2 Classificatie, diagnostiek en epidemiologie 35

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2 Classificatie, diagnostiek en epidemiologie 35"

Transcriptie

1 Inhoudsopgave Overzicht van figuren, kaders en tabellen 17 1 Introductie Wat is ontwikkelingspsychopathologie? Vroeger en nu Een dynamisch gezichtspunt Een uniek individu met unieke ervaringen Opbouw van het boek Opbouw van de hoofdstukken 5 tot en met De inleiding De normale ontwikkeling Kenmerken van stoornissen Maatschappelijke en culturele invloeden op een stoornis Risico- en beschermingsfactoren Hulpverlening: preventie en behandeling Hoofdstuk 1 in 10 statements 34 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Classificatie, diagnostiek en epidemiologie Inleiding Classificatie Definitie van classificatie Categoriale benadering van classificatie: dsm Dimensionale benadering van classificatie Vergelijking tussen categoriaal en dimensionaal classificeren Classificatie in dit boek Diagnostiek Diagnostische methoden en instrumenten Vier diagnostische methoden Betrouwbaarheid en validiteit bij classificatie en diagnostiek Betrouwbaarheid van de informanten Epidemiologie Hoofdstuk 2 in 10 statements 52 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Theorieën over ontwikkeling Inleiding De bio-ecologische systeemtheorie Ontwikkelingsopgaven Vooronderstellingen bij de theorie over de ontwikkelingsopgaven Omschrijvingen van ontwikkelingsopgaven en opvoedingstaken Extra ontwikkelingsopgaven 62

2 3.4 Risico- en beschermingsfactoren Groeps- en individueel niveau Indeling van risicofactoren Indeling van beschermingsfactoren Effecten van en invloeden op risico- en beschermingsfactoren Ontwikkelingstrajecten Hulpverlening Classificatie en diagnostiek Preventie Behandeling Hoofdstuk 3 in 10 statements 78 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk De invloed van zwangerschap en geboorte op de ontwikkeling van het kind Inleiding Ontwikkeling tijdens de zwangerschap Fasen Erfelijk materiaal De prenatale hersenontwikkeling Prenatale programmering: invloeden op embryo voor en tijdens de zwangerschap De geboorte Prematuriteit en dysmaturiteit Effect van de geboorte op moeder en vader De post-partumdepressie Andere stoornissen na de bevalling Preventie en hulpverlening Psycho-educatie voor aanstaande ouders Specifieke interventies Hoofdstuk 4 in 10 statements 99 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Slaapstoornissen en slaapproblemen Inleiding Wat is slaap? De slaapcyclus Functie van rem- en nrem-slaap Biologische klokken Normale ontwikkeling van slaap Omvang van de slaaptijd Verhouding rem-slaap en nrem-slaap Kenmerken van de slaapperiodes Ontwikkeling van de biologische klok Leren slapen Individuele verschillen bij kinderen Slaapstoornissen Dyssomnieën (vormen van slechte slaap) Parasomnieën (vormen van vreemde slaap) Slaapgebonden bewegingsstoornissen 114

3 5.4.4 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor slaapstoornissen Slaapproblemen als risicofactor voor latere ontwikkeling Preventie en behandeling Psycho-educatie: bevorderen van slaaphygiëne Registratie en diagnostiek Behandeling van insomnie met behulp van gedragstherapie Medicatie bij slaapproblemen Interventies bij pavor nocturnus en slaapwandelen Hoofdstuk 5 in 10 statements 125 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Voedings- en eetstoornissen bij het jonge kind Inleiding De normale ontwikkeling van voedingspatronen bij baby s en jonge kinderen De zoogfase: zuigen en zogen De overgangsfase Mee-eten met wat de pot schaft Leren eten Voedings- en eetstoornissen Algemeen Beschrijving van de voedings- en eetstoornissen Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor voedingsproblemen en -stoornissen Voedingsproblemen en -stoornissen als risicofactor voor latere ontwikkeling Preventie en behandeling Pedagogische adviezen voor preventie van voedings- en eetproblemen Behandeling van ernstige voedingsstoornissen Hoofdstuk 6 in 10 statements 147 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Gehechtheid en hechtingsstoornissen Inleiding De normale ontwikkeling van gehechtheid Kenmerken en functies van gehechtheid Gehechtheid voor de geboorte en in de eerste twee levensjaren 152

4 7.2.3 Gehechtheid na het tweede jaar: toenemend belang van cognitieve vermogens Indelingen van gehechtheid en hechtingsstoornissen Onderzoek en categorieën De hechtingsstoornissen Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Drie culturele aspecten Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor gehechtheidsproblemen en hechtingsstoornissen Gehechtheidsproblemen en reactieve hechtingsstoornis als risicofactor voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van onveilige gehechtheid en hechtingsstoornissen Preventie Behandeling Pas op voor holdingtherapie Hoofdstuk 7 in 10 statements 176 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Autismespectrumstoornissen Inleiding De normale ontwikkeling van sociale interactie in de eerste vijf jaren Autismespectrumstoornissen Algemeen Hoofdkenmerken van het gedrag Vijf theorieën om ass te verklaren Subgroepen binnen het autistische spectrum Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor ass ass als risicofactor voor verdere ontwikkeling Ondersteuning en begeleiding van kinderen met autisme Inleiding Vroege detectie Samenwerken met, begeleiden en adviseren van het gezin Praktische adviezen voor ondersteuning bij opvoeding Trainingen Nieuwe ontwikkelingen Hoofdstuk 8 in 10 statements 208 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk 8 208

5 9 Zindelijk worden en zindelijkheidsstoornissen Inleiding Normale ontwikkeling van zindelijkheid Zindelijkheidsstoornissen Inleiding Enuresis: zindelijkheidsstoornis bij urine Encopresis: zindelijkheidsstoornis bij ontlasting Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor enuresis en encopresis Zindelijkheidsstoornissen als risicofactor voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van zindelijkheidsstoornissen Algemeen Preventie: adviezen aan opvoeders Behandeling Hoofdstuk 9 in 10 statements 227 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Taal- en leerstoornissen Inleiding Normale ontwikkeling van taal, geletterdheid, leren en rekenen Ontwikkeling van taal en geletterdheid Verwerven van taal Verwerven van geletterdheid Ontwikkeling van rekenen Ontwikkeling van leren Taal- en leerstoornissen Inleiding Indeling en criteria uit dsm Specifieke taalontwikkelingsstoornis Leerstoornissen: dyslexie en dyscalculie Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor taal-, spraak- en leerstoornissen en/of taal-, spraak- en leerproblemen Taal-, spraak- en leerstoornissen als risico voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van taal- en leerstoornissen Vroegtijdige signalering Psycho-educatie 251

6 Preventie van algemene taal- en leerstoornissen Behandeling van taal- en leerstoornissen Hoofdstuk 10 in 10 statements 254 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Zelfregulatie en de aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (adhd) Inleiding Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies Zelfregulatie Emotieregulatie Reguleren van gedrag en aandacht Executieve functies Hersenontwikkeling Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit Inleiding Kenmerken van kinderen met adhd Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor adhd adhd als risico voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van adhd Inleiding Preventie Psycho-educatie Gedragstherapeutische behandeling Medicamenteuze therapie Multimodale therapie Drie nieuwe behandelvormen Hoofdstuk 11 in 10 statements 284 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Agressie en gedragsstoornissen Inleiding Normale ontwikkeling: agressie, gehoorzaamheid en moraliteit Algemeen Ontwikkeling van agressie Ontwikkeling van gehoorzaamheid Ontwikkeling van prosociaal gedrag en moraliteit Gedragsstoornissen Kenmerken van kinderen met gedragsstoornissen Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes 298

7 12.4 Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor gedragsstoornissen Gedragsstoornissen als risico voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van gedragsstoornissen Preventie Ambulante behandeling Residentiële behandeling Hoofdstuk 12 in 10 statements 318 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Angst en angststoornissen Inleiding Normale ontwikkeling van angst Fysiologische of lichamelijke reacties Cognitie en subjectief ervaren van angst Gedrag en vermijding Leeftijdsontwikkeling van angst Kinderen met een handicap Wanneer moet je je zorgen maken? Angststoornissen Inleiding Beschrijving van de angststoornissen Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor angststoornissen Angststoornissen als risico voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van angststoornissen Inleiding Preventie Behandeling Hoofdstuk 13 in 10 statements 349 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Stemming en stemmingsstoornissen Inleiding Normale ontwikkeling van stemming en emotie Stemming en emotie Regulatie en gehechtheid (baby s en jonge kinderen) Normale emotionele ontwikkeling Sociaal-cognitieve ontwikkeling (zelfconcept en zelfevaluatie) 356

8 14.3 Stemmingsstoornissen Inleiding Depressieve stoornis Bipolaire stoornis Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor depressie (mdd) en bipolaire stoornis De stoornis als risico voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van depressie Inleiding Preventie Behandeling Hoofdstuk 14 in 10 statements 381 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Eten en eetstoornissen Inleiding Normale ontwikkeling van gewichtsgroei en lichaamsbeeld Gewichtsgroei Gewicht in evolutionair perspectief Eetstoornissen Inleiding Beschrijving van de eetstoornissen Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren bij obesitas Risico- en beschermingsfactoren bij anorexia nervosa en boulimia nervosa Beschermingsfactoren Eetstoornissen als risico voor latere ontwikkeling Preventie en behandeling van eetstoornissen Inleiding Preventie Behandeling Hoofdstuk 15 in 10 statements 413 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk

9 16 Middelengebruik en middelenmisbruik Inleiding Normale ontwikkeling van middelengebruik De adolescentie Middelengebruik bij jongeren Stoornis in middelengebruik en gokverslaving Inleiding Het vierfasenmodel De stoornissen zoals omschreven in dsm Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele en maatschappelijke normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor stoornissen in het gebruik van alcohol en cannabis De stoornis als risico voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van middelenmisbruik en verslaving Inleiding Preventie Behandeling Hoofdstuk 16 in 10 statements 442 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Psychotische stoornissen bij jongeren Inleiding Normale ontwikkeling: logisch redeneren en stemmen horen Niet-logisch redeneren Stemmen horen Lichte en geïsoleerde psychotische verschijnselen Psychotische stoornissen Beschrijving van de psychotische stoornissen De (neurologische) ontwikkeling van schizofrenie Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Culturele en maatschappelijke normen Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren bij schizofrenie De stoornis als risico voor verdere ontwikkeling Preventie en behandeling van schizofrenie Preventie van schizofrenie en psychoses Behandeling van schizofrenie Hoofdstuk 17 in 10 statements 472 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk

10 18 Suïcidaliteit bij kinderen en jongeren Inleiding Manifestatie en gradaties van suïcidaliteit De ontwikkeling van het doodsbesef bij kinderen en adolescenten Het beoordelen van suïcidaliteit Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op? Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen? Prevalentie: hoe vaak komt het voor? Verschillen tussen jongens en meisjes Culturele en maatschappelijke invloeden Verschillen tussen landen en culturen Suïcidaal gedrag onder etnische groepen in eenzelfde land Risico- en beschermingsfactoren Risico- en beschermingsfactoren voor suïcidaliteit Suïcidaal gedrag als risico voor latere ontwikkeling Preventie en behandeling van suïcidaliteit bij kinderen en jongeren Preventie van suïcidaliteit bij kinderen en jongeren Praten met suïcidale mensen Behandeling van suïcidaal gedrag Hoofdstuk 18 in 10 statements 500 Belangrijke begrippen en concepten uit hoofdstuk Literatuur 503 Websites 546 Register 547 Over de auteur 559

Inhoud. 3 Theorieën over ontwikkeling 59

Inhoud. 3 Theorieën over ontwikkeling 59 Inhoud 1 Introductie 15 1.1 Ontwikkelingspsychopathologie 16 1.1.1 Vroeger en later 18 1.1.2 Een dynamisch gezichtspunt 18 1.1.3 Een uniek individu met unieke ervaringen 20 1.2 Opbouw van het boek 21 1.3

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15

Inhoud. Voorwoord 11. Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15 Inhoud Voorwoord 11 Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15 1 Kenmerken van eetstoornissen 17 1 Inleiding 17 2 Criteria voor anorexia nervosa 17 Wat zijn de criteria voor

Nadere informatie

Op naar DSM 5. Mariken van Onna Klinisch psycholoog-psychotherapeut Supervisor VGCt Karakter Nijmegen Universitair Centrum Kinder- en jeugdpsychiatrie

Op naar DSM 5. Mariken van Onna Klinisch psycholoog-psychotherapeut Supervisor VGCt Karakter Nijmegen Universitair Centrum Kinder- en jeugdpsychiatrie Op naar DSM 5 Mariken van Onna Klinisch psycholoog-psychotherapeut Supervisor VGCt Karakter Nijmegen Universitair Centrum Kinder- en jeugdpsychiatrie Nieuwe (wetenschappelijke) ontwikkelingen Meer kennis

Nadere informatie

Wegwijzer psychische stoornissen 1

Wegwijzer psychische stoornissen 1 Wegwijzer psychische stoornissen 1 Met behulp van de hiernavolgende vragen kun je nagaan of klachten/problemen mogelijk wijzen op een psychische stoornis. Wees er wel voorzichtig mee. Het gebruik van deze

Nadere informatie

Stemmingsstoornissen. Van DSM-IV-TR naar DSM-5. Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut

Stemmingsstoornissen. Van DSM-IV-TR naar DSM-5. Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut Stemmingsstoornissen Van DSM-IV-TR naar DSM-5 Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut Inhoud Veranderingen in de DSM-5 Nieuwe classificaties

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord bij de 24 e druk 11

Inhoud. Voorwoord bij de 24 e druk 11 Inhoud Voorwoord bij de 24 e druk 11 1 Inleiding Marcel van Aken en Wim Slot 13 1.1 Adolescentie: een eerste typering 13 1.2 Puberteit en adolescentie 14 1.2.1 Oorsprong van de begrippen puberteit en adolescentie

Nadere informatie

Passantenprijslijst DBC GGZ per 1-1-2014

Passantenprijslijst DBC GGZ per 1-1-2014 Passantenprijslijst DBC GGZ per 1-1-2014 Deelprestaties Behandeling Bijzondere productgroepen Omschrijving behandelgroep soort tarief Diagnostiek 007 Diagnostiek - vanaf 0 tot en met 99 minuten behandeling

Nadere informatie

Tarieflijst Jeugd GGZ Academisch. Voorziening omschrijving Tarief G&V 2016 SGGZ

Tarieflijst Jeugd GGZ Academisch. Voorziening omschrijving Tarief G&V 2016 SGGZ Tarieflijst Jeugd GGZ Academisch Voorziening omschrijving Tarief G&V 2016 SGGZ Diagnostiek Diagnostiek - vanaf 0 tot en met 99 minuten 198,16 Diagnostiek - vanaf 100 tot en met 199 minuten 307,87 Diagnostiek

Nadere informatie

Productstructuur ggz. Versie 20140701. 1 januari 2015

Productstructuur ggz. Versie 20140701. 1 januari 2015 Productstructuur ggz 2015 Versie 20140701 1 januari 2015 Inhoudsopgave 1 Tabel behandelgroepen... 3 2 Deelprestaties verblijf... 8 3 Overige deelprestaties... 9 DBC-Onderhoud 2 9 1 Tabel behandelgroepen

Nadere informatie

en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1

en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1 Depressie bij kinderen en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1 Welbevinden ebe van Nederlandse kinderen Nederlandse kinderen het gelukkigst in Europa 92% 12-24

Nadere informatie

Tarieven niet-gecontracteerde zorg specialistische GGZ (restitutiepolis)

Tarieven niet-gecontracteerde zorg specialistische GGZ (restitutiepolis) Tarieven niet-gecontracteerde zorg specialistische GGZ (restitutiepolis) Looptijd prijslijst 1-1-2016 tot 31-3-2016* 1/5 * Wij hebben nog niet van alle aanbieders prijsinformatie ontvangen om een gewogen

Nadere informatie

Slaapproblemen en het ouder wordende brein. Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag

Slaapproblemen en het ouder wordende brein. Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag Slaapproblemen en het ouder wordende brein Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag 4 oktober 2012, Current Biology Oktober 2012: Archives of General Psychiatry 28 september 2012:

Nadere informatie

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Executieve functies en emotieregulatie Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Inhoud 1. Executieve functies en emotieregulatie 2. Rol van opvoeding

Nadere informatie

Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten

Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten GecombinEErde behandeling bij dubbele diagnose Onderdeel van Arkin Hebt u, naast een verslavingsprobleem, last van psychische klachten, zoals

Nadere informatie

De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie

De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie - Dr. Marike Lancel - Divisie Forensische Psychiatrie Slaapcentrum voor Psychiatrie Assen Agressie en dwangtoepassing leren van elkaar

Nadere informatie

Code DBC prestatiecode Declaratiecode Omschrijving Maximale vergoeding TOTAAL

Code DBC prestatiecode Declaratiecode Omschrijving Maximale vergoeding TOTAAL Generalistische Basis GGZ Code Omschrijving Maximale vergoeding TOTAAL 180001 180001 1. Generalistische Basis GGZ Kort (BK) 313,42 180002 180002 2. Generalistische Basis GGZ Middel (BM) 534,03 180003 180003

Nadere informatie

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland Polls drugsweb Kun je op eigen houtje van drugs afkomen Ja: 85% Moeten we minder gaan drinken Ja: 57% Bang om verslaafd te worden Ja: 21% Drugs meenemen naar buitenland Ja: 73% Wiet is een harddrug Ja:

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Inleiding 11

Hoofdstuk 1 Inleiding 11 5 INHOUD Hoofdstuk 1 Inleiding 11 1.1. De ontwikkeling van het kind: gewikt en gewogen 11 1.2. Wat is ontwikkeling? 13 1.3. Wat is psychologie? 14 1.4. Hoe ontstaat ontwikkeling? 15 1.4.1. De natuur (je

Nadere informatie

SCHEMA S STOORNISSEN KINDERPSYCHIATRIE

SCHEMA S STOORNISSEN KINDERPSYCHIATRIE SCHEMA S STOORNISSEN KINDERPSYCHIATRIE Dyslexie Moeite met de techniek van het lezen en spellen, door problemen om het woordniveau en met als belangrijk kenmerk dat geen echte automatisering van het lezen

Nadere informatie

Codelijst Regio Gooi & Vechtstreek. Herzien d.d. 04-01-2016. 01 Compensatie huishoudelijke taken

Codelijst Regio Gooi & Vechtstreek. Herzien d.d. 04-01-2016. 01 Compensatie huishoudelijke taken Codelijst Regio Gooi & Vechtstreek Herzien d.d. 04-01-2016 Contract Contractomschrijving Perceel- Perceelomschrijving Categorie- Categorie- Product- - nummer code ZI omschrijving ZI code ZI nummer 01 Compensatie

Nadere informatie

DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND

DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND Een no-nonsense benadering vormgegeven door gedreven en erkende professionals DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND Hoofdlocatie: Oostwaarts 5 E,2711 BA Zoetermeer Telefoonnummer:

Nadere informatie

INLEIDING (7 pp.) Katelijne Van Hoeck, VWVJ

INLEIDING (7 pp.) Katelijne Van Hoeck, VWVJ INLEIDING (7 pp.) Katelijne Van Hoeck, VWVJ & BASISTEKST VAN SIGNAAL NAAR ZORG : EEN AANBEVELING VOOR DE DETECTIE VAN EET- EN GEWICHTSPROBLEMEN (19 pp.) VWVJ en vzw Eetexpert Schematisch traject van signaal

Nadere informatie

Autisme spectrum conditie

Autisme spectrum conditie (potentiële) belangenverstrengeling Geen Autisme spectrum conditie Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Triversum W. Veenboer Kinder- en jeugdpsychiater Dag van eerste lijn Januari

Nadere informatie

5 Slaapstoornissen en slaapproblemen

5 Slaapstoornissen en slaapproblemen 5 Slaapstoornissen en slaapproblemen 5.1 Inleiding 5.2 Wat is slaap? 5.2.1 Slaapstadia 5.2.2 Kenmerken van REM- en NREM-slaap 5.2.3 Biologische klokken 5.2.4 Lengte van de slaap en verhouding REM- en NREM-slaap

Nadere informatie

UMCG Passantentarieven 2014 GGZ-zorgproducten verzekerde zorg 01-01-2014

UMCG Passantentarieven 2014 GGZ-zorgproducten verzekerde zorg 01-01-2014 UMCG Passantentarieven 2014 GGZ-zorgproducten verzekerde zorg 01-01-2014 Disclaimer De ingangsdatum van deze lijst met passantenprijzen is 1 januari 2014. Deze publicatie is onder voorbehoud van schrijf-

Nadere informatie

Inhoud VII. 2 Integrale hulpverlening door gezinspolikliniek en gezinspsychiatrie... 7 2.1 Gezinspolikliniek... 8 2.2 Het vak gezinspsychiatrie...

Inhoud VII. 2 Integrale hulpverlening door gezinspolikliniek en gezinspsychiatrie... 7 2.1 Gezinspolikliniek... 8 2.2 Het vak gezinspsychiatrie... VII 1 KOPP/KVO-kinderen............................................................ 1 1.1 Indrukwekkende cijfers over KOPP/KVO-kinderen in Nederland..................... 2 1.2 Waarom KOPP/KVO-kinderen

Nadere informatie

Zorgpad Intake. Aanmelding. Eerste gesprek door behandelaar. Bespreking in team. Psychodiagnostische screening (tweede intake)

Zorgpad Intake. Aanmelding. Eerste gesprek door behandelaar. Bespreking in team. Psychodiagnostische screening (tweede intake) Zorgpad Intake Aanmelding Verwijzing via huisarts, school of jeugdinstelling Aanmelding Bespreking Team Er vindt wekelijks multidisciplinair overleg plaats, waarbij nieuwe aanmeldingen en lopende trajecten

Nadere informatie

T D B O Opleidingsinstelling. Behandelingsstrategieën bij obese kinderen 3 1 2 Cure & Care Development www.curecare.nl 2.006.010

T D B O Opleidingsinstelling. Behandelingsstrategieën bij obese kinderen 3 1 2 Cure & Care Development www.curecare.nl 2.006.010 Afkortingen: T = totaal geaccrediteerde uren (exclusief bijtelling 25% voorbereiding/huiswerk) D = geaccrediteerde uren voor het taakgebied Diagnostiek B = geaccrediteerde uren voor het taakgebied Behandeling

Nadere informatie

Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling

Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling - Dr. Marike Lancel - Divisie Forensische Psychiatrie Slaapcentrum voor Psychiatrie Assen Het interactieve brein in slaap 12-10-2012 Slaapstoornissen

Nadere informatie

Samenvatting. Autismespectrumstoornissen

Samenvatting. Autismespectrumstoornissen Samenvatting Autismespectrumstoornissen Autismespectrumstoornissen zijn ontwikkelingsstoornissen die gekenmerkt worden door beperkingen in sociale omgang, de communicatie en de verbeelding. Ze gaan vaak

Nadere informatie

BASIS GGZ: DOEN WAT WERKT BEHANDELING VAN SLAAPSTOORNISSEN IN DE BASIS GGZ

BASIS GGZ: DOEN WAT WERKT BEHANDELING VAN SLAAPSTOORNISSEN IN DE BASIS GGZ BASIS GGZ: DOEN WAT WERKT BEHANDELING VAN SLAAPSTOORNISSEN IN DE BASIS GGZ PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN & DR. ELS DOZEMAN WORKSHOP 45 MINUTEN Introductie Definitie, omvang en gevolgen slaapproblemen

Nadere informatie

Call 2014 7-5-2014. Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz p/a Postbus 20062 3502 LB UTRECHT

Call 2014 7-5-2014. Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz p/a Postbus 20062 3502 LB UTRECHT Call 2014 7-5-2014 Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz p/a Postbus 20062 3502 LB UTRECHT KWALITEITSSTANDAARDEN GGZ 2014-2017/Ronde 1 datum geplaatst: 1 mei 2014 deadline: 8 augustus 2014 Oproep tot het

Nadere informatie

Inleiding Hoe het allemaal begon Soorten psychofarmaca, werking, bijwerkingen en indicatiegebieden

Inleiding Hoe het allemaal begon Soorten psychofarmaca, werking, bijwerkingen en indicatiegebieden Inhoud Inleiding 9 1 Hoe het allemaal begon 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Gebruik van medicatie in de psychiatrie vóór 1950 13 1.3 De eerste antipsychotica 16 1.4 De tweede generatie antipsychotica 17 1.5 De

Nadere informatie

20 man 15 vrouw. depressie paranoia psychose

20 man 15 vrouw. depressie paranoia psychose Dubbele Diagnose Patricia v.wijngaarden-cremers, psychiater Circuitmanager Verslavingspsychiatrie Dimence Inhoud - Inleiding - Gebruik onder Nederlandse Jongeren - Psychiatrische Comorbiditeit - Wat is

Nadere informatie

Bijlage : Primaire DSM-IV diagnoses

Bijlage : Primaire DSM-IV diagnoses Bijlage : Primaire DSM-IV diagnoses DSM IV stoornis ZUIGELING-KIND-JEUGD Leerstoornissen - Leesstoornis - Rekenstoornis - Schrijfstoornis - Leerstoornis NAO Stoornissen in de motorische vaardigheden -Coördinatieontwikkelingsstoornis

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

Herkennen gevolgen en signalen voor jeugdigen

Herkennen gevolgen en signalen voor jeugdigen Herkennen gevolgen en signalen voor jeugdigen u Eventuele psychische en/of verslavingsproblemen bij de ouders kunnen van invloed zijn op de opvoeding, ontwikkeling en (toekomstige) psychische gezondheid

Nadere informatie

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker Interventies voor jji en jeugdzorgplus Leonieke Boendermaker 20 mei 2009 Evident? 1. Problemen doelgroep 2. Interventies die leiden tot vermindering problemen 3. Noodzaak goede implementatie 2 Om wat voor

Nadere informatie

To sleep or not to Sleep. over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater

To sleep or not to Sleep. over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater To sleep or not to Sleep over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater To sleep or not to sleep Een goede slaapkwaliteit is belangrijk voor ons psychisch welbevinden,

Nadere informatie

ouderenpsychiatrie Het mooie van oud worden, is dat het zo lang duurt Lotte van Elburg en Hester Geerlinks

ouderenpsychiatrie Het mooie van oud worden, is dat het zo lang duurt Lotte van Elburg en Hester Geerlinks ouderenpsychiatrie Het mooie van oud worden, is dat het zo lang duurt Lotte van Elburg en Hester Geerlinks INTER-PSY GGz Assen Delfzijl Drachten Groningen Hoogezand Meppel Muntendam Oosterwolde Oude Pekela

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Pouw, Lucinda Title: Emotion regulation in children with Autism Spectrum Disorder

Nadere informatie

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014 Ontwikkelingen DGT bij ASS Michelle Teluij Eindreferaat 22-04-2014 Inhoud Achtergrond Vraagstelling Resultaten Literatuur Interviews therapeuten Database DGT Zetten Conclusie Aanbevelingen Achtergrond

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Veranderingen in psychologisch functioneren, welbevinden en zingeving 83 Yolande Kuin en Anne Margriet Pot

Hoofdstuk 7 Veranderingen in psychologisch functioneren, welbevinden en zingeving 83 Yolande Kuin en Anne Margriet Pot Inhoud Deel 1 Ouderen in hun leefomgeving Hoofdstuk 1 Demografische gegevens 15 Dorly Deeg Hoofdstuk 2 De nuldelijnsgezondheidszorg voor ouderen 23 Dorly Deeg Hoofdstuk 3 Organisatie van de eerstelijnsgezondheidszorg

Nadere informatie

Bespreking n.a.v. literatuur 18-04- 2010. Special needs adop3es Denkkaders voor vergunninghouders

Bespreking n.a.v. literatuur 18-04- 2010. Special needs adop3es Denkkaders voor vergunninghouders Special needs adop3es Denkkaders voor vergunninghouders Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Indeling Special Needs volgens afspraken VH en SAV - % 2009 A. Verhoogd medisch risico (hepa33s, HIV- besmehng,

Nadere informatie

Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK

Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK Programma Theorie over psychische stoornissen Effect op het geloofsleven Omgaan met tieners met psychische stoornissen Tijd voor aktie

Nadere informatie

Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD

Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD Inhoud Inleiding 12 Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD Hoofdstuk 1 Kenmerken van ADHD 1.1 De basiskenmerken 16 1.2 Aandachts- en concentratiestoornissen 17 1.3 Impulsiviteit 17 1.4 Hyperactiviteit

Nadere informatie

EXECUTIEVE FUNCTIES. Congres DONDERDAG 5 JUNI 2014 JAARBEURS UTRECHT

EXECUTIEVE FUNCTIES. Congres DONDERDAG 5 JUNI 2014 JAARBEURS UTRECHT EXECUTIEVE FUNCTIES Kinderen en adolescenten met problemen met inhibitie, cognitieve controle, emotieregulatie, werkgeheugen, motivatie en zelfregulatie thuis en op school Congres DONDERDAG 5 JUNI 2014

Nadere informatie

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen.

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. 1 Symposium Krachtige Kinderen in de opvang. Driebergen, 29 oktober 2012 Mirjam Wouda, kinder- en jeugdpsychiater Mutsaersstichting

Nadere informatie

EMOTIEREGULATIE. Jaarbeurs Utrecht. Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline

EMOTIEREGULATIE. Jaarbeurs Utrecht. Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline EMOTIEREGULATIE Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline Congres Dinsdag 26 november 2013 Jaarbeurs Utrecht prof.dr. Bram Orobio de Castro prof.dr.

Nadere informatie

ADHD bij volwassenen met een angststoornis

ADHD bij volwassenen met een angststoornis ADHD bij volwassenen met een angststoornis Impuls Symposium AD(H)D, een hype? (Differentiaal) Diagnostiek en Comorbiditeit woensdag 1 april 2009 Anke Roodbergen, psychiater i.o. De Jutters/PsyQ, Den Haag

Nadere informatie

Organogram Werkgebied

Organogram Werkgebied Wat doet Tactus Verslavingszorg? Tactus is specialist op het terrein van de verslavingszorg. Mensen die door hun verslaving aan alcohol, drugs, medicijnen, gokken, gamen, eten of andere verslavingen in

Nadere informatie

MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie

MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie Enkele cijfers 17,9 % van de patiënten met een angststoornis lijdt aan een alcoholverslaving 19,4% van de alcoholverslaafden heeft een angststoornis (Addiction

Nadere informatie

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen?

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Richtlijnen Casus IDDT Richtlijnen, wat zeggen ze niet! Richtlijnen Dubbele Diagnose, Dubbele hulp (2003) British

Nadere informatie

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER Wat is complex trauma? Theoretisch model trauma/persoonlijkheid Welke rol speelt middelengebruik? Fasering in de behandeling Indicatiestelling

Nadere informatie

4. Wat zijn de consequenties voor het kind of jongere, die lijdt onder psychische klachten?

4. Wat zijn de consequenties voor het kind of jongere, die lijdt onder psychische klachten? Gastdocent: Drs. Fernando Cunha (Child Support Europe) Ontwikkelingspsycholoog Gezondheidspsycholoog (BIG) Kinder- en Jeugdpsycholoog (NIP) Onderwijsspecialist In dienst van kinderen, jongeren en hun ouders

Nadere informatie

Inleiding. 1.1 Theoretische achtergrond 2. 1.2 Vicieuze cirkel 4. 1.3 Kortdurende CGT-I 4

Inleiding. 1.1 Theoretische achtergrond 2. 1.2 Vicieuze cirkel 4. 1.3 Kortdurende CGT-I 4 1 1 Inleiding Samenvatting Voor u ligt het therapeutenboek Behandeling van langdurige slapeloosheid. Dit boek is bedoeld voor getrainde psychologen die langdurige slapeloosheid bij hun cliënten willen

Nadere informatie

Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening. Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september

Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening. Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september Indeling presentatie Inleiding FASD: o.a. voorkomen, diagnostiek, gedragskenmerken

Nadere informatie

Minor Psychiatrie van het jonge kind ( 0-3 jaar)

Minor Psychiatrie van het jonge kind ( 0-3 jaar) Minor Psychiatrie van het jonge kind ( 0-3 jaar) 1. Administratieve gegevens 1.1 Naam van het minorpakket psychiatrie van het jonge kind : The first Years last forever 1.2 Penvoerende Schooldirecteur Marij

Nadere informatie

Behandeling van ouderen in de eerste lijn

Behandeling van ouderen in de eerste lijn Behandeling van ouderen in de eerste lijn Lucinda Meihuizen, GZ psycholoog Bestuurslid sectie ouderenpsychologen NIP Zorgpartners Midden-Holland en Samenwerkende psychologen Alphen a/d Rijn Agenda workshop

Nadere informatie

Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen.

Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen. Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen. Er is amper psycho-educatie materiaal beschikbaar voor dubbele diagnose cliënten over de interactie tussen

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Het foetaal alcohol syndroom. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Het foetaal alcohol syndroom. www.kinderneurologie.eu Het foetaal alcohol syndroom Wat is het foetaal alcohol syndroom? Het foetaal alcohol syndroom is een combinatie van aangeboren afwijkingen bij een baby die veroorzaakt zijn door alcohol gebruik van de

Nadere informatie

Vraag 1 Lees de tekst Internaliserend gedrag en co-morbiditeit en beantwoord daarna de vraag.

Vraag 1 Lees de tekst Internaliserend gedrag en co-morbiditeit en beantwoord daarna de vraag. Feedbackvragen Casus Martijn Vraag 1 Lees de tekst Internaliserend gedrag en co-morbiditeit en beantwoord daarna de vraag. Bij Martijn is sprake van sociaal isolement, somberheid, niet eten. Dat duidt

Nadere informatie

SOVA /AR op Maat Presentatie

SOVA /AR op Maat Presentatie SOVA /AR op Maat Presentatie Doelgroep Sociale Vaardigheden op Maat Jongens en meisjes in de leeftijd van 15-21 jaar Jongeren met probleemgedrag dat o.a. voortkomt uit onvermogen tot zelfstandig en adequaat

Nadere informatie

Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan

Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan U moet de bakens verzetten en noch sterke drank, noch bier meer gebruiken: houdt u aan een matig gebruik van een redelijke

Nadere informatie

Zorgpad Jeugd Intake

Zorgpad Jeugd Intake Zorgpad Jeugd Intake Aanmelding Verwijzing via huisarts, school of jeugdinstelling Bespreking Team Er vindt wekelijks multidisciplinair overleg plaats, waarbij nieuwe aanmeldingen en lopende trajecten

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning. Daphne J. Vinke- van Steijn

The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning. Daphne J. Vinke- van Steijn The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning Autisme Spectrum Stoornissen (autisme) 1. Sociale interactie 2. Communicatie 3. Starheid en stereotypieën Attention Deficit

Nadere informatie

Modulenaam: D3 Zelfhantering 3 : Gecombineerd onderwijs : 75% contactonderwijs/25%afstandsonderwijs

Modulenaam: D3 Zelfhantering 3 : Gecombineerd onderwijs : 75% contactonderwijs/25%afstandsonderwijs ECTS-fiche (uitgebreide vakfiche) Modulenaam: D3 Zelfhantering 3 : Gecombineerd onderwijs : 75% contactonderwijs/25%afstandsonderwijs Doelstellingen: De cursisten maken kennis met en verwerven inzicht

Nadere informatie

DSM-V referatencyclus Infantpsychiatrie

DSM-V referatencyclus Infantpsychiatrie DSM-V referatencyclus Infantpsychiatrie Tamar Rozendaal, kinder- en jeugdpsychiater 19 mei 2015 Casus Bijna 2-jarige meisje, Amelia Verwezen door revalidatiearts Reden: weinig initiatief VRAAG 1 Werkt

Nadere informatie

Correcties DSM 5 : Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen

Correcties DSM 5 : Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen Correcties DSM 5 : Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen Derde oplage, mei 2015 In deze lijst zijn de belangrijkste wijzigingen opgenomen t.o.v. de tweede oplage (november 2014). Pagina

Nadere informatie

Wanneer school een lijdensweg wordt.

Wanneer school een lijdensweg wordt. Wanneer school een lijdensweg wordt. Dr. D. Neves Ramos Kinder- & Jeugdpsychiater ZNA UKJA Tegenwoordig heeft iedere leerling wel iets! Leerlingen met een psychiatrische stoornis horen niet in een klas

Nadere informatie

Kenniscentrum en ADHD. Achtergrond

Kenniscentrum en ADHD. Achtergrond Kenniscentrum en ADHD Bij hulpvragen die betrekking hebben op ADHD gaan we in het Kenniscentrum uit van de omschrijving van ADHD uit de DSM IV. De DSM IV brengt ADHD terug tot 2 kernproblemen: aandachtsproblemen

Nadere informatie

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet?

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Stijging criminaliteit meisjes Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Anne-Marie Slotboom Vrije Universiteit Amsterdam 1 BRISBANE 2010 - Steeds meer jonge meisjes tussen tien en veertien

Nadere informatie

LIJST VAN PUBLICATIES. LUDO DRIESEN.BE

LIJST VAN PUBLICATIES. LUDO DRIESEN.BE LIJST VAN PUBLICATIES. LUDO DRIESEN.BE Ik publiceerde een aantal boeken: - Straffen? Een boek voor ouders en andere opvoeders. Garant, Leuven/Appeldoorn (1996, 4 e druk, 175 p. uitverkocht) - Mama, ik

Nadere informatie

Inhoud van voordracht: CNL. vier kenmerken: Mattheus-effect: vroege detectie van belang

Inhoud van voordracht: CNL. vier kenmerken: Mattheus-effect: vroege detectie van belang Inhoud van voordracht: CNL Centrum voor Neurologische Leeren ontwikkelingsstoornissen J.G.M. Hendriksen, klinisch neuropsycholoog J.S.H. Vles, kinderneuroloog (1) Leerstoornissen wat zijn dat? (2) Neurologische

Nadere informatie

Zwangerschap en bipolaire stoornis avontuur voor patient en behandelaar. Anja Stevens

Zwangerschap en bipolaire stoornis avontuur voor patient en behandelaar. Anja Stevens Zwangerschap en bipolaire stoornis avontuur voor patient en behandelaar Anja Stevens 14 december 2013 Inhoud Inleiding Kinderwens Zwangerschap Bevalling Kraambed en daarna Zwangerschapsplan Vaders Take

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

recidiverende en aanhoudende dwanggedachten (obsessies) die duidelijke angst

recidiverende en aanhoudende dwanggedachten (obsessies) die duidelijke angst Nederlandse samenvatting Patiënten met een obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) hebben last van recidiverende en aanhoudende dwanggedachten (obsessies) die duidelijke angst veroorzaken. Om deze angst

Nadere informatie

Slapen, eten en drinken Zo normaal en soms zo lastig. Yvette Dijkxhoorn GZ-pedagoog/orthopedagoog

Slapen, eten en drinken Zo normaal en soms zo lastig. Yvette Dijkxhoorn GZ-pedagoog/orthopedagoog Slapen, eten en drinken Zo normaal en soms zo lastig Yvette Dijkxhoorn GZ-pedagoog/orthopedagoog Verstandelijke beperking O M G E V I N G Gedrag en emotie Cognitieve functies Hersenen, aanleg gedrag hersene

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme. Psycho-sociale problemen. Uitingsvormen autisme. Autisme? Coping? Of? 12-7-2013

Cognitieve gedragstherapie bij autisme. Psycho-sociale problemen. Uitingsvormen autisme. Autisme? Coping? Of? 12-7-2013 Cognitieve gedragstherapie bij autisme "Het resultaat telt, de weg er naar toe nog meer! Behandelmethodieken bij ontwikkelingsstoornissen." GGNet, Apeldoorn, 27 juni 2013 Caroline Schuurman gz-psycholoog,

Nadere informatie

Moeder waarom leren wij? Recente inzichten over de behandeling van leerstoornissen en opvoedingsstoornissen MEDICATIE

Moeder waarom leren wij? Recente inzichten over de behandeling van leerstoornissen en opvoedingsstoornissen MEDICATIE Moeder waarom leren wij? Recente inzichten over de behandeling van leerstoornissen en opvoedingsstoornissen MEDICATIE Over de plaats die medicatie inneemt bij de behandeling van ontwikkelingsstoornissen

Nadere informatie

Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie

Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie Dr. Martine F. Delfos PICOWO Algemene informatie voor de cursus Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie op de vrijdagen 10 en 24 juni 2011; 8 juli, 9 en

Nadere informatie

DSM 5 - psychose Dr. S. Geerts Dr. O. Cools 28-11-2014

DSM 5 - psychose Dr. S. Geerts Dr. O. Cools 28-11-2014 DSM 5 - psychose Dr. S. Geerts Dr. O. Cools 28-11-2014 Inhoud DSM IV -> DSM 5 DSM IV: Schizofrenie als kernsyndroom Even stilstaan bij SCHIZOFRENIE Kritiek op DSM IV Overzicht DSM 5 Schizofrenie (1) Epidemiologie:

Nadere informatie

Toelichting productstructuur DBC GGZ RG12

Toelichting productstructuur DBC GGZ RG12 Toelichting productstructuur DBC GGZ RG12 Versie 20111201 Ingangsdatum: 1 januari 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 1.1 Voor wie is dit document bedoeld...3 1.2 Welke informatie is er in dit document

Nadere informatie

Angststoornissen. Verzekeringsgeneeskundig protocol

Angststoornissen. Verzekeringsgeneeskundig protocol Angststoornissen Verzekeringsgeneeskundig protocol Epidemiologie I De jaarprevalentie voor psychische stoornissen onder de beroepsbevolking in Nederland wordt geschat op: 1. 5-10% 2. 10-15% 15% 3. 15-20%

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 1 0

Inhoud. Voorwoord 1 0 Inhoud Voorwoord 1 0 1 Autisme in de dagelijkse praktijk 1 3 Inleiding 1 3 Op weg naar een diagnose 1 4 Vroegtijdige onderkenning 1 6 Hulpverlenende instanties 1 8 Na de diagnose 1 9 Behandeling 2 0 Samenvatting

Nadere informatie

Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk. Els Ronsse www.psysense.be

Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk. Els Ronsse www.psysense.be Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk Els Ronsse www.psysense.be Van alle tijden, en van alle mensen EO is behoorlijk universeel: wij, VB, NB, autisme, VB én autisme, NB en autisme Emotionele

Nadere informatie

Leren beheersen van je slaapprobleem. Bart De Saeger" 19/03/2012

Leren beheersen van je slaapprobleem. Bart De Saeger 19/03/2012 Leren beheersen van je slaapprobleem Bart De Saeger" 19/03/2012 Bart De Saeger" Klinisch psycholoog - Gedragstherapeut Theorie + Technieken Inzicht krijgen" Leren hoe je het probleem stap voor stap kan

Nadere informatie

STAPPENPLAN ANGST IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN ANGST IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN ANGST IN DE EERSTE LIJN Doel Vroegtijdige opsporing en behandeling van angst bij zelfstandig wonende ouderen. STAP 1: Screenen op angst in de eerste lijn (kruis aan). Voelde u zich de afgelopen

Nadere informatie

Postpartum psychiatrie op de moeder-baby unit

Postpartum psychiatrie op de moeder-baby unit Oprichtingssymposium LKPZ 9 september 2010, Corpus, Oegstgeest Postpartum psychiatrie op de moeder-baby unit Kathelijne Koorengevel, psychiater Monica Ouwens, dans- en bewegingstherapeut Afdeling Psychiatrie

Nadere informatie

Inleiding. (leerlingbegeleider op een vmbo-school)

Inleiding. (leerlingbegeleider op een vmbo-school) 9 1 Inleiding Er was eens een meisje Zij klopte op mijn deur. Ik deed open en zij zei: Ik heb een eetprobleem. Kom binnen, zei ik, wat moedig dat je hier komt om hulp te vragen. Dat is de eerste stap.

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Cannabisgebruik en stoornissen in het gebruik van cannabis in de adolescentie en jongvolwassenheid. Cannabis is wereldwijd een veel gebruikte drug. Het gebruik van cannabis is echter niet zonder consequenties:

Nadere informatie

INTER-PSY Lente Symposium

INTER-PSY Lente Symposium Disclosure belangen spreker Getalenteerd omgaan met ADHD Anne van Lammeren, psychiater Universitair Centrum Psychiatrie UMCG 16-03-2016 Lentesymposium Interpsy (Potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Dit proefschrift gaat over de oorzaken van het vóórkomen van symptomen van autisme spectrum stoornissen (ASD) bij kinderen met een aandachtstekort stoornis

Nadere informatie

Autisme en het gezin. Guus van Voorst

Autisme en het gezin. Guus van Voorst Autisme en het gezin Guus van Voorst Introductie Guus van Voorst, klinisch psycholoog, neuropsycholoog, hoofdbehandelaar van een expertise centrum voor autisme voor (jong) volwassenen: kliniek, deeltijdbehandeling,

Nadere informatie

Kindermishandeling en ouderproblematiek hoe bespreek je dat? Mireille Hartjes trainer/ coach en acteur Carien Miedema kinderarts

Kindermishandeling en ouderproblematiek hoe bespreek je dat? Mireille Hartjes trainer/ coach en acteur Carien Miedema kinderarts Kindermishandeling en ouderproblematiek hoe bespreek je dat? Mireille Hartjes trainer/ coach en acteur Carien Miedema kinderarts Vormen van kindermishandeling Een gangbare onderverdeling in vormen van

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H.

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Leloux-Opmeer Voorwoord Inhoudsopgave Een tijd geleden hebben Stichting Horizon

Nadere informatie