Online ADR in Europa en België: a new frontier

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Online ADR in Europa en België: a new frontier"

Transcriptie

1 Stefaan Voet Europees tweesporenbeleid Sinds haar ontstaan heeft de Europese Unie consumentenbescherming hoog in het vaandel. 1 Ondertussen is een omvangrijk corpus aan Europese consumentenrechten, met doorwerking in de nationale rechtsordes van de verschillende lidstaten, gecreëerd. 2 Consumenten dergelijke subjectieve rechten toekennen is één zaak, de mogelijkheid om die effectief af te dwingen is nog iets anders. 3 Omdat consumentengeschillen meestal betrekking hebben op kleine bedragen soms wordt gesproken van strooischade 4 is een individueel beroep op de overheidsrechter in de meeste gevallen geen optie omwille van de negatieve kosten-batenanalyse. De Europese wetgever is zich daarvan bewust en heeft recent gekozen voor een tweesporenbeleid inzake de afwikkeling van dergelijke geschillen. 5 Aan de ene kant ziet de Europese Commissie (eindelijk) heil in de collectieve afwikkeling van consumenten-massaschade. In juni 2013 maakte zij een aanbeveling bekend waarin zij de lidstaten aanspoort om te voorzien in mechanismen 1 Art. 169 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en art. 38 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. 2 Voor een actueel overzicht zie (consultatie 5 september 2013). 3 Zie o.a. W.H. van Boom & M. Loos (eds.), Collective Enforcement of Consumer Law. Securing Compliance in Europe through Private Group Action and Public Authority Intervention, Groningen: Europa Law Publishing 2007, 258 p. 4 I.N. Tzankova, Strooischade: een verkennend onderzoek naar een nieuw rechtsfenomeen, Den Haag: Sdu Uitgevers 2005, 165 p. 5 In november 2008 publiceerde de Europese Commissie een Groenboek over collectief verhaal voor consumenten (COM(2008)794 def.). Na een publieke consultatieronde werden de in dit Groenboek uitgezette opties bijgesteld: In the light of the consultation to the Green Paper three main elements seem able to address various aspects of the problem: collective ADR combined with a judicial collective redress scheme as a stick and a strengthening of consumer protection authorities. Among the non-legislative instruments, the internal complaint-handling scheme and a standard model for collective ADR seem to be best placed (http://ec.europa.eu/consumers/ redress_cons/docs/consultation_paper2009.pdf (consultatie 5 september 2013)). Een versterking (c.q. uitbreiding) van de rol van toezichthouders lijkt echter naar de achtergrond te zijn verdwenen. 26 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

2 inzake collectief verhaal. 6 Deze niet-bindende aanbeveling is niet beperkt tot consumentenbescherming. De Commissie wil dat de lidstaten voorzien in dergelijke mechanismen in alle domeinen waar de EU rechten toekent aan burgers en ondernemingen. 7 Het is niet de bedoeling om deze te harmoniseren, maar enkel om een aantal gemeenschappelijke en niet bindende gerechtelijke en buitengerechtelijke beginselen op te lijsten waar lidstaten rekening mee moeten houden bij de uitwerking ervan. 8 Op die manier wil de Commissie de toegang tot de rechter voor slachtoffers van massaschade, die de stopzetting van onwettige praktijken of schadeloosstelling nastreven, vergemakkelijken. Tegelijkertijd wil zij in voldoende procedurele waarborgen voorzien om misbruiken van collectieve verhaalmechanismen te vermijden. Aan de andere kant wil de Europese wetgever de buitengerechtelijke en online afwikkeling van consumentengeschillen verbeteren. 9 In 2013 namen het Europees Parlement en de Raad zowel een richtlijn ADR consumenten als een verorde 6 Commission Recommendation of XXX on common principles for injunctive and compensatory collective redress mechanisms in the Member States concerning violations of rights granted under Union Law, C(2013) 3539/3. Terzelfdertijd maakte de Commissie ook een voorstel van richtlijn inzake schadeclaims in mededingingszaken bekend (Proposal for a Directive on certain rules governing actions for damages under national law for infringements of the competition law provisions of the Member States and of the European Union, COM(2013)404 final). Voor een bespreking zie S. Voet, Europa zet class actions definitief op de agenda, RW , p en S. Voet, European Collective Redress Developments (31 augustus 2013), sol3/papers.cfm?abstract_id= (consultatie 9 september 2013). 7 Naast consumentenbescherming gaat het om mededinging, milieubescherming, bescherming van persoonlijke data, financiële diensten en investeringsbescherming. 8 Bijvoorbeeld wie als groepsvertegenwoordiger kan optreden (art. 4), hoe dergelijke procedures moeten worden gefinancierd (art ), de keuze voor een opt-in principe (art. 21) en het verbod van contingency fees en punitive damages (art ). Zie over al deze onderwerpen ook S. Voet, Een Belgische vertegenwoordigende collectieve rechtsvordering, Antwerpen: Intersentia 2012, 438 p. 9 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité van de Regio s. Akte voor de interne markt: Twaalf hefbomen voor het stimuleren van de groei en het versterken van het vertrouwen Samen werk maken van een nieuwe groei, COM(2011) 206 def., nr Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 27

3 Stefaan Voet ning ODR consumenten aan. 10 De focus in deze bijdrage ligt op de ODR-verordening. Een bespreking van de ADR-richtlijn is echter essentieel, omdat beide instrumenten onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. 11 De ODR-verordening voorziet in de oprichting van een ODR-platform dat consumenten en ondernemers één enkel toegangspunt biedt voor de buitengerechtelijke beslechting van online geschillen door middel van entiteiten die bij het platform zijn aangesloten en ADR door middel van kwaliteitsvolle procedures aanbieden. Het is de ADR-richtlijn die ervoor zorgt dat deze ADR-entiteiten aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen. Wat het Europees ODR-platform betreft, wordt in deze bijdrage een vergelijking gemaakt met het Belgisch ODR-platform Belmed. Tot slot wordt, in het kader van een geïntegreerde aanpak van consumenten-massaschade, een pleidooi gehouden voor uitwisseling van data tussen ODR-platformen en nationale toezichthouders. ODR ODR of online dispute resolution kan worden omschreven als een vorm van buitengerechtelijke geschillenafwikkeling, waarbij met behulp van informatie- en communicatietechnologie grote hoeveelheden data worden verwerkt, opgeslagen, georganiseerd en gecommuniceerd door middel van het internet. 12 ODR is uit zijn aard verbonden met ADR of alternative dispute resolution, waaronder buitengerechtelijke methodes van geschillenbeslechting, zoals arbitrage, bemiddeling en verzoening, vallen. ODR faciliteert niet alleen de toegang tot en het gebruik van 10 Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad, nr. 2013/11 van 21 mei 2013 betreffende alternatieve beslechting van consumentengeschillen en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2006/2004 en Richtlijn 2009/22/EG, PbEU L 18 juni 2013, afl. 165, 63 (hierna ADR-richtlijn) en Verordening van het Europees Parlement en de Raad, nr. 524/2013 van 21 mei 2013 betreffende online beslechting van consumentengeschillen en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2006/2004 en Richtlijn 2009/22/EG, PbEU L 18 juni 2013, afl. 165, 1 (hierna ODR-verordening). Voor een bespreking van de (voorstellen van) richtlijn en verordening zie o.a. J. Billiet & D. Nigmatullina, Recent developments in European mediation and ADR, in: Association for International Arbitration (ed.), European Mediation Training for Practitioners of Justice. A Guide to European Mediation, Antwerpen: Maklu 2012, p ; H. De Coninck, Europese voorstellen voor een alternatieve en een online geschillenregeling, DCCR 2012, p ; E. Hondius, Geschillenbeslechting voor consumenten wordt Europees, NtEr 2012, p ; J. Hörnle, Encouraging online alternative dispute resolution (ADR) in the EU and beyond, European Law Review 2013, p ; A.H. Santing-Wubs, Twee Europese voorstellen voor de alternatieve beslechting van consumentengeschillen: een ADR-richtlijn en een ODR-verordening, TCR 2012, p en O. Sleeking, Online beslechting van consumentengeschillen, Waar&Wet april 2012, p Zie overweging (12) van de preambule bij de ADR-richtlijn en overweging (16) van de preambule bij de ODR-verordening. 12 J. Hörnle, Cross-border Internet Dispute Resolution, Cambridge: Cambridge University Press 2009, p. 75. Een van de grondleggers van ODR is Ethan Katsh, thans directeur van het National Center for Technology and Dispute Resolution (zie Voor een uitvoerig literatuuroverzicht over ODR, zie (consultatie 5 september 2013). Zie ook M. Gramatikov (ed.), Costs and Quality of Online Dispute Resolution. A Handbook for Measuring the Costs and Quality of ADR, Antwerpen: Maklu 2012, 194 p. 28 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

4 die methodes, 13 maar voorziet ook in eigen vormen van online geschillenbeslechting, zoals online mock juries (waar een online ejury een oordeel velt over een geschil 14 ). 15 Naast een Europese en nationale opmars, zoals hierna besproken, wordt ook op mondiaal niveau aandacht besteed aan ODR. Verwezen kan worden naar het werk van UNCITRAL, 16 waar Working Group III zich sinds 2010 intensief bezighoudt met ODR. 17 De opzet is om een internationaal normatief kader te scheppen voor ODR inzake alle vormen van grensoverschrijdende handelstransacties op het internet met een lage waarde. 18 Het toepassingsgebied is dus ruimer dan de Europese ODR-verordening, die uitsluitend betrekking heeft op consumentenbescherming. Het UNCITRAL-project verloopt gefaseerd. Op vandaag houdt de werkgroep zich bezig met het opstellen van ODR-procedureregels (modelregels) die ODR-providers en partijen op vrijwillige en contractuele basis zullen kunnen gebruiken. 19 In een later stadium zullen richtlijnen en minimumvoorwaarden voor ODR-providers, juridische basisprincipes om geschillen online op te lossen 20 en regels inzake de grensoverschrijdende tenuitvoerlegging van ODR-uitspraken worden uitgewerkt. ADR-richtlijn Alle Europese lidstaten beschikken over ADR-instanties waar consumenten terecht kunnen met klachten. Het ADR-landschap verschilt echter drastisch van lidstaat tot lidstaat. 21 Daar waar bepaalde lidstaten over een goed uitgewerkt en functionerend ADR-systeem beschikken, zoals de geschillencommissies van de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken in Nederland, 22 is dit in 13 Zgn. e-negotiation, e-mediation en e-arbitration (J. César Betancourt & E. Zlatanska, Online Dispute Resolution (ODR): what is it, and is it the way forward?, Arbitration 2013, p ). 14 Zie bijvoorbeeld 15 P. Cortes, Online Dispute Resolution for Consumers in the European Union, Abingdon: Routledge 2011, p United Nations Commission on International Trade Law. 17 (consultatie 5 september 2013). Voor een bespreking zie o.a. J. Hörnle, Encouraging online alternative dispute resolution (ADR) in the EU and beyond, European Law Review 2013, p en V. Rogers, Managing Disputes in the Online Global Marketplace, Dispute Resolution Magazine 2013, vol. 19, nr The UNCITRAL online dispute resolution rules are intended for use in the context of cross-border low-value, high-volume transactions conducted by means of electronic communication (art. 1 van de draft preambule). 19 Voor de laatste versie (maart 2013) zie V13/816/52/PDF/V pdf?OpenElement (consultatie 6 september 2013). 20 Waaruit afgeleid kan worden dat men de nationale regels inzake consumentenbescherming eigenlijk wil vervangen door nieuwe transnationale regels. Ook op dat vlak gaat het UNCITRALproject veel verder dan de ODR-verordening. 21 Voor een overzicht zie C. Hodges, I. Benöhr & N. Creutzfeldt-Banda, Consumer ADR in Europe, Oxford: Hart Publishing 2012, 482 p. 22 Ibid., Zie Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 29

5 Stefaan Voet andere lidstaten minder het geval, zoals in Duitsland waar consumenten immers snel en tegen een redelijk lage kostprijs een beroep op de overheidsrechter kunnen doen. 23 Wat het toepassingsgebied betreft, zijn er twee knelpunten. Enerzijds behandelen de bestaande ADR-systemen uitsluitend binnenlandse consumentengeschillen. Zij behandelen (in principe) geen grensoverschrijdende geschillen. Weliswaar kan een beroep worden gedaan op het ECC-Net 24 of Fin-Net, 25 maar die procedures zijn omslachtig en duren lang. Anderzijds is er een probleem van marktdekking, in die zin dat niet in alle sectoren een ADR-instantie bestaat. Het opzet van de ADR-richtlijn is om ADR-systemen, en netwerken van dergelijke systemen, te creëren die ook over de grenzen heen werken. Daarenboven moet er volledige marktdekking zijn (zgn. full coverage). Er moet met andere woorden in elke sector een ADR-entiteit voorhanden zijn. In tegenstelling tot het UNCITRAL-project legt de richtlijn geen standaardprocedureregels op. Deze worden overgelaten aan de nationale ADR-systemen. 26 Het is belangrijk te onderstrepen dat de richtlijn van toepassing is op de buitengerechtelijke beslechting van binnenlandse en grensoverschrijdende geschillen betreffende contractuele verbintenissen die voortvloeien uit verkoop- of dienstenovereenkomsten. 27 Rechtstreekse onderhandelingen tussen consument en ondernemer, en interne of door ondernemingen georganiseerde klachtenprocedures vallen buiten het toepassingsgebied. 28 De richtlijn is daarenboven enkel van toepassing op ADR-entiteiten die op duurzame basis zijn opgericht Ibid., Europees Centrum voor de Consument. Zie Voor België zie 25 Europees netwerk voor grensoverschrijdende financiële geschillen. Voor België zie belgie.be/fin-net-s46271.htm. 26 Cf. ook overweging (22) bij de preambule van de ODR-verordening: Een ODR-platform op uniaal niveau moet voortbouwen op de in de lidstaten bestaande ADR-entiteiten, met eerbiediging van de juridische tradities van de lidstaten. De ADR-entiteiten waarnaar via het ODR-platform een klacht is doorgeleid, dienen derhalve hun eigen procedurevoorschriften, met inbegrip van de kostenregeling, toe te passen. 27 Art. 2, 1 ADR richtlijn. Waarbij de vraag kan worden gesteld of de toepassing op binnenlandse consumentengeschillen wel in overeenstemming is met het subsidiariteitsprincipe (A.H. Santing- Wubs, Twee Europese voorstellen voor de alternatieve beslechting van consumentengeschillen: een ADR-richtlijn en een ODR-verordening, TCR 2012, p ). 28 Art. 2, 2, b) en e) ADR richtlijn. Cf. de zgn. inhuis médiateurs in Frankrijk (C. Hodges, I. Benöhr & N. Creutzfeldt-Banda, Consumer ADR in Europe, Oxford: Hart Publishing 2012, p ). Zie evenwel art. 2, 2, a) ADR-richtlijn, dat bepaalt dat procedures voor geschillenbeslechtingsentiteiten waarbij de met de geschillenbeslechting belaste natuurlijke personen uitsluitend in dienst zijn van of uitsluitend een vergoeding ontvangen van de individuele ondernemer, uit het toepassingsgebied vallen, tenzij de lidstaten besluiten om deze procedures onder de richtlijn te laten vallen, voor zover de kwaliteitseisen van de richtlijn, waaronder onafhankelijkheid en transparantie, worden nageleefd. 29 Art. 4, 1, h) ADR-richtlijn. Ad hoc entiteiten vallen dus buiten het toepassingsgebied (A.H. Santing-Wubs, Twee Europese voorstellen voor de alternatieve beslechting van consumentengeschillen: een ADR-richtlijn en een ODR-verordening, TCR 2012, p. 169). 30 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

6 De richtlijn legt de lidstaten de verplichting op om ervoor te zorgen dat hun ADR-entiteiten aan een aantal minimale kwaliteitseisen voldoen. De niet-bindende principes/beginselen die de Europese Commissie al eerder formuleerde in aanbevelingen 30 worden thans neergelegd in een bindende richtlijn en ook aangepast, opdat ze kunnen functioneren binnen een ODR-context. 31 Dit betekent dat de lidstaten in voorkomend geval nieuwe ADR-entiteiten zullen moeten oprichten en/of de structuur en werkwijze van bestaande entiteiten zullen moeten aanpassen om die richtlijnconform te maken. 32 Wat zijn die minimale kwaliteitseisen? Vooreerst moeten de met ADR belaste natuurlijke personen deskundig, onafhankelijk en onpartijdig zijn. 33 Dit impliceert dat zij over de noodzakelijke kennis en vaardigheden beschikken, voldoende lang hun ambt kunnen uitoefenen en geen instructies van partijen mogen ontvangen. Daarenboven mogen die natuurlijke personen geen vergoeding ontvangen die met de uitkomst van de procedure verband houdt. 34 Vervolgens moeten de ADR-entiteiten voldoende transparant zijn. 35 Dit houdt enerzijds in dat zij op hun website welbepaalde informatie publiek moeten maken, onder meer: de contactgegevens, voor welke soort geschillen zij bevoegd zijn (inclusief een eventuele drempel), de procedurevoorschriften, op welk toepasselijk recht zij een beroep zullen doen, de kosten, hoe lang de procedure gemiddeld duurt en de rechtsgevolgen van de uitkomst van de 30 Aanbeveling Europese Commissie, nr. 98/257 van 30 maart 1998 betreffende de principes die van toepassing zijn op de organen die verantwoordelijk zijn voor de buitengerechtelijke beslechting van consumentengeschillen, PbEG L 17 april 1998, afl. 115, 31 en Aanbeveling van de Europese Commissie, nr. 2001/310 van 4 april 2001 met betrekking tot de beginselen voor de buitengerechtelijke organen die bij de consensuele beslechting van consumentengeschillen betrokken zijn, PbEG L 19 april 2001, afl. 109, Art. 5, 1 ADR-richtlijn. 32 Art. 5, 3 ADR-richtlijn. De richtlijn verplicht de lidstaten om een bevoegde autoriteit aan te wijzen die een lijst moet opstellen van alle bij haar aangemelde geschillenbeslechtingsentiteiten die aan de voorwaarden van de richtlijn voldoen (en dus een ADR-entiteit zijn ex art. 4, 1, h) ADR-richtlijn). Deze lijst moet worden meegedeeld aan de Europese Commissie (art ADR-richtlijn). 33 Art. 6 ADR-richtlijn. 34 Art. 6, 3 ADR-richtlijn legt een reeks aanvullende vereisten op voor de in art. 2, 2, a) ADR-richtlijn vermelde entiteiten (zie supra voetnoot 28). Zo moeten de met geschillenbeslechting natuurlijke personen worden benoemd of deel uitmaken van een collegiaal orgaan, aangesteld worden voor ten minste drie jaar, mogen zij niet werken voor de ondernemer, geen hiërarchische of functionele band met de ondernemer hebben en moeten zij over een toereikend budget beschikken. 35 Art. 7 ADR-richtlijn. Zie hierover J. Hörnle, Encouraging online alternative dispute resolution (ADR) in the EU and beyond, European Law Review 2013, p en A.H. Santing-Wubs, Twee Europese voorstellen voor de alternatieve beslechting van consumentengeschillen: een ADR-richtlijn en een ODR-verordening, TCR 2012, p Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 31

7 Stefaan Voet ADR-procedure. 36 Anderzijds moeten de ADR-entiteiten, opnieuw via hun website, jaarlijkse activiteitenverslagen publiceren. Deze moeten onder meer bevatten: het aantal voorgelegde geschillen en de soorten klachten, eventuele systematische of veelvuldig voorkomende problemen, de gemiddelde duurtijd, enzovoort. De ADR-procedures moeten ook doeltreffend zijn, 37 wat wil zeggen dat zij zowel online als offline beschikbaar zijn, ongeacht de plaats waar partijen zich bevinden, partijen niet verplicht zijn een beroep te doen op een advocaat, de procedure voor consumenten kosteloos of tegen een geringe vergoeding beschikbaar is en de uitkomst van de ADR-procedure binnen 90 kalenderdagen voorhanden is (tenzij in geval van zeer complexe geschillen). Tot slot moeten de ADR-procedures billijk zijn, 38 wat inhoudt dat zij tegensprekelijk moeten verlopen en moeten uitmonden in een gemotiveerde beslissing. Bijzondere vereisten worden gesteld inzake procedures die zijn gericht op beslechting van het geschil door het voorstellen van een oplossing. 39 De ADR-richtlijn besteedt uitvoerig aandacht aan de toegang tot ADR-entiteiten. 40 Zo moeten de entiteiten een geactualiseerde website onderhouden die consumenten informatie verschaft en in staat stelt om online een klacht in te dienen. De nationale ADR-entiteiten kunnen een drempelbedrag bepalen om de toegang tot de procedure te beperken, doch enkel voor zover die drempel die toegang niet aanzienlijk belemmert. 41 Belangrijk is dat de entiteiten zowel binnenlandse als grensoverschrijdende gevallen in behandeling moeten nemen. Die laatste zullen hen bereiken via het Europees ODR-platform (zie hierna). Tot slot bevat de richtlijn een aantal bepalingen inzake informatie en samenwerking. Ondernemers die zich ertoe verbinden of verplicht zijn gebruik te maken van ADR-entiteiten, moeten hun consumenten daarover, via hun website of algemene voorwaarden, informeren. 42 Lidstaten moeten ervoor zorgen dat consumenten in een grensoverschrijdend geschil op bijstand kunnen rekenen om toe 36 Cf. O. Sleeking, Online beslechting van consumentengeschillen, Waar&Wet april 2012, p die een antwoord probeert te formuleren op de vragen welk recht van toepassing is op een ADRprocedure (cf. Rome I-Verordening) en hoe een ADR-uitspraak kan worden ten uitvoer gelegd (cf. Brussel I-Verordening (die vanaf januari 2015 wijzigt (Verordening van het Europees Parlement en de Raad, nr. 1215/2012, 12 december 2012 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken, PbEU L 20 december 2012, afl. 351, 1)) en het Verdrag van New York van 1958). 37 Art. 8 ADR-richtlijn. 38 Art. 9 ADR-richtlijn. 39 Art. 9, 2 ADR-richtlijn. Het betreft de mogelijkheid voor partijen om zich uit de procedure terug te trekken en een informatieplicht alvorens de consument met de voorgestelde oplossing instemt. 40 Art. 5 ADR-richtlijn. 41 Art. 5, 5 ADR-richtijn. 42 Art. 13 ADR-richtlijn. 32 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

8 gang te krijgen tot een in een andere lidstaat bevoegde ADR-entiteit. 43 Ook moet worden gezorgd voor samenwerking tussen de verschillende ADR-entiteiten enerzijds en de ADR-entiteiten en de nationale toezichthouders bevoegd voor consumentenbescherming (i.e., nationale toezichthouders) anderzijds. 44 ODR-verordening Wanneer een consument een geschil heeft met een ondernemer uit een andere lidstaat, dan kan hij op vandaag een beroep doen op het netwerk van Europese consumentencentra, i.e. het ECC-Net. 45 Dit netwerk laat toe dat het ECC van de lidstaat waar de consument verblijft, de klacht overmaakt aan het ECC van de lidstaat van de ondernemer. Die laatste informeert de eerste van het bestaan van ADR-procedures in de betrokken lidstaat en zijn bereidheid om in voorkomend geval de klagende consument bij te staan in een eventuele (buitengerechtelijke) procedure. Dit is een erg omslachtig en langdurig proces. De ODR-verordening faciliteert en automatiseert die werkwijze. Zij creëert een pan-europees ODR-platform op grond waarvan een consument in een lidstaat, naar aanleiding van een verkoop- of dienstenovereenkomst via het internet, rechtstreeks een klacht kan formuleren en in voorkomend geval een ADR-procedure kan initiëren tegen een ondernemer uit een andere lidstaat. Dit platform verbindt met andere woorden de ADR-systemen in de verschillende lidstaten rechtstreeks met elkaar door middel van een uniek toegangspunt. 46 Het is belangrijk te onderstrepen dat de ODR-verordening van toepassing is op zowel binnenlandse als grensoverschrijdende online transacties. 47 In tegenstelling tot de ADR-richtlijn geldt zij zowel voor C2B- 48 als B2C- 49 geschillen. Enkel ADR-entiteiten die voldoen aan de kwaliteitseisen van de ADR-richtlijn worden toegelaten tot het ODR-platform. 50 De ODR-verordening steunt op twee pijlers: het ODR-platform en een netwerk van ODR-contactpunten. Het ODR-platform is een interactieve website die elektronisch en gratis toegankelijk is in alle officiële talen van de EU. Het platform 43 Art. 14 ADR-richtijn. 44 Art. 16 en 17 ADR-richtlijn. Zie hierover verder meer. 45 Zie supra voetnoot 24. In 2012 werden de ECC s keer gecontacteerd door consumenten. Zij ontvingen grensoverschrijdende consumentenklachten. 21,6% van de klachten had betrekking op luchtvervoer. In 44,6% van de gevallen werd een minnelijke schikking bereikt met de onderneming (Help and advice on your purchases abroad. The European Consumer Centres Network 2012 Annual Report, en.pdf (consultatie 7 september 2013)). 46 Art. 5, 2 ODR-verordening. 47 Art. 2 ODR-verordening. Zie ook overwegingen (10), (11) en (15) van de preambule bij de ODRverordening. 48 Consumer to Business. 49 Business to Consumer. 50 Art. 2, 1 ODR-verordening. Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 33

9 Stefaan Voet wordt vormgegeven via de bestaande portaalsite Uw Europa De Europese Commissie staat in voor de ontwikkeling, financiering en het onderhoud van dit platform. 53 Het ODR-platform verschaft informatie 54 en maakt het mogelijk om online een klacht in te dienen door middel van een elektronisch klachtenformulier. 55 Daarnaast moeten de lidstaten een ODR-contactpunt aanwijzen. De verordening verkiest dat die taak wordt toebedeeld aan de bestaande Europese consumentencentra of aan consumentenverenigingen. Elk contactpunt moet over ten minste twee ODR-adviseurs beschikken. 56 Deze contactpunten, die samen een ODR-netwerk van contactpunten vormen, 57 zorgen voor ondersteuning bij via het ODR-platform ingediende klachten. 58 Zij moeten enerzijds de communicatie vergemakkelijken tussen partijen en de bevoegde ADR-entiteit. 59 Anderzijds moeten zij om de twee jaar een activiteitenverslag overmaken aan de Europese Commissie. Net zoals de ADR-richtlijn, schrijft de ODR-verordening een voorlichtingsplicht voor. 60 Zowel ondernemers die aan verkoop- en dienstenovereenkomsten doen via het internet als online marktplaatsen moeten op hun website een elektronische link voorzien naar het ODR-platform. In voorkomend geval moet die informatie ook in de algemene voorwaarden die gelden voor dergelijke overeenkomsten worden verstrekt. De ODR-procedure zelf verloopt als volgt: De klager (dit is ofwel een consument, ofwel een ondernemer) moet via het ODR-platform een elektronisch klachtenformulier invullen. 61 Indien het formulier niet volledig is ingevuld, wordt de klager meegedeeld dat de klacht niet Art. 5, 2 en 3 ODR-verordening. 53 Art. 5, 1 ODR-verordening en overweging (19) van de preambule bij de ODR-verordening. Art. 6 ODR-verordening voorziet in een testfase. 54 Art. 5, 4, h) ODR-verordening. Het betreft algemene informatie over ADR, een lijst van de verschillende ADR-entiteiten in de zin van de ADR-richtlijn (zie supra voetnoot 32), een online handleiding over de wijze van indiening van klachten via het ODR-platform, informatie over de ODR-contactpunten en cijfers over het resultaat van de via het ODR-platform aan de ADR-entiteiten doorgeleide geschillen. 55 Overweging (18) van de preambule bij de ODR-verordening. 56 Art. 7, 1 ODR-verordening. 57 Art. 7, 5 en 6 ODR-verordening. De Commissie belegt minstens twee maal per jaar een vergadering van de leden van dit netwerk om een uitwisseling van beste praktijken en een gedachtewisseling over terugkerende problemen bij het functioneren van het ODR-platform mogelijk te maken. 58 Art. 7, 2 ODR-verordening. 59 Wat daaronder moet worden verstaan, wordt opgesomd in art. 7, 2, a) ODR-verordening. 60 Art. 14 ODR-verordening en overweging (30) van de preambule bij de ODR-verordening. 61 Art. 8, 1 ODR-verordening. In de bijlage bij de verordening wordt opgesomd welke informatie de klager moet verstrekken. Het betreft onder meer de identiteitsgegevens, de taal of talen van de klager, het soort goederen of diensten waarop de klacht betrekking heeft, de wijze en datum waarop het goed of de dienst is aangeboden of verworven, de prijs, een beschrijving van de klacht, enzovoort. Die informatie moet volstaan om te kunnen vaststellen welke ADR-entiteit bevoegd is (art. 8, 2 ODR-verordening). 34 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

10 in behandeling wordt genomen, tenzij hij de ontbrekende informatie verstrekt. 62 Een volledig ingevuld klachtenformulier wordt vervolgens onverwijld doorgestuurd naar de geadresseerde, samen met een aantal gegevens: 63 Naast de gegevens van het ODR-contactpunt in de lidstaat van de geadresseerde, wordt enerzijds informatie verstrekt over de ADR-entiteit(en) die bevoegd is (zijn) indien in het klachtenformulier naar hen wordt verwezen of het (ze) door het ODR-platform wordt (worden) aangewezen op basis van de verstrekte informatie. 64 Anderzijds wordt meegedeeld dat partijen overeenstemming moeten bereiken over een ADRentiteit; zo niet, dan wordt de klacht niet in behandeling genomen. Indien de geadresseerde van de klacht een ondernemer is, dan moet hij binnen tien kalenderdagen vermelden of hij verplicht is van een bepaalde ADR-entiteit gebruik te maken, en indien dit niet het geval is, dat hij zich er vrijwillig toe verbindt om van één van de meegedeelde ADR-entiteiten gebruik te maken. Indien de geadresseerde van de klacht een consument is en de ondernemer is verplicht van een bepaalde ADR-entiteit gebruik te maken, dan moet hem een verzoek worden meegedeeld om binnen tien kalenderdagen overeenstemming te bereiken over die ADR-entiteit. Als op de ondernemer geen dergelijke verplichting rust, dan moet hem een verzoek worden meegedeeld om één van de meegedeelde ADR-entiteiten te kiezen. Wanneer het platform de door de ondernemer of consument hiervoor vermelde informatie heeft ontvangen, wordt onverwijld de klager gecontacteerd, opnieuw met een aantal gegevens: 65 Naast de gegevens van het ODR-contactpunt in de lidstaat van de klager, wordt andermaal meegedeeld dat partijen overeenstemming moeten bereiken over een ADR-entiteit, zo niet wordt de klacht niet in behandeling genomen. Indien de geadresseerde van de klacht een consument is, wordt hem de informatie meegedeeld over de door de ondernemer opgegeven ADRentiteit(en), evenals een verzoek om binnen tien kalenderdagen overeenstemming te bereiken over een ADR-entiteit. 66 Indien de geadresseerde van de klacht een ondernemer is en hij niet verplicht is gebruik te maken van een bepaalde ADR-entiteit, wordt hem de informatie meegedeeld over de door de consument opgegeven ADR-enti 62 Art. 9, 2 ODR-verordening. 63 Art. 9, 3 ODR-verordening. 64 Art. 9, 5 ODR-verordening bepaalt welke informatie moet worden meegedeeld. Het betreft onder meer de contactgegevens, de kosten voor de ADR-procedure, de taal of talen waarin de procedure kan worden gevoerd, hoe lang de procedure gemiddeld duurt en de al dan niet bindende aard van de uitkomst van de procedure. 65 Art. 9, 4 ODR-verordening. 66 De consument heeft in dit geval geen keuzevrijheid met betrekking tot de ADR-entiteit. Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 35

11 Stefaan Voet teit(en), evenals een verzoek om binnen tien kalenderdagen overeenstemming te bereiken over een ADR-entiteit. Wanneer partijen overeenstemming hebben bereikt over een ADR-entiteit, geleidt het ODR-platform de klacht automatisch en onverwijld door. 67 Die entiteit moet de partijen meedelen of zij de klacht al dan niet zal behandelen. Indien dit het geval is, deelt zij de kosten en voorschriften van de procedure mee. 68 Indien de ADR-entiteit het geschil vervolgens behandelt, wat niet via het ODR-platform moet gebeuren, 69 dan moet zij dit doen binnen de termijn van 90 kalenderdagen zoals voorzien in de ADR-richtlijn en mag zij van partijen niet verlangen dat zij in persoon aanwezig zijn. 70 Belangrijk is dat zij na afloop van de procedure feedback geeft aan het ODR-platform en onder meer meedeelt: het voorwerp van het geschil, binnen welke tijdspanne zij de procedure heeft afgewikkeld en het resultaat ervan. 71 Als partijen geen overeenstemming bereiken binnen dertig kalenderdagen na indiening van het klachtenformulier of de ADR-entiteit haar tussenkomst weigert, wordt de klacht niet verder in behandeling genomen. De klager wordt dan enkel geïnformeerd over de mogelijkheid om contact op te nemen met een ODR-adviseur voor algemene inlichtingen over andere verhaalsmogelijkheden. 72 Belgisch ODR-platform: Belmed Ook in België bestaat, sinds mei 2011, een (nationaal) ODR-platform: Belmed (Belgian Mediation). 73 De website van Belmed is en is beschikbaar in het Nederlands, Frans, Duits en Engels. Belmed werd gecreëerd in drie fases. Vooreerst werd een haalbaarheidsstudie uitgevoerd met betrekking tot de mogelijke invoering van een online bemiddelings 67 Art. 9, 6 ODR-verordening. 68 Art. 9, 7 ODR-verordening. 69 Art. 10, d) ODR-verordening. Dit is evenwel mogelijk. Een van de taken van het ODR-platform is om een case management tool te voorzien aan de hand waarvan partijen en de ADR-entiteit de geschillenbeslechtingsprocedure online via het platform kunnen voeren (art. 5, 4, d) ODR-verordening. 70 Art. 10, a) en b) ODR-verordening. 71 Art. 10, c) ODR-verordening. 72 Art. 9, 8 ODR-verordening. 73 Zie hierover S. Voet, Belmed: het digitale toegangsloket voor consumenten-a(o)dr, RW , p en S. Voet, Belgium, in: C. Hodges, I. Benöhr & N. Creutzfeldt-Banda, Consumer ADR in Europe, Oxford: Hart Publishing 2012, p Wat betreft A(O)DR in Nederland, zie A.H. Santing-Wubs, Verslag conferentie Encouraging cross-border mediation, ADR & ODR, TMD 2013 (17) 1, p Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

12 instrument. 74 Een van de conclusies was om een publiek-private samenwerking op te richten. Op basis van deze studie werd vervolgens een stakeholderconsultatie georganiseerd met bedrijven- en consumentenverenigingen, ombudsdiensten, enzovoort. Het enthousiasme was groot, met uitzondering voor het financiële aspect. Geen van de belanghebbenden wilde het project financieel ondersteunen. Tot slot werd eind 2009 een Europese aanbesteding uitgeschreven om de software te ontwikkelen. 75 Belmed steunt op twee pijlers: het aanbieden van ADR-informatie en de mogelijkheid om online een klacht in te dienen. Deze opzet spoort met het Europees ODR-platform. Net zoals dit laatste is Belmed enkel van toepassing op C2B- en B2C-geschillen. 76 In tegenstelling tot het Europees ODR-platform is Belmed van toepassing ongeacht de aard van de transactie waartoe het geschil aanleiding geeft. Het hoeft dus niet uitsluitend om online transacties te gaan. Indien het een grensoverschrijdend geschil betreft, zal het Belmed-systeem doorverwijzen naar het bevoegde ECC. Het informatieve luik bevat vooreerst een gids over hoe een consumentengeschil op een minnelijke wijze kan worden opgelost. 77 Er wordt niet alleen uitgelegd wat een ingebrekestelling, een derde, een consumentengeschil en alternatieve geschillenbeslechting zijn, de gids reikt ook concrete modellen aan. Zo kan men onder meer modellen terugvinden van een algemene ingebrekestelling, een aangetekende brief in verband met een defect aan een product en een aangetekende brief om een contract op te zeggen. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van alle bestaande ADR-entiteiten in België. 78 Alle arbitrage-, 79 verzoenings- 80 en bemid 74 De studie, die in 2005 en 2006 werd uitgevoerd door het Centre de recherche informatique et droit (CRID) van de FUNDP Namur en de Brussels Management School (ICHEC), onderzocht de juridische, economische en technische (IT) mogelijkheden van een online bemiddelingsinstrument (Ch. Lazaro, J. Gérard & Y. Poullet (CRID) en I. Choquet & A. Ejzyn (ICHEC), Etude relative au marché et à la faisabilité quant à la mise en oeuvre d un système alternatif de résolution en ligne des litiges (SPF Economie), april 2006, (consultatie 8 september 2013)). 75 Acht bedrijven (waaronder IBM) waren geïnteresseerd. In januari 2010 werd de aanbesteding toegekend aan IRIS Solutions & Experts, een IT-bedrijf uit Louvain-la-Neuve. 76 C2C- of B2B-geschillen zijn uitgesloten. 77 (consultatie 8 september 2013). 78 alternatieve_geschillenregeling (consultatie 8 september 2013). 79 Geschillencommissie Meubelen vzw, Geschillencommissie Reizen vzw, Commissie voor Arbitrage Consumenten en Textielverzorgers en Kamer van verzoening, arbitrage en bemiddeling inzake onroerend goed. 80 Geschillencommissie Reizen vzw, Verzoeningscommissie Tweedehandsvoertuigen, Vrederechters, Verzoeningscommissie Bouw vzw en Kamer van verzoening, arbitrage en bemiddeling inzake onroerend goed. Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 37

13 Stefaan Voet delingsinstanties, 81 en ombudsdiensten 82 zijn in een oogopslag terug te vinden. Deze informatie wordt ook aangereikt per sector 83 en subsector. 84 De informatieweergave van elke instantie is steeds hetzelfde: contactgegevens, website, voorwaarden, procedure, aanvraagformulier, reglement en kosten. Het informatieve luik wordt afgesloten met een aantal veelgestelde vragen, 85 wat reglementering 86 en enkele raadgevingen. 87 Naast het aanbieden van informatie biedt Belmed de mogelijkheid om online een klacht in te dienen. Zoals het Europees ODR-platform is het opzet om één digitaal platform, of toegangsloket, te creëren voor consument en ondernemer om een klacht in te dienen. Op basis van de ingegeven informatie stuurt Belmed de klacht automatisch door naar de bevoegde ADR-instantie. De consument of ondernemer moet bijgevolg niet meer uitzoeken bij welke instantie hij terecht moet. De procedure verloopt als volgt: De klager (dit is ofwel een consument, ofwel een ondernemer) kan op de openingssite van Belmed klikken op een bemiddelingsaanvraag indienen. 88 Indien hij het Belmed-platform voor de eerste keer bezoekt, zal de klager op 81 Erkende bemiddelaar, Federale ombudsdienst Rechten van de patiënt en een aantal private, bij Belmed aangesloten bemiddelaars: Trialogues, Belgisch Centrum voor het Beheer van Conflicten, Olivier Dulon, Bemiddelingsplatform, Luc Vandenhoeck, Kamer van verzoening, arbitrage en bemiddeling inzake onroerend goed, 1+1=1au carré, Alterys en Alpheus advocaten. 82 Ombudsman in financiële geschillen, Ombudsdienst voor Energie, Ombudsman voor de treinreizigers, Ombudsdienst voor de postsector, Ombudsman van de verzekeringen en Ombudsdienst voor Telecommunicatie. 83 (consultatie 8 september 2013). De sectoren zijn consumptiegoederen, algemene diensten aan consumenten, financiële diensten, postdiensten en elektronische communicatie, vervoersdiensten, vrijetijdsdiensten, energie en water, gezondheid, onderwijs en grensoverschrijdende geschillen. 84 (consultatie 8 september 2013). Bijvoorbeeld de sector financiële diensten bestaat uit de volgende subsectoren: bankrekeningen, kredieten/leningen, betaaldiensten (met kaartlezers), geldbeleggingen (pensioensparen, kasbons, diverse andere beleggingen, ) en verzekeringen (woning, ongeval, brand, ). De sector vervoersdiensten bestaat uit: spoorwegen, tram/ bus/metro, luchtvaart, taxi, vervoer over water en verhuurdiensten van voertuigen. 85 (consultatie 8 september 2013). Bijvoorbeeld Een geschil minnelijk beslechten, wat wil dat zeggen?, Als ik geen eigen PC heb, hoe kan ik dan in contact komen met Belmed?, Neemt bemiddeling via Belmed veel tijd in beslag?, Kan ik kiezen voor bemiddeling wanneer ik al in een proces verwikkeld ben?, Wat is een erkend bemiddelaar?, Wat als de bemiddelingspoging mislukt?, enzovoort. 86 (consultatie 8 september 2013). Bijvoorbeeld de Belgische bepalingen inzake bemiddeling, arbitrage en verzoening, en de (nieuwe en hiervoor besproken) ADR-richtijn en ODR-verordening. 87 (consultatie 8 september 2013). 88 (consultatie 8 september 2013). Dit is weliswaar niet erg gemakkelijk terug te vinden. 38 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

14 twee toegangscriteria stuiten. 89 Een aanvraag kan slechts worden gedaan als de consument of ondernemer enerzijds contact heeft opgenomen met de andere partij om het probleem te melden en geprobeerd heeft dit op te lossen. Zo dit niet het geval is, wordt de klager doorverwezen naar de gids in het informatieve luik. Anderzijds kan slechts een aanvraag worden gedaan als er geen gerechtelijke procedure hangende is. 90 Indien de klager de andere partij heeft gecontacteerd zonder resultaat en er geen gerechtelijke procedure hangende is, kan hij zich aanmelden. De eerste keer moet men zich registreren, wat op twee manieren kan. 91 Enerzijds kan iedereen die in België verblijft zich authenticeren aan de hand van zijn elektronische identiteitskaart of token via het federale authenticatieportaal. Anderzijds kan iedereen die in België of Europa verblijft een persoonlijk Belmed-account aanmaken. Ook niet-belgische Europese consumenten kunnen dit. Op vandaag kunnen zij slechts een aanvraag doen als zij verwikkeld zijn in een geschil met een ondernemer die een inschrijving heeft in de Belgische Kruispuntbank van Ondernemingen. 92 Wanneer men zich heeft geregistreerd, 93 ontvangt men een bevestigingsmail met een link om de registratie te valideren. Een Belmed-account bestaat uit verschillende delen: het maken van een nieuwe aanvraag, een overzicht van alle reeds gedane aanvragen, een mailbox, een link naar het account (waar de aanvrager zijn persoonlijke informatie (bijvoorbeeld zijn adres of de taal) kan wijzigen) en een hulplink. Een nieuwe aanvraag kan worden gedaan in drie hoedanigheden: als privépersoon (consument), als tussenpersoon voor een privépersoon (zoals een familielid) of als tussenpersoon voor een bedrijf (zoals een advocaat of boekhouder). De structuur van de aanvraag is gebaseerd op de aanbeveling van de Europese Commissie inzake het gebruik van een geharmoniseerde methode voor de indeling en rapportage van consumentenklachten en -vragen (consultatie 8 september 2013). 90 Is dit het geval, dan zal de klager de tekst van art. 1730, 1 Ger.W. te zien krijgen: Elke partij mag, onverminderd elke gerechtelijke of arbitrale procedure, voor, tijdens of na een rechtspleging aan de andere partijen voorstellen om een beroep te doen op de bemiddelingsprocedure. De partijen wijzen in onderlinge overeenstemming de bemiddelaar aan of belasten een derde met die aanwijzing. 91 https://belmed.economie.fgov.be/belmed/faces/login/login_form.jsf (consultatie 8 september 2013). 92 Bijvoorbeeld een Zweedse consument die in Madrid woont en een tweedehands wagen heeft gekocht in Antwerpen of een Nederlander die in Brussel woont en een geschil heeft met een vastgoedmakelaar in Brugge. 93 De aanvrager moet de volgende informatie invullen: , password, naam, voornaam, adres, telefoon, geslacht en taal (Nederlands, Frans, Duits of Engels). Men moet ook aanduiden of men al dan niet ouder is dan 18 jaar. 94 Aanbeveling Europese Commissie, nr. 2010/304 van 12 mei 2010 inzake het gebruik van een geharmoniseerde methode voor de indeling en rapportage van consumentenklachten en -vragen, PbEU L 2 juni 2010, afl. 136, 1. Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 39

15 Stefaan Voet Eerst en vooral worden de twee hiervoor aangestipte toegangscriteria herhaald: Heeft u de betrokken handelaar/consument al gecontacteerd om hem het probleem te signaleren? en Heeft u uw geschil ingeleid bij een rechtbank? Vervolgens moet de aanvrager informatie invullen over de ondernemer. Er is een tool voorzien om het ondernemingsnummer op te zoeken en in te vullen. Indien de aanvraag wordt gedaan door een ondernemer, dan moeten de gegevens van de consument worden ingevuld. De informatie over de aanvraag zelf is essentieel, omdat op basis hiervan het Belmed-systeem de aanvraag doorstuurt naar de bevoegde ADR-instantie. De door de aanvrager verplicht in te vullen informatie is de volgende: de sector (en eventueel subsector) waarin het geschil te situeren is: algemene klantendiensten, consumptiegoederen, energie en water, financiële diensten, gezondheid, onderwijs, overige goederen en diensten, postdiensten en elektronische communicatie, vervoerdiensten of vrijetijdsdiensten; de postcode van de plaats van het geschil; de verkoopmethode: e-commerce (verkoop via het internet), 95 face-to-face (in de handelsvestiging), op afstand (per telefoon, fax of via een ter post terug te sturen document) of verkoop buiten de handelsvestigingen (verkoop aan huis, huis-aan-huisverkoop of demonstratie aan huis); het probleemtype: contracten en verkoop, facturatie en invordering van schulden, garantie (wettelijke en commerciële garanties), kwaliteit van goederen en diensten, levering van goederen/verlening van diensten, oneerlijke handelspraktijken, prijs/tarief, privacy en gegevensbescherming, veiligheid van goederen of diensten, verhaalsmogelijkheden of wijziging van leverancier; de geraamde kosten: boven 1.860, tussen 500 en en onder Tot slot is er een onbeperkt veld ( beschrijving ) waar de aanvrager aanvullende informatie kan invullen en is het mogelijk om gescande documenten (zoals een factuur, foto of brief) toe te voegen (die ook per gewone post kunnen worden overgemaakt). Wanneer de aanvrager op verzenden klikt, wordt de aanvraag door het Belmed-systeem naar de bevoegde ADR-entiteit gezonden. Vanaf dan zal die instantie de aanvraag opvolgen: onderzoeken of zij bevoegd is, partijen contacteren en polsen of een overeenstemming kan worden bereikt om een beroep te doen op ADR, het ADR-proces uitleggen, enzovoort. In de hypothese dat de instantie niet bevoegd is, wordt dit meegedeeld aan de aanvrager. De aanvraag wordt niet automatisch doorgestuurd naar de bevoegde ADR-instantie. De consument of ondernemer moet dan een nieuwe aanvraag doen. 95 Dit is de verkoopmethode die de ODR-verordening viseert. 96 De grens van spoort met de (aanleg)grenzen in art. 590 en art. 617 Ger.W. 40 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

16 Dit proces is eenvoudiger dan het Europees ODR-platform. In tegenstelling tot dit laatste, stuurt het Belmed-systeem de eenzijdige aanvraag louter door naar de bevoegde ADR-instantie, die beide partijen vervolgens contacteert met het oog op het bereiken van een overeenstemming om een beroep te doen op de ADR-procedure. Het Europees ODR-platform stuurt een aanvraag pas door wanneer beide partijen, overigens binnen erg korte termijnen, 97 overeenstemming hebben bereikt over een ADR-entiteit. De vraag rijst wat de meerwaarde daarvan is? Mijns inziens is de rol van een ODR-platform beperkt tot het faciliteren van de klager om online een klacht te formuleren, waarbij die klacht automatisch, door het platform, wordt doorgezonden naar de bevoegde ADR-entiteit die vanaf dan het ADR-proces in handen neemt, en waarbij dit proces in voorkomend geval via het ODR-platform verloopt. 98 Belmed heeft tot slot ook oog voor consumenten die geen of beperkte computertoegang hebben. 99 Een samenwerking werd opgezet enerzijds met verschillende vzw s (vereniging zonder winstoogmerk) die bijstand verlenen aan armen en sociaal uitgeslotenen, en anderzijds met openbare computerruimtes (OCR s). In die OCR s (bijvoorbeeld in scholen en bibliotheken), en met de hulp van die vzw s, kunnen consumenten die geen of beperkte computertoegang hebben online een ADR-aanvraag doen. Medio 2013 hebben achttien ADR-instanties een samenwerkingsprotocol getekend met Belmed: 100 de Commissie voor Arbitrage Consumenten en Textielverzorgers, het ECC, de Geschillencommissie Meubelen vzw, de Geschillencommissie Reizen vzw, de Ombudsman in Financiële Geschillen, de Ombudsman van de Verzekeringen, de Ombudsdienst voor Energie, de Ombudsdienst voor Telecommunicatie, de Verzoeningscommissie Tweedehandsvoertuigen, de Verzoeningscommissie Bouw vzw en acht erkende bemiddelaars. Alle Belmed-partners moeten op vandaag beantwoorden aan de minimumwaarborgen van de twee ADR-aanbevelingen van de Europese Commissie. 101 In de toekomst zal dit wellicht de nieuwe ADR-richtlijn zijn. Bemiddelaars die willen samenwerken met Belmed moeten zijn erkend krachtens de Belgische Wet op de bemiddeling Zie de termijn van tien kalenderdagen in art. 9, 3, d) en 4, b) ODR-verordening en van 30 kalenderdagen in art. 9, 8 ODR-verordening. 98 In dezelfde zin J. Hörnle, Encouraging online alternative dispute resolution (ADR) in the EU and beyond, European Law Review 2013, p. 202: The procedure set out in the [Regulation] is at odds with common ADR practice. It requires the consent of both parties before a case can be submitted to an ADR entity. More usual is a procedure whereby the claimant chooses the ADR provider and submits a claim, and if the process is voluntary, such as mediation, the respondent will then decide whether to participate and file a response or not. The disadvantage of the procedure ( ) is that the disputant parties are unlikely to agree to use the same ADR provider, particularly if they are in different Member States. 99 (consultatie 8 september 2013) (consultatie 8 september 2013). 101 Zie supra voetnoot Zie art Ger.W. Die erkenning gebeurt door de Federale Bemiddelingscommissie. Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 41

17 Stefaan Voet In de rand moet worden opgemerkt dat het Belgisch ADR-landschap in de toekomst wellicht grondig zal wijzigen. In januari 2012 kondigde de minister van Consumentenzaken een grote hervorming aan. 103 Hij wil de huidige fragmentatie van ADR-instellingen vervangen door één gemeenschappelijke ombudsdienst voor consumenten. Binnen de FOD (Federale Overheidsdienst) Economie zou een Federaal Instituut voor de Consument worden opgericht dat de overkoepelende structuur zou vormen. Dit Instituut zou bestaan uit een informatiedienst (een zgn. front office), een Federale Ombudsdienst voor de consument en een dienst verzoenings- en geschillencommissies. Het Instituut zou ook bevoegd worden voor klachten in sectoren waar op vandaag geen ADR-instelling bestaat. Deze hervorming, waarvan de details bij het afsluiten van de redactie van deze bijdrage (september 2013) niet bekend waren, verloopt moeilijker dan verwacht. De minister verklaarde dat hij op weerstand botst bij de betrokken ADR-instellingen. 104 De toekomst zal uitwijzen of deze hervorming er effectief komt en hoe ze er zal uitzien. Ongetwijfeld zal van de gelegenheid gebruik worden gemaakt de ADR-richtlijn om te zetten. Mogelijk wordt het Belmed-systeem geïncorporeerd in het nieuwe kader. Data-uitwisseling als instrument om massaschade aan te pakken Het creëren van een Europees en nationaal ODR-platform dat consumenten en ondernemers toelaat om online, dus snel en gemakkelijk, klachten in te dienen bij een ADR-instantie is vanzelfsprekend een goede zaak, nu dit ongetwijfeld bijdraagt tot het consumentenvertrouwen. 105 Maar er zijn ook andere voordelen. Zoals reeds vermeld maakt ODR gebruik van informatie- en communicatietechnologie, waarbij grote hoeveelheden data worden verwerkt en opgeslagen. De ODR-verordening schrijft voor dat de Europese Commissie een elektronische databank opzet, waarin zij onder meer de feedback-informatie die het ODR-platform ontvangt van de ADR-entiteiten die geschillen hebben beslecht, bijhoudt. 106 Uiteraard zijn de nodige waarborgen voorzien om de vertrouwelijkheid en beveiliging van die gegevens te garanderen. 107 Het ODR-platform zelf moet onder meer cijfers bekendmaken over het resultaat van de via het ODR-platform aan de ADR-entiteiten doorgeleide geschillen Vande Lanotte wil één ombudsdienst voor consumenten, Trends.be 9 januari 2012, trends.knack.be/economie/nieuws/beleid/vande-lanotte-wil-een-ombudsdienst-voor-consumenten/article htm (consultatie 31 juli 2013), Eén ombudsdienst voor iedereen, website sp.a van 9 januari 2012, (consultatie 31 juli 2013) en Vande Lanotte zet megaombudsdienst in steigers, De Morgen 11 mei Deze hervorming zou een kostenbesparing van 1 miljoen betekenen. 104 Samensmelting ombudsdiensten moet 1 miljoen besparen, website De Standaard 23 april 2013, (consultatie 31 juli 2013). 105 Cf. overweging (1) en (2) van de preambule bij de ODR-verordening. 106 Art. 11 ODR-verordening. 107 Art. 13 ODR-verordening. 108 Art. 5, 4, h), v) ODR-verordening. 42 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

18 Ook de ADR-richtlijn bepaalt dat de ADR-entiteiten bepaalde informatie moeten verzamelen. Zo moeten zij, en dit werd hiervoor reeds aangestipt, in hun jaarlijks activiteitenverslag de volgende informatie opnemen: het aantal voorgelegde geschillen en de soorten klachten waarop zij betrekking hebben, het aantal geschillen dat werd geweigerd, het aantal minnelijke schikkingen dat men heeft bereikt, de gemiddelde duurtijd van de procedure en het percentage van de gevallen waarin de uitkomsten van de ADR-procedures zijn nageleefd. 109 Belangrijk is dat het verslag ook melding moet maken van eventuele systematische of aanzienlijke, veelvuldig voorkomende problemen die leiden tot geschillen tussen consumenten en ondernemers, eventueel vergezeld van aanbevelingen over de wijze waarop dergelijke problemen in de toekomst kunnen worden vermeden of opgelost, opdat ondernemers de lat steeds hoger leggen en de uitwisseling van informatie en beste praktijken wordt gefaciliteerd. 110 Zoals besproken, functioneert Belmed alleen als doorgeefluik. Het systeem en zijn beheerders (i.e., de FOD (Federale Overheidsdienst) Economie) hebben noch tot de identiteit van de aanvrager, noch tot de inhoud van de aanvraag toegang. Er is ook geen enkele interventie in het ADR-proces, wat logisch is, omdat van sommige ADR-instanties de FOD Economie de controlerende instantie is. Het enige wat de FOD verzamelt, is statistische informatie. 111 Wat het informatieve luik betreft, geeft de volgende grafiek het aantal maandelijkse raadplegingen weer tussen mei 2011 en juli Dit stijgende succes staat echter in schril contrast met het bescheiden aantal en succes van de online aanvragen, zoals de volgende tabel illustreert. Deze tabel geeft een overzicht van de aanvragen tussen mei 2011 en begin september Art. 7, 2 ADR-richtlijn. 110 Art. 7, 2, b) ADR-richtlijn. 111 Hoeveel keer het Belmed-systeem werd geconsulteerd, hoeveel keer op de gids werd geklikt, hoeveel consumenten of handelaars een aanvraag deden naar aanleiding van een reisgeschil, enzovoort. Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 43

19 Stefaan Voet totaal aantal aanvragen in sectoren waar Belmed nog geen overeenkomst mee heeft in sectoren waar Belmed een overeenkomst mee heeft nog hangend 52 beëindigd 351 verworpen gestopt akkoorden 28 geen akkoord 14 advies 17 Mogelijks leidt het succes van het informatieve luik tot een toename van het aantal rechtstreekse aanvragen bij de ADR-entiteiten zelf (dus zonder dat dit via Belmed gebeurt). Indien dit het geval zou zijn, is dit uiteraard positief. Deze statistische informatie kan een cruciale rol spelen bij de detectie van massaschadegevallen 114 en het ontdekken van ondernemers te kwader trouw. De door een ODR-platform gebruikte technologie laat toe om op eenvoudige wijze zowel identieke of soortgelijke aanvragen (bijvoorbeeld met betrekking tot een specifiek gebrekkig product), als grootschalige fraudeschema s of oneerlijke handelspraktijken op te sporen. Die vaststellingen kunnen vervolgens aanleiding geven tot collectieve acties door private of publieke entiteiten of, en dit is belangrijker, tot tussenkomsten van nationale toezichthouders (door het voeren van een onderzoek, het opleggen van (administratieve) sancties of het instellen van strafrechtelijke vervolging). Dit kan slechts voor zover die entiteiten en toezichthouders (grensoverschrijdende) toegang hebben tot de door een ODR-platform verzamelde data. Die toegang moet snel kunnen gebeuren om toekomstige schadegevallen en ontsnappingspogingen van fraudeurs te vermijden. Daar waar bezwaren betreffende privacy en databescherming bestaan voor private entiteiten, is dit niet (of toch minder) het geval voor toezichthouders. 112 Door de ADR-entiteit, omdat hij niet bevoegd is of omdat de procedurevoorschriften niet werden gerespecteerd. 113 Door de aanvrager. 114 Dit zijn zaken waarin grote aantallen schadelijders betrokken zijn bij de afwikkeling van een geschil met één of een beperkt aantal schadeveroorzakers en waaraan dezelfde of soortgelijke feitelijke en/of juridische (aansprakelijkheids)vragen ten grondslag liggen (I.N. Tzankova, Strooischade: een verkennend onderzoek naar een nieuw rechtsfenomeen, Den Haag: Sdu Uitgevers 2005, p. 15 en I.N. Tzankova, Toegang tot het recht bij massaschade, Deventer: Kluwer 2007, p. 1). 44 Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3

20 De ADR-richtlijn besteedt alvast aandacht aan de samenwerking tussen ADRentiteiten en nationale instanties belast met de handhaving van rechtshandelingen van de Unie inzake consumentenbescherming (i.e., nationale toezichthouders). 115 De richtlijn bepaalt dat de lidstaten de samenwerking tussen de ADRentiteiten en de nationale toezichthouders bevorderen. Deze samenwerking omvat in het bijzonder de uitwisseling van gegevens over praktijken in specifieke bedrijfssectoren waarover herhaaldelijk klachten van consumenten zijn binnengekomen. Zij omvat tevens de terbeschikkingstelling door die nationale instanties aan de ADR-entiteiten van technische evaluaties en informatie, wanneer die voor de afhandeling van individuele geschillen noodzakelijk en beschikbaar zijn. 116 Het valt te betreuren dat een soortgelijke bepaling ontbreekt in de ODR-verordening op grond waarvan nationale toezichthouders kunnen samenwerken met het ODR-platform en snel toegang kunnen krijgen tot (bepaalde) door dit platform verzamelde data. De ODR-verordening lijkt dit eerder aan banden te leggen. 117 Er werd nochtans terecht opgemerkt dat de huidige databeschermingswetgeving er niet aan in de weg staat om een dergelijke samenwerking en data-uitwisseling te organiseren. 118 Dit zou immers bijdragen tot een meer geïntegreerde aanpak van massaschade, waarbij de strikte grenzen tussen private en public enforcement worden verlaten Art. 17 ADR-richtlijn. 116 Deze samenwerking en uitwisseling van gegevens moet enerzijds gebeuren in overeenstemming met Richtlijn 95/46 van 24 oktober 1995 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, PbEG L 23 november 1995, afl. 281, 31, en anderzijds met inachtneming van het beroeps- en bedrijfsgeheim in hoofde van de nationale instanties en de voorschriften inzake het beroepsgeheim of een gelijkwaardige geheimhoudingsplicht in hoofde van de ADR-entiteiten. 117 Zie art. 12 ODR-verordening inzake de erg beperkte toegang tot de elektronische databank. 118 Zie Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad, nr. 95/46 van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, PbEG L 23 november 1995, afl. 281, 31. Art. 7 bepaalt dat de verwerking van persoonsgegevens slechts mag geschieden indien: (a) de betrokkene daarvoor zijn ondubbelzinnige toestemming heeft verleend, ( ) (c) de verwerking noodzakelijk is om een wettelijke verplichting na te komen waaraan de voor de verwerking verantwoordelijke onderworpen is en ( ) (e) de verwerking noodzakelijk is voor de vervulling van een taak van algemeen belang of die deel uitmaakt van de uitoefening van het openbaar gezag die aan de voor de verwerking verantwoordelijke of de derde aan wie de gegevens worden verstrekt, is opgedragen. Hörnle stipt aan dat de ADR-entiteit een beroep kan doen op art. 7(c) om gegevens uit te wisselen met het ODR-platform (de ODR-verordening is de wettelijke norm). De nationale toezichthouder kan zich beroepen op art. 7(e). Het ODR-platform kan art. 7(a) en (e) inroepen (J. Hörnle, Encouraging online alternative dispute resolution (ADR) in the EU and beyond, European Law Review 2013, p ). 119 Cf. S. Voet, Collectieve afwikkeling van consumenten-massaschade: pleidooi voor een geïntegreerde aanpak, DCCR 2013, ter perse. Zie ook C. Hodges, Developing Approaches to Public and Private Enforcement in England & Wales, in: F. Cafaggi & H. Micklitz (eds.), New Frontiers of Consumer Protection, Antwerpen: Intersentia 2009, p Nederlands-Vlaams tijdschrift voor Mediation en conflictmanagement 2013 (17) 3 45

(Wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 18.6.2013 Publicatieblad van de Europese Unie L 165/1 I (Wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 524/2013 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 21 mei 2013 betreffende onlinebeslechting

Nadere informatie

De consumentenkaart Wegwijs in consumentengeschillen

De consumentenkaart Wegwijs in consumentengeschillen De consumentenkaart Wegwijs in consumentengeschillen Vormingsdag FOD Economie Sleutels voor verstandig consumeren 13/03/2014 OVERZICHT 1. Het OIVO 2. Consumentenbescherming 3. Consumentengeschillen o Het

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N EUROPA - ADR A2 Brussel, 26 mei 2011 MH/SL/AS A D V I E S over DE RAADPLEGING VAN DE EUROPESE COMMISSIE OVER HET GEBRUIK VAN ALTERNATIEVE GESCHILLENBESLECHTING

Nadere informatie

Ombudsdienst Consumentengeschillen Advocatuur OCA

Ombudsdienst Consumentengeschillen Advocatuur OCA Orde van Vlaamse Balies www.advocaat.be Procedurereglement Staatsbladsstraat 8 B 1000 Brussel T +32 (0)2 227 54 70 F +32 (0)2 227 54 79 info@advocaat.be ondernemingsnummer 0267.393.267 Ombudsdienst Consumentengeschillen

Nadere informatie

Zijn bevoegdheden zijn omschreven in het artikel 302 van de wet betreffende de verzekeringen van 4 april 2014. PROCEDUREREGLEMENT

Zijn bevoegdheden zijn omschreven in het artikel 302 van de wet betreffende de verzekeringen van 4 april 2014. PROCEDUREREGLEMENT De Ombudsman van de Verzekeringen komt tussen bij een aanhoudend probleem wanneer de aanvrager geen bevredigend antwoord op zijn verzoek heeft ontvangen van de verzekeringsonderneming of van de verzekeringstussenpersoon.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 232 Wijziging van de Wet luchtvaart en de Luchtvaartwet ter implementatie van verordening (EG) nr. 2111/2005 inzake de vaststelling van een

Nadere informatie

Europees Centrum voor de Consument België (ECC) Jaarverslag 2014

Europees Centrum voor de Consument België (ECC) Jaarverslag 2014 Europees Centrum voor de Consument België (ECC) Jaarverslag 2014 Wat is ECC? Bevoegdheid ECC België: Grensoverschrijdende consumentgeschillen: Belgische consument >< EU-handelaar of EU-consument >< Belgisch

Nadere informatie

5 Verordening ODR. 5.1 Inleiding. 5.2 Meerwaarde van de verordening

5 Verordening ODR. 5.1 Inleiding. 5.2 Meerwaarde van de verordening 5 Verordening ODR 5.1 Inleiding Naast het voorstel voor gewone alternatieve geschilbeslechting doet de Europese Commissie een voorstel voor online beslechting van consumentengeschillen (ODR). Het voorstel

Nadere informatie

RICHTLIJN 2013/11/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

RICHTLIJN 2013/11/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 18.6.2013 Publicatieblad van de Europese Unie L 165/63 RICHTLIJNEN RICHTLIJN 2013/11/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 21 mei 2013 betreffende alternatieve beslechting van consumentengeschillen

Nadere informatie

De Mediation-richtlijn: de laatste aanwinst voor de geschillenbeslechting in Europa

De Mediation-richtlijn: de laatste aanwinst voor de geschillenbeslechting in Europa De Mediation-richtlijn: de laatste aanwinst voor de geschillenbeslechting in Europa Gepubliceerd in Ondernemingsrecht 2008, nr. 8, p. 328-330. De paginanummers worden in de tekst weergegeven door [xx].

Nadere informatie

24.5.2008 Publicatieblad van de Europese Unie L 136/3 RICHTLIJNEN

24.5.2008 Publicatieblad van de Europese Unie L 136/3 RICHTLIJNEN 24.5.2008 Publicatieblad van de Europese Unie L 136/3 RICHTLIJNEN RICHTLIJN 2008/52/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 21 mei 2008 betreffende bepaalde aspecten van bemiddeling/mediation in burgerlijke

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/120543

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 29 januari 2008 (OR. en) 15003/07 Interinstitutioneel dossier: 2004/0251 (COD) JUSTCIV 301 CODEC 1225

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 29 januari 2008 (OR. en) 15003/07 Interinstitutioneel dossier: 2004/0251 (COD) JUSTCIV 301 CODEC 1225 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 29 januari 2008 (OR. en) 15003/07 Interinstitutioneel dossier: 2004/0251 (COD) JUSTCIV 301 CODEC 1225 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: GEMEENSCHAPPELIJK

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol

Samenwerkingsprotocol Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Stichting Reclame Code 1 Samenwerkingsprotocol tussen de Consumentenautoriteit en de Stichting Reclame Code Partijen: 1. De Staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Bemiddelingsreglement van de Vlaamse Organisatie voor Bemiddeling en Arbitrage VOBA

Bemiddelingsreglement van de Vlaamse Organisatie voor Bemiddeling en Arbitrage VOBA Bemiddelingsreglement van de Vlaamse Organisatie voor Bemiddeling en Arbitrage VOBA De Vlaamse Organisatie voor Bemiddeling en Arbitrage ( afgekort VOBA ) is een vereniging zonder winstoogmerk, met zetel

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA(BoS(13/164 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20 Fax: +49 69 951119(19

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA)

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) JC 2014 43 27 May 2014 Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) 1 Inhoudsopgave Richtsnoeren voor de behandeling van klachten

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG

Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 24.9.2013 2013/2116(INI) ONTWERPVERSLAG over de toepassing van Richtlijn 2005/29/EG over oneerlijke handelspraktijken (2013/2116(INI))

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 15.2.2008 WERKDOCUMENT betreffende het initiatiefverslag over bepaalde kwesties in verband met motorrijtuigenverzekering Commissie

Nadere informatie

Een praktische gids. Europees justitieel netwerk in burgerlijke en handelszaken

Een praktische gids. Europees justitieel netwerk in burgerlijke en handelszaken Gebruik van videoconferenties om bewijs te verkrijgen in burgerlijke en handelszaken krachtens Verordening (EG) nr. 1206/2001 van de Raad van 28 mei 2001 Een praktische gids Europees justitieel netwerk

Nadere informatie

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN Deontologische Code inzake notariële bemiddeling Aangenomen door de algemene vergadering op 7 oktober 2003 Gewijzigd door de algemene vergadering op 24 oktober 2006) Art.

Nadere informatie

Verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende zaken *

Verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende zaken * P5_TA(2002)0441 Verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende zaken * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het voorstel van de Commissie met het oog op de aanneming

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG Onderwerp Antwoorden op uw vragen over de ontwerpen van richtlijn

Nadere informatie

Brussel, COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER ADVIES Nr 09 / 2007 van 21 maart 2007

Brussel, COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER ADVIES Nr 09 / 2007 van 21 maart 2007 KONINKRIJK BELGIE Brussel, Adres : Hoogstraat, 139, B-1000 Brussel Tel.: +32(0)2/213.85.40 E-mail : commission@privacycommission.be Fax.: +32(0)2/213.85.65 http://www.privacycommission.be COMMISSIE VOOR

Nadere informatie

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE. van XXX. betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening. (Voor de EER relevante tekst)

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE. van XXX. betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening. (Voor de EER relevante tekst) EUROPESE COMMISSIE Brussel, XXX C(2011) 4977 AANBEVELING VAN DE COMMISSIE van XXX betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening (Voor de EER relevante tekst) {SEC(2011) 906} {SEC(2011) 907} NL

Nadere informatie

Steunmaatregel N 118/2004 -België (Vlaanderen) Subsidies voor haalbaarheidsstudies met betrekking tot bouw- en milieuprojecten buiten de EU.

Steunmaatregel N 118/2004 -België (Vlaanderen) Subsidies voor haalbaarheidsstudies met betrekking tot bouw- en milieuprojecten buiten de EU. Europese Commissie Brussel, 30.06.2004 C (2004)2042 fin Betreft: Steunmaatregel N 118/2004 -België (Vlaanderen) Subsidies voor haalbaarheidsstudies met betrekking tot bouw- en milieuprojecten buiten de

Nadere informatie

conflicten en hun oplossing

conflicten en hun oplossing conflicten en hun oplossing Dirk HUYGENS Corbus Advocaten cvba Amerikalei 79, 2000 ANTWERPEN T : +32 3 286 06 50 F : +32 3 230 45 30 E : dirk.huygens@corbus.be W : www.corbus.be 1 1. Klassieke benadering

Nadere informatie

WETBOEK VAN ECONOMISCH RECHT. Boek XVI

WETBOEK VAN ECONOMISCH RECHT. Boek XVI WETBOEK VAN ECONOMISCH RECHT Boek XVI Inhoud BOEK XVI. - Buitengerechtelijke regeling van consumentengeschillen... 3 TITEL 1. - Algemene bepaling... 3 TITEL 2. - De behandeling van klachten door de ondernemingen...

Nadere informatie

Informatiebrochure voor de verzekeringsnemer

Informatiebrochure voor de verzekeringsnemer Informatiebrochure voor de verzekeringsnemer Uw bescherming wanneer u een verzekeringscontract afsluit in overeenstemming met de deontologische MiFiD-regels. Welkom bij Arces Arces is de beste verzekeringsmaatschappij

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESCHIKKING VAN DE

Nadere informatie

UITVOERINGSRICHTLIJN 2012/25/EU VAN DE COMMISSIE

UITVOERINGSRICHTLIJN 2012/25/EU VAN DE COMMISSIE 10.10.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 275/27 RICHTLIJNEN UITVOERINGSRICHTLIJN 2012/25/EU VAN DE COMMISSIE van 9 oktober 2012 tot vaststelling van informatieprocedures voor de uitwisseling tussen

Nadere informatie

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 16.12.2014 C(2014) 9950 final Mededeling van de Commissie van 16.12.2014 Richtsnoerennota van de Commissie over de tenuitvoerlegging van een aantal bepalingen van Verordening

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 982 Implementatie van de Richtlijn 2013/11/EU van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 betreffende alternatieve beslechting van

Nadere informatie

FORMULIER VOOR HET INDIENEN VAN EEN KLACHT BIJ BRUGEL Opmerking vooraf

FORMULIER VOOR HET INDIENEN VAN EEN KLACHT BIJ BRUGEL Opmerking vooraf FORMULIER VOOR HET INDIENEN VAN EEN KLACHT BIJ BRUGEL Opmerking vooraf BRUGEL behandelt alleen klachten die betrekking hebben op: - een schending van de wetgeving die van toepassing is in het Brussels

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 14.3.2003 COM(2003) 114 definitief 2003/0050 (CNS) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de statistische gegevens die moeten worden gebruikt

Nadere informatie

I. Algemeen 1. DijkmansBergJeths Advocaten (hierna: DBJ ) is de handelsnaam van DijkmansBergJeths Advocaten B.V. gevestigd te Eindhoven.

I. Algemeen 1. DijkmansBergJeths Advocaten (hierna: DBJ ) is de handelsnaam van DijkmansBergJeths Advocaten B.V. gevestigd te Eindhoven. Algemene Voorwaarden van DijkmansBergJeths Advocaten I. Algemeen 1. DijkmansBergJeths Advocaten (hierna: DBJ ) is de handelsnaam van DijkmansBergJeths Advocaten B.V. gevestigd te Eindhoven. 2. Deze Algemene

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» 1 Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» SCSZG/14/219 BERAADSLAGING NR. 14/114 VAN 16 DECEMBER 2014 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DIE

Nadere informatie

Kruispuntbank van ondernemingen : het ondernemingsnummer

Kruispuntbank van ondernemingen : het ondernemingsnummer Kruispuntbank van ondernemingen : het ondernemingsnummer 1. Wat is het ondernemingsnummer? Het ondernemingsnummer, dat sedert 1 juli 2003 werd ingevoerd, is een uniek identificatienummer (bestaande uit

Nadere informatie

-------------------------------

------------------------------- VERTROUWELIJK Volmachtovereenkomst ING Perpetuai III Tussen Naam: Bedrijf **: Vertegenwoordigd door **: Ondernemingsnummer **: Adres ***: ------------------------------- Tel***: ------------ E-mail***:

Nadere informatie

Auteur. Onderwerp. Datum

Auteur. Onderwerp. Datum Auteur Stefan Nerinckx Onderwerp Het toepasselijk recht op verbintenissen voortvloeiend uit (internationale) arbeidsovereenkomsten: een nieuwe Europese verordening in de maak? Datum april 2005 Copyright

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) 6094/1/09 REV 1 LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 21

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) 6094/1/09 REV 1 LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 21 Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) PUBLIC 6094//09 REV LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 2 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het Comité burgerlijk recht (overeenkomsten)

Nadere informatie

WETTELIJKE INFORMATIE

WETTELIJKE INFORMATIE WETTELIJKE INFORMATIE Het Wetboek Economisch Recht legt de verplichting op bepaalde informatie te verstrekken. Wij verzoeken U uitdrukkelijk hiervan kennis te nemen en ook de andere pagina s van deze website

Nadere informatie

De Europese procedure voor geringe vorderingen (EPGV-Vo) is vastgesteld

De Europese procedure voor geringe vorderingen (EPGV-Vo) is vastgesteld De Europese procedure voor geringe vorderingen (EPGV-Vo) is vastgesteld Dr. Xandra E. Kramer (Universitair hoofddocent Internationaal Privaatrecht en Privaatrechtelijke Rechtsvergelijking, Rotterdam Institute

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 24 juni 2005; A. SITUERING, ONDERWERP EN RECHTVAARDIGING VAN DE AANVRAAG

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 24 juni 2005; A. SITUERING, ONDERWERP EN RECHTVAARDIGING VAN DE AANVRAAG SCSZ/05/97 1 BERAADSLAGING NR. 05/034 VAN 19 JULI 2005 M.B.T. DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS BETREFFENDE BUITENLANDSE VERZEKERDEN, DOOR DE VERZEKERINGSINSTELLINGEN AAN HET VLAAMS ZORGFONDS, MET HET

Nadere informatie

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE 29.11.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 314/41 AANBEVELINGEN AANBEVELING VAN DE COMMISSIE van 22 november 2011 betreffende de procedure voor de erkenning van opleidingcentra en examinatoren voor

Nadere informatie

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T DE RAAD Brussel, 4 februari 2009 (OR. en) 2008/0026 (COD) PE-CO S 3706/08 STATIS 156 CODEC 1456 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN HET

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/11/099 BERAADSLAGING NR 11/058 VAN 6 SEPTEMBER 2011 MET BETREKKING TOT DE ONDERLINGE UITWISSELING VAN IDENTIFICATIEPERSOONSGEGEVENS

Nadere informatie

Publieke informatie door jou gepubliceerd. Berichten die je naar andere leden stuurt

Publieke informatie door jou gepubliceerd. Berichten die je naar andere leden stuurt PRIVACY STATEMENT Dit Privacy Statement toont onze vastberadenheid om je recht op privacy en je gegevens te beschermen. Postbuzz verwerkt je persoonlijke gegevens met zorg en conform aan de bepalingen

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN

ALGEMENE VOORWAARDEN ALGEMENE VOORWAARDEN!! WWW.VERKOOPMIJNAUTO.BE WWW.DEALERAANKOOP.BE INHOUDSOPGAVE Art. 1 Definities begrippen Art. 2 Identiteit van de ondernemer Art. 3 Toepasselijkheid Art. 4 De openbare veiling Art.

Nadere informatie

Domeinnamen: een juridische analyse van een nieuw onderscheidingsteken

Domeinnamen: een juridische analyse van een nieuw onderscheidingsteken ,.» «, - Domeinnamen: een juridische analyse van een nieuw onderscheidingsteken Tom Heremans Advocaat (CMS Lexcelis) LARCIER Inhoudstafel De Bibliotheek Handelsrecht Larder Voorwoord bij de Reeks Mededinging,

Nadere informatie

BETREFT : Advies bij het voorstel van verordening tot openbaarmaking van persoonsgegevens binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

BETREFT : Advies bij het voorstel van verordening tot openbaarmaking van persoonsgegevens binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid. KONINKRIJK BELGIE Brussel, Adres : Hoogstraat, 139, B-1000 Brussel Tel.: +32(0)2/213.85.40 E-mail : commission@privacycommission.be Fax.: +32(0)2/213.85.65 http://www.privacycommission.be COMMISSIE VOOR

Nadere informatie

2. In het arrest van 20 september 2001 heeft het Hof uitspraak gedaan over twee prejudiciële vragen die respectievelijk betrekking hadden op:

2. In het arrest van 20 september 2001 heeft het Hof uitspraak gedaan over twee prejudiciële vragen die respectievelijk betrekking hadden op: Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 juni 2002 (26.06) (OR. fr) PUBLIC 9893/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0111 (COD) LIMITE 211 MI 108 JAI 133 SOC 309 CODEC 752 BIJDRAGE VAN DE IDISCHE

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 1.10.2004 COM(2004) 603 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ over de toepassing

Nadere informatie

België-Brussel: Back-up- of recoverysoftware 2015/S 154-283963. Aankondiging van een opdracht. Leveringen

België-Brussel: Back-up- of recoverysoftware 2015/S 154-283963. Aankondiging van een opdracht. Leveringen 1/5 Deze aankondiging op de TED-website: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:283963-2015:text:nl:html België-Brussel: Back-up- of recoverysoftware 2015/S 154-283963 Aankondiging van een opdracht Leveringen

Nadere informatie

ADVIES. over DE IMPACTANALYSE VAN EEN EVENTUELE HERVORMING VAN DE REGELS INZAKE DE VERJARING VAN VORDERINGEN VAN EN TEGEN CONSUMENTEN

ADVIES. over DE IMPACTANALYSE VAN EEN EVENTUELE HERVORMING VAN DE REGELS INZAKE DE VERJARING VAN VORDERINGEN VAN EN TEGEN CONSUMENTEN N HAND PRAKT - Verjaring vorderingen cons. A2 Brussel, 12 februari 2013 MH/TM/AS 692-2012 ADVIES over DE IMPACTANALYSE VAN EEN EVENTUELE HERVORMING VAN DE REGELS INZAKE DE VERJARING VAN VORDERINGEN VAN

Nadere informatie

het Comité burgerlijk recht (algemene vraagstukken) Gemeenschappelijk referentiekader voor het Europees contractenrecht

het Comité burgerlijk recht (algemene vraagstukken) Gemeenschappelijk referentiekader voor het Europees contractenrecht Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 7 juni 2007 (25.06) (OR. en) PUBLIC 0235/07 LIMITE JUSTCIV 5 CONSOM 8 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het Comité burgerlijk recht (algemene vraagstukken)

Nadere informatie

Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten

Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten Publicatieblad Nr. L 372 van 31/12/1985 blz. 0031-0033

Nadere informatie

A. De context van bemiddeling in familiezaken

A. De context van bemiddeling in familiezaken NON-PAPER Belgisch voorzitterschap Seminar van 14 oktober 2010 Internationale bemiddeling in familiezaken in het geval van internationale kinderontvoering Problematiek en vooruitzichten Inleiding Onze

Nadere informatie

Knipperlichten. Conflictmanagement. Luc Demeyere. 20 februari 2013

Knipperlichten. Conflictmanagement. Luc Demeyere. 20 februari 2013 2013 Knipperlichten Conflictmanagement Luc Demeyere 20 februari 2013 Minervastraat 5 1930 ZAVENTEM T +32 (0)2 275 00 75 F +32 (0)2 275 00 70 www.contrast -law.be Overzicht I. Richtlijn 2011/7/EU van 16

Nadere informatie

Rechtsbijstand bij bemiddeling

Rechtsbijstand bij bemiddeling Rechtsbijstand bij bemiddeling De wet van 21 februari 2005 in verband met de bemiddeling heeft de mogelijkheid geopend rechtsbijstand toe te kennen in elke procedure van vrijwillige of gerechtelijke bemiddeling

Nadere informatie

ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht)

ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht) ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht) Steeds meer worden we in de rechtspraktijk geconfronteerd met internationale echtscheidingen op basis van de volgende elementen:

Nadere informatie

Standpunt van de Orde van Vlaamse Balies betreffende het deskundigenonderzoek

Standpunt van de Orde van Vlaamse Balies betreffende het deskundigenonderzoek Standpunt van de Orde van Vlaamse Balies betreffende het deskundigenonderzoek Het deskundigenonderzoek neemt in de burgerlijke procedure een belangrijke plaats in. Hoewel de rechters niet verplicht zijn

Nadere informatie

1 PB nr. C 24 van 31. 1. 1991, blz. 3. 2 PB nr. C 240 van 16. 9. 1991, blz. 21. 3 PB nr. C 159 van 17. 6. 1991, blz. 32.

1 PB nr. C 24 van 31. 1. 1991, blz. 3. 2 PB nr. C 240 van 16. 9. 1991, blz. 21. 3 PB nr. C 159 van 17. 6. 1991, blz. 32. Richtlijn 91/533/EEG van de Raad van 14 oktober 1991 betreffende de verplichting van de werkgever de werknemer te informeren over de voorwaarden die op zijn arbeidsovereenkomst of -verhouding van toepassing

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/09/024 BERAADSLAGING NR 09/019 VAN 7 APRIL 2009 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS AAN

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/11/070 BERAADSLAGING NR 11/045 VAN 7 JUNI 2011 MET BETREKKING TOT MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR DE

Nadere informatie

Dit reglement is getoetst aan de NEN-ISO norm 10002:2004:IDT Richtlijnen voor klachtenbehandeling in organisaties

Dit reglement is getoetst aan de NEN-ISO norm 10002:2004:IDT Richtlijnen voor klachtenbehandeling in organisaties KLACHTEN- EN GESCHILLENCOMMISSIE eherkenning p/a Lange Kerkdam 27 2242BN Wassenaar Klachten- en Geschillenreglement reglement Dit document is een nadere uitwerking van paragraaf 4.1.5 klachten- en geschillencommissie

Nadere informatie

Gedragscode voor verkoop buiten de onderneming en verkoop op afstand

Gedragscode voor verkoop buiten de onderneming en verkoop op afstand Gedragscode voor verkoop buiten de onderneming en verkoop op afstand Deze Gedragscode vormt een aanvulling op de reglementaire bepalingen inzake verkoop op afstand en verkoop buiten de onderneming van

Nadere informatie

Grensoverschrijdend eid gebruik in Europa

Grensoverschrijdend eid gebruik in Europa Grensoverschrijdend eid gebruik in Europa ECP.nl Hans van der Burght Agenda 1. Aanleiding: EU-verordening eidas 2. Het STORK project 3. Introductie van de crossborder use cases 4. Demo: Nederlandse burger

Nadere informatie

101 PRAKTISCHE TIPS VOOR MIJN INCASSO

101 PRAKTISCHE TIPS VOOR MIJN INCASSO 101 PRAKTISCHE TIPS VOOR MIJN INCASSO I. HOE BEHEER IK MIJN SCHADECLAIM EN SCHULVORDERING? 1. Quasi-delictuele aansprakelijkheid...4 1.1 Slachtoffer van een ongeval: Wat moet ik doen?...5 1.2 Hoe wordt

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid van 25 juni 2007;

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid van 25 juni 2007; SCSZ/07/122 1 BERAADSLAGING NR. 07/036 VAN 2 OKTOBER 2007 MET BETREKKING TOT MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR DE PROGRAMMATORISCHE FEDERALE OVERHEIDSDIENST MAATSCHAPPELIJKE INTEGRATIE, ARMOEDEBESTRIJDING

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie Vaak gestelde vragen over het Hof van Justitie van de Europese Unie WAAROM EEN HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE (HVJ-EU)? Om Europa op te bouwen hebben een aantal staten (thans 28) onderling verdragen

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Masterproef ADR & ODR in het consumentenrecht: effectieve realisatie van de langverwachte oplossing?

Masterproef ADR & ODR in het consumentenrecht: effectieve realisatie van de langverwachte oplossing? 2014 2015 FACULTEIT RECHTEN master in de rechten Masterproef ADR & ODR in het consumentenrecht: effectieve realisatie van de langverwachte oplossing? Promotor : Prof. dr. Ken ANDRIES De transnationale

Nadere informatie

INTERNATIONAAL INCASSO

INTERNATIONAAL INCASSO INTERNATIONAAL INCASSO 1 I. Algemeen II. Preventie A. Vooronderzoek B. Contractvoorwaarden C. Het bindend maken van contractvoorwaarden D. Formaliseren van de eis III. Recuperatie A. Gerechtelijk B. Alternatieve

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer;

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer; 1/6 Advies nr 59/2013 van 27 november 2013 Betreft: Advies betreffende het ontwerp van koninklijk besluit tot wijziging van het koninklijk besluit van 27 april 2007 tot regeling van de wijze waarop de

Nadere informatie

Gemeenschappelijke EU-standaarden voor het garanderen van procedurele rechten in strafzaken

Gemeenschappelijke EU-standaarden voor het garanderen van procedurele rechten in strafzaken Gemeenschappelijke EU-standaarden voor het garanderen van procedurele rechten in strafzaken Paul Ponsaers 1 1. De EU is niet enkel een economische, politieke en sociale gemeenschap, maar evenzeer een waardengemeenschap.

Nadere informatie

INLEIDEND HOOFDSTUK. Artikel 1. Aanvullende karakter

INLEIDEND HOOFDSTUK. Artikel 1. Aanvullende karakter L 179/72 VERORDENING (EU) Nr. 673/2014 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 2 juni 2014 betreffende de oprichting van een bemiddelingspanel en zijn reglement van orde (ECB/2014/26) DE RAAD VAN BESTUUR VAN

Nadere informatie

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE OPENBARE RAADPLEGING VAN 9 JUNI 2010

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE OPENBARE RAADPLEGING VAN 9 JUNI 2010 BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE OPENBARE RAADPLEGING VAN 9 JUNI 2010 BETREFFENDE OPROEPEN NAAR DIENSTEN MET TOEGEVOEGDE WAARDE VANUIT MOBIELE NETWERKEN Werkwijze voor de raadpleging

Nadere informatie

Het beslissingsbevoegd orgaan van het Centrum van Bemiddeling is de Bemiddelingscommissie.

Het beslissingsbevoegd orgaan van het Centrum van Bemiddeling is de Bemiddelingscommissie. CAREN BEMIDDELING en ARBITRAGE (hierna genoemd CAREN) BEMIDDELINGSREGLEMENT Inleidende bepaling Bemiddeling is een gestructureerd proces waarbij twee of meer partijen, bijgestaan door een bemiddelaar,

Nadere informatie

Gebruikershandleiding User Management Scenario 2

Gebruikershandleiding User Management Scenario 2 Gebruikershandleiding User Management Scenario 2 Inhoud Stap 1 Aanvraag van de hoedanigheid Beheerder aanvullende pensioenen... 3 Stap 2 Activeren van een hoedanigheid Beheerder aanvullende pensioenen

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden voor de Olympus Online Shop

Algemene Voorwaarden voor de Olympus Online Shop Algemene Voorwaarden voor de Olympus Online Shop 1 Toepassingsgebied 2 Sluiten van het contract 3 Recht op teruggave door de consument 4 Prijzen 5 Levering 6 Vervaldatum en betaling, in gebreke stelling

Nadere informatie

De juiste route voor uw financiële klacht

De juiste route voor uw financiële klacht De juiste route voor uw financiële klacht Eerst de interne klachtenprocedure bij de financiële dienstverlener, dan pas naar het Kifid voor de Ombudsman, de Geschillencommissie of de Commissie van Beroep

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT DECREET. houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat. van Kinderrechtencommissaris. Artikel 1

VLAAMS PARLEMENT DECREET. houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat. van Kinderrechtencommissaris. Artikel 1 VLAAMS PARLEMENT DECREET houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat en instelling van het ambt van Kinderrechtencommissaris Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschaps- en gewestaangelegenheid.

Nadere informatie

Goedgekeurd op 11 februari 2011

Goedgekeurd op 11 februari 2011 GROEP GEGEVENSBESCHERMING ARTIKEL 29 00327/11/NL WP 180 Advies 9/2011 betreffende het herziene voorstel van de industrie voor een effectbeoordelingskader wat betreft de bescherming van de persoonlijke

Nadere informatie

Nieuwe regels voor Europese ondernemingsraden. Inzicht in Richtlijn 2009/38/EG

Nieuwe regels voor Europese ondernemingsraden. Inzicht in Richtlijn 2009/38/EG Nieuwe regels voor Europese ondernemingsraden Inzicht in Richtlijn 2009/38/EG Wat zijn de taken van Europese ondernemingsraden? Europese ondernemingsraden (EOR s) zijn organen die de Europese werknemers

Nadere informatie

België-Brussel: Software voor documentenbeheer 2015/S 113-204388. Aankondiging van een opdracht. Leveringen

België-Brussel: Software voor documentenbeheer 2015/S 113-204388. Aankondiging van een opdracht. Leveringen 1/5 Deze aankondiging op de TED-website: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:204388-2015:text:nl:html België-Brussel: Software voor documentenbeheer 2015/S 113-204388 Aankondiging van een opdracht

Nadere informatie

INTERNET WEDSTRIJD REGLEMENT ON LINE TER BESCHIKKING REGLEMENT VERITAS CONTEST WEDSTRIJD ACTIE GEORGANISEERD DOOR VERITAS

INTERNET WEDSTRIJD REGLEMENT ON LINE TER BESCHIKKING REGLEMENT VERITAS CONTEST WEDSTRIJD ACTIE GEORGANISEERD DOOR VERITAS INTERNET WEDSTRIJD REGLEMENT ON LINE TER BESCHIKKING REGLEMENT VERITAS CONTEST WEDSTRIJD ACTIE GEORGANISEERD DOOR VERITAS Artikel 1 De wedstrijd win een overnachting voor twee aan zee wordt georganiseerd

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol. Consumentenautoriteit Nederlandse Zorgautoriteit

Samenwerkingsprotocol. Consumentenautoriteit Nederlandse Zorgautoriteit Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Nederlandse Zorgautoriteit Afspraken tussen de Staatssecretaris van Economische Zaken en de Raad van Bestuur van de Nederlandse Zorgautoriteit over de wijze

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 7.3.2014

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 7.3.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 7.3.2014 C(2014) 1392 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 7.3.2014 houdende aanvulling van Richtlijn 2003/71/EG van het Europees Parlement en de

Nadere informatie

WHOIS-beleid.eu-domeinnamen v.1.0. WHOIS-beleid.eu-domeinnamen

WHOIS-beleid.eu-domeinnamen v.1.0. WHOIS-beleid.eu-domeinnamen DEFINITIES De termen zoals gedefinieerd in de Bepalingen en voorwaarden en/of de.eu- Regels voor geschillenbeslechting worden in dit document gebruikt en geschreven met een hoofdletter. PARAGRAAF 1. PRIVACYBELEID

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging Psychomotorische kindertherapie. KLACHTENREGLEMENT Herziene versie januari 2007

Nederlandse Vereniging Psychomotorische kindertherapie. KLACHTENREGLEMENT Herziene versie januari 2007 Nederlandse Vereniging Psychomotorische kindertherapie KLACHTENREGLEMENT Herziene versie januari 2007 Algemeen Het klachtenreglement van de N.V.P.M.K.T. beschrijft de opvang, bemiddeling en behandeling

Nadere informatie

Verordening behandeling bezwaarschriften Orionis Walcheren WWB/Participatiewet

Verordening behandeling bezwaarschriften Orionis Walcheren WWB/Participatiewet Het Algemeen Bestuur en het Dagelijks Bestuur van Orionis Walcheren, ieder zoveel het hun bevoegdheden betreft, gelet op de Gemeenschappelijke Regeling Orionis Walcheren, de Wet Werk en Bijstand (WWB)/Participatiewet

Nadere informatie

België-Brussel: Onderhoud van software voor informatietechnologie 2015/S 067-119525. Aankondiging van een opdracht. Diensten

België-Brussel: Onderhoud van software voor informatietechnologie 2015/S 067-119525. Aankondiging van een opdracht. Diensten 1/6 Deze aankondiging op de TED-website: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:119525-2015:text:nl:html België-Brussel: Onderhoud van software voor informatietechnologie 2015/S 067-119525 Aankondiging

Nadere informatie

Bemiddeling in het bestuursrecht

Bemiddeling in het bestuursrecht ADMINISTRATIEVE RECHTSBIBLIOTHEEK Bemiddeling in het bestuursrecht ALTERNATIEVE METHODEN TOT BESLECHTING VAN BESTUURSGESCHILLEN Lien DE GEYTER algemene reeks nr. 16 2006 die keure INHOUD WOORD VOORAF INHOUD

Nadere informatie

Welke gegevens we verzamelen en waarom we die verzamelen. Hoe we die gegevens gebruiken.

Welke gegevens we verzamelen en waarom we die verzamelen. Hoe we die gegevens gebruiken. Privacybeleid Gegevens die we ontvangen Duidelijkheid en keuzemogelijkheden Gegevens die we delen Toepassing Handhaving Wijzigingen Laatst aangepast: 10 juli 2013 Doccle hecht veel belang aan het onderhouden

Nadere informatie

Het Mediation Bureau. van het Centrum Internationale Kinderontvoering (Centrum IKO)

Het Mediation Bureau. van het Centrum Internationale Kinderontvoering (Centrum IKO) Het Mediation Bureau van het Centrum Internationale Kinderontvoering (Centrum IKO) 1 Crossborder mediation Bij internationale kinderontvoering duren de procedures vaak lang. Daarom start op 1 november

Nadere informatie

Accreditatie Overeenkomst Incassomachtigen

Accreditatie Overeenkomst Incassomachtigen Currence Incassomachtigen B.V. i.o. 1008100. Accreditatie Overeenkomst Incassomachtigen Versie: 1.1 Datum: juni 2015 De ondergetekenden: 1. Naam bedrijf...., met KvK-nummer. en met statutaire zetel te....,

Nadere informatie

Handleiding: Escrow & Freelancer.nl

Handleiding: Escrow & Freelancer.nl Handleiding: Escrow & Freelancer.nl Introductie Freelancer.nl biedt naast het bij elkaar brengen van freelancers en opdrachtgevers ook een Escrow service aan. Met deze handleiding leggen wij op een eenvoudige

Nadere informatie