector zal deze uitspraken waarschijnlijk met een hele reeks voorbeelden en argumenten kunnen tegenspreken maar voor wie van toerisme moet leven, is dit gratis publiciteit en heel wat uitbaters spelen daar op in. - Tegelijk zijn er ook heel wat uitbatingen waar er geen toegevingen worden gedaan aan nostalgie en waar de moderne landbouw getoond wordt zoals hij werkelijk is met zijn goede en minder goede kanten. Het is tenslotte aan de toerist om te kiezen wat hij/zij wil. 2. Arbeid en tijdsbesteding Een van de belangrijkste elementen in het beoordelen van de haalbaarheid van een project van hoevetoerisme is wel de beschikbaarheid van tijd en/of arbeid. Het is immers in de beschikbare tijd die naast de bedrijfsvoering overblijft dat het bijkomende werk van het toerisme dient te gebeuren. In veel gevallen is dit aspect te weinig bekeken tijdens de voorbereidingsperiode en komt men nadien tot de pijnlijke vaststelling dat het allemaal veel meer tijd vraagt dan men gedacht had. Dit kan beter voorkomen worden door vooraf alles goed te analyseren en te berekenen, desnoods met externe hulp. Analyse en prognose - In het kader van het businessplan van het project doet men er goed aan ook een hoofdstuk te voorzien over de beschikbare arbeid (=tijd) op het bedrijf en dit te koppelen aan een schatting van de benodigde tijd voor de toeristische activiteit. - Dit vraagt wat rekenwerk en enig realistisch inschattingsvermogen maar is dan op zich niet moeilijk te berekenen. - Een nuttige tip kan zijn om enkele scenario s uit te werken. - Probeer de tijd in te schatten die je aan de toeristische activiteit besteedt. Een collega logiesuitbater kan je hiermee helpen. - Probeer rekening te houden met piekperiodes qua werk op het bedrijf en de zorg voor de toerist. Arbeidsvergoeding Probeer bij het opmaken van de arbeidsanalyse ook meteen een arbeidsvergoeding mee te verrekenen zodat de arbeid die geleverd wordt ook meteen correct vergoed wordt. Een vergoeding van 14 à 15 euro per uur kan als minimum gehanteerd worden. 3. Financiën Subsidies - Er zijn via het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) subsidies te krijgen voor een uitbating van kleinschalig hoevetoerisme. - Hier en daar zijn er nog gebieden waar men nog iets kan bekomen van Europese subsidies via het Leader+ programma voor zover toerisme weerhouden is als klemtoon door de plaatselijke groep en als jouw uitbating natuurlijk in een juiste zone ligt. Meer informatie kan je verkrijgen in je provincie. Inkomstenbelastingen - De meeste landbouwers worden immers forfaitair belast voor hun landbouwactiviteiten en dat valt niet altijd te combineren met andere zelfstandige inkomsten. - De meeste belastingcontroleurs zijn nochtans bereid om het landbouwforfait te blijven toepassen voor het gedeelte landbouw (of tuinbouw) en daarnaast een eenvoudige jaarrekening te aanvaarden voor het gedeelte toerisme (inkomsten min uitgaven en afschrijvingen). - Het is nuttig om dit vooraf even op te nemen met je fiscalist of zelf rechtstreeks contact te nemen met de controle der belastingen. Probeer dan te bekomen dat een afgesproken regeling op papier gezet wordt zodat je daar later kunt naar verwijzen. - Als je een vennootschap opricht om jouw toeristische activiteit in onder te brengen, zal alles natuurlijk apart worden belast. De afweging of je deze keuze maakt, is niet eenvoudig omdat zoveel factoren meespelen. Je kunt daarvoor best extern advies inwinnen bij specialisten. In deel 6, bijlage 7 vind je adressen van ondernemersorganisaties en het Vlaams Agentschap Ondernemen. 2. VLIF-steun voor starters hoevetoerisme Sinds een aantal jaren kunnen land- of tuinbouwers die starten met een logiesuitbating op het bedrijf ondersteuning krijgen van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF). Deze ondersteuning wordt verbonden aan een aantal voorwaarden die hier verklaard worden. 1. Voorwaarden Landbouwer zijn De eerste en belangrijkste voorwaarde is dat de aanvrager landbouwer of tuinbouwer in hoofd- of bijberoep moet zijn. Dat betekent een ondernemersnummer hebben, een aansluiting bij een sociale verzekeringskas voor zelfstandigen, een bedrijfsnummer hebben bij het departement Landbouw, aangemeld zijn als zelfstandige en landbouwproducten produceren voor de verkoop. Een activiteit in bijberoep wordt aanvaard als de landbouwer minstens 50 % van zijn arbeidstijd op het bedrijf werkt en 35 % van zijn totale bedrijfsinkomen uit het bedrijf haalt. Dit is een feitenkwestie die door de ambtenaar van het VLIF zal geverifieerd worden. Beroepsbekwaam zijn Dit is een logische voorwaarde voor investeringen in de landbouwsector zelf maar kan voor gelegenheidslandbouwers aanleiding geven tot ernstige problemen. Om investeringssteun te kunnen krijgen, dient de aanvrager ofwel aan te tonen dat hij : - over de juiste diploma s (hoger onderwijs) beschikt en minstens 2 jaar ervaring heeft, - Of een diploma van basisonderwijs heeft en een ervaring die door de minister als voldoende wordt beoordeeld, - Of 3 jaar ervaring heeft en minstens 100 uur naschoolse landbouwopleiding gevolgd heeft, - Of tien jaar ervaring heeft. Wie niet aan één van deze voorwaarden voldoet, wordt hoogstwaarschijnlijk niet weerhouden voor VLIF-steun. Het bedrijf moet levensvatbaar zijn Dit houdt in dat er op het bedrijf een inkomen kan behaald worden dat minstens gelijk staat

19 aan het referentie-inkomen ( euro voor een hoofdberoep of minstens euro voor een bijberoep) en moet immers minstens 50 % van zijn tijd aan het bedrijf besteden. Voor de aanvragers die enkele hectaren landbouwgrond hebben met daarop enkele schapen wordt dit een onmogelijke opgave. Vergunningen Het bedrijf moet beschikken over alle nodige vergunningen en moet er ook mee in regel zijn, ongeacht de aard van de aanvraag. Dat wil zeggen dat (naast de stedenbouwkundige vergunningen) ook alles in verband met milieuvergunning, mestwetgeving en dergelijke in orde moet zijn. Boekhouding Het bedrijf moet een (eventueel vereenvoudigde) bedrijfseconomische boekhouding voeren. Investeringen Het investeringsbedrag moet minstens euro zijn. Het moet om een investering gaan die opgenomen is op de lijst van subsidieerbare investeringen. Voor hoevetoerisme heet deze categorie Groep 2 Investeringen gericht op de realisatie van landbouw met verbrede doelstellingen, duurzame landbouw of de reconversie van het landbouwbedrijf. Binnen deze groep gaat het dan om Investeringen gericht op het educatief toegankelijk maken van de landbouwbedrijvigheid betreffende de productie van producten voor een beter publiek. Aanvraag Men mag maximaal 2 aanvragen per kalenderjaar doen. Je kan namelijk ook voor andere thema s steun vragen. 2. Procedure - De bedrijfsleider dient voorafgaand aan de investering een projectvoorstel te doen bij het VLIF aan de hand van een inlichtingenblad (aanvraag om tussenkomst 1ste luik). Hierin dient in het kort aangegeven te worden welk project er wordt voorbereid. Facturen kunnen maar aanvaard worden vanaf de registratiedatum van de aanvraag door het VLIF. Alleen facturen die betrekking hebben op het onderwerp van deze aanvraag kunnen aanvaard worden. - In veel gevallen (als er geïnvesteerd wordt met een lening) zal de bank zelf het initiatief nemen om de VLIF-steun aan te vragen. Vaak zal de bank ook omwille van de waarborg, die je ook via het VLIF (voor een deel) kunt krijgen, aanraden om VLIF aan te vragen. Bij een lening komt het VLIF tussen onder de vorm van een rentesubsidie. - Als je investeert met eigen middelen, zal je zelf contact moeten nemen met de VLIFambtenaar van je streek. Je kunt de namen en adressen van deze ambtenaren vinden op : http ://lv.vlaanderen.be. Alle benodigde documenten zijn eveneens hier te downloaden. - Vanuit de administratie zal er dan een dossier geopend worden en na goedkeuring kun je aan de slag. - Binnen de zes maanden na registratie dien je een aanvraag om tussenkomst 2de luik in en een verklaring op eer. Als je dat niet tijdig doet, vervalt je aanvraag en dien je opnieuw te herbeginnen. - Facturen en betalingsbewijzen dienen ten laatste gedateerd te zijn binnen de 2 jaar na registratie. - Als de administratie de afrekening goedkeurt, zal de steun uitbetaald worden. Dit gebeurt in twee schijven. De eerste schijf volgt normaal enkele weken (maanden) na de definitieve goedkeuring. De tweede schijf wordt uitbetaald 1 jaar na de eerste betaling. - In geval van een lening wordt de toelage verrekend met de rentebedragen door de bank. Indien deze lager zouden uitvallen dan de toegekende subsidie wordt het saldo rechtstreeks uitbetaald aan de bedrijfsleider. 3. Subsidieerbare investeringen - De subsidie kan maximaal 30 % bedragen van de kost van de verbouwing en basisinrichting van de toeristische uitbating. Je kunt alleen steun krijgen voor projecten binnen bestaande gebouwen. Nieuwbouw voor hoevetoerisme is in ieder geval niet toegestaan in een landbouwzone. Vernieuwbouw komt wel in aanmerking voor steun. - Het moet om rendabele investeringen gaan. Dit zal bij de aanvraag onderzocht worden. In dit kader wordt er vanuit de landbouwadministratie vaak een advies van Toerisme Vlaanderen gevraagd dat aantoont dat de uitbating toeristisch en economisch te verantwoorden is. - Het subsidieerbare projectbedrag kan maximaal euro bedragen. Het maximum subsidiebedrag is dan euro. - Er kunnen maximaal 8 eenheden (kamers, appartementen) voor subsidie aangeboden worden. - Je kunt slechts 1 keer subsidie aanvragen voor dezelfde investering. - Voor bedrijven die reeds veel VLIF-steun hebben gekregen omwille van vroegere investeringen (bijvoorbeeld een bedrijfsovername) kan het gebeuren dat zij boven het maximum toegelaten subsidiebedrag komen. In dat geval wordt de steun op het maximaal toegelaten bedrag berekend. 4. Bijkomende opmerkingen - Het is erg belangrijk dat je met al je vergunningen op het bedrijf in orde bent. Als er ergens iets niet in orde zou zijn, zal het VLIF weigeren de investering te aanvaarden. - Begin tijdig met de opmaak van het subsidiedossier. Alle kosten die gemaakt werden voordat het project aanvaard werd, worden niet in aanmerking genomen. - Het subsidiebedrag is verminderd (van 40 naar 30 %) maar het blijft nog altijd de moeite waard om de aanvraag te doen. Vergeet niet dat VLIF-steun belastbaar is. Meestal maakt dat niet veel uit omdat er bij de opstart van een uitbating van hoevetoerisme zodanig veel kosten in vermindering gebracht worden van het bedrijfsinkomen dat de uitbetaalde VLIF-steun geen invloed heeft op het te betalen bedrag aan belastingen. - In geval van fraude of bedrog kan het VLIF het hele reeds uitbetaalde bedrag terugvorderen. 19

20 20

Het Vlaamse Toeristische Logiesdecreet - algemeen

Het Vlaamse Toeristische Logiesdecreet - algemeen Het Vlaamse Toeristische Logiesdecreet - algemeen Met het Toeristische Logiesdecreet streeft de Vlaamse overheid naar kwaliteitsverhoging en kwaliteitsgarantie van het hele toeristische logiesaanbod. Elke

Nadere informatie

Kleinschalig kamperen Karen François Sector- en logiescoördinator

Kleinschalig kamperen Karen François Sector- en logiescoördinator Kleinschalig kamperen Karen François Sector- en logiescoördinator ??? LOGIES DECREET VRAAG & AANBOD TRENDS & INSPIRATIE ??? Zo iets? Zo iets? RUIMTE LANDELIJK GASTVRIJHEID NATUUR GEZELLIG RUST Kleinschalig

Nadere informatie

Het Vlaamse logiesdecreet. Inhoud

Het Vlaamse logiesdecreet. Inhoud toerisme vlaanderen Het Vlaamse logiesdecreet Met het logiesdecreet streeft de Vlaamse overheid naar kwaliteitsverhoging en kwaliteitsgarantie van het hele toeristische logiesaanbod. Elke toerist die in

Nadere informatie

Aanmelding van de uitbating van een toeristisch logies

Aanmelding van de uitbating van een toeristisch logies Aanmelding van de uitbating van een toeristisch logies Toerisme Vlaanderen Afdeling Kwaliteitszorg Grasmarkt 61, 1000 BRUSSEL Tel. 02 504 03 00 Fax 02 504 03 66 website: http://www.toerismevlaanderen.be

Nadere informatie

Te gast in Vlaanderen

Te gast in Vlaanderen Te gast in Vlaanderen Logiesaanbod in Vlaanderen 2008-2012 Te gast in Vlaanderen - Logiesaanbod 2008-2012 COLOFON Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde, Toerisme Vlaanderen, Grasmarkt 61, B 1000 Brussel

Nadere informatie

Te gast in Vlaanderen

Te gast in Vlaanderen Te gast in Vlaanderen Logiesaanbod in Vlaanderen 2009-2013 Te gast in Vlaanderen - Logiesaanbod 2009-2013 COLOFON Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde, Toerisme Vlaanderen, Grasmarkt 61, B 1000 Brussel

Nadere informatie

HET VLAAMSE TOERISTISCHE LOGIESDECREET ALGEMEEN. Het Vlaamse Toeristische Logiesdecreet - algemeen. gastenkamer. hotel. basic. camping.

HET VLAAMSE TOERISTISCHE LOGIESDECREET ALGEMEEN. Het Vlaamse Toeristische Logiesdecreet - algemeen. gastenkamer. hotel. basic. camping. stenkamer camping logies@ hotel nicampin minicamping gastenkamer g basic logies@ vakantielogi tement internationaal Vlaanderen akantielogies g rgund door het Departement internationaal Vlaanderen vlaanderen.be

Nadere informatie

Knelpunten KSLV Evaluatie Vlaams Logiesdecreet 2015

Knelpunten KSLV Evaluatie Vlaams Logiesdecreet 2015 Knelpunten KSLV Evaluatie Vlaams Logiesdecreet 2015 Knelpunten KSLV Evaluatie Vlaams Logiesdecreet 11 maart 2015 Pagina 1 Knelpuntennota KSLV (Kleinschalige Stedelijke Logies Vlaanderen). Inhoudsopgave

Nadere informatie

Toeristische promotie vakantiewoningen: Vlaamse overheid presteert ondermaats

Toeristische promotie vakantiewoningen: Vlaamse overheid presteert ondermaats Toeristische promotie vakantiewoningen: Vlaamse overheid presteert ondermaats 27 juni 2013 2013-0443 Rapport 2013-3 Brussel, 27 juni 2013 De heer Jan Peumans Voorzitter Vlaams Parlement 1011 Brussel VERZOEK

Nadere informatie

Aanvraag van een vergunning voor de uitbating van een toeristisch logies

Aanvraag van een vergunning voor de uitbating van een toeristisch logies Aanvraag van een vergunning voor de uitbating van een toeristisch logies Toerisme Vlaanderen Afdeling Kwaliteitszorg Grasmarkt 61, 1000 BRUSSEL Tel. 02 504 03 00 Fax 02 504 03 66 website: http://www.toerismevlaanderen.be

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 Inhoudsopgave Kerncijfers kusttoerisme... 1 Deel 1: Aanbod Logiescapaciteit in bedden... 9 Hotels... 10 Gastenkamers... 12 Jeugdlogies en vakantiecentra... 13 Kampeerbedrijven

Nadere informatie

Wie is de Vlaamse toerist? Zeeuwse ondernemers in Gent, 21 april 2015

Wie is de Vlaamse toerist? Zeeuwse ondernemers in Gent, 21 april 2015 Wie is de Vlaamse toerist? Zeeuwse ondernemers in Gent, 21 april 2015 Belang van de Belgische markt Reisverkeer vanuit België naar Nederland Vakanties (4n+) (2012): 328.000 Korte vakanties (1-3n) (2012):

Nadere informatie

vzw Logeren in Vlaanderen Diestsevest 40, 3000 Leuven

vzw Logeren in Vlaanderen Diestsevest 40, 3000 Leuven vzw Logeren in Vlaanderen Diestsevest 40, 3000 Leuven www.kleinschaliglogies.be Publicatiedatum 1 augustus 2015 WAT JE VOORAF DIENT TE WETEN... 5 Wat is Logeren in Vlaanderen vzw?... 5 Wat zijn kleinschalige

Nadere informatie

Toerisme in het Meetjesland

Toerisme in het Meetjesland studienamiddag Toerisme, economische troef voor het Meetjesland!? 27 maart 2007 Toerisme in het Meetjesland Voorstelling Situatieanalyse Els De Groote Coördinator research & planning Toerisme Oost-Vlaanderen

Nadere informatie

De recreatieve verblijfstoerist in de Vlaamse regio s. Vincent Nijs @centnijs

De recreatieve verblijfstoerist in de Vlaamse regio s. Vincent Nijs @centnijs De recreatieve verblijfstoerist in de Vlaamse regio s Vincent Nijs @centnijs Agenda De Vlaamse regio s in cijfers Methodologie onderzoek recreatief verblijfstoerisme Resultaten onderzoek Hotelbarometer

Nadere informatie

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Regionale infokantoren algemene resultaten Onderzoek uitgevoerd door Guidea in samenwerking met Toerisme Vlaanderen 1 Doelstellingen en Methodologie 3 1 Achtergrond

Nadere informatie

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013)

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) 1 Inhoudsopgave Gebruikte termen... 4 Methodologie... 6 1. Commerciële logies in Vlaanderen... 8 1.1. Vlaanderen... 8 1.1.1. Evolutie aantal aankomsten en overnachtingen

Nadere informatie

FISCALITEIT VAN DE VLAAMSE PROVINCIES INITIËLE BUDGETTEN 2014

FISCALITEIT VAN DE VLAAMSE PROVINCIES INITIËLE BUDGETTEN 2014 Definitieve versie FISCALITEIT VAN DE VLAAMSE PROVINCIES INITIËLE BUDGETTEN 2014 OPCENTIEMEN OP DE ONROERENDE VOORHEFFING Provincie aantal waarde van 1 opcentiemen opbrengst Antwerpen 290 470.803,00 euro

Nadere informatie

www.economie-werk.brussels

www.economie-werk.brussels www.economie-werk.brussels 1 REGELGEVING BETREFFENDE DE BRUSSELSE TOERISTISCHE LOGIES Geldig sinds 24/04/2016 www.economie-werk.brussels 2 1. Inleiding 2. Algemene voorwaarden en verplichtingen 3. Doelgroepen

Nadere informatie

Herdenkingstoerisme Westhoek 2014

Herdenkingstoerisme Westhoek 2014 Visitor Management Herdenkingstoerisme Westhoek 2014 Persconferentie 8 april 2015 Opvolging bezoekerscijfers WOI-sites Westhoek BC Westfront 7 MUSEA: via ticketing 4 BEGRAAFPLAATSEN: via tellers Forse

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

DE HORECA. José Pattyn, Erkend boekhouder - fiscalist Ondervoorzitter BIBF

DE HORECA. José Pattyn, Erkend boekhouder - fiscalist Ondervoorzitter BIBF José Pattyn, Erkend boekhouder - fiscalist Ondervoorzitter BIBF Inkomstenbelasting Belasting op de toegevoegde waarde Dienst Levering en Verbruik ter plaatse 1. Dienst: Elke handeling die geen levering

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KiTS KUST 2007-2012

TRENDRAPPORT KiTS KUST 2007-2012 TRENDRAPPORT KiTS KUST 2007-2012 Inhoudsopgave Deel 1: Toeristisch aanbod De gegevens over het logiesaanbod in dit rapport (2007-2012) houden reeds rekening met het nieuwe toeristische logiesdecreet van

Nadere informatie

Logeren in Vlaanderen

Logeren in Vlaanderen Logeren in Vlaanderen WIE IS LOGEREN IN VLAANDEREN VZW? Logeren in Vlaanderen vzw is een samenwerking tussen de 5 Vlaamse Provincies en de private logiessector (Vlaamse Federatie voor Hoeve- en Plattelandstoerisme

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Chambres d hôtes in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. Chambres d hôtes in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel Chambres d hôtes in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 In dit profiel: Frankrijk en Engeland- - - - - - 2 Ontwikkeling en kenmerken - 3 Ligging en doelgroepen - -

Nadere informatie

Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust

Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust SusTRIP Sustainable Tourism Research and Intelligence Partnership Juli 2012 Contact Details Darline Vandaele Department for Knowledge Management Westtoer

Nadere informatie

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid vergadering C54 LAN3 zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid van 6 november 2013 2 Commissievergadering nr. C54 LAN3 (2013-2014) 6

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

Starten als zelfstandige in 10 stappen

Starten als zelfstandige in 10 stappen Starten als zelfstandige in 10 stappen Hoe begin ik eraan? Wil je een eigen zaak starten, maar zit je met de handen in het haar omdat je niet weet waar eerst beginnen? De volgende 10 stappen leiden je

Nadere informatie

houdende het toeristische logies

houdende het toeristische logies ingediend op 499 (2015-2016) Nr. 2 27 oktober 2015 (2015-2016) Amendementen op het voorstel van decreet van Cathy Coudyser, Karin Brouwers, Marnic De Meulemeester, Jan Van Esbroeck, Johan Verstreken en

Nadere informatie

Vlaamse regering. Besluit dd. 28 mei 2004 betreffende de erkenning en de financiële ondersteuning van verblijven in het kader van Toerisme voor Allen.

Vlaamse regering. Besluit dd. 28 mei 2004 betreffende de erkenning en de financiële ondersteuning van verblijven in het kader van Toerisme voor Allen. Vlaamse regering Besluit dd. 28 mei 2004 betreffende de erkenning en de financiële ondersteuning van verblijven in het kader van Toerisme voor Allen. DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het decreet van 18 juli

Nadere informatie

Het Vlaamse Toeristische Logiesdecreet - cat. gastenkamers

Het Vlaamse Toeristische Logiesdecreet - cat. gastenkamers Het Vlaamse Toeristische Logiesdecreet - cat. gastenkamers Met het Toeristische Logiesdecreet streeft de Vlaamse overheid naar kwaliteitsverhoging en kwaliteitsgarantie van het hele toeristische logiesaanbod.

Nadere informatie

Investeringssubsidies aan vergunde toeristische logiezen

Investeringssubsidies aan vergunde toeristische logiezen Investeringssubsidies aan vergunde toeristische logiezen Een subsidiedossier indienen? Deze handleiding wijst u de weg! Handleiding 2014-2015 Investeringssubsidies aan vergunde toeristische logiezen 1

Nadere informatie

ONGESCHIKTHEID ONBEWOONBAARHEID

ONGESCHIKTHEID ONBEWOONBAARHEID ONGESCHIKTHEID ONBEWOONBAARHEID V.U.: Agentschap Wonen-Vlaanderen, Koning Albert II-laan 20 bus 7, 1000 Brussel Vormgeving: Lien Van Cromphaut D/2009/3241/318 4 Inhoud Wat is een woning? 6 Wanneer is een

Nadere informatie

Sectoranalyse Horeca 2012

Sectoranalyse Horeca 2012 HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Sectoranalyse Horeca 2012 Ondernemingen Faillissementen Oprichtingen en schrappingen 2013 Guidea - Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca vzw Deze informatie

Nadere informatie

TRENDRAPPORT TOERISME EN RECREATIE De Leiestreek- EDITIE 2007-2012 Inclusief cijfers over het logies op gemeenteniveau

TRENDRAPPORT TOERISME EN RECREATIE De Leiestreek- EDITIE 2007-2012 Inclusief cijfers over het logies op gemeenteniveau TRENDRAPPORT TOERISME EN RECREATIE De Leiestreek- EDITIE 2007-2012 Inclusief cijfers over het logies op gemeenteniveau INHOUD DEEL 1 TOERISTISCH AANBOD 11 DEEL 2 TOERISTISCHE VRAAG 33 VERBLIJFSTOERISME:

Nadere informatie

HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm. Online boekingen in de hotelsector

HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm. Online boekingen in de hotelsector HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Online boekingen in de hotelsector 2008 Guidea - Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca vzw Deze informatie werd met de grootste zorg samengesteld. Guidea,

Nadere informatie

Aanvraagformulier projectsubsidie integratie

Aanvraagformulier projectsubsidie integratie Aanvraagformulier projectsubsidie integratie In te vullen door de aanvragers 1. Vul hieronder enkele gegevens van je organisatie in: IBAN: B E - - 2. Vul hieronder enkele gegevens van de verantwoordelijke

Nadere informatie

Regelgeving voor de toeristische logies in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Regelgeving voor de toeristische logies in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Regelgeving voor de toeristische logies in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Van kracht sinds 24/04/2016 1. Inleiding Sinds 24/04/2016 is de toeristische logiesactiviteit gereglementeerd. Alle toeristische

Nadere informatie

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

Toerisme in cijfers 2011

Toerisme in cijfers 2011 Toerisme in cijfers 2011 de Belgische markt in Vlaanderen Juli 2012 toerisme vlaanderen INHOUDSTAFEL A. DE BELGISCHE MARKT IN VLAANDEREN 5 1. Kerncijfers 5 2. Verdeling binnen Vlaanderen 5 3. Evoluties

Nadere informatie

In 9 stappen ondernemer. Tips & tricks bij het starten van je eigen onderneming

In 9 stappen ondernemer. Tips & tricks bij het starten van je eigen onderneming In 9 stappen ondernemer Tips & tricks bij het starten van je eigen onderneming Inhoudsopgave Stap 1: ben ik wel ondernemer? Stap 2: wat wordt mijn product of dienst? Stap 3: wie zijn mijn klanten en waar

Nadere informatie

LANDBOUW. De provincieraad van Antwerpen, BESLUIT:

LANDBOUW. De provincieraad van Antwerpen, BESLUIT: 83 LANDBOUW Provincieraadsbesluit van 25 september 2014 in verband met de goedkeuring van het reglement voor de subsidiëring van initiatieven voor duurzame en verbrede landbouw Gelet op het provinciedecreet;

Nadere informatie

Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkos- ten in het kader van het kunstendecreet

Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkos- ten in het kader van het kunstendecreet Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- in de transportkos- en ten in het kader van het kunstendecreet Algemene Doel De tegemoetkoming in de reis-, verblijf- en transportkosten is één van de

Nadere informatie

Het Vlaamse logiesdecreet voor de categorie gastenkamers

Het Vlaamse logiesdecreet voor de categorie gastenkamers Het Vlaamse logiesdecreet voor de categorie gastenkamers Met het logiesdecreet streeft de Vlaamse overheid naar kwaliteitsverhoging en kwaliteitsgarantie van het hele toeristische logiesaanbod. Elke toerist

Nadere informatie

MOGELIJKE NIEUWE FUNCTIES VOOR BOERDERIJEN IN AGRARISCH GEBIED

MOGELIJKE NIEUWE FUNCTIES VOOR BOERDERIJEN IN AGRARISCH GEBIED stad brugge dienst ruimtelijke ordening MOGELIJKE NIEUWE FUNCTIES VOOR BOERDERIJEN IN AGRARISCH GEBIED Voorwoord door schepen van ruimtelijke ordening en huisvesting Mercedes Van Volcem Steeds meer boerderijen

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

Toerisme in cijfers 2012

Toerisme in cijfers 2012 Toerisme in cijfers 2012 de Belgische markt in Vlaanderen Juli 2013 toerisme vlaanderen INHOUDSTAFEL A. DE BELGISCHE MARKT IN VLAANDEREN 5 1. Kerncijfers 5 2. Verdeling binnen Vlaanderen 5 3. Evoluties

Nadere informatie

Sectoranalyse Horeca 2014

Sectoranalyse Horeca 2014 HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Sectoranalyse Horeca 2014 Ondernemingen Faillissementen Oprichtingen en schrappingen Omzet en investeringen 2014 Guidea - Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca

Nadere informatie

Het VlaamseToeristische Logiesdecreet. en uitvoeringsbesluiten

Het VlaamseToeristische Logiesdecreet. en uitvoeringsbesluiten Het VlaamseToeristische Logiesdecreet en uitvoeringsbesluiten Colofon Deze brochure is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. De verantwoordelijke uitgever stelt zich echter niet aansprakelijk

Nadere informatie

Toerisme in Kerncijfers editie 2013

Toerisme in Kerncijfers editie 2013 Toerisme in Kerncijfers editie 2013 Toerisme in kerncijfers is het kleine broertje van onze jaarlijkse publicatie Toerisme in cijfers. In één oogopslag willen we hierin de belangrijkste trends en bevindingen

Nadere informatie

toelichting EOS-project & onderzoeksresultaten

toelichting EOS-project & onderzoeksresultaten toelichting EOS-project & onderzoeksresultaten dhr. Arne Oosthuyse projectcoördinator Voka - Kamer van Koophandel O-Vl. VON-sessie: Allochtoon ondernemerschap in Vlaanderen Donderdag 9 juni 2011 Huis van

Nadere informatie

Algemene informatie. tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkosten. Kunstendecreet. over de. in de. en in het kader van het.

Algemene informatie. tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkosten. Kunstendecreet. over de. in de. en in het kader van het. Algemene informatie over de tegemoetkoming reis-, verblijf- in de transportkosten en in het kader van het Kunstendecreet Algemene Wat is het doel van de tegemoetkoming? De tegemoetkoming in de reis-, verblijf-

Nadere informatie

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde.

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde. Limburgse kinderopvang misdeeld door huidige Vlaamse Regering. Uit het antwoord vanwege Vlaams minister van Welzijn Heeren op een parlementaire vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Els Robeyns blijkt

Nadere informatie

verklaring van aansluiting van de meewerkende echtgenote/echtgenoot (koninklijk besluit nr. 38, art. 7 bis)

verklaring van aansluiting van de meewerkende echtgenote/echtgenoot (koninklijk besluit nr. 38, art. 7 bis) Nr. tussenpersoon: Naam en voornaam:... Tel.: gsm: e-mail:... Ondernemingsloket FORMALIS:... Agentschap van Groep S te:... Andere:... verklaring van aansluiting van de meewerkende echtgenote/echtgenoot

Nadere informatie

2. Stelt de minister een verschuiving vast van de nationaliteit van de bezoekers? Welke conclusies trekt de ministers uit deze cijfers?

2. Stelt de minister een verschuiving vast van de nationaliteit van de bezoekers? Welke conclusies trekt de ministers uit deze cijfers? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN GEERT BOURGEOIS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BINNENLANDS BESTUUR, INBURGERING, TOERISME EN VLAAMSE RAND Vraag

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KiTS KUST 2006-2011

TRENDRAPPORT KiTS KUST 2006-2011 TRENDRAPPORT KiTS KUST 2006-2011 Inhoudsopgave Kerncijfers uit het trendrapport... 5 Deel 1: Toeristisch aanbod De gegevens over het logiesaanbod in dit rapport (2006-2011) houden reeds rekening met het

Nadere informatie

Reglement eenmalige subsidiëring investering in nieuwbouw en aankoop sportaccommodaties

Reglement eenmalige subsidiëring investering in nieuwbouw en aankoop sportaccommodaties Reglement eenmalige subsidiëring investering in nieuwbouw en aankoop sportaccommodaties DE RAAD Gelet op de artikels 42 en 43 van het gemeentedecreet m.b.t. de bevoegdheden van de gemeenteraad; Gelet op

Nadere informatie

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag?

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over vakantiegedrag van mensen. Het maakt je duidelijk waarom mensen met vakantie gaan en hoe de keuze voor een vakantie tot stand komt. Wat wordt er van jou

Nadere informatie

U neemt een vergunde mestopslag in gebruik die hoort bij een bestaande (leegstaande) exploitatie.

U neemt een vergunde mestopslag in gebruik die hoort bij een bestaande (leegstaande) exploitatie. FAQ s opslag van vaste dierlijke op landbouwgrond 1. Wat is vaste dierlijke mest? Onder vaste dierlijke mest wordt verstaan: champost stalmest vaste fractie na het scheiden van dierlijke mest dierlijke

Nadere informatie

N. 2003 3634 [C -2003/200873]

N. 2003 3634 [C -2003/200873] BELGISCH STAATSBLAD - 19 september 2003 MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP N. 2003 3634 [C -2003/200873] 18 JULI 2003 - Decreet betreffende de verblijven en verenigingen die een werking uitoefenen in

Nadere informatie

VERBREDING IN LAND- EN TUINBOUW

VERBREDING IN LAND- EN TUINBOUW AMS FOCUS 2012 VERBREDING IN LAND- EN TUINBOUW STAND VAN ZAKEN IN 2011 Vlaamse overheid Departement Landbouw en Visserij 1.Blik op verbreding in de landbouw 2.Sociale en toeristische activiteiten 3. Milieu,

Nadere informatie

B.A.A.S. Begeleiding en Advies Aan Sportclubs Trajectbegeleiding op maat

B.A.A.S. Begeleiding en Advies Aan Sportclubs Trajectbegeleiding op maat B.A.A.S. Begeleiding en Advies Aan Sportclubs Trajectbegeleiding op maat Reglement 2015 Inleiding Eind 2014 telt Recreas vzw 141 aangesloten sportclubs die een erg heterogene waaier van sporttakken aanbieden

Nadere informatie

vragen naar / e-mail telefoonnummer datum Rita Nowé 02 553 00 80 17 december 2013 Rita.nowe@iv.vlaanderen.be

vragen naar / e-mail telefoonnummer datum Rita Nowé 02 553 00 80 17 december 2013 Rita.nowe@iv.vlaanderen.be aa Departement internationaal Vlaanderen De heer Geert Bourgeois Viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Inburgering, Toerisme en Vlaamse

Nadere informatie

65 vakantiewoningen hofstede riethnisse - renesse Investeren in vakantie...

65 vakantiewoningen hofstede riethnisse - renesse Investeren in vakantie... 65 vakantiewoningen hofstede riethnisse - renesse Investeren in vakantie... Welkom... De interesse voor investeren in steen wint nog steeds aan populariteit, ook al is geld verdienen in vastgoed van alle

Nadere informatie

Aanvraag van een planologisch attest

Aanvraag van een planologisch attest Bijlage I Model I Aanvraag van een planologisch attest AFDELINGSCODE- (Vul hier het adres in van de gedelegeerd planologisch ambtenaar) In te vullen door de behandelende afdeling ontvangstdatum Bezorg

Nadere informatie

Rapport De vakantieganger in plattelandslogies in Vlaanderen 2010

Rapport De vakantieganger in plattelandslogies in Vlaanderen 2010 Rapport De vakantieganger in plattelandslogies in Vlaanderen 2010 Maart 2011 Inhoudstafel Inhoudstafel... 3 Inleiding... 5 1. Globale context van het onderzoek... 6 1.1. Evolutie van het aanbod in plattelandslogies...

Nadere informatie

1.2 Welke projecten komen in aanmerking? Beoordelingscriteria:

1.2 Welke projecten komen in aanmerking? Beoordelingscriteria: Subsidiereglement 2017 APB Toerisme Provincie Antwerpen 1. Beleid 1.1 Beleidslijnen 2017 APB Toerisme Provincie Antwerpen en de regiowerking Kempen bieden graag ondersteuning bij het uitwerken en ontwikkelen

Nadere informatie

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten 1 Inleiding Word een 5 sterren FairTradeGemeente Een gemeente die de titel FairTradeGemeente behaald heeft, komt in

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel 1 & 2 sterrenhotels in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 26 In dit profiel: Aanbod - - - - - - - - - - - - - - - -2 Ontwikkeling - - - - - - - - - - - - 3 Branche onder

Nadere informatie

Aanvraagformulier tot stedelijke ondersteuning voor culturele initiatieven en activiteiten

Aanvraagformulier tot stedelijke ondersteuning voor culturele initiatieven en activiteiten Cel cultuurcoördinatie Dries Peeters Cultuurbeleidscoördinator Elisabethlaan 103 3200 Aarschot 016 63 02 80 dries.peeters@aarschot.be DP/CBC Voorbehouden aan de administratie 76230/332-02 Schepencollegebeslissing

Nadere informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

1819 B EL ONS. Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! ALLE INFO OM TE ONDERNEMEN IN BRUSSEL

1819 B EL ONS. Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! ALLE INFO OM TE ONDERNEMEN IN BRUSSEL Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! U hebt beslist een onderneming op te starten. Gefeliciteerd! Voor u ligt een gids in de vorm van een interactieve «checklist». Hierin worden een reeks

Nadere informatie

Arbeidsmarktbarometer 2011 Basisonderwijs en Secundair onderwijs

Arbeidsmarktbarometer 2011 Basisonderwijs en Secundair onderwijs Arbeidsmarktbarometer 2011 Basisonderwijs en Secundair onderwijs Vlaams ministerie van Onderwijs & Vorming Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi) Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel http://www.ond.vlaanderen.be/wegwijs/agodi

Nadere informatie

Kustforum. Onze kust : een petanque kust?

Kustforum. Onze kust : een petanque kust? Onze kust : een petanque kust? - BELANG VAN KUSTTOERISME - IS DE KUST EEN BESTEMMING VOOR OUDEREN? - KUST: MINDER GOED IMAGO BIJ JONGEREN - ACTIES VOOR HIP EN JONG IMAGO BELANG VAN KUSTTOERISME 2008 5,1

Nadere informatie

Subsidiereglement aanleg kunstgrasvoetbalveld goedgekeurd door de gemeenteraad op 22 februari 2016

Subsidiereglement aanleg kunstgrasvoetbalveld goedgekeurd door de gemeenteraad op 22 februari 2016 Subsidiereglement aanleg kunstgrasvoetbalveld goedgekeurd door de gemeenteraad op 22 februari 2016 Dit subsidiereglement wil de voetbalclubs van Westerlo ondersteunen bij de aanleg van een kunstgrasvoetbalveld

Nadere informatie

B&W-Aanbiedingsformulier

B&W-Aanbiedingsformulier B&W.nr. 11.0418, d.d. 19 april 2011 B&W-Aanbiedingsformulier Onderwerp Bed & Breakfast Beleid Behoudens advies van de commissie BESLUITEN 1. de beleidsnotitie Bed & Breakfast Beleid gemeente Leiden vast

Nadere informatie

Droom je van een eigen zaak? Starten in de horeca met een streepje voor

Droom je van een eigen zaak? Starten in de horeca met een streepje voor Droom je van een eigen zaak? Starten in de horeca met een streepje voor Inhoud Wie zijn wij? Wat doen wij? Opstartformaliteiten Opstartmogelijkheden Financieringsmogelijkheden Do s en don ts Conclusie

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Verantwoordelijke uitgever: Erik Van Tricht, Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, Bergstraat, 30-34 - 1000 Brussel Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen VASTGOEDACTIVITEIT

Nadere informatie

GEMEENTE ZEMST Provincie Vlaams-Brabant

GEMEENTE ZEMST Provincie Vlaams-Brabant GEMEENTE ZEMST Provincie Vlaams-Brabant Dienst Ontwikkelingssamenwerking (015)61 88 99 Fax (015)62 71 77 e-mail: ontwikkelingssamenwerking@zemst.be Openingsuren: ma-do-vrij: 9u-12u di: 9u-12u & 16u-19u

Nadere informatie

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands- en handelsverenigingen ter ondersteuning van de detailhandel

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands- en handelsverenigingen ter ondersteuning van de detailhandel directie Economie, Landbouw & Platteland, Europese en Internationale samenwerking dienst Economie, Europese & Internationale samenwerking Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands-

Nadere informatie

Aanvraag van een premie voor de renovatie van een woning

Aanvraag van een premie voor de renovatie van een woning Aanvraag van een premie voor de renovatie van een woning RENO AANVRAAG-01-151127 /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Aanvraag van een planologisch attest

Aanvraag van een planologisch attest Bijlage I Model I Aanvraag van een planologisch attest AFDELINGSCODE- (Vul hier het adres in van de gedelegeerd planologisch ambtenaar) In te vullen door de behandelende afdeling ontvangstdatum Bezorg

Nadere informatie

PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT

PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT Artikel 1. Binnen de perken van de daartoe op de begroting van

Nadere informatie

HET LOGIESDECREET. Informatie voor Syndici

HET LOGIESDECREET. Informatie voor Syndici CONFEDERATIE VAN IMMOBILIENBEROEPEN VLAANDEREN Kortrijksesteenweg 1005, 9000 Gent www.cib.be Lid van CEPI (European Council of Real Estate Professions) Lid van FIABCI (The International Real Estate Federation)

Nadere informatie

Huisvesting seizoensarbeiders verleden en toekomst. 16 oktober 2012 Luc Vanoirbeek Adviseur tuinbouw studiedienst

Huisvesting seizoensarbeiders verleden en toekomst. 16 oktober 2012 Luc Vanoirbeek Adviseur tuinbouw studiedienst Huisvesting seizoensarbeiders verleden en toekomst 16 oktober 2012 Luc Vanoirbeek Adviseur tuinbouw studiedienst Ontstaan van dit thema Sinds 2003 werkt men in de tuinbouwsector met seizoensarbeiders uit

Nadere informatie

SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij

SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij ADVIES naschoolse opleidingsinitiatieven in de landbouwsector SALV, 18 januari 2013(nr.2013-01) Contactpersoon SALV: Dirk Van Guyze SALV-advies naschoolse

Nadere informatie

Zitting van de gemeenteraad

Zitting van de gemeenteraad 1 zvvegeni Zitting van de gemeenteraad ZITTING VAN 23 NOVEMBER 2009 Agendapunt: Onderwerp: Aanpassing van het subsidiereglement inzake de gemeentelijke renovatieprem ie De Raad, Overwegende dat een actief

Nadere informatie

Reglement subsidiëring van jeugdwerkinitiatieven in het kader van het jeugdwerkbeleid goedgekeurd op de gemeenteraad van 30 december 2013

Reglement subsidiëring van jeugdwerkinitiatieven in het kader van het jeugdwerkbeleid goedgekeurd op de gemeenteraad van 30 december 2013 Reglement subsidiëring van jeugdwerkinitiatieven in het kader van het jeugdwerkbeleid goedgekeurd op de gemeenteraad van 30 december 2013 Artikel 1 Met ingang van 1 januari 2014 kunnen alle jeugdwerkinitiatieven

Nadere informatie

SUBSIDIEREGLEMENT STUDENTENSTEUN

SUBSIDIEREGLEMENT STUDENTENSTEUN SUBSIDIEREGLEMENT STUDENTENSTEUN Naam organisatie: Land: Naam verantwoordelijke: Adres: Postcode + gemeente: Telefoon: Fax: E mail: Website: Rekeningnummer (Europees) + bank: Datum aanvraag: Handtekening

Nadere informatie

Als je wel wat Marketing Hulp Kunt gebruiken...

Als je wel wat Marketing Hulp Kunt gebruiken... Als je wel wat Marketing Hulp Kunt gebruiken... Startbijeenkomst Kennisverbreding Toeristisch Westerveld 26 januari 2016 Voorstellen Paul Wijers Docent hbo-opleiding Toerisme en Hotel 11 jaar recreatiebedrijf

Nadere informatie

Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP)

Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP) Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP) Dossier steunpunt handicap & arbeid: Aanvraag Vlaamse OndersteuningsPremie (VOP) INHOUD 1 VOP in het kort 2 De aanvraagprocedure 3 Verlenging/verhoging

Nadere informatie

Notaris Ines van Opstal

Notaris Ines van Opstal SW/BUR/SV Alle briefwisseling te richten aan Stad Antwerpen - / Stedenbouwkundige vergunningen, Jan Van Rijswijcklaan 162, 2020 Antwerpen Notaris Ines van Opstal Louisalei 60 2660 HOBOKEN uw bericht van

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 25 april 2013 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Bruno Peeters Telefoon: 03 240 52 60 Agenda nr. 7/1 Toerisme. Strategisch Plan Toerisme Antwerpse

Nadere informatie

OPLEIDINGSAANBOD. Starterscursussen. (Behaal het statuut land- of tuinbouwer, vroegere B-cursus)

OPLEIDINGSAANBOD. Starterscursussen. (Behaal het statuut land- of tuinbouwer, vroegere B-cursus) OPLEIDINGSAANBOD Starterscursussen (Behaal het statuut land- of tuinbouwer, vroegere B-cursus) De starterscursussen verlopen i.s.m. en Starterscursus Denk je eraan om een land- of tuinbouwbedrijf op te

Nadere informatie