Lespakket Ramp 1953 versie 2017 Deltapark Neeltje Jans

Save this PDF as:
Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lespakket Ramp 1953 versie 2017 Deltapark Neeltje Jans"

Transcriptie

1

2 Inleiding Zoals je waarschijnlijk wel weet, werd het Zuidwesten van Nederland in 1953 getroffen door een enorme ramp. In de nacht van 31 januari op 1 februari stormde het heel hard. Het zeewater kwam daardoor erg hoog. Zo hoog dat het op een heleboel plaatsen over de dijken heen spoelde. Daardoor kwamen er gaten in de dijken. Het water kon zo naar binnen stromen. De laaggelegen polders kwamen onder water te staan. Honderden mensen verdronken. Andere konden zich met bootjes redden. Of ze gingen op zolder of zelfs op het dak zitten, wachtend op hulp. Veel eilanden liepen onder water; op veel plaatsen kun je nog sporen van die ramp tegenkomen. Vooral op Schouwen-Duiveland. Dat eiland werd heel erg getroffen. Het verhaal dat je nu gaat lezen, gaat dan ook over Schouwen-Duiveland. Maar wat daar gebeurd is, gebeurde op heel wat plaatsen in het Zuidwesten. Nadat je het verhaal gelezen hebt, kun je je misschien een beetje voorstellen hoe het er hier uit zag. En dat de Deltawerken niet voor niets uitgevoerd zijn.

3 Een stukje geschiedenis Misschien weet je wel, dat Nederland voor een groot gedeelte onder de zeespiegel ligt. Dat betekent, dat het land lager ligt dan de zee. Zonder bescherming zouden de polders niet kunnen bestaan. Alleen de duinen zouden droog blijven; die liggen vanzelf veel hoger dan de zee. Om het land droog te houden zijn dijken nodig. Hoge en stevige dijken, die het water kunnen tegenhouden. Dat wisten de mensen vroeger ook al. In de achtste en negende eeuw kwamen de eerste mensen op Schouwen-Duiveland wonen. De meeste in de duinen. Sommige mensen in stukken land vlak achter de duinen, de polders. Daar hielden ze schapen. De schapenwol werd verkocht. Op die manier konden ze bestaan. In dat gebied waren eerst nog geen dijken nodig. Later kwam de zee steeds hoger. De mensen moesten iets gaan doen om zich tegen het water te beschermen. Vanaf de elfde eeuw gingen de mensen hier dijken bouwen. Dat deden ze met schoppen, spaden en manden. Bulldozers en kranen hadden ze toen nog niet. Je begrijpt, dat die eerste dijken niet al te goed waren. Ze waren trouwens ook erg laag. Ze braken vaak door: er kwamen gaten in de dijk. Dan overstroomde het land en verdronken er een hoop mensen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in november Toen verdween Schouwen bijna helemaal onder water. Alleen bij Renesse, Haamstede en het klooster Bethlehem bij Elkerzee stak nog land boven water uit. Op Duiveland was het helemaal erg: bij Kapelle verdwenen zo maar dertig huizen en een kerkje in zee.

4 Dijken Wat is een dijk nu eigenlijk voor iets? In het woordenboek staat het zo: een aarden wal als waterkering. Nou ja, daar word je niet echt veel wijzer van of wel soms? Laten we een dijk eens wat beter gaan bekijken. Een dijk moet er voor zorgen dat het water (de zee) buiten de deur gehouden wordt. En dat het land achter de dijk droog blijft. Een dijk moet daarom hoog zijn. Hoger dan dat het water komt. Een dijk moet ook stevig zijn. Hij mag niet bij de eerste de beste storm weggeslagen worden. Daarom moet een dijk van goed materiaal gemaakt worden. Zoals je op de tekening kunt zien, bestaat een dijk uit een 'Lichaam'. Tegenwoordig maakt men zo'n lichaam vaak van zand. Dat zand wordt bekleed (=afgedekt) met lagen klei. Op de klei groeit gras. De zeekant van de dijk (ook wel buitenbeloop genoemd) moet worden beschermd. Die wordt dus ook bekleed, zoals dat heet. Vroeger deden ze dat door het keurig netjes op z'n plaats aanbrengen van natuursteen. Vooral basalt. De laatste jaren gebruiken ze ook vaak asfalt of beton. Het gedeelte vanaf de teen (de voet ) van de dijk tot onder water wordt met brokken natuursteen afgestort. A = zand B = klei C = asfalt of beton D = stortsteen Je ziet, dat een dijk aan de buitenkant minder steil is. Heel langzaam loopt de dijk af. De dijk is glooiend. Je ziet ook, dat de dijk aan de buitenkant veel en veel breder is. Dat is natuurlijk niet voor niets. Het water heeft een flinke vaart als het stormt. Met veel vaart rollen de golven de dijken op. Maar, doordat de dijk zo glooiend en breed is, wordt die vaart steeds minder. De golven verliezen zoveel van hun kracht dat ze als het ware van de dijk afglijden. Als de dijk hoog genoeg is, zullen de golven de 'kruin' ( het topje) van de dijk niet bereiken. Het water zal dan niet over de dijk heen komen en het land erachter is veilig.

5 De Ramp van 1953 Soms zijn de dijken niet hoog genoeg. Of niet sterk genoeg. Dan spoelt het water over de dijk heen. Of worden de dijken door de kracht van de golven kapotgemaakt. Ze breken door. Dat gebeurde in In de nacht van de 31 ste januari op de eerste februari. Op de 31 ste van dat jaar begon het heel hard te waaien. Er woedde een zeer zware storm. De golven waren reusachtig hoog. De zee was bedekt met schuim en je kon haast niets zien. De wind waaide uit het Noordwesten en het was ontzettend koud. Kijk maar eens op het kaartje: het water werd in de richting van de pijlen opgestuwd. Het water moest door het Nauw van Calais. Dat is een water tussen Engeland en Frankrijk. Je ziet, dat dat een heel nauw stukje is. En je zult wel begrijpen, dat al dat opgestuwde water nooit tegelijk door die nauwe opening kon. Daardoor bleef het water voor onze kust erg hoog. Zo hoog, dat het over de dijken begon heen te lopen. De polders achter de dijken liepen vol. En de binnenkant van de dijk werd door het woelige water aangevallen. Er kwamen gaten in de dijken, stroomgaten werden die genoemd. En door die gaten braken de dijken door. Op Schouwen-Duiveland waren er 54 stroomgaten. Stel je voor: op 54 plaatsen stroomde het water de laaggelegen polders binnen. Bijna het hele eiland kwam onder water te staan. Alleen de duinen bleven droog; ook de polders rond Zonnemaire en Noordgouwe werden niet overstroomd. Maar de rest, een grote onafzienbare vlakte van zout zeewater. Hier en daar zag je boerderijen en stukken dijk boven het water uitsteken. En bomen. Je zag bootjes varen. Mensen op zoek naar andere

6 mensen. Die zaten misschien nog op zolder of op het dak van hun huis. Misschien hadden ze geen eten of drinken. Misschien waren ze wel verdronken... De hulpverlening Je begrijpt, dat het moeilijk was de mensen op Schouwen-Duiveland te bereiken. Alles stond onder water. Telefoonlijnen waren kapot. De post werd niet meer bezorgd. Een heleboel wegen waren door de golven kapot geslagen. Of helemaal onder water verdwenen. Ook de veerboten voeren niet meer. Het eiland was onvindbaar geworden. Niemand wist eigenlijk hoe erg het was. En juist daardoor duurde het een hele poos voordat er hulp kwam. Gelukkig waren er mensen met een radiozender. Twee mensen uit Zierikzee konden op die manier contact leggen met Middelburg. Zo konden ze vertellen wat er aan de hand was. Zo werd ook in de rest van Nederland bekend wat er op Schouwen-Duiveland gebeurd was. En heel belangrijk was, zij konden om hulp vragen. De eerste hulp die kwam was om de mensen in nood te redden. Met allerlei scheepjes werden mensen opgepikt. Helikopters haalden mensen van de daken. Ook werden zandzakken en eten en drinken 'gedropt'. Eten, omdat heel wat mensen soms al dagenlang niet gegeten of gedronken hadden. En zandzakken om gaten in de dijken te dichten. De meeste mensen werden geëvacueerd. Dat wil zeggen, dat zij naar veilige plaatsen werden gebracht. Vooral oudere mensen, vrouwen en kinderen moesten zo snel mogelijk weg uit het rampgebied. Want, zolang de dijken niet waren gemaakt, stroomde het water met vloed de polders in. De stroomgaten werden steeds maar breder en dieper. De situatie werd steeds gevaarlijker.

7 Een groot aantal mensen kon niet gered worden. Op Schouwen-Duiveland verdronken 531 mensen. Vooral Ouwerkerk, Nieuwerkerk, Oosterland en Serooskerke werden zwaar getroffen. Het verkeer Door de overstromingen kon je op de meeste wegen niet rijden. Daardoor was het erg moeilijk de mensen snel te bereiken. En te helpen! Gelukkig was de dijk tussen Zierikzee en Brouwershaven niet helemaal kapot. Snel konden de beschadigingen hier gerepareerd worden. Het werd daardoor weer gauw mogelijk de weg tussen die twee plaatsen te gebruiken. Tussen Zierikzee en Burghsluis ging een boot varen, die op vaste tijden mensen vervoerde. Ook werd een boot ingezet voor het voetgangersverkeer tussen Burghsluis en de rest van de Westhoek (= duinstreek). Dat moest wel, want in de Meeldijk bij Burghsluis zat een groot gat. De weg daar kon dus niet gebruikt worden. Door hard werken werd het al gauw mogelijk ook andere wegen te berijden. In maart al was de weg tussen Scharendijke en Renesse klaar. Bij den Osse maakten ze de weg hoger, zodat vanaf augustus verkeer tussen Brouwershaven en Scharendijke mogelijk werd. De weg was zo smal, dat het wel eenrichtingverkeer was. En met laagwater kon je van Noordwelle naar Renesse rijden. Zo zie je, dat de wegen toch snel weer te gebruiken waren. Dat was erg belangrijk. Niet alleen om de mensen te kunnen helpen. Ook om allerlei materiaal te kunnen vervoeren, waarmee de dijken gerepareerd werden. Want, dat was nu de belangrijkste opgave: zo snel mogelijk moesten alle

8 gaten in de dijken gedicht worden. En het land drooggemaakt. Dat moest in het voorjaar en de zomer gebeuren, dan was het weer tenminste goed. Het dichtmaken van de kleine gaten was niet zo'n probleem. Met man en macht werd eraan gewerkt. In de zomer van 1953 waren de meeste dijken dan ook al weer gemaakt. Alleen de grote stroomgaten kreeg men niet één-twee-drie dicht. Vooral bij de Schelphoek (bij het dorp Serooskerke) en bij Ouwerkerk viel het niet mee de gaten te dichten. Het dijkherstel Zoals je al hebt kunnen lezen, zaten er in de dijken van Schouwen-Duiveland 54 gaten. Niet alle gaten waren even breed en diep. Sommige waren vrij makkelijk te repareren. Het stroomgat in de havendam bij Brouwershaven bijvoorbeeld werd op 13 februari al gedicht. En op 3 maart konden ze drie stroomgaten in de zeedijk bij Dreischor dichten. Andere gaten werden in de loop van de tijd heel diep en breed. Daardoor waren ze moeilijk te dichten. De grootste twee stroomgaten waren die bij de Schelphoek en bij Ouwerkerk. Bij de Schelphoek ging zelfs een stuk land voorgoed verloren. Dat verdween in de stroomgaten en kon niet meer teruggewonnen worden. Door het aanleggen van een zgn. 'ringdijk' konden de stroomgaten daar gedicht worden. Op die manier kon het achterliggende land beschermd worden. Dat gebeurde in de zomer. Het laatste gat bij Ouwerkerk kon pas op de zesde november gedicht worden. Dat was net voor de grote herfststormen begonnen.

9 Hoe het maken van de dijk bij Ouwerkerk in z'n werk ging, zullen we eens wat nader gaan bekijken. Kijk maar eens op het kaartje. Daar kun je zien dat er drie gaten in de Zuiddijk zaten. Bij de Scheldesluis zat een klein gat, maar de Zuiddijk was op twee plaatsen kapot. De ene werd 'westelijk', de andere 'oostelijk' dijkgat genoemd. Het gat bij het sluisje werd al gauw gemaakt. De twee andere gaten werden steeds breder en dieper. En achter de dijk groef het water steeds diepere geulen. Sommige werden wel 21 m diep. Steeds meer land verdween op die manier in het water. Om ervoor te zorgen, dat het water niet nog verder het land in ging, moest er iets gebeuren! Zoals gezegd, in de Zuiddijk zaten nog twee stroomgaten. Eerst was het plan, die twee gaten zelf te dichten. Maar later kwamen ze op het idee een nieuwe dijk te bouwen. Dat kon mooi, want voor de twee stroomgaten lag een slik. Dat is een soort zandbank. Die kon prachtig gebruikt worden. Daarop konden ze alvast een deel van de nieuwe dijk aanleggen. De stukken water tussen de nieuwe dijk en de Zuiddijk moesten nu worden afgesloten. Eerst werden grote zware matten op de bodem gelegd. Die waren gemaakt van rijshout. Die matten werden met duizenden tonnen steen verzwaard. Zo kwamen ze stevig op de bodem te liggen. Die matten moesten ervoor zorgen dat het water niet nog diepere geulen ging graven. De bodem werd op die manier bezonken, zoals dat heet.

10 Nadat de matten op de bodem waren gelegd, moest het water worden afgesloten. Dat wilde men met caissons gaan doen. Dat zijn enorme betonnen kasten. Die zijn hol en drijven op het water. Zo kunnen ze precies naar de plaats van bestemming gesleept worden. Als ze daar liggen worden ze afgezonken. Dat betekent dat ze dan langzaam naar beneden zakken. Zo komen ze op de goede plaats te liggen. Om ervoor te zorgen dat ze door de stroming niet worden meegenomen, worden ze vol zand gespoten. Door een aantal caissons naast elkaar af te zinken, kun je een stroomgat afsluiten. Alleen bij Ouwerkerk ging het eerst helemaal fout! Er werd begonnen met het westelijk gat, tussen de nieuwe dijk en de Zuiddijk. Het plaatsen van die enorme caissons zou eind augustus gebeuren. Maar door de flinke wind en de enorme stroming kregen ze de caissons niet op de goede plaats. Sommigen zakten weg, anderen kwamen schots en scheef te liggen. Gelukkig was er een heleboel steen, klei en zand in voorraad. Dat werd toen voor het dichtmaken van dat gat gebruikt. Nu, het andere gat nog.

11 Door dat gat stroomde nog steeds water het land binnen. Het werd daar steeds dieper en breder. Ook de matten, de grondbezinking, werden door de stroming bedreigd. En de eerste caissons werden zelfs weggespoeld. Om ervoor te zorgen dat het water niet meer zo hard stroomde, werd aan alle twee de kanten van het oostelijk gat een 'verbindingsdam' gelegd. Ingewikkeld hè? Als je het allemaal niet meer kunt volgen, moet je maar eens op het kaartje kijken. Hoe dan ook, op die manier werd weer een groot gedeelte van het water afgesloten. En de stroming werd veel minder. Nu kon de nieuwe dijk worden afgebouwd. Nu kon ook het oostelijk gat gesloten worden. Voordat de caissons geplaatst konden worden, werd er een drempel van steen gebouwd. In het water. Op die stenen drempel konden de caissons worden neergezet. Daarna werden ze vol zand gespoten. Om de caissons heen werden duizenden kilo's steen gestort. Op die manier werd ook de laatste caisson bij Ouwerkerk geplaatst. Dat gebeurde op 6 november Om zes minuten voor twaalf uur 's avonds. Een hoop belangrijke mensen waren erbij, omdat het laatste stroomgat op Schouwen-Duiveland nu gedicht was. Er stroomde nu geen water meer het land binnen. Alle dijken waren gerepareerd. Maar ja, het land was niet droog. Met 35 pompen gingen ze aan het werk om het eiland droog te pompen. Op 31 december 1953, oudjaar, was het zo ver: Schouwen-Duiveland was droog! Toch duurde het nog heel lang voordat alles weer een beetje normaal was. Heel wat boerderijen waren kapot. Veel vee was verdronken. En de grond zat vol zout. Er wilde maar weinig groeien in het begin. Het zeewater

12 was zo hoog gekomen dat er hier en daar zelfs mosselen in de bomen groeiden. Maar het belangrijkste was dat de mensen weer veilig konden wonen. En door hard te werken kwam de rest vanzelf wel!

13 Feiten Ramp 1953 Slachtoffers Tijdens de ramp overstroomde een gebied van ongeveer hectare in de provincies Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant. In dit gebied woonden toen circa personen. In totaal zijn 1836 mensen om het leven gekomen, waarvan 865 in Zeeland, 677 in Zuid-Holland, 247 in Noord- Brabant en 7 in Noord-Holland. 40 Stierven later ten gevolge van de ramp. Het Rode Kruis bracht in 1953 een lijst uit met de namen van alle omgekomen slachtoffers. Hieruit bleek dat Schouwen- Duiveland het zwaarst was getroffen. Dieren Meer dan stuks vee en stuks pluimvee kwamen om in het water. Geëvacueerden Ongeveer inwoners uit het zuidwestelijk rampgebied moesten voor langere tijd worden geëvacueerd. Op 1 mei waren hiervan nog en op 1 oktober nog mensen niet teruggekeerd. De getroffenen werden snel naar opvangcentra in onder andere Goes, Bergen op Zoom, Dordrecht en Rotterdam gebracht, waarna gastgezinnen de slachtoffers onder hun hoede namen. Sommigen konden in de omgeving van hun eigen woonplaats ondergebracht worden en daardoor contact met het eigen dorp houden, anderen kwamen in een totaal vreemde omgeving terecht. Huizen Zo n woningen en 300 boerderijen werden verwoest en meer dan woningen en boerderijen waren beschadigd. Grond Bijna hectare grond kwam onder water te staan. De totale materiële schade werd geschat op ruim anderhalf miljard gulden.

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Lesbrief. watersnoodramp. 1 februari Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. watersnoodramp. 1 februari Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief watersnoodramp 1 februari 1953 www.wshd.nl/1953 Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta 1 februari 1953 Op zaterdagmiddag 31 januari 1953 stak een hevige wind op. Die wind groeide s nachts

Nadere informatie

Zoekopdrachten bij Het water komt. **

Zoekopdrachten bij Het water komt. ** Module 1 De geschiedenis van de Delta. 1 Strijd tussen land en water 2 Overstromingen door de eeuwen heen 3 Oorzaken van overstromingen: de mens zelf 4 Waterbeheer. Blz. 4 Achter de duinen had je veengronden

Nadere informatie

Lesbrief. watersnoodramp. 1 februari 1953. www.wshd.nl/1953. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. watersnoodramp. 1 februari 1953. www.wshd.nl/1953. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief watersnoodramp 1 februari 1953 www.wshd.nl/1953 Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta 1 februari 1953 Op zaterdagmiddag 31 januari 1953 stak een hevige wind op. Die wind groeide s nachts

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen, zoals China.

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

De ramp in 1953 waarbij grote stukken van Zeeland, Noord-Brabant en Zuid- Holland overstroomden.

De ramp in 1953 waarbij grote stukken van Zeeland, Noord-Brabant en Zuid- Holland overstroomden. Meander Samenvatting groep 6 Thema 1 Water Samenvatting De watersnoodramp In 1953 braken tijdens een zware storm de dijken door in Zeeland en delen van Noord-Brabant en Zuid-Holland. Het land overstroomde.

Nadere informatie

Kustlijn van de Noordzee

Kustlijn van de Noordzee International Wadden Sea School www.iwss.org 150.000 jaar geleden - 150.000 jaar geleden was het hele Noordzeebekken bedekt met een dikke ijslaag: dit was de Saale ijstijd. - Alle zeewater was in gletsjers

Nadere informatie

De plek waar de zee als een brede rivier het land instroomt. Al het werk dat gedaan is om het Deltaplan uit te voeren.

De plek waar de zee als een brede rivier het land instroomt. Al het werk dat gedaan is om het Deltaplan uit te voeren. Meander Samenvatting groep 6 Thema 1 Water Samenvatting De watersnoodramp In 1953 braken tijdens een zware storm de dijken door in Zeeland en delen van Noord-Brabant en Zuid-Holland. Het land overstroomde.

Nadere informatie

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt.

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt. Meander Samenvatting groep 5 Thema 3 Waterland Samenvatting Langs de kust Nederland ligt voor de helft onder de zeespiegel. Heel vroeger woonden mensen dicht bij zee op terpen. Langs de kust beschermen

Nadere informatie

ZAND BOVEN WATER LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS BOVENBOUW ANTWOORDEN

ZAND BOVEN WATER LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS BOVENBOUW ANTWOORDEN ZAND BOVEN WATER LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS BOVENBOUW Rotterdam is de belangrijkste haven van Europa. Steeds meer spullen reizen via Rotterdam. Sinds 2008 is de haven uitgebreid met Maasvlakte 2. Zodat

Nadere informatie

Inhoud 1. De zee is groot 2. Zonder zee geen leven 3. Golven 4. De zee is zout 5. De zee en rivieren 6. De kleur van de zee

Inhoud 1. De zee is groot 2. Zonder zee geen leven 3. Golven 4. De zee is zout 5. De zee en rivieren 6. De kleur van de zee De zee Inhoud. 1. De zee is groot 3 2. Zonder zee geen leven 4 3. Golven 5 4. De zee is zout 6 5. De zee en rivieren 7 6. De kleur van de zee 8 7. De kust en de branding 9 8. Sporten op zee 10 9. Werken

Nadere informatie

Werkstuk Geschiedenis Watersnoodramp 1953

Werkstuk Geschiedenis Watersnoodramp 1953 Werkstuk Geschiedenis Watersnoodramp 1953 Werkstuk door een scholier 1696 woorden 27 februari 2002 5,9 1470 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Inleiding Ik hou mijn werkstuk over de watersnoodramp, omdat

Nadere informatie

THIS IS HOLLAND IN DE KLAS / LES 4 - WERKBLAD 1

THIS IS HOLLAND IN DE KLAS / LES 4 - WERKBLAD 1 THIS IS HOLLAND IN DE KLAS / LES 4 - WERKBLAD 1 Naam: Groep: NU EN DE TOEKOMST (1941 TOT NU) DE RAMP VAN 1953 Bekijk de video Kustbescherming. 1 A. Welke natuurlijke oorzaken zorgden ervoor dat de watersnoodramp

Nadere informatie

inhoud Zee, strand en duin 1. Zand 2. Zon en wind 3. Het duin 4. Dieren in het duin 5. Eb en vloed 6. De jutter 7. Schelpen 8.

inhoud Zee, strand en duin 1. Zand 2. Zon en wind 3. Het duin 4. Dieren in het duin 5. Eb en vloed 6. De jutter 7. Schelpen 8. Zee, strand en duin inhoud Zee, strand en duin 3 1. Zand 4 2. Zon en wind 5 3. Het duin 6 4. Dieren in het duin 7 5. Eb en vloed 8 6. De jutter 9 7. Schelpen 10 8. De zeehond 11 9. Naar het strand 12 10.

Nadere informatie

WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN DIJKEN IN FRYSLÂN

WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN DIJKEN IN FRYSLÂN WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN Je woont veilig in Nederland. Dat lijkt heel normaal. Maar zo gewoon is dat niet. Een groot deel van Nederland ligt namelijk onder zeeniveau. Het gevaar van een overstroming

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen,

Nadere informatie

Speurtocht naar de Ramp Lesbrief over de Watersnoodramp 1953 op Zuid- en Noord Beveland

Speurtocht naar de Ramp Lesbrief over de Watersnoodramp 1953 op Zuid- en Noord Beveland Speurtocht naar de Ramp Lesbrief over de Watersnoodramp 1953 op Zuid- en Noord Beveland 42 Speurtocht naar de ramp O bronzen stem, wat doet g ons melden Zo midden in de nacht? Welk onheil doet ge nu verkonden?

Nadere informatie

De ontelbaren is geschreven door Jos Verlooy en Nicole van Bael. Samen noemen ze zich Elvis Peeters.

De ontelbaren is geschreven door Jos Verlooy en Nicole van Bael. Samen noemen ze zich Elvis Peeters. Over dit boek De ontelbaren is geschreven door Jos Verlooy en Nicole van Bael. Samen noemen ze zich Elvis Peeters. Dit boek bestaat uit twee delen. Het eerste deel gaat over een man die vlucht naar Europa.

Nadere informatie

1 De watersnoodramp van 1953

1 De watersnoodramp van 1953 1 De wtersnoodrmp vn 1953 In de ncht vn 31 jnuri nr 1 februri 1953 ws het springvloed. Dn stt het wter in de zee extr hoog. Bovendien ws er een zwre noordwesterstorm (orkn, windkrcht 12). Het wter in de

Nadere informatie

Extra: Terpen hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/79565

Extra: Terpen hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/79565 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 oktober 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/79565 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Rampzalig dijkbestuur

Rampzalig dijkbestuur Watersnood 1717 Rampzalig dijkbestuur koste duizenden levens De Kerstvloed van 1717 was een van de grootste natuurrampen uit de geschiedenis van het land. Vooral Groningen werd zwaar getroffen. Maar hoe

Nadere informatie

Nederland, waterland

Nederland, waterland Nederland, waterland inhoud. Nederland, waterland 3 2. Hoe Nederland veranderde. 4 3. Het Deltagebied 7 4. Grote overstromingen 9 5. De polder 6. De grond daalt 3 7. De strijd tegen het water 4 8. Modern

Nadere informatie

Inleiding Hoofdvraag: Hoe komt het dat de watersnoodramp van 1953 de ergste natuurramp van de 20e eeuw werd?

Inleiding Hoofdvraag: Hoe komt het dat de watersnoodramp van 1953 de ergste natuurramp van de 20e eeuw werd? Werkstuk door een scholier 2879 woorden 14 april 2005 6,1 525 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Watersnoodramp 1953 Inleiding 1. Het ontstaan van de ramp 2. De eerste dagen van de ramp 3. De bevrijding

Nadere informatie

Het verhaal van de schepping (Genesis 1 en 2)

Het verhaal van de schepping (Genesis 1 en 2) Het verhaal van de schepping (Genesis 1 en 2) Toen God begon met zijn schepping, was het donker en leeg. Maar God zei: Laat er licht zijn! En opeens was er licht. Nu was het niet donker meer, maar nog

Nadere informatie

Lesbrief ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - NEDERLAND EN WATERBOUW

Lesbrief ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - NEDERLAND EN WATERBOUW Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW ZAND BOVEN WATER Rotterdam is de belangrijkste haven van Europa. Steeds meer spullen reizen via Rotterdam. Sinds 2008 wordt hard gewerkt om de haven uit te breiden.

Nadere informatie

Geschiedenis van de duinen

Geschiedenis van de duinen Geschiedenis van de duinen Bijna de hele Nederlandse kust bestaat uit duinen. We weten hier niet beter, dan dat dat heel normaal is. Toch is dat niet zo. De kust van Frankrijk, Spanje en Portugal bijvoorbeeld

Nadere informatie

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN Je woont veilig in Nederland. Dat lijkt heel normaal, maar zo gewoon is dat niet. Een groot deel van Nederland ligt namelijk onder zeeniveau. Dus het gevaar

Nadere informatie

Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden

Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden opdrachtvel naam Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden Ben je eerder klaar met de vragen? Dan mag je beginnen met de woordzoeker op de laatste pagina. 1. Welk antwoord is goed?

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

WATERSNOODRAMP FEBRUARI FEBRUARI 2018: 65 JAAR

WATERSNOODRAMP FEBRUARI FEBRUARI 2018: 65 JAAR WATERSNOODRAMP 1953 1 FEBRUARI 1953 1 FEBRUARI 2018: 65 JAAR STORM! Het was slecht weer op 31 januari 1953. Het stormde. Bij eb viel het mensen op dat het water nauwelijks zakte. Maar niemand maakte zich

Nadere informatie

6,1. Werkstuk door een scholier 3216 woorden 25 februari keer beoordeeld. Aardrijkskunde

6,1. Werkstuk door een scholier 3216 woorden 25 februari keer beoordeeld. Aardrijkskunde Werkstuk door een scholier 3216 woorden 25 februari 2002 6,1 720 keer beoordeeld Vak Aardrijkskunde Inleiding. In de zomer kamperen wij vaak in Zeeland. Als wij daar heen rijden, rij je altijd over een

Nadere informatie

Dienstregeling Zeeland Schouwen-Duiveland. Geldig vanaf 1 maart 2015

Dienstregeling Zeeland Schouwen-Duiveland. Geldig vanaf 1 maart 2015 Zeeland Schouwen-Duiveland Dienstregeling 2015 Geldig vanaf 1 maart 2015 Kernnet 132 Zierikzee - Goes 133 Middelburg - Zierikzee - Oude-Tonge 134 Zierikzee - Brouwershaven - Zierikzee 395 Zierikzee - Rotterdam

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen, zoals

Nadere informatie

133a van MIDDELBURG naar OUDE TONGE

133a van MIDDELBURG naar OUDE TONGE maandag 10 mei 2010 133a van MIDDELBURG naar OUDE TONGE plaats en halte ritnr. 1 3 5 7 9 11 13 15 17 Middelburg, Station V 6 23 7 03 7 41 Middelburg, Nieuwe Haven 6 25 7 05 7 43 Middelburg, Koestraat 6

Nadere informatie

Personen overig Akten van de Burgerlijke Stand 1811-1910 (geboorten)/1935 (huwelijken)/1960 (overlijden)

Personen overig Akten van de Burgerlijke Stand 1811-1910 (geboorten)/1935 (huwelijken)/1960 (overlijden) Genealogische bronnen (bijgewerkt tot 18-09-2014) Schouwen-Duiveland Akten van de Burgerlijke Stand 1811-1910 (geboorten)/1935 (huwelijken)/1960 (overlijden) Bommenede Bevolkingsregister Bommenede 1810

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Competentie: Leergebied: Zuid Nederland. Reflectie

Competentie: Leergebied: Zuid Nederland. Reflectie Techniekkit: Domein: Competentie: Leergebied: Zuid Nederland Constructies Reflectie Aardrijkskunde Een groot deel van Nederland ligt lager dan de zee. Daarom zijn er dijken. De dijken houden het water

Nadere informatie

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse

Nadere informatie

Les met werkblad - biologie

Les met werkblad - biologie Les met werkblad - biologie Doel: Leerlingen hebben na de deze les een idee hoe het is om te wadlopen. Ze weten wat ze onderweg tegen kunnen komen. Materialen: - Werkblad 5: Wadlopen - Platte bak (minimaal

Nadere informatie

- Op de terugweg hiervan kwamen ze op één punt bijeen, Utrecht. ( auto s)

- Op de terugweg hiervan kwamen ze op één punt bijeen, Utrecht. ( auto s) Samenvatting door Saskia 1046 woorden 8 april 2014 7,5 4 keer beoordeeld Vak Methode Aardrijkskunde De Geo 2.4 Files oplossen Files 29 mei 1955 was er in Nederland de eerste file. Duizenden inwoners van

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

JURG EN DE MENSEN. Thijs Goverde. gebaseerd op de oude verhalen De zeemeermin van Muiden en De zeemeermin van Westerschouwen

JURG EN DE MENSEN. Thijs Goverde. gebaseerd op de oude verhalen De zeemeermin van Muiden en De zeemeermin van Westerschouwen JURG EN DE MENSEN Thijs Goverde gebaseerd op de oude verhalen De zeemeermin van Muiden en De zeemeermin van Westerschouwen 1 JURG EN DE MENSEN Jurg was een zeemeerman.zeemeerjongen, eigenlijk nog. Hij

Nadere informatie

Watersnoodramp 1953 hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Watersnoodramp 1953 hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 16 December 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52484 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Maandag 19 februari 2007

Maandag 19 februari 2007 Maandag 19 februari 2007 - Sjoerd - Matthijs - Robin - Dennis - Ramon Met z n allen naar de Plompe Toren Openingstijden voor bezichtiging. Dagelijks van 10.00 17.00 uur Burghsluis Burghsluis ligt aan de

Nadere informatie

Voorwoord...- 1 - Hoofdstuk 1 Algemene gegevens...- 3 - Hoofdstuk 2 De oorzaken...- 5 - Hoofdstuk 3 De gevolgen...- 7 - Hoofdstuk 4 Hulp...

Voorwoord...- 1 - Hoofdstuk 1 Algemene gegevens...- 3 - Hoofdstuk 2 De oorzaken...- 5 - Hoofdstuk 3 De gevolgen...- 7 - Hoofdstuk 4 Hulp... Voorwoord Ik heb dit onderwerp, de Watersnoodramp, gekozen omdat het mij wel een leuk onderwerp leek. Ik wil graag te weten komen wat er toen precies gebeurde, waarom de dijken doorbraken, hoeveel mensen

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie

Thema: De watersnoodramp. Handleiding en opgaven niveau A1. Opgave 1: Samen

Thema: De watersnoodramp. Handleiding en opgaven niveau A1. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau A1 Thema: De watersnoodramp Benodigd materiaal - Voor alle leerlingen een exemplaar van Opgavenblad A1 (zie pagina 6) - Voor alle leerlingen drie exemplaren van Werkblad Stappenplan

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding Aardbevingen Bergen Bosbranden Koraal Lawines Meteorieten Onweer...

INHOUD. Inleiding Aardbevingen Bergen Bosbranden Koraal Lawines Meteorieten Onweer... INHOUD Inleiding...6 1 Aardbevingen...8 2 Bergen... 10 3 Bosbranden... 12 4 Koraal... 14 5 Lawines... 16 6 Meteorieten... 18 7 Onweer... 20 8 Opwarming van de aarde... 22 9 Orkanen... 24 10 Overstromingen...

Nadere informatie

Interview met de heer J.W. Wesselius

Interview met de heer J.W. Wesselius Interview met de heer J.W. Wesselius Op 4 mei jl. is de heer J.W. Wesselius in de Hofkamer komen wonen. Samen met zijn dochter heb ik hem uitgenodigd voor een interview, want twee weten altijd meer dan

Nadere informatie

Dienstregeling

Dienstregeling Zeeland Schouwen-Duiveland Dienstregeling 2015-2016 Geldig vanaf 30 augustus 2015 Kernnet 132 Zierikzee - Goes 133 Middelburg - Zierikzee - Oude-Tonge 134 Zierikzee - Brouwershaven - Zierikzee 395 Zierikzee

Nadere informatie

B1 Hoofddorp pagina 1

B1 Hoofddorp pagina 1 B1 Hoofddorp pagina 1 Inhoud 1. Inleiding 2. Geschiedenis 3. Ontwikkeling 4. Bezienswaardigheden 1. Inleiding Hoofddorp is een stad in de provincie Noord-Holland en de hoofdplaats van de gemeente Haarlemmermeer.

Nadere informatie

Wat doet het waterschap voor de wegen?

Wat doet het waterschap voor de wegen? Lesbrief wegen Wat doet het waterschap voor de wegen? Veilige wegen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta 1 Veilige wegen Sommige waterschappen zoals waterschap Hollandse

Nadere informatie

Vissen op prehistorische botten

Vissen op prehistorische botten Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze Veldwerktip De leerlingen kunnen: vertellen hoe de Noordzee er 10.000 jaar geleden uitzag, vertellen waarom er botten van prehistorische zoogdieren in de Noordzee

Nadere informatie

Niet in slaap vallen hoor!

Niet in slaap vallen hoor! Niet in slaap vallen hoor! Marcus 13: 33-37: Dierenversie Geïllustreerd door: 30 november 2014 Maria Koninginkerk Baarn 2 De oude leeuw heeft vakantieplannen. Dat vertelde hij vanmorgen aan alle dieren:

Nadere informatie

Uitleg van het thema. De Bijbel wereldwijd

Uitleg van het thema. De Bijbel wereldwijd Uitleg van het thema De Bijbel wereldwijd Gedicht: Een Boek De buurvrouw heeft een mooi boek met allemaal mooie verhalen Ik wil ook graag zo één mama, ik zal het zelf betalen Verhalen over lang geleden,

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Grondboor en Hamer. Oldenzaal juni pag afb. De steenbank

Grondboor en Hamer. Oldenzaal juni pag afb. De steenbank Grondboor en Hamer 3 1980 pag. 99-104 7afb. Oldenzaal juni 1980 De steenbank T. de Vries In de Zuiderzee kwamen hier en daar ondiepe en tegelijk steenachtige plaatsen voor. Ze werden gemeden door schippers

Nadere informatie

Werkstuk door een scholier 2049 woorden 22 mei keer beoordeeld. Geschiedenis

Werkstuk door een scholier 2049 woorden 22 mei keer beoordeeld. Geschiedenis Werkstuk door een scholier 2049 woorden 22 mei 2005 6 128 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Inhoudsopgave 1. Voorwoord/inleiding 2. Algemene informatie 3. Ontstaan van Schiermonnikoog 4. De geschiedenis

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in

Nadere informatie

Tommie, Dik en Esmeralda

Tommie, Dik en Esmeralda Tommie, Dik en Esmeralda Een tijd gelden woonden twee meisjes genaamd Marieke en Ineke met hun vader en moeder op een boerderij in Afrika. Er was geen televisie, er was geen school, er was geen bibliotheek

Nadere informatie

De kracht van de natuur

De kracht van de natuur De kracht van de natuur inhoud blz. Natuurrampen 3 1. Aardbevingen 4 2. Vulkanen 7 3. Lawines 10 4. Tornado s 13 5. Tsunami s 14 Pluskaarten 15 Bronnen en foto s 17 Colofon en voorwaarden 18 Natuurrampen

Nadere informatie

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1 Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 2 ander werk van toon tellegen Theo Thijssenprijs 1997 Hendrik de Vriesprijs 2006

Nadere informatie

Chr. Oranjevereniging Marken en Oranje Herdenking 4 mei 2017 Thema: Verhalen van de oorlog

Chr. Oranjevereniging Marken en Oranje Herdenking 4 mei 2017 Thema: Verhalen van de oorlog Chr. Oranjevereniging Marken en Oranje Herdenking 4 mei 2017 Thema: Verhalen van de oorlog Pieter er Zeeman en de konvooien naar Moermansk Pieter Zeeman (geboren op Marken op 20 december 1914) voer in

Nadere informatie

GRONDPRIJSBRIEF gemeente Schouwen-Duiveland

GRONDPRIJSBRIEF gemeente Schouwen-Duiveland GRONDPRIJSBRIEF 2019 gemeente Schouwen-Duiveland Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Schouwen-Duiveland in zijn vergadering van 18 december 2018 en in werking getreden

Nadere informatie

ROTZOOIEN. MET WATER Opdrachtbladen

ROTZOOIEN. MET WATER Opdrachtbladen Opdrachtbladen Naam Groep Datum Opdrachtblad Water in de polder Opdracht 1 De Nieuwe Hollandse Waterlinie moest de vijand tegen houden. Dit gebeurde door een brede strook land onder water te zetten. Dat

Nadere informatie

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1 Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1 branden Iets dat door vuur kapot en op gaat. de brandweer Een plek waar mensen werken die branden blussen. Ze dragen dikke pakken en rijden in rode brandweerauto

Nadere informatie

Polder Halsteren Schade en herstel 1953

Polder Halsteren Schade en herstel 1953 Polder Halsteren Schade en herstel 1953 Waterschap De Polders van Halsteren Schade aan de dijken De buitendijken van dit waterschap hebben een hoogte van N.A.P. -\- 5,00 a 5,50 m, terwijl de stormvloedstand

Nadere informatie

Soorten vulkanen. Tefra vulkaan: Werkende vulkaan: Er zijn heel veel soorten vulkanen en ik ga er 6 opnoemen en er wat over vertellen dat zijn,

Soorten vulkanen. Tefra vulkaan: Werkende vulkaan: Er zijn heel veel soorten vulkanen en ik ga er 6 opnoemen en er wat over vertellen dat zijn, Voorwoord Ik doe mijn werkstuk over vulkanen, ik doe hem over vulkanen omdat ik er echt niets over wist, en het leek me een superleuk en interessant onderwerp, ik ga u iets leren wat voor soorten uitbarstingen

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - NATUURKUNDE OPDRACHTEN

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - NATUURKUNDE OPDRACHTEN ZAND BOVEN WATER LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - NATUURKUNDE Rotterdam is een van de grootste havens in de wereld en de belangrijkste haven van Europa. Steeds meer spullen reizen via Rotterdam.

Nadere informatie

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling Japanese Red Cross/Toshirharu Kato Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling Hallo! Heb jij al ooit een tsunami meegemaakt? Nee? Dat is heel normaal, want in België kwam er nog geen

Nadere informatie

Les 3 - Het waterschap

Les 3 - Het waterschap Les 3 - Het waterschap Inleiding Weet jij wat een waterschap is? Het is eigenlijk best een vreemd woord. Dat het over water gaat is wel duidelijk, maar wat is dan een schap Denk eens aan het woord maatschappij.

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs

Voor jongeren in het praktijkonderwijs PrO -weekkrant Week 44 oktober/november 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 28 oktober - 3 november 2013 Eenvoudig Communiceren Doden door zware storm Foto: ANP Foto: ANP Het stormde maandag in

Nadere informatie

BURGERMEESTER ROMEIJNSTRAAT 4 OUWERKERK

BURGERMEESTER ROMEIJNSTRAAT 4 OUWERKERK BURGERMEESTER ROMEIJNSTRAAT 4 OUWERKERK BROCHURE In het landelijk gelegen kindvriendelijke dorpje Ouwerkerk bieden wij deze ruime goed onderhouden twee-onder-een kap woning met garage aan. De woning is

Nadere informatie

Arras. De Champs-Élysées

Arras. De Champs-Élysées Utrecht, de Domstad Neeltje Jans Arras Kasseien in Noord-Frankrijk De Champs-Élysées Alpe d Huez Gâteau à la broche Utrecht, de Domstad De Tour de France start in 2015 in Utrecht. Utrecht wordt ook wel

Nadere informatie

Nieuwsbrief van: Sinterklaas

Nieuwsbrief van: Sinterklaas Sinterklaas Wat was het weer een mooi feest vandaag op Meander. Vanmorgen mochten we de Sint met zijn Pieten weer ontvangen en we stonden met de hele school klaar om hen te begroeten. Allemaal stralende

Nadere informatie

KNIPSELKRANT BOIJL DEEL 11 PERIODE BLAD

KNIPSELKRANT BOIJL DEEL 11 PERIODE BLAD 14-01-1952 Er kwam een einde aan een lange periode van voedseldistributie. Deze maatregel werd in 1939 ingesteld en heeft een lange periode geduurd. Het eerste product dat met bonnen verkrijgbaar werd

Nadere informatie

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken)

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Ik vertel jullie in mijn spreekbeurt meer over water en drinkwater. Eerst vertel ik wat water is, waarom water het allerbelangrijkste is voor leven, en

Nadere informatie

De eerste boeren Het dorp

De eerste boeren Het dorp De eerste boeren Later gaan de mensen zelf eten verbouwen. Wortels en bonen, en graan om brood van te bakken. De mensen hebben ook schapen en koeien. De jagers zijn boeren geworden. Het dorp Boeren trekken

Nadere informatie

Deze niet voorbereide wandeling levert tocht wel enkele mooie beelden op. We hadden dergelijke schoonheid helemaal niet verwacht.

Deze niet voorbereide wandeling levert tocht wel enkele mooie beelden op. We hadden dergelijke schoonheid helemaal niet verwacht. Deze niet voorbereide wandeling levert tocht wel enkele mooie beelden op. We hadden dergelijke schoonheid helemaal niet verwacht. Doordat we het vertikt hebben om de Gele Berg te beklimmen dienen we wel

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

Verslag wierenexcursie 16 mei 2018, Noordbout. Tekst en foto s: DirkJan Dekker. Waar ligt de Noordbout?

Verslag wierenexcursie 16 mei 2018, Noordbout. Tekst en foto s: DirkJan Dekker. Waar ligt de Noordbout? Tekst en foto s: DirkJan Dekker Waar ligt de Noordbout? Richting Zierikzee (N59), bij de stoplichten van Nieuwerkerk linksaf, tot aan de Oosterscheldedijk bij Viane. Hier zijn we even gestopt, in september

Nadere informatie

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland SCHOUWEN-DUIVELAND KLIMAATBESTENDIG Het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en de neerslag neemt toe. Studies brachten de huidige en toekomstige uitdagingen in kaart,

Nadere informatie

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten.

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten. Meander groep 5 Thema 1 Onderweg Aardrijkskunde Waarom is een nieuwe wijk hier gebouwd en niet daar? Wat voor gebouwen staan er? Waarom staan ze juist op die plek? Huizen, boerderijen, fabrieken en kantoren

Nadere informatie

D10 De omgeving Vlaamse kaai Keizersvest, poort

D10 De omgeving Vlaamse kaai Keizersvest, poort D10 De omgeving Vlaamse kaai Keizersvest, poort Stadsvesten van aan het Spaans kasteel tot de Schelde aan de Keizerspoort Opgelet de kaart is van 1880. De foto s 1930? Stond de fotograaf hier op de brug?

Nadere informatie

Jeroen Driessen Maatschappelijke stage TG3C

Jeroen Driessen Maatschappelijke stage TG3C Pagina 3 Inleiding. Pagina 4-5-6 De voorbereiding. Pagina 7 De motorische demodagen. Pagina 8 na de demodagen. Pagina 9 Wat heb ik er van geleerd Pagina 10-11-12 logboekkaarten Voor school moeten we een

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - GESCHIEDENIS OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - GESCHIEDENIS OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE BIJZONDERE SCHATTEN LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein. Voor de in- en uitvoer van goederen is meer ruimte nodig in de haven. Daarom is

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen presenteert NOACH EN DE ZONDVLOED

Bijbel voor Kinderen presenteert NOACH EN DE ZONDVLOED Bijbel voor Kinderen presenteert NOACH EN DE ZONDVLOED Geschreven door: E. Duncan Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Tammy S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

De ronde volle maan. Alleen als de maan rond en vol is, wordt dit feest gevierd. En dat heeft een hele bijzondere reden.

De ronde volle maan. Alleen als de maan rond en vol is, wordt dit feest gevierd. En dat heeft een hele bijzondere reden. De ronde volle maan Al vele duizenden jaren is Kabouterland een bijzondere plek voor Kabouters uit de hele wereld. Dit verhaal vertelt hoe bijzonder de samenwerking tussen de dieren en de kabouters in

Nadere informatie

GEZIN-SCHOOL-KERKDIENST VAN DE GROENLING op 12 februari 2017 in De Bron

GEZIN-SCHOOL-KERKDIENST VAN DE GROENLING op 12 februari 2017 in De Bron GEZIN-SCHOOL-KERKDIENST VAN DE GROENLING op 12 februari 2017 in De Bron MAAR TOEN HIJ VOELDE HOE HARD HET WAAIDE, WERD HIJ BANG EN BEGON TE ZINKEN. HEER, RED MIJ! Ds. Nelleke Beimers, voorganger Gerrit

Nadere informatie

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING Het Wetterskip Fryslân is gestart met versterkingen en verhogingen van verschillende dijken in het beheersgebied. De werkzaamheden maken deel uit van

Nadere informatie

Werkstuk Aardrijkskunde Nieuw-Zeeland

Werkstuk Aardrijkskunde Nieuw-Zeeland Werkstuk Aardrijkskunde Nieuw-Zeeland Werkstuk door een scholier 1094 woorden 13 februari 2006 4,9 106 keer beoordeeld Vak Aardrijkskunde Nieuw Zeeland Inhoudsopgave Inleiding Nieuw Zeeland Algemene dingen

Nadere informatie

Hoe overleef ik...op een golfbreker?

Hoe overleef ik...op een golfbreker? Golfbrekers of strekdammen zijn dammetjes die loodrecht op de kust zijn aangelegd om het wegspoelen van het strand tegen te gaan en de aanvoer van zeezand te bevorderen. Ze zijn gemaakt van basalt of beton.

Nadere informatie

California Lighthouse

California Lighthouse BIBLIOTECA NACIONAL ARUBA California Lighthouse Inhoud De naam... 3 Een vuurtoren... 3 Bouw... 3 Constructie... 4 Vuurtorenwachtershuis... 4 Automatisering... 5 Toeristische attractie... 5 Monumentenzorg...

Nadere informatie