Scheepswerktuigkunde Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Scheepswerktuigkunde aan de Hogere Zeevaartschool

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Scheepswerktuigkunde Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Scheepswerktuigkunde aan de Hogere Zeevaartschool"

Transcriptie

1 ONDERWIJSVISITATIE Scheepswerktuigkunde Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Scheepswerktuigkunde aan de Hogere Zeevaartschool Vlaamse Hogescholenraad 18 december 2009

2 De onderwijsvisitatie Ravensteingalerij 27, bus Brussel tel.: Exemplaren van dit rapport kunnen tegen betaling verkregen worden op het VLHORA-secretariaat. Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op > evaluatieorgaan > visitatierapporten > huidige visitatieronde Wettelijk depot: D/2009/8696/5 2 Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde

3 voorwoord De visitatiecommissie brengt met dit rapport verslag uit over haar oordelen en de daaraan ten grondslag liggende motivering, conclusies en aanbevelingen die resulteren uit het onderzoek dat zij heeft verricht naar de onderwijskwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Scheepswerktuigkunde in Vlaanderen. De visitatiecommissie heeft hierbij de visitatieprocedure Handleiding Onderwijsvisitaties VLIR VLHORA (februari 2005) gevolgd, waarbij zij niet enkel aanbevelingen en suggesties formuleert in het kader van de continue kwaliteitsverbetering van het hoger onderwijs, maar ook een oordeel geeft in het kader van de accreditatie van de opleiding. De visitatie en dit rapport passen in de werkzaamheden van de hogescholen en van de Vlaamse Hogescholenraad (VLHORA) met betrekking tot de kwaliteitszorg van het hogescholenonderwijs, zoals bepaald in artikel 93 van decreet van 4 april 2003 betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs. Met dit rapport wordt de bredere samenleving geïnformeerd over de wijze waarop de hogescholen en meer bepaald de betrokken opleiding omgaat met de kwaliteit van haar onderwijs. Toch is het rapport in de eerste plaats bedoeld voor de hogeschool die de opleiding aanbiedt. Op basis van de bevindingen kan de hogeschool nu en in de nabije toekomst actie nemen om de kwaliteit van het onderwijs in de opleiding te handhaven en verder te verbeteren. De lezer moet er zich echter terdege bewust van zijn dat het rapport slechts een momentopname biedt van het onderwijs in de opleiding en dat de rapportering van de visitatiecommissie slechts één fase is in het proces van kwaliteitszorg. De VLHORA dankt allen die meegewerkt hebben aan het welslagen van dit proces van zelfevaluatie en visitatie. De visitatie was niet mogelijk geweest zonder de inzet van al wie binnen de hogeschool betrokken was bij de voorbereiding en de uitvoering ervan. Tevens is de VLHORA dank verschuldigd aan de voorzitter, de leden en de secretaris van de visitatiecommissie voor de betrokkenheid en deskundige inzet waarmee zij hun opdracht hebben uitgevoerd. Marc Vandewalle secretaris-generaal Toon Martens voorzitter Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde 3

4 4 Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde

5 inhoudsopgave voorwoord... 3 inhoudsopgave... 5 deel Hoofdstuk 1 De Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde Inleiding De betrokken opleidingen De visitatiecommissie Samenstelling Taakomschrijving Werkwijze Oordeelsvorming Indeling van het rapport Hoofdstuk 2 Het domeinspecifiek referentiekader Scheepswerktuigkunde Inleiding Domeinspecifieke competenties Gehanteerde input Domeinspecifieke competenties deel Hoofdstuk 1 Hogere Zeevaartschool bijlagen Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde 5

6 6 Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde

7 deel 1 algemeen deel Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde 7

8 8 Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde

9 Hoofdstuk 1 De Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde 1.1 Inleiding In dit rapport brengt de visitatiecommissie verslag uit van haar bevindingen over de onderwijskwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Scheepswerktuigkunde, die zij op 10, 11 en 12 december 2008 in opdracht van de Vlaamse Hogescholenraad (VLHORA) heeft onderzocht. Dit initiatief past in de werkzaamheden van de hogescholen en van de VLHORA met betrekking tot de kwaliteitszorg van het hogescholenonderwijs, zoals bepaald in artikel 93 van het decreet van de Vlaamse Gemeenschap van 4 april 2003 betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen. 1.2 De betrokken opleidingen De opleiding Scheepswerktuigkunde wordt door 1 hogeschool aangeboden, die de visitatiecommissie bezocht op: - 10, 11 en 12 december 2008 Hogere Zeevaartschool 1.3 De visitatiecommissie Samenstelling De visitatiecommissie werd samengesteld conform de procedure van de Handleiding Onderwijsvisitaties VLIR VLHORA, februari Meer in het bijzonder werden de richtlijnen van de Erkenningscommissie Hoger Onderwijs met betrekking tot de onafhankelijkheid van de commissieleden opgevolgd. De visitatiecommissie werd samengesteld door het bestuursorgaan van de VLHORA in zijn vergadering van 4 juli De visitatiecommissie: Voorzitter en domeindeskundige: Onderwijsdeskundige: Domeindeskundige: Domeindeskundige: Student: Jo Box Georges De Corte Piet Boekel Harald Klein Dimitri De Keyser Voor een kort curriculum vitae van de commissieleden, zie bijlage 1. Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde 9

10 Vanuit de VLHORA werden een projectbegeleider en een secretaris aangesteld. Voor de visitatie van Scheepswerktuigkunde waren dit: Projectbegeleider: Secretaris: Lucia Van Hoof Saskia Smet Taakomschrijving De commissie geeft op basis van het zelfevaluatierapport van de opleiding en de gesprekken ter plaatse: - een oordeel over de onderwerpen en facetten uit het accreditatiekader van de NVAO; - een integraal oordeel over de opleiding; - suggesties om waar mogelijk te komen tot kwaliteitsverbetering Werkwijze De visitatie van de opleiding naam opleiding aan de hogescholen gebeurde conform de werkwijze zoals die is vastgelegd in de Handleiding Onderwijsvisitaties VLIR VLHORA, februari Voor de beschrijving van de werkwijze van de visitatiecommissie worden vier fasen onderscheiden. - fase 1, de installatie van de commissie; - fase 2, de voorbereiding; - fase 3, het visitatiebezoek; - fase 4, de schriftelijke rapportering. 10 Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde

11 Fase 1 De installatie van de visitatiecommissie Op 9 juli 2008 werd de visitatiecommissie officieel geïnstalleerd. De installatievergadering stond in het kader van een kennismaking, een gedetailleerde bespreking van het visitatieproces aan de hand van de Handleiding Onderwijsvisitaties VLIR VLHORA, februari 2005 en een toelichting van het ontwerp van domeinspecifieke referentiekader. Daarnaast werden een aantal praktische afspraken gemaakt, onder meer met betrekking tot het bezoekschema, de bezoekdagen en de te lezen eindwerken en/of stageverslagen. Fase 2 De voorbereiding De visitatiecommissie heeft een domeinspecifiek referentiekader voor de opleiding opgesteld en aan de opleiding bezorgd. Elk commissielid heeft het zelfevaluatierapport en de bijlagen bestudeerd, de geselecteerde eindwerken gelezen en haar argumenten, vragen en voorlopig oordeel vastgelegd in een checklist, waarvan de secretaris een synthese heeft gemaakt. De synthese werd uitvoerig besproken en beargumenteerd door de commissieleden. Op basis van de bespreking en de door de commissieleden opgestuurde vragenlijsten inventariseerde de secretaris kernpunten en prioriteiten voor de gesprekken en het materialenonderzoek bij de visitatie. Fase 3 Het visitatiebezoek De VLHORA heeft een bezoekschema ontwikkeld dat aangepast werd aan de specifieke situatie van de opleiding. Het bezoekschema werd opgenomen als bijlage 3. Tijdens de visitatie werd gesproken met een representatieve vertegenwoordiging van alle geledingen die bij de opleiding betrokken zijn. Tijdens de visitatie werd bijkomend informatiemateriaal bestudeerd en werd een bezoek gebracht aan de instelling met het oog op de beoordeling van de accommodaties en de voorzieningen voor de studenten. Tijdens de visitatie werd voor de verdere bevraging gebruik gemaakt van de synthese van de checklist en de vragenlijsten. Binnen het bezoekprogramma werden een aantal overlegmomenten voor de commissieleden voorzien om de bevindingen uit te wisselen en te komen tot gezamenlijke en meer definitieve (tussen)oordelen. Na de gesprekken met de vertegenwoordigers van de opleiding hebben de visitatieleden hun definitief (tussen)oordeel per facet en per onderwerp gegeven. Op het einde van het visitatiebezoek heeft de voorzitter een korte mondelinge rapportering gegeven van de ervaringen en bevindingen van de visitatiecommissie. Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde 11

12 Fase 4 De schriftelijke rapportering De secretaris heeft in samenspraak met de voorzitter en de commissieleden, op basis van het zelfevaluatierapport, de checklisten, het bezoek en de motiveringen een ontwerp opleidingsrapport opgesteld. Het ontwerprapport geeft per onderwerp en per facet het oordeel en de motivering van de visitatiecommissie weer. Daarnaast werden - waar wenselijk en/of noodzakelijk - aandachtspunten en eventuele aanbevelingen voor verbetering geformuleerd. Het ontwerp opleidingsrapport werd aan de hogeschool gezonden voor een reactie in/op/tijdens periode eerste terugmelding. De reactie van de opleiding op het ontwerp opleidingsrapport werd door de commissie in een slotvergadering besproken Oordeelsvorming De commissie legt in een eerste fase een oordeel per facet vast. Daarna legt de commissie een oordeel per onderwerp vast op basis van de oordelen van de facetten die van het onderwerp deel uitmaken. In de oordelen per onderwerp wordt steeds een overzicht gegeven van de oordelen per facet. In geval van een compensatie van facetten, wordt het oordeel op onderwerpniveau gevolgd door een motivering en aangevuld met de weging die de commissie hanteerde in de oordeelsvorming op onderwerpniveau. In de overige gevallen wordt voor de motivering van het oordeel op onderwerpniveau verwezen naar de argumentatie bij de facetten. De oordelen per facet en per onderwerp hebben betrekking op alle locaties, afstudeerrichtingen en varianten. Daar waar er een onderscheid in het oordeel per afstudeerrichting en/of locatie en/of variant nodig is, wordt dit aangegeven in het rapport. De commissie houdt in haar beoordeling rekening met accenten die de opleiding eventueel zelf legt, met het domeinspecifieke referentiekader en met de benchmarking ten opzichte van de gelijkaardige opleidingen in andere instellingen van hoger onderwijs. Alle oordelen en wegingen volgen de beslisregels zoals geformuleerd in de Handleiding onderwijsvisitaties VLIR VLHORA van februari Op het niveau van de facetten volgen de oordelen een vierpuntenschaal: onvoldoende, voldoende, goed en excellent. Op het niveau van de onderwerpen en op het niveau van de opleiding in haar geheel geeft de commissie een antwoord op de vraag of er in de opleiding voor dit onderwerp al dan niet voldoende generieke kwaliteitswaarborgen aanwezig zijn. Hierbij kan het oordeel voldoende of onvoldoende luiden. 1.4 Indeling van het rapport Het rapport bestaat uit twee delen. In het eerste deel, hoofdstuk 2, beschrijft de visitatiecommissie het domeinspecifiek referentiekader op basis waarvan zij de gevisiteerde opleidingen heeft beoordeeld. In het tweede deel van het rapport brengt de commissie verslag uit over de gevisiteerde opleiding. 12 Onderwijsvisitatie Scheepswerktuigkunde

13 Hoofdstuk 2 Het domeinspecifiek referentiekader Scheepswerktuigkunde 2.1 Inleiding Voor iedere opleiding wordt een domeinspecifiek referentiekader ontwikkeld dat door de commissie gebruikt wordt bij de beoordeling van opleidingen. De visitatiecommissie is verantwoordelijk voor de opmaak van het domeinspecifiek referentiekader. De VLHORA als evaluatieorgaan geeft de procedure 1 aan voor de opstelling ervan. Het referentiekader is niet bedoeld om een ideale opleiding te schetsen. Respect voor de eigenheid van een opleiding en voor de diversiteit binnen eenzelfde opleiding over de instellingen heen veronderstelt immers dat in de eerste plaats wordt nagegaan of elke opleiding erin slaagt haar eigen doelstellingen te realiseren en dit zowel inhoudelijk als procesmatig. Dit belet niet dat wordt nagegaan of elke opleiding aan een aantal minimumeisen voldoet, die aan de betreffende opleiding worden gesteld vanuit het vakgebied en/of de relevante beroepspraktijk. 2.2 Domeinspecifieke competenties Gehanteerde input - referentiekaders van de opleiding: Omvormingsdossiers - wettelijke bronnen, brondocumenten onderschreven door het werkveld en officiële brondocumenten beroepsregelgeving, tevens het internationale referentiekader: Decreet betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen ( ) (http://www.ond.vlaanderen.be/edulex/bundel/hostruct.htm). STCW 95-standaard: - de richtlijnen van de International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended in 1995 and in 2003 (STCW Convention), opgelegd door de International Maritime Organisation (IMO) met de bijhorende Model Courses; - Seafarer s Training, Certification and Watchkeeping Code (STCW Code) Profiel van de opleiding tot officier scheepswerktuigkundige, in opdracht van de VLOR, 29 mei Internationale conventies en richtlijnen van de IMO-regelgeving. 1 De procedure voor het opstellen van het domeinspecifiek referentiekader is beschikbaar op de website van de VLHORA onder de rubriek visitatie & accreditatie. Domeinspecifiek referentiekader 13

14 2.2.2 Domeinspecifieke competenties De domeinspecifieke competenties zijn gericht op maritiem gerelateerde beroepen. Deze competenties beschrijven zes vereiste tasks : 1. Standards regarding general provisions; 2. Standards regarding the engine department; 3. Standards regarding special training requirements for personnel on certain types of ships; 4. Standards regarding emergency, occupational safety, medical care and survival functions; 5. Standards regarding alternative certification; 6. Standards regarding watchkeeping. Meer specifiek wordt gesteld dat de professionele bachelor Scheepswerktuigkunde: 1. In staat is om in een grote diversiteit van beroepssituaties professioneel en zelfstandig kennis aan te wenden bij het voorbereiden, het nemen en het opvolgen van beslissingen; 2. In staat is om problemen in het domein van de scheepswerktuigkunde te onderkennen en aan te pakken, oplossingsmogelijkheden te verkennen en een beargumenteerde oplossing te kiezen, te ontwerpen, te implementeren en te evalueren; 3. In staat is om de wetenschappelijke inzichten en methoden kritisch toe te passen bij het ontwikkelen van bedrijfskundige en nautische kennis en bij het interveniëren in maritieme en aanverwante organisaties; 4. In nautisch belangrijke talen professioneel, correct kan communiceren; 5. In staat is om gebruik makend van relevante communicatievormen en strategieën, effectief te communiceren in de moedertaal; 6. Getuigt van een internationaal gerichte, multiculturele houding; 7. In staat is zijn nautische en (bedrijfs)technische kennis, vaardigheden en attituden door te geven; 8. Actief gericht is op het verwerven van inzichten in algemene maatschappelijke ontwikkelingen en van inzichten die voortvloeien uit bedrijfswetenschappelijk onderzoek en relevant zijn voor de dagelijkse beroepsactiviteiten; 9. Zich bewust is van de wisselwerking tussen maatschappelijke veranderingen en het functioneren van organisaties; 10. Reflecteert vanuit een historisch-wetenschappelijk perspectief op zijn positie in de samenleving: kritischwijsgerig, ethisch-humaan, mondiaal en multicultureel; 11. Beschikt over wetenschappelijk onderbouwde kennis in het vakgebied van de scheepswerktuigkunde; 12. Een voldoende brede wetenschappelijke basis heeft verworven om via een aangepast brugprogramma te kunnen instromen in een passende masteropleiding. 14 Domeinspecifiek referentiekader

15 deel 2 Opleidingsrapport Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde 15

16 16 Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde

17 Hoofdstuk 1 Hogere Zeevaartschool Algemene toelichting bij de professioneel gerichte bacheloropleiding Scheepswerktuigkunde aan de Hogere Zeevaartschool De Hogere Zeevaartschool (Ecole Supérieure de Navigation d Anvers Antwerp Maritime Academy) is de enige hogeschool in België die de opleidingen Nautische wetenschappen en Scheepswerktuigkunde aanbiedt. De lessen worden daarom zowel in het Nederlands als in het Frans gegeven. De bestuurstaal is het Nederlands. De Hogere Zeevaartschool biedt enerzijds een academische opleiding aan, gericht op wetenschappelijke kennis en onderzoek, en is anderzijds een professioneel opleidingscentrum, afgestemd op twee carrières: eerst een loopbaan op zee als koopvaardijofficier, waarbij men kapitein-ter-lange-omvaart of hoofdwerktuigkundige kan worden, en daarna een nautisch-economische of nautisch-technische functie aan wal. Terwijl andere hogescholen enkel moeten voldoen aan wettelijke bepalingen op regionaal niveau, moeten de opleidingen aan de Hogere Zeevaartschool ook beantwoorden aan de internationale regelgeving en kwaliteitsnormen van de IMO (International Maritime Organisation). De hogeschool levert de nodige certificaten af conform de IMO STCW 95-norm (Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers). De opleiding Scheepswerktuigkunde (opleiding machine) bestaat uit één cyclus van drie jaren en leidt tot het diploma van professionele bachelor Scheepswerktuigkunde. In de opleiding Scheepswerktuigkunde wordt het STCW 95 Management Level al op het einde van de professionele bachelor volledig bereikt. Na voltooiing van de praktijk aan boord, aan de hand van het Cadet Training Record Book en het behalen van de noodzakelijke vaartijd volgens de STCW 95-standaard, staat niets een carrière op zee in de weg. De Hogere Zeevaartschool is lid van de Associatie Universiteit en Hogescholen Antwerpen (AUHA). Dit samenwerkingsverband is vooral belangrijk voor de uitbouw van de bachelor- en masteropleiding Nautische wetenschappen. De AUHA (bestaande uit de Universiteit Antwerpen, de Karel de Grote Hogeschool, Artesis, de Plantijn Hogeschool en de Hogere Zeevaartschool) wil haar activiteiten afstemmen op de sociale en economische noden van de Antwerpse regio. Sinds 1990 heeft de Vlaamse overheid als inrichtende onderwijsmacht de fakkel overgenomen van het federale ministerie van Verkeer, waardoor de school in tegenstelling tot andere hogescholen in Vlaanderen rechtstreeks afhangt van de Vlaamse regering. De Waalse regering komt financieel niet tussen in de werking van de school, ze komt alleen tussen voor studiebeurzen. Vanaf 2009 is de Hogere Zeevaartschool een Vlaamse autonome hogeschool, waardoor ze een vrijere invulling kan geven aan de budgetten en organisatie van het onderwijs, en over meer faciliteiten kan beslissen. Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde 17

18 Onderwerp 1 Doelstellingen van de opleiding Facet 1.1 Niveau en oriëntatie van de professioneel gerichte bachelor Beoordelingscriteria: De opleidingsdoelstellingen zijn erop gericht de student te brengen tot: - het beheersen van algemene competenties als denk- en redeneervaardigheid, het verwerven en verwerken van informatie, het vermogen tot kritische reflectie en projectmatig werken, creativiteit, het kunnen uitvoeren van eenvoudige leidinggevende taken, het vermogen tot communiceren van informatie, ideeën, problemen en oplossingen, zowel aan specialisten als aan leken, en een ingesteldheid tot levenslang leren; - het beheersen van algemene beroepsgerichte competenties als teamgericht kunnen werken, oplossingsgericht kunnen werken, in de zin van het zelfstandig kunnen definiëren en analyseren van complexe probleemsituaties in de beroepspraktijk, en het kunnen ontwikkelen en toepassen van zinvolle oplossingsstrategieën, en het besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid die samenhangt met de beroepspraktijk; - het beheersen van beroepsspecifieke competenties op het niveau van een beginnende beroepsbeoefenaar. Het oordeel van de visitatiecommissie: goed De commissie is tot haar oordeel gekomen op basis van de volgende vaststellingen en overwegingen: De professionele bachelor Scheepswerktuigkunde volgt de STCW 95-standaard (Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers). Deze STCW 95-standaard geldt als de minimumstandaard waaraan maritieme opleidingen moeten voldoen. De commissie stelt vast dat naast de STCW 95-standaard de decretale eisen uit artikel 58 van het Structuurdecreet, de ontwikkelingen op maritiem-technisch gebied en ontwikkelingen binnen het werkveld mee opgenomen worden in de opleidingsdoelstellingen. Uit de beschrijving in het zelfevaluatierapport en de bijhorende toelichting op de door de commissie gestelde vragen, blijkt dat de doelstellingen van de hogeschool duidelijk geformuleerd en onderbouwd zijn. De opleidingsdoelstellingen kunnen onderverdeeld worden in competentiegroepen : - Algemene competenties: denk- en redeneervaardigheden (zin voor probleemgestuurd denken en probleemoplossend handelen), internationale en multiculturele gerichtheid, resultaatgericht werken en communicatievaardigheden; - Beroepsgerichte competenties: teamgericht en oplossingsgericht werken; definiëren, analyseren en oplossen van praktijk problemen; - Beroepsspecifieke competenties: de STCW-95 competenties. Voor de professionele bachelor werd een competentiematrix opgesteld, waarin de opleidingsonderdelen en de competenties op een volledige en transparante wijze aan elkaar zijn gekoppeld. De commissie stelt vast dat de opleidingsdoelstellingen overeenstemmen met de decretale eisen van een professioneel gerichte opleiding. 18 Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde

19 In de studiegids vinden studenten naast de opleidingsprogramma s van de verschillende jaren met een indeling per onderwijseenheid, ook de ECTS-fiches of didactische steekkaarten met de nodige gegevens per opleidingsonderdeel of -element terug. De studiegids kan geraadpleegd worden via het Blackboard Learning System, de website van de hogeschool en in de bibliotheek. Elke docent bespreekt samen met de studenten de opleidingsdoelstellingen in relatie met de competenties bij de aanvang van de cursus of in het begin van elk hoofdstuk. De uitgebreide consultatie en het nauwe overleg met de diverse geledingen binnen de maritiem-technische sector geven voldoende mogelijkheden om de opleidingsdoelstellingen bekend te maken bij het werkveld. De vertegenwoordigers van de alumni en het beroepenveld bevestigen en constateren dat deze opleiding het niveau haalt van een professionele bacheloropleiding. Het beroepenveld en de alumni geven aan dat er een behoefte is aan differentiatie van de opleiding. De commissie stelt vast dat er vraag is naar differentiatie aan de bovenkant, aangezien er in de praktijk behoefte is naar meer verdieping en praktijkgerichtheid in de vorm van een vierde jaar (master of bachelor na bachelor). In België bestaat de mogelijkheid niet om als professionele bachelor verder te studeren. De student kan enkel overstappen naar een academisch masterprogramma na het volgen van een schakeljaar. De directeur geeft tijdens de gesprekken met de commissie aan dat elk jaar een aantal studenten doorstroomt naar de TU Delft of de School of Mechanical, Aerospace and Civil Engineering in Manchester (GB), waar ze de mogelijkheid hebben om hun studieloopbaan verder te zetten zonder schakeljaar. Anderzijds constateerde de commissie de behoefte aan meer differentiatie aan de onderkant, door de invoering van een tweejarige opleiding. Het pakket exacte wetenschappen in de opleiding scheepswerktuigkunde vormt een struikelblok voor studenten uit een minder sterke wiskundige vooropleiding. De meeste van deze studenten zijn wel enorm gemotiveerd om te gaan varen. Binnen de Associatie Universiteit en Hogescholen Antwerpen, waar de school deel van uitmaakt, is een fusietraject aan de gang tussen de verschillende academiserende opleidingen binnen de associatie. Er zijn echter onderlinge afspraken gemaakt, waardoor de hogeschool ook in de toekomst een entiteit op zich blijft, en de academische bachelor en master niet naar de universiteit verhuizen. Hierdoor kan het huidige geïntegreerde model tussen de nautische wetenschappen en scheepswerktuigkunde blijven bestaan, en zal de school in de toekomst een academische én een beroepsstroom behouden. Tijdens de gesprekken merken de docenten op dat deze uitzonderlijke situatie absoluut geen probleem is wat de profilering van de professionele bachelor scheepswerktuigkunde betreft. Binnen de professionele bachelor richt het onderzoek zich vooral op de praktische toepassingen waar studenten actief bij betrokken worden. De commissie stelt vast dat er goede contacten zijn met het beroepenveld. De school stelt zijn lokalen ter beschikking om de bijeenkomsten van de beroepenorganisatie (KBZ, Gallois Genootschap, Nautical Institute ) op school te houden. Hierdoor kunnen zowel studenten als docenten hieraan deelnemen en kennismaken met de nieuwste ontwikkelingen. Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde 19

20 Aanbevelingen ter verbetering: De commissie vraagt om de mogelijkheden te onderzoeken van differentiatie aan de boven- en de onderkant. De commissie vraagt om na te gaan of er behoefte bestaat aan een doorstroomvariant, waarbij afgestudeerden direct door kunnen naar Manchester of Delft. De commissie beveelt de opleiding aan om hiervoor samen met deze instellingen een doorgaande leerlijn te ontwikkelen. De opleiding zou moeten onderzoeken of studenten van HZA dan extra vakken moeten volgen. Facet 1.2 Domeinspecifieke eisen Beoordelingscriteria: - De doelstellingen van de opleiding (uitgedrukt in eindkwalificaties van de student) sluiten aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en het relevante beroepenveld gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein (vakgebied/discipline en/of beroeps- of kunstpraktijk). Ze zijn, in het geval van gereglementeerde beroepen, in overeenstemming met de reglementering of regelgeving ter zake. - Voor professioneel gerichte bacheloropleidingen zijn de eindkwalificaties getoetst bij het relevante beroepenveld. Oordeel van de visitatiecommissie: goed De commissie is tot haar oordeel gekomen op basis van de volgende vaststellingen en overwegingen: De domeinspecifieke eisen zijn beschreven in de STCW 95-norm en door de hogeschool aangevuld met specifieke aanvullingen, aansluitend bij de wensen van het beroepenveld. De commissie constateert dat er eigenlijk geen benchmarking gebeurt met andere opleidingen (Vlaamse of internationale opleidingen). Tijdens de gesprekken werd het de commissie niet duidelijk welke de andere vergelijkbare internationale scholen zijn in dit domein. Hierdoor is het voor de school moeilijk om te vergelijken, maar ook om te bepalen met wie er kan worden samengewerkt. Dit betekent dat de school zich meer zou moeten profileren in een bepaald domein van scholen dat zij als gelijkwaardig of superieur beschouwt. De commissie raadt de hogeschool aan om haar specifieke domein af te bakenen, zodat internationale benchmarking mogelijk wordt. Zowel de vertegenwoordigers van het beroepenveld als van de alumni geven aan dat de opleiding goed aansluit bij het beroepenveld. De commissie vernam weinig behoefte om de opleiding te veranderen, behalve om meer nadruk te leggen op de automatisering, gezien de ontwikkelingen in dit domein. Het beroepenveld geeft ook aan dat de huidige verdeling tussen de theorie en de praktijk gehandhaafd moet blijven. De afgestudeerden van de school hebben tijdens de opleiding een degelijke problem solving -kennis opgebouwd, en stellen zich kritisch op door een root cause - en gap -analyse uit te voeren om een probleem op te lossen en niet voor de kortetermijnoplossingen te gaan. Hierdoor compenseren ze ruimschoots hun ietwat minder sterke praktische kennis bij de start van hun carrière. Dit zal bij de studenten de basis leggen om 20 Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde

21 complexe technische zaken in de praktijk te kunnen begrijpen, ondanks het feit dat deze complexe onderwerpen niet in de opleiding besproken worden. Het beroepenveld vraagt wel meer aandacht voor de ontwikkeling van de algemene competentie van leidinggeven, die niet beschreven staat in de STCW 95-norm. De commissie ervaart tijdens de verschillende gesprekken dat de school midden in het werkveld staat. Zoals in facet 1.1 al aangehaald, houden maritieme genootschappen hun bijeenkomsten op de school. De docenten zijn nieuwsgierig en intrinsiek gemotiveerd om ontwikkelingen in het werkveld te volgen. De automatisering op schepen is een actueel onderwerp. Het beroepenveld en de alumni die de commissie gesproken heeft, geven aan om hier tijdens de opleiding meer aandacht aan te geven, zoals in andere landen ook gebeurt, door een bijkomende specialisatie automatisering kopcursus voor scheepswerktuigkundigen (zoals in Duitsland). De doelstellingen van de opleiding sluiten aan op het domeinspecifieke referentiekader en op de (internationale) eisen die aan de opleiding worden gesteld. Aanbevelingen ter verbetering: De commissie raadt de hogeschool aan om een specifiek domein af te bakenen en internationaal te benchmarken. Oordeel over onderwerp 1, doelstellingen van de opleiding: voldoende Op basis van de oordelen over: Facet 1.1: Niveau en oriëntatie Facet 1.2: Domeinspecifieke eisen goed goed is de commissie van mening dat er in de opleiding voor dit onderwerp voldoende generieke kwaliteitswaarborgen aanwezig zijn. Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde 21

22 Onderwerp 2 Programma Facet 2.1 Relatie tussen doelstellingen en inhoud van het programma Beoordelingscriteria: - Het programma is een adequate concretisering van de eindkwalificaties van de opleiding qua niveau, oriëntatie en domeinspecifieke eisen. - De eindkwalificaties zijn adequaat vertaald in leerdoelen van (onderdelen van) het programma. - De inhoud van het programma biedt studenten de mogelijkheid om de geformuleerde eindkwalificaties te bereiken. Oordeel van de visitatiecommissie: voldoende De commissie is tot haar oordeel gekomen op basis van de volgende vaststellingen en overwegingen: De opleiding heeft de omvorming naar de BAMA-structuur aangegrepen om een curriculuminnovatie op gang te brengen, en de opleiding verder te ontwikkelen onder leiding van de Commissie Onderwijsorganisatie en Onderwijsvernieuwing (COO). Door overleg binnen de verschillende raden en overlegorganen van de hogeschool, werden de verschillende actoren (docenten, maritieme industrie en studenten) betrokken bij deze curriculumherziening. De opleiding kan opgedeeld worden in vijf onderwijseenheden, die elk een aantal opleidingsonderdelen omvatten: Exploitatie en scheepstechniek, Toegepaste wetenschappen, Economie en management, Exacte wetenschappen en informatica, en Sociale wetenschappen en talen. De commissie constateert dat de inhoud aansluit bij de doelstellingen van de opleiding. De commissie wil echter een kanttekening maken bij het feit dat de opleiding gedurende het verloop van het curriculum 70 procent van de studenten verliest. De opleiding is sterk selecterend, zeker in het eerste jaar, voornamelijk door de wiskunde. Wiskunde wordt mee gebruikt als element in de algemene competenties, met name de ontwikkeling van het logisch denkvermogen. De commissie stelt zich de vraag of dit verstandig is, omdat hierdoor het onderwijsrendement vooral in het eerste jaar sterk verlaagd wordt. De commissie kan uit de gesprekken met de verschillende gespreksgroepen niet afleiden of het hele pakket wiskunde relevant is voor de latere beroepsuitoefening. Zijn er ook indirecte methodes om logisch redeneren aan te tonen? De commissie suggereert om te onderzoeken of bepaalde complexe onderdelen van de wiskunde niet later in de opleiding geplaatst kunnen worden, en meer in een praktijkgerichte context. Een andere conclusie kan zijn dat de verwachtingen van de instromende studenten en de doelstelling en inhoud van het programma niet goed overeenstemmen. Kennelijk heeft een belangrijk deel van de studenten die instromen, een verkeerd beeld van de opleiding, vooral ten aanzien van het niveau van de exacte vakken. Dit kan duiden op een probleem in de voorlichting, waarbij de moeilijkheidsgraad van de opleiding onvoldoende (PBo) voor het voetlicht wordt gebracht. 22 Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde

23 De hogeschool besteedt veel aandacht aan remedial activiteiten, maar de effectiviteit hiervan is tamelijk gering. Met name de onderbouw (eerste en tweede jaar) ervaren de studenten die de commissie gesproken heeft als veel te theoretisch. Zij bepleiten een grotere praktijkgerichtheid van de opleiding. Het beroepenveld daarentegen wil de huidige balans tussen theorie en praktijk behouden. De doelstelling van de opleiding is om de studenten zelfstandig te leren denken, en hen een methodologie en denkprocessen aan te reiken. Daarnaast krijgen de studenten een goede technische bagage mee tijdens de opleiding. De combinatie van deze vaardigheden stelt hen in staat om de kennis van nieuwe technologie die ze tijdens hun carrière ontmoeten, zelfstandig verder op te bouwen. De commissie stelt vast dat bij de opbouw van het curriculum het competentieleren nog niet goed is ingevoerd. Veel onderwijs wordt nog vakgericht en klassikaal gegeven, en niet in de vorm van beroepstaken. Ook is er nog een groot onderscheid tussen theorie en praktijk. De opleiding presenteert haar programma als competentiegericht. Het is niet duidelijk wat hiermee concreet wordt bedoeld en over welke competenties afgestudeerden moeten beschikken. Dit hangt samen met het feit dat de operationalisering van de competenties door de opleiding heen voor een deel ontbreekt. De commissie raadt aan om in het onderwijsconcept te formuleren in hoeverre men competentieleren wil invoeren, wat dit betekent voor de operationalisering van competenties en voor de vaststelling hiervan (beoordeling en toetsing). Om de uitwisseling van studenten en docenten in het kader van het Erasmus Lifelong Learning Program mogelijk te maken, vernieuwde de Hogere Zeevaartschool haar Erasmus University Charter, dat in mei 2007 officieel werd goedgekeurd. Met verschillende instellingen uit Finland, Spanje, Letland, Ierland en Noorwegen werden al billaterale overeenkomsten gesloten. Andere landen zullen nog volgen. De ontwikkeling van het internationaliseringsbeleid is pas recent gestart. De commissie vindt dat er goed wordt gebruikgemaakt van de aangeboden mogelijkheden, maar dat het nog te veel operationeel gedreven wordt door ad-hocaanvragen van studenten en docenten en subsidiemogelijkheden. De hogeschool moet het internationaliseringbeleid strategisch verder ontwikkelen en zichzelf positioneren, waarna bepaald kan worden met welke instellingen ze wil samenwerken. Daarbij moet ook worden bepaald binnen wel taaldomein internationalisering wordt nagestreefd. De hogeschool moet haar beleid bepalen ten aanzien van de rol van de Nederlandse (en Franse) taal binnen het kader van de internationalisering. Studentenuitwisseling op basis van Nederlandstalige cursussen is niet mogelijk. Als de opleiding heeft bepaald met welke instellingen ze wil samenwerken, kan ze een gestructureerd uitwisselingsbeleid opzetten en kan bidiplomering worden gerealiseerd. Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde 23

24 Aanbevelingen ter verbetering: De commissie vraagt zich af of het terecht is dat de wiskunde zo n sterk selecterende werking heeft voor het beroep van scheepswerktuigkundige. De commissie beveelt aan te onderzoeken welke wiskunde vakmatig nodig is, en in hoeverre de wiskunde ook een adequate rol vervult bij de scholing in logisch denken. Wellicht zijn er ook andere, minder selecterende methodes om de studenten hierin te trainen. De commissie vraagt de opleiding om ook te beschouwen of de wiskunde zoals die nu wordt gegeven, in alle opzichten vereist is voor het latere beroep. De commissie adviseert een visie te ontwikkelen over binnen welk taaldomein internationalisering wordt nagestreefd. Als dit Engels is, wordt aanbevolen Engels een prominente plaats te geven in het curriculum en het onderwijs. Facet 2.2 Eisen professionele/academische gerichtheid van het programma Beoordelingscriteria: - Kennisontwikkeling door studenten vindt plaats via vakliteratuur, aan de beroeps- of kunstpraktijk ontleend studiemateriaal en via interactie met de beroeps- en kunstpraktijk en/of (toegepast) onderzoek. - Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied/de discipline. - Het programma waarborgt de ontwikkeling van beroeps- of artistieke vaardigheden en heeft aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk. Oordeel van de visitatiecommissie: voldoende De commissie is tot haar oordeel gekomen op basis van de volgende vaststellingen en overwegingen: De commissie stelt vast dat het opleidingprogramma actueel is. Uit de opbouw van het programma blijkt dat kennisontwikkeling een belangrijk gedeelte van de opleiding uitmaakt, meer in het bijzonder kennisontwikkeling in het kader van competenties. De commissie constateert dat het voor studenten beschikbare materiaal in de bibliotheek goed op orde is. De commissie mist de directe beschikbaarheid van bepaalde handboeken en rules & regulations, zoals de IACS Unified requirements hold structure repair en de European Port State Control Offices Training (EPSCOT). Op regelmatige tijdstippen verwerkt de hogeschool recente ontwikkelingen vanuit het beroepenveld in de opleiding. De hogeschool staat midden in het beroepenveld, zoals in facet 1 beschreven. Ook de nieuwe tendensen uit de wetenschap worden door de hogeschool op de voet gevolgd. De docenten en studenten zijn betrokken bij onderzoeksprojecten, zoals de deelname van de derdejaarsstudenten scheepswerktuigkunde aan de Frisian Solar Challenge (de zonneboot). 24 Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde

25 Praktijkervaring krijgen de studenten zowel door oefeningen in de simulator als tijdens een stage aan boord van een schip, naast de klassieke labo s en de werkplaatsen op de hogeschool. De commissie stelt een groot verschil vast tussen de steriele simulatieoefeningen en de praktijk aan boord, zoals verder in detail besproken in facet 4.1. De enige verplichte stage voor de studenten uit de opleiding scheepswerktuigkunde aan boord van een schip, is gepland in het eerste bachelorjaar. Deze stage duurt vier weken en vindt plaats aan boord van een zeilschip. Deze motor heeft uiteraard niet de dimensies van een klassieke scheepsmotor, en aangezien het om een zeilschip gaat, werkt de motor tijdens de reis bij voorkeur niet. Het idee achter de keuze voor een zeilschip, namelijk om de studenten van de nautische wetenschappen en de scheepswerktuigkundigen samen stage te laten lopen, samenwerken te bevorderen en elkaars werk te leren appreciëren, schuift de opleiding als een troef naar voren. De studenten scheepswerktuigkunde ervaren dit niet als een extra dimensie, en geven de voorkeur aan het varen op een echt motorschip tijdens de stage. Tijdens de stage worden de studenten gevolgd en geëvalueerd door de docenten volgens het volgende schema: knowledge (25 procent), understanding (use of knowledge) (25 procent), motivation (25 procent) en discipline (25 procent). Met studenten die slecht scoren, wordt een individueel gesprek gevoerd als tussentijdse evaluatie. Gedurende deze verplichte stage gaat ook personeel van de rederijen mee aan boord. Hiermee beogen de rederijen de capaciteiten van de studenten in het eerste jaar te leren kennen, om ze te kunnen opvolgen en ze zo vroeg mogelijk aan de rederij te binden. De docenten moedigen de studenten aan om gedurende de vakantieperiodes bijkomende vrijwillige stageervaring op te doen aan boord. De studenten moeten zelfstandig naar de reders stappen om een stageaanvraag in te dienen. De student werkt aan boord onder toezicht van het personeel en brengt verslag uit in zijn persoonlijke Cadet Training Record Book. De commissie vraagt zich af wat de leereffecten van een dergelijke stage zijn, aangezien de school hier vrijwel niet is bij betrokken. De commissie suggereert de school te onderzoeken of er tijdens deze vrijwillige stageperiode geen extra wiskundetaken kunnen opgelegd worden. De commissie stelt vast dat het voor de studenten soms moeilijk is om stages aan boord te vinden. Een uitwijkmogelijkheid naar belendende sectoren, bijvoorbeeld binnenvaart, koeltechniek, motoraandrijving en elektrotechniek, zou een mogelijke oplossing zijn. Op het einde van het derde bachelorjaar maken de studenten scheepswerktuigkunde een bachelorscriptie. De student kan kiezen voor een theoretische scriptie, het uitwerken van een simulatiepakket of een praktijkproject. Sommige praktijkprojecten worden in groep uitgewerkt, waarbij elke student een vastomlijnd onderdeel van het project voor zijn rekening neemt, zoals de deelname aan de Frisian Solar Challenge. Het relatieve gewicht van de eindscriptie bedraagt 12 studiepunten. Het eindwerkproject wordt verder besproken in facet 2.7. De praktijkoefeningen op de simulatoren wordt door de federale overheid als gelijkwaardig geaccepteerd voor een deel van de te behalen vereiste vaartijd. De vaarbevoegdheidsbewijzen vragen de studenten aan bij de federale overheidsdienst Mobiliteit en Scheepvaart, op basis van het ingevulde Cadet Training Record Book. Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde 25

26 Aanbevelingen ter verbetering: De commissie adviseert om de simulatieoefeningen reëler te maken door het toevoegen van werkende motoren of door gesimuleerde trillingen van werkende motoren te integreren. De commissie vraagt om de wens van de studenten scheepswerktuigkunde voor een verplichte stage op een echt motorschip te onderzoeken. De commissie stelt vast dat het soms moeilijk is voor studenten om stages aan boord te vinden, vooral voor de Franstalige studenten en tijdens bepaalde delen van het jaar. De commissie vraagt om uitwijkmogelijkheden naar belendende sectoren zoals binnenvaart, koeltechniek, motoraandrijving en elektrotechniek te onderzoeken. De commissie vraagt om de bibliotheekcollectie verder aan te vullen met praktische handboeken. De commissie vraagt zich af wat de leereffecten zijn van de stages die in de zomermaanden worden uitgevoerd, en of dit niet kan worden geoptimaliseerd door de betrokkenheid van de school bij deze vrijwillige stages te verhogen. Facet 2.3 Samenhang van het programma Beoordelingscriterium: - Studenten volgen een inhoudelijk samenhangend opleidingsprogramma. Oordeel van de visitatiecommissie: goed De commissie is tot haar oordeel gekomen op basis van de volgende vaststellingen en overwegingen: Het opleidingsprogramma bevat naast de algemene competenties, die evolueren van meer algemene kennis en inzichten naar het verdiepen van de inhoud, ook de algemene beroepsgerichte competenties, die inherent zijn aan een beroepsgerichte bacheloropleiding. Gezien het internationale karakter van de maritieme sector worden hier de beroepsspecifieke competenties, zoals beschreven in de STCW 95-standaard, aan toegevoegd. Het opleidingsprogramma is inhoudelijk goed uitgewerkt. De commissie stelt vast dat verder gebouwd wordt op de cursussen die voordien in het curriculum gegeven werden, wat de lineariteit en de volgtijdelijkheid van de opleiding duidelijk aantoont. De commissie oordeelt dat de samenhang van het programma goed is. De individuele situatie van studenten komt steeds meer naar voren in de planning van het opleidingsprogramma, waardoor de volgende varianten in de curricula voorkomen: studenten met een modeltraject, studenten met een persoonlijk deeltraject (PDT), studenten ingeschreven met een diploma-, een credit- of een examencontract, studenten met vrijstellingen op basis van eerder verworven kwalificaties (EVK) of eerder verworven competenties (EVC). Om te vermijden dat de logische inhoudelijke opbouw van de opleidingsonderdelen wordt onderbroken, bepaalt de opleiding de aanvangscompetenties van de opleidingsonderdelen. De commissie stelt vast dat hiermee een 26 Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde

27 goed systeem is opgezet, waardoor de student niet het volledige jaar moet overdoen indien hij niet voor alle vakken slaagt. De studiebegeleider stelt alles in het werk om de studenten te helpen in dit geval een individueel en evenwichtig combinatieprogramma op te zetten en aldus verder te studeren. In het programma van de opleiding tot bachelor Scheepswerktuigkunde komen geen keuzeopleidingsonderdelen voor. Studenten kunnen facultatieve opleidingsonderdelen volgen om hun kennis en vaardigheden te remediëren of te verbeteren: maritiem Engels (Refresher Course) (eerste bachelorjaar) en Cargo Handling Training-cursussen, wat aanleiding geeft tot het behalen van de STCW-95 certificaten voor olie-, gas- en chemicaliëntankers (derde bachelorjaar). Aan deze facultatieve opleidingsonderdelen zijn geen studiepunten verbonden. Aanbevelingen ter verbetering: De commissie adviseert de opleiding om te overwegen of het niet wenselijk is keuze- en/of differentiatieonderdelen in te voeren, gezien de ontwikkelingen van verschillende scheepstypes, automatisering enzovoort. Het programma is in de eerste jaren vooral theoretisch. De commissie vraagt om na te gaan of het in het kader van competentieleren niet beter is om meer een mix te hebben van theorie en praktijk. Dit kan een positieve invloed hebben op het studierendement in de lagere jaren. De commissie vraagt om na te gaan of het programma geen opbouw moeten hebben naar een meesterproef in het vierde jaar, waarin de student afstudeert op grond van een proeve van bekwaamheid, bij voorkeur aan de hand van een praktijkcasus. De commissie beveelt aan om na te gaan of studenten voldoende praktijkervaring opdoen om problemen op te lossen die in de praktijk (kunnen) voorkomen. Bij wijze van voorbeeld: om de lasreparatiewerken van een scheepshuid op een varend schip te oefenen, zouden werven kunnen ingeschakeld worden. Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde 27

28 Facet 2.4 Studieomvang Beoordelingscriterium: - De opleiding voldoet aan de formele eisen met betrekking tot de studieomvang, bachelor: ten minste 180 studiepunten. Oordeel van de visitatiecommissie: OK De commissie is tot haar oordeel gekomen op basis van de volgende vaststellingen en overwegingen: De opleiding bestaat uit 3 studiejaren van elk 60 studiepunten. In totaal wordt dus een opleidingsprogramma georganiseerd van 180 studiepunten, en voldoet de opleiding hiermee aan de formele eisen met betrekking tot de minimale studieomvang van een professionele bachelor. Aanbevelingen ter verbetering: / Facet 2.5 Studietijd Beoordelingscriteria: - De werkelijke studietijd wordt getoetst en sluit aan bij de normen vastgesteld krachtens decreet. - Het programma is studeerbaar doordat factoren die betrekking hebben op dat programma en die de studievoortgang belemmeren, zoveel mogelijk worden weggenomen. Oordeel van de visitatiecommissie: voldoende De commissie is tot haar oordeel gekomen op basis van de volgende vaststellingen en overwegingen: Om de studeerbaarheid beter in kaart te brengen, richtte de hogeschool een werkgroep Studietijdmeting op. Deze werkgroep werkt regelmatig samen met de AUHA. Op dit moment is de werkgroep Studietijdmeting opgenomen in de integrale kwaliteitszorg. Om een duidelijk beeld te krijgen, werd enerzijds een analyse van de curricula en de lessen- en examenroosters (theoretische berekening) uitgevoerd. Anderzijds werd tijdens het academiejaar praktische informatie verzameld via de methode van het tijdschrijven en het gebruik van focusgroepen (nagesprekken met de studenten in groep). Ondanks de zorgvuldige selectie van de studenten en de vrijwillige deelname aan het tijdschrijven, waren de resultaten niet bruikbaar. Uit de focusgroepen kwam wel veel informatie naar voren. Tijdens het academiejaar werd het individueel tijdschrijven vervangen door een vragenlijst, die klassikaal werd ingevuld. De focusgroepen werden opnieuw samengeroepen. De resultaten van de beide initiatieven zijn besproken in de werkgroep Studiemeting en doorgegeven aan de betrokken docenten. De 28 Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde

29 vragenlijsten zijn een goede basis om in de focusgroepen ernstige en diepgaande besprekingen te kunnen houden. Tijdens de daaropvolgende academiejaren is verder gewerkt met de combinatie van een algemene vragenlijst en de focusgroepen per klas. De commissie stelt vast dat de opleiding geen goed zicht heeft op de studietijd, omdat de uitgevoerde metingen geen eenduidige resultaten opleveren qua reële studietijd. De opleiding heeft het moeilijk om een geschikte en efficiënte methode te vinden om de werkelijk bestede studielast vast te stellen. In het ZER en tijdens de gesprekken komen een aantal methodes naar voren die de voorbije jaren uitgeprobeerd zijn zonder een duidelijk valide resultaat. In het eerste bachelorjaar ligt het accent qua leerinhouden op theoretische basiskennis en praktijkgerichte inzichten. De vooropleiding van de instromende studenten is hier de doorslaggevende factor. De studenten uit een technische vooropleiding kunnen moeilijkheden ondervinden om de theoretische leerinhouden te verwerken, de Franstalige studenten ondervinden dikwijls moeilijkheden met de Engelse taal en de studenten met een ASOvooropleiding hebben het moeilijker met praktijkgerichte vakken. De hogeschool besteedt veel aandacht aan de instroombegeleiding, zoals uitvoerig beschreven wordt in facet 4.2. Studenten met een persoonlijk deeltraject kunnen het moeilijk hebben om het curriculum te volgen. De studenten geven de volgende rake typering in verband met de studietijd: De opleiding is wel zwaar, maar te doen. Aanbevelingen ter verbetering: Het verdient aanbeveling om de studietijd systematisch en structureel te meten en in kaart te brengen, via focusgroepen of andere methoden die (bij andere instellingen) hun waarde hebben bewezen. Facet 2.6 Afstemming tussen vormgeving en inhoud Beoordelingscriteria: - Het didactisch concept is in lijn met de doelstellingen. - De werkvormen sluiten aan bij het didactisch concept. Oordeel van de visitatiecommissie: voldoende De commissie is tot haar oordeel gekomen op basis van de volgende vaststellingen en overwegingen: Om de opleidingsdoelstellingen op een efficiënte wijze te realiseren, streeft de hogeschool naar een evenwicht in het gebruik van de onderwijsmiddelen en de didactische werkvormen. De afgelopen jaren stelde de hogeschool steeds meer het studentgecentreerde denken centraal. Het gebruik van internet en het Blackboard Learning System (de elektronische leeromgeving) geven de studenten meer flexibiliteit en bijkomende mogelijkheden om de vakken in te studeren. Opleidingsrapport Scheepswerktuigkunde 29

De onderwijsvisitatie

De onderwijsvisitatie ONDERWIJSVISITATIE Nautische wetenschappen Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Nautische wetenschappen aan de Vlaamse hogescholen Vlaamse Hogescholenraad

Nadere informatie

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Informatievergadering Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Wie zijn we? Besluit Vlaamse Regering Visitatieprotocol Planning ZER en beoordelingskader Visitatieproces Visitatiecommissie 23/04/2014 2

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Industriële wetenschappen: verpakkingstechnologie. Ravensteingalerij 27, bus 3 1000 Brussel tel.: 02 211 41 90 info@vlhora.

De onderwijsvisitatie Industriële wetenschappen: verpakkingstechnologie. Ravensteingalerij 27, bus 3 1000 Brussel tel.: 02 211 41 90 info@vlhora. ONDERWIJSVISITATIE Industriële wetenschappen: verpakkingstechnologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de academische bachelor en master Industriële wetenschappen: verpakkingstechnologie aan de Vlaamse

Nadere informatie

Arteveldehogeschool. Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs. (professioneel gerichte bachelor)

Arteveldehogeschool. Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs. (professioneel gerichte bachelor) Arteveldehogeschool Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (professioneel gerichte bachelor) Accreditatie bestaande Opleiding NVAO Ontwerp van Accreditatierapport en besluit 2 december 2008 Inhoud

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Interieurvormgeving en meubelontwerp Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Interieurvormgeving en de bachelor-nabacheloropleiding

Nadere informatie

Het domeinspecifieke referentiekader masteropleiding Monumenten- en landschapszorg

Het domeinspecifieke referentiekader masteropleiding Monumenten- en landschapszorg Uittreksel uit het visitatierapport, 7 december 2010 Het domeinspecifieke referentiekader masteropleiding Monumenten- en landschapszorg 1.1 Inleiding Voor iedere opleiding wordt een domeinspecifiek referentiekader

Nadere informatie

Elektrotechniek Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Elektrotechniek aan de Vlaamse hogescholen

Elektrotechniek Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Elektrotechniek aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Elektrotechniek Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Elektrotechniek aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c

Nadere informatie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie Uittreksel uit het visitatierapport biomedische laboratoriumtechnologie voedings- en dieetkunde, 15 december 2008 Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Landschaps- en tuinarchitectuur Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Landschaps- en tuinarchitectuur en de bachelorna-bacheloropleiding

Nadere informatie

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be>evaluatieorgaan>visitatierapporten>huidige visitatieronde

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be>evaluatieorgaan>visitatierapporten>huidige visitatieronde ONDERWIJSVISITATIE Industriële wetenschappen: industrieel ontwerpen Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Industriële wetenschappen: industrieel ontwerpen

Nadere informatie

Elektronica-ICT Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Elektronica-ICT aan de Vlaamse hogescholen

Elektronica-ICT Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Elektronica-ICT aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Elektronica-ICT Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Elektronica-ICT aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Industriële wetenschappen: informatica

De onderwijsvisitatie Industriële wetenschappen: informatica ONDERWIJSVISITATIE Industriële wetenschappen: informatica Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloropleiding en masteropleiding Industriële wetenschappen: informatica aan de Vlaamse

Nadere informatie

Journalistiek Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Journalistiek aan de XIOS Hogeschool Limburg

Journalistiek Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Journalistiek aan de XIOS Hogeschool Limburg H E R V I S I T A T I E Journalistiek Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Journalistiek aan de XIOS Hogeschool Limburg V l a a m s e H o g e s c h o l e n r

Nadere informatie

Luchtvaart Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Luchtvaart aan de Vlaamse hogescholen

Luchtvaart Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Luchtvaart aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Luchtvaart Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Luchtvaart aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c h o l e n r a a d 8

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Interieurarchitectuur Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Interieurarchitectuur aan de Vlaamse hogescholen V l a a

Nadere informatie

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Academiejaar 2008-2009 Programmagids Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Opleidingsonderdeel Groep Stp Semester Deeltijds (OO)Filosofie - ethiek - recht 7.0 2 (OA) Filosofie 2.0 2 1282008 2 6 Opleidingsonderdeel

Nadere informatie

ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING

ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING Opzet en structuur De sjabloon van het aanvraagdossier

Nadere informatie

VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE

VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE EEN KIJK VAN ONDERUIT Prof.dr. Rita Godyns, decaan Faculteit Toegepaste Taalkunde Hogeschool Gent Universiteit Gent Overzicht: situering van de opleiding het visitatieproces

Nadere informatie

Dans Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Dans aan de Vlaamse hogescholen

Dans Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Dans aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Dans Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Dans aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c h o l e n r a a d 28 april 2010

Nadere informatie

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be>evaluatieorgaan>visitatierapporten>huidige visitatieronde

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be>evaluatieorgaan>visitatierapporten>huidige visitatieronde ONDERWIJSVISITATIE Industriële wetenschappen: milieukunde Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Industriële wetenschappen: milieukunde aan de Vlaamse hogescholen

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie dr. Steven Van Luchene [VLIR Cel Kwaliteitszorg] op weg naar accreditatie 1. routebeschijving: tno visita e accredita e 2. de meet: generieke

Nadere informatie

AANVULLENDE VISITATIE

AANVULLENDE VISITATIE AANVULLENDE VISITATIE Industriële wetenschappen: elektronica-ict Een aanvullend onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloropleiding en de masteropleiding Industriële wetenschappen:

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Handelsingenieur en Handelswetenschappen Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleidingen Handelsingenieur, de academische gerichte

Nadere informatie

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be > evaluatieorgaan > visitatierapporten > huidige visitatieronde

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be > evaluatieorgaan > visitatierapporten > huidige visitatieronde ONDERWIJSVISITATIE Productontwikkeling Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Productontwikkeling aan de Vlaamse hogescholen Vlaamse Hogescholenraad 4 maart

Nadere informatie

1 Samenvattende conclusie 3. 2 Besluit 4

1 Samenvattende conclusie 3. 2 Besluit 4 Karel de Grote-Hogeschool - Katholieke Hogeschool Antwerpen Bachelor in de industriële wetenschappen: elektromechanica (academisch gerichte bachelor) Accreditatie bestaande Opleiding NVAO Accreditatierapport

Nadere informatie

Verder studer e n. Zoek de zeven verschillen: bachelor en master

Verder studer e n. Zoek de zeven verschillen: bachelor en master Verder studer e n Zoek de zeven verschillen: bachelor en master Alles over bachelors en masters Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Beleidsdomein Onderwijs Vorming www.hogeronderwijsregister.be Awel,

Nadere informatie

Ontwerp Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen April 2004

Ontwerp Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen April 2004 Ontwerp Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen April 2004 Lange Voorhout 20 Postbus 556 2501 CN Den Haag P.O. Box 556 2501 CN The Hague The Netherlands T +31 (0)70 312 2300 F +31

Nadere informatie

Drama Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Drama aan de Artesis Hogeschool Antwerpen

Drama Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Drama aan de Artesis Hogeschool Antwerpen A A N V U L L E N D E V I S I T A T I E Drama Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Drama aan de Artesis Hogeschool Antwerpen V l a a m s e H o g e s c h

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Toegepaste taalkunde, Journalistiek, Meertalige communicatie, Tolken en Vertalen Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloropleiding Toegepaste

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Maatschappelijke veiligheid

De onderwijsvisitatie Maatschappelijke veiligheid ONDERWIJSVISITATIE Maatschappelijke veiligheid Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Maatschappelijke veiligheid aan de Vlaamse hogescholen Vlaamse Hogescholenraad

Nadere informatie

A A N V U L L E N D E V I S I T A T I E

A A N V U L L E N D E V I S I T A T I E A A N V U L L E N D E V I S I T A T I E Industriële wetenschappen: elektromechanica Een aanvullend onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bachelor- en masteropleiding Industriële wetenschappen:

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Pop- en rockmuziek

De onderwijsvisitatie Pop- en rockmuziek De onderwijsvisitatie Pop- en rockmuziek Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Pop- en rockmuziek aan de Vlaamse hogescholen www.vluhr.be Brussel - 21 maart 2013

Nadere informatie

Productdesign Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Productdesign aan de Vlaamse hogescholen

Productdesign Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Productdesign aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Productdesign Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Productdesign aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s

Nadere informatie

Projectmanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de master-na-masteropleiding Projectmanagement aan de Vlaamse hogescholen

Projectmanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de master-na-masteropleiding Projectmanagement aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Projectmanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de master-na-masteropleiding Projectmanagement aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c h o l e n r

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Industriële wetenschappen: bouwkunde Industriële wetenschappen: landmeten Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Industriële

Nadere informatie

Industriële wetenschappen: industriële kunststofverwerking

Industriële wetenschappen: industriële kunststofverwerking O N D E R W I J S V I S I T A T I E Industriële wetenschappen: (industriële) kunststofverwerking Een onderzoek naar de kwaliteit van de masteropleiding Industriële wetenschappen: kunststofverwerking en

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Industriële wetenschappen: bouwkunde Industriële wetenschappen: landmeten Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Industriële

Nadere informatie

Welding engineering Een onderzoek naar de kwaliteit van de master-na-masteropleiding Welding engineering aan de Vlaamse hogescholen

Welding engineering Een onderzoek naar de kwaliteit van de master-na-masteropleiding Welding engineering aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Welding engineering Een onderzoek naar de kwaliteit van de master-na-masteropleiding Welding engineering aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c h o l e

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

milieuzorg Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding milieuzorg aan de Vlaamse hogescholen

milieuzorg Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding milieuzorg aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E milieuzorg Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding milieuzorg aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c h o l e n

Nadere informatie

Vroedkunde. Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Vroedkunde aan de Artesis Hogeschool Antwerpen

Vroedkunde. Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Vroedkunde aan de Artesis Hogeschool Antwerpen De hervisitatie Vroedkunde Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Vroedkunde aan de Artesis Hogeschool Antwerpen www.vluhr.be Brussel - 27 maart 2012 De hervisitatie

Nadere informatie

Bouw Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Bouw aan de XIOS Hogeschool Limburg

Bouw Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Bouw aan de XIOS Hogeschool Limburg ONDERWIJSVISITATIE Bouw Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Bouw aan de XIOS Hogeschool Limburg Vlaamse Hogescholenraad 4 maart 2010 De onderwijsvisitatie Bouw

Nadere informatie

Verpleegkunde. Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Verpleegkunde aan de Artesis Hogeschool Antwerpen

Verpleegkunde. Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Verpleegkunde aan de Artesis Hogeschool Antwerpen De hervisitatie Verpleegkunde Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Verpleegkunde aan de Artesis Hogeschool Antwerpen www.vluhr.be Brussel - 27 maart 2012 De hervisitatie

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Milieu- en preventiemanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Milieu- en preventiemanagement aan de Vlaamse hogescholen

Nadere informatie

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be > evaluatieorgaan > visitatierapporten > huidige visitatieronde

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be > evaluatieorgaan > visitatierapporten > huidige visitatieronde ONDERWIJSVISITATIE Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: biochemie Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Industriële wetenschappen:

Nadere informatie

Industriële wetenschappen: elektronica ICT e-media

Industriële wetenschappen: elektronica ICT e-media ONDERWIJSVISITATIE Industriële wetenschappen: elektronica ICT e-media Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloropleiding en de masteropleiding Industriële wetenschappen: elektronica-ict,

Nadere informatie

Hotelmanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Hotelmanagement aan de Vlaamse hogescholen

Hotelmanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Hotelmanagement aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Hotelmanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Hotelmanagement aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c

Nadere informatie

Graduaatsopleiding Assistent in de psychologie

Graduaatsopleiding Assistent in de psychologie De onderwijsvisitatie Graduaatsopleiding Assistent in de psychologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de graduaatsopleiding Assistent in de psychologie aan de CVO Provincie Antwerpen. www.vluhr.be Brussel

Nadere informatie

Monumenten- en landschapszorg Een onderzoek naar de kwaliteit van de masteropleiding Monumentenen landschapszorg aan de Artesis Hogeschool Antwerpen

Monumenten- en landschapszorg Een onderzoek naar de kwaliteit van de masteropleiding Monumentenen landschapszorg aan de Artesis Hogeschool Antwerpen ONDERWIJSVISITATIE Monumenten- en landschapszorg Een onderzoek naar de kwaliteit van de masteropleiding Monumentenen landschapszorg aan de Artesis Hogeschool Antwerpen Vlaamse Hogescholenraad 7 december

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Sociale readaptatiewetenschappen Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleiding Sociale readaptatiewetenschappen aan het Hoger Instituut voor Readaptatiewetenschappen

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Agro- en biotechnologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Agro- en biotechnologie aan de Vlaamse hogescholen V l a a m

Nadere informatie

Conceptkaders HBO5 3 november 2009

Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toetsing van tot HBO 5 om te vormen opleidingen 5 2.1 Opzet 5 2.2 Beoordelingskader voor tot HBO 5 om te vormen opleidingen 6 2.2.1 Basisgegevens

Nadere informatie

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot GMW Geïntegreerde competentieverwerving 2 AD2 40 n.v.t. 220 JA aanvragen

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie. Bouw. Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Bouw aan de Vlaamse hogescholen

De onderwijsvisitatie. Bouw. Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Bouw aan de Vlaamse hogescholen De onderwijsvisitatie Bouw Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Bouw aan de Vlaamse hogescholen www.vluhr.be Brussel - 27 maart 2012 De onderwijsvisitatie BOUW

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel Werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel Werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Graduaat

Nadere informatie

Brussel september 2008. Deel 1 Handleiding onderwijsvisitaties

Brussel september 2008. Deel 1 Handleiding onderwijsvisitaties Brussel september 2008 Deel 1 Handleiding onderwijsvisitaties Brussel september 2008 Handleiding onderwijsvisitaties DEEL 1 VLIR Ravensteingalerij 27 B 1000 Brussel t e l +32 (0)2 792 55 00 f a x +32 (0)2

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Orthopedagogie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Orthopedagogie, de bachelor- na bacheloropleiding Orthopedagogisch management

Nadere informatie

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende.

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende. College van Bestuur van de Christelijke Hogeschool Windesheim Postbus 10090 8000 GB ZWOLLE Besluit datum 10 februari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde van de Christelijke

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Besluit. Oordeel en samenvattend advies van de visitatiecommissie De beoordeling betreft een verkorte procedure na tijdelijke erkenning.

Besluit. Oordeel en samenvattend advies van de visitatiecommissie De beoordeling betreft een verkorte procedure na tijdelijke erkenning. se a ccr ed tati eorga n t s att e Besluit Accreditatierapport en -besluit met een positieve beoordeling van de accreditatieaanvraag voor de opleiding Bachelor of Arts in de taal- en letterkunde: combinatie

Nadere informatie

Handleiding onderwijsvisitaties aangevuld protocol ter ondersteuning an de opleidingen in academisering DEEL 1

Handleiding onderwijsvisitaties aangevuld protocol ter ondersteuning an de opleidingen in academisering DEEL 1 Brussel september 2008 Handleiding onderwijsvisitaties aangevuld protocol ter ondersteuning an de opleidingen in academisering DEEL 1 VLIR Ravensteingalerij 27 B 1000 Brussel TEL +32 (0)2 792 55 00 FAX

Nadere informatie

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be>evaluatieorgaan>visitatierapporten>huidige visitatieronde

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be>evaluatieorgaan>visitatierapporten>huidige visitatieronde ONDERWIJSVISITATIE Mechanische ontwerp- en productietechnologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Mechanische ontwerp- en productietechnologie aan de Vlaamse hogescholen

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen 2 de ronde

Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen 2 de ronde Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen 2 de ronde 25 januari 2013 Inhoud 1 Opzet 4 2 Generieke kwaliteitswaarborgen 4 2.1 Generieke kwaliteitswaarborg 1: beoogd eindniveau 4 2.2

Nadere informatie

Autotechnologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Autotechnologie aan de Vlaamse hogescholen

Autotechnologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Autotechnologie aan de Vlaamse hogescholen ONDERWIJSVISITATIE Autotechnologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Autotechnologie aan de Vlaamse hogescholen Vlaamse Hogescholenraad 7 december 2010 De onderwijsvisitatie

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Stedenbouw en ruimtelijke planning Een onderzoek naar de kwaliteit van de masteropleiding Stedenbouw en ruimtelijke planning aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e

Nadere informatie

STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL. nautische wetenschappen

STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL. nautische wetenschappen STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL nautische wetenschappen OPLEIDINGSPROFIEL nautische wetenschappen studiegebied : industriële wetenschappen & technologie basisopleiding : 1C nautische wetenschappen (opleiding

Nadere informatie

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST SAMENWERKINGSOVEREENKOMST werving kandidaat-student-commissieleden Algemeen Het decreet van de Vlaamse Gemeenschap van 4 april 2003 betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen

Nadere informatie

Beeldende vormgeving Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Beeldende vormgeving aan de Vlaamse hogescholen

Beeldende vormgeving Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Beeldende vormgeving aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Beeldende vormgeving Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Beeldende vormgeving aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H

Nadere informatie

Kader Toets Nieuwe Opleiding. - Vlaanderen 2015-2021

Kader Toets Nieuwe Opleiding. - Vlaanderen 2015-2021 Kader Toets Nieuwe Opleiding - Vlaanderen 2015-2021 28 mei 2015 Pagina 2 van 13 Inhoud 1 Opzet 5 2 Beoordelingskader 6 3 Beoordelingsschaal en beslisregel 7 4 Samenstelling van de visitatiecommissie 8

Nadere informatie

COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN

COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS M.H.O. OP TOETS NIEUWE OPLEIDING Opzet en structuur Dit sjabloon met richtlijnen

Nadere informatie

Evalueren bij afstuderen. OOF Bachelortoets

Evalueren bij afstuderen. OOF Bachelortoets Evalueren bij afstuderen OOF Bachelortoets Intro Voorbeeld Teams van studenten (Onderzoeks-)project Aangeleverd door externen uit het vakgebied Begeleid door docenten en externe opdrachtgevers Rapporteren

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van bestuur Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Facility

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Bestuurskunde en publiek management Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Bestuurskunde en publiek management aan de

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie bouw en vastgoed. Ravensteingalerij 27, bus 3 1000 Brussel tel.: 02 211 41 90 info@vlhora.be

De onderwijsvisitatie bouw en vastgoed. Ravensteingalerij 27, bus 3 1000 Brussel tel.: 02 211 41 90 info@vlhora.be ONDERWIJSVISITATIE bouw vastgoed Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor in de bouw en de professioneel gerichte bachelor in het vastgoed aan de Vlaamse hogescholen Vlaamse

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Industriële wetenschappen: textieltechnologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Industriële wetenschappen: textieltechnologie

Nadere informatie

Musical Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Musical aan de Vlaamse hogescholen

Musical Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Musical aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Musical Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Musical aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c h o l e n r a a

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Communicatiemanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Communicatiemanagement aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Besluit. Voozieningen (facet 4.1 )

Besluit. Voozieningen (facet 4.1 ) n ed erl a n d s - v I a a ms e a ccr ed itati eo r ga ni sati e Besluit Accreditatierapport en -besluit met een positieve beoordeling van de accreditatieaanvraag voor de opleiding Bachelor in de interieurvormgeving

Nadere informatie

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be > evaluatieorgaan > visitatierapporten > huidige visitatieronde

Het rapport is ook elektronisch beschikbaar op http://www.vlhora.be > evaluatieorgaan > visitatierapporten > huidige visitatieronde ONDERWIJSVISITATIE Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: biochemie Een onderzoek naar de kwaliteit van de academisch gerichte bacheloren masteropleiding Industriële wetenschappen:

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

O N D E R W I J S V I S I T A T I E

O N D E R W I J S V I S I T A T I E O N D E R W I J S V I S I T A T I E Toegepaste architectuur Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bacheloropleiding Toegepaste architectuur aan de Vlaamse hogescholen V l a a m

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie toerisme en recreatiemanagement. Ravensteingalerij 27, bus 3 1000 Brussel tel.: 02 211 41 90 info@vlhora.be

De onderwijsvisitatie toerisme en recreatiemanagement. Ravensteingalerij 27, bus 3 1000 Brussel tel.: 02 211 41 90 info@vlhora.be ONDERWIJSVISITATIE toerisme en recreatiemanagement Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor in het toerisme en recreatiemanagement aan de Vlaamse hogescholen Vlaamse Hogescholenraad

Nadere informatie

Opleiding. Orthopedagogie. Code + officiële benaming van de module. E2 Samenwerkingsvaardigheden 2. Academiejaar 2015-2016. Semester.

Opleiding. Orthopedagogie. Code + officiële benaming van de module. E2 Samenwerkingsvaardigheden 2. Academiejaar 2015-2016. Semester. Opleiding Orthopedagogie Code + officiële benaming van de module E2 Samenwerkingsvaardigheden 2 Academiejaar 2015-2016 Semester 1 Studieomvang 3 studiepunten Totale studietijd 60 Aantal lestijden 40 Aandeel

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

NAUTICAL TECHNICAL TRAINING ACADEMY

NAUTICAL TECHNICAL TRAINING ACADEMY NAUTICAL TECHNICAL TRAINING ACADEMY STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2012-2015 1 Inhoudsopgave: Blz. 1. Algemeen 3 2. Looptijd en evaluatie 3 3. Motto 3 4. Visie 3 5. Missie 3 6. Doelstellingen 4 6.1 strategie

Nadere informatie

Kader Opleidingsaccreditatie. - Vlaanderen 2015-2021

Kader Opleidingsaccreditatie. - Vlaanderen 2015-2021 Kader Opleidingsaccreditatie - Vlaanderen 2015-2021 20 maart 2015 Pagina 2 van 17 Inhoud 1 Opzet 5 2 Beoordelingskader 6 3 Beoordelingsschaal en beslisregel 7 4 Samenstelling van de visitatiecommissie

Nadere informatie

Podologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Podologie aan de Vlaamse hogescholen

Podologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Podologie aan de Vlaamse hogescholen O N D E R W I J S V I S I T A T I E Podologie Een onderzoek naar de kwaliteit van de professioneel gerichte bachelor Podologie aan de Vlaamse hogescholen V l a a m s e H o g e s c h o l e n r a a d 28

Nadere informatie

Intercultureel management

Intercultureel management De onderwijsvisitatie Intercultureel management Een onderzoek naar de kwaliteit van de bachelor-na-bacheloropleiding Intercultureel management aan de Vlaamse hogescholen www.vluhr.be Brussel - 8 december

Nadere informatie