STROEVE & LEMBERGER. NIEUWSBRIEF nummer 20, januari Kwartaalbericht SINDS 1818

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STROEVE & LEMBERGER. NIEUWSBRIEF nummer 20, januari 2015. Kwartaalbericht SINDS 1818"

Transcriptie

1 STROEVE & LEMBERGER SINDS 1818 NIEUWSBRIEF nummer 20, januari 2015 Kwartaalbericht 1

2 Vermogensbeheer en beleggingsadvies sinds 1818 Onafhankelijk, no-nonsense en resultaat gericht Door professionals met liefde voor hun vak Die hun cliënten door en door kennen Nieuwsgierig? Bel of mail ons voor een oriënterend gesprek! Stroeve & Lemberger Vermogensbeheer N.V. Nesland 1-v, 1382 MZ Weesp T +31 (0) Posthoornstraat 69, 6219 NV Maastricht T +31 (0)

3 Geachte lezer, In de eerste Nieuwsbrief van 2015 uiteraard aandacht voor de beleggingsvooruitzichten. De markten slingeren tussen de hoop van een voorspoedig herstel van de Amerikaanse economie en de vrees voor deflatie en de gevolgen daarvan in Europa. Wij verklaren welke accenten wij leggen in ons beleggingsbeleid en wat de implicaties zijn voor de beleggingsportefeuilles. Het aandeel Ecolab, dat in deze Nieuwsbrief wordt besproken, is een voorbeeld van de all weather-aandelen waaraan we de voorkeur geven in deze markten. Naast Ecolab staan we stil bij het Franse Vinci, een aandeel met een relatief hoog dividendrendement en aantrekkelijke waardering. Inhoud In de bijdrage over ondernemer en familiebedrijf deze keer een interview met rasondernemer Marcel Mourmans en zijn bedrijf Thiessen Wijnkoopers uit Maastricht. Een bedrijf dat Mourmans overnam, niet vanuit een passie voor wijnen.maar wel voor het ondernemen! De boekbespreking heeft als onderwerp vrije jongens, waarin een aantal succesvolle koopmansfamilies, uit de Nederlandse geschiedenis, de revue passeert. Een aantal van de eigenschappen die Marcel Mourmans tot een succesvol ondernemer hebben gemaakt komt daarin terug. Naar onze mening zit er zeker iets van uw gading tussen! Namens directie en medewerkers van Stroeve en Lemberger Vermogensbeheer wens ik u een heel goed 2015 toe. Jan Coen Balt Inhoud Outlook 2015 Boekbespreking 4 7 En verder Ondernemer Mourmans Levenstestament 8 10 Ecolab en Vinci SA 11 3

4 Outlook 2015: Divergentie biedt kansen Wij zijn optimistisch voor 2015, want ondanks de recente neerwaartse bijstelling van groeiramingen, wordt op mondiaal niveau voor 2015 toch nog steeds een hogere economische groei verwacht dan in outlook 2015 Wim Zwanenburg Beleggingsstrateeg Stroeve & Lemberger Vermogensbeheer De divergentie in economische groei tussen Europa en Amerika neemt wel toe en voor de opkomende landen, zoals China, wordt wel een iets lagere groei verwacht. De lage rentes door lage inflatie en de aanhoudende winstgroei van internationale bedrijven, biedt goede kansen voor aandelenbeleggingen. In het afgelopen kwartaal hebben we grillige financiële markten gezien. Na een forse correctie medio oktober, volgde een zeer snel herstel van aandelenmarkten, maar nadat begin december recordstanden werden bereikt op de internationale aandelenbeurzen, eiste de onzekerheid over de geopolitieke ontwikkelingen en de economische groei in Europa medio december, opnieuw zijn tol. De vlucht van beleggers naar de veilig geachte havens, drukte de rente op Duitse en Nederlandse obligaties opnieuw tot een historisch dieptepunt. Het rendement op 10jarige Duitse staatsleningen daalde in december naar het ongekend lage niveau van 0,63%. Veel aandelenbeleggingen kennen een hoger dividendrendement, veelal van meer dan 2 procent. Daarbij komt dan een verwachte groei van de winst per aandeel voor Europese aandelen, die stijgt van 3,5% in 2014 naar meer dan 10% in 2015 en voor Amerikaanse aandelen van 8% naar 9,5%. In de VS bleken in het vierde kwartaal van 2014 veel macroeconomische cijferrapportages beter dan verwacht. Ook veel bedrijven rapporteerden sterke kwartaalcijfers, boven de prognoses van analisten. De euro verloor het afgelopen jaar snel waarde tegenover de Amerikaanse dollar, van 1,39 begin mei, naar minder dan 1,24 medio december. Dalende olieprijs De olieprijs daalde de afgelopen maanden zeer fors. De prijzen van ruwe Amerikaanse olie en Brentolie daalden in 2014 met meer dan 40%! De lagere olieprijs heeft te maken met de combinatie van Amerikaanse productie van olie- en schaliegas, een dalende vraag vanwege de trage economische groei en de onderlinge onenigheid van OPEC-leden die niet tot een productieverlaging kunnen besluiten. Hoewel de meeste economen het erover eens zijn dat goedkope olie uiteindelijk de economische groei ten goede komt, baarde de vrije val van de olieprijzen beleggers medio december vooral zorgen. Terwijl de westerse sancties de toegang van Rusland tot buitenlands kapitaal beperken, trekt de lage olieprijs een zware wissel op de energie-afhankelijke Russische economie en kwam de roebel in een vrije val. Omdat daarmee de inflatie in Rusland sterkt oploopt, heeft de Russische president Poetin er geen belang bij om de situatie in de Oekraïne verder te laten escaleren. Ook Griekenland speelde in december weer een negatieve hoofdrol op de financiële markten. Beleggers vreesden dat daar vervroegde verkiezingen noodzakelijk worden, die dan mogelijk gewonnen zullen worden door oppositiepartijen, die met de verstrekkers van noodsteun aan Griekenland, om de tafel willen om te onderhandelen over de door hen opgelegde bezuinigingen. Deflatie: aankoop staatsobligaties door ECB In Europa zorgt de daling van de inflatie voor steeds meer problemen. Vanwege de aanhoudend lagere inflatiecijfers en de haperende economische groei, twijfelt er bijna geen enkele ECB-watcher meer aan dat de ECB in 2015 zal overgaan tot aankoop van staatsobligaties van de landen van de eurozone. In het vakjargon van economen wordt deze maatregel QE of kwantitatieve verruiming genoemd, maar je zou ook kunnen zeggen dat dit een eufemisme is voor het het laten draaien van de geldpers. De president van de ECB, Mario Draghi, heeft gezegd de balans van de ECB met 1000 miljard te willen vergroten naar circa 3000 miljard. Er wordt dan door de centrale banken voor honderden miljarden geld bijgedrukt om de staatsleningen op te kopen. Tegenstanders van deze maatregel stellen dat de verkopers van die leningen hun geld alleen maar herbeleggen in ander vastrentend papier en aandelen, en niet, zoals de ECB zegt te beogen, gebruiken om de kredietverlening uit te breiden. Zij zien alleen maar de prijzen van aandelen en vastrentend papier omhoog schieten. Ondanks deze hoge inflatie op de vermogensmarkten, blijft de gewone inflatie (van de reële economie) toch nog steeds dalen. Met het nieuwe geld wordt de economie niet aangezwengeld, omdat de banken eerder nog minder dan meer krediet verlenen, hoe goedkoop het geld voor hen ook is. Tot nu toe werd de kredietverlening Tabel Economische Groei en Inflatie (%) Euroland USA Japan Latijns- Am. Oost- Europa China Azië Pacific GDP ,6 1,6-0,5 4,2 4,3 9,3 4, ,7 2,3 1,8 2,9 2,8 7,7 4, ,4 2,2 1,6 2,6 2,0 7,7 4, ,8 2,3 0,3 1,1 1,5 7,4 4, ,2 3,0 1,0 2,0 2,5 7,0 4,8 CPI (Inflatie) ,7 3,2-0,3 6,8 6,4 5,4 3, ,5 2,1 0,0 6,4 5,3 2,7 2, ,3 1,5 0,4 8,0 5,0 2,6 2, ,5 1,7 2,8 12,0 5,4 2,1 2, ,9 1,5 1,5 11,7 4,9 2,4 2,7 Bron: Bloomberg, IMF, EC, Consensus Economics, sept

5 Groei van de winst per aandeel in de verschillende regio s USA 6,7% 7,7% 8,4% 8,7% 12,0% Europa -5,3% -0,8% 8,5% 9,1% 11,4% Japan 18,0% 63,5% 20,1% 10,2% 10,0% Azië-Pac, ex-japan 1,9% 7,3% 6,1% 8,5% 9,8% Bron: Citi Research, MSCI, Worldscope, Factset estimates, medio december steeds afgeremd door de hogere kapitaalbuffers die banken moeten aanhouden. Vanaf november is de ECB ook de toezichthouder voor de grootste banken van de eurozone. In dit kader is in oktober 2014 een grootschalig balansonderzoek afgerond, waaruit voor slechts een beperkt aantal banken een kapitaaltekort bleek. Veel beleidsmakers hopen dat QE, ondanks genoemde bezwaren, toch voor meer consumptie en investeringen zorgt. Bijkomend effect van QE is ook dat de euro goedkoper zal worden. Vanwege de hogere prijzen buiten de eurozone importeer je ook direct inflatie en krijgt de export uit de eurozone de wind in de rug. De Duitsers zijn steeds tegen de aankoop van staatsobligaties geweest vanwege de zogenoemde moral hazard. Door deze financiële bijstand verdwijnt de prikkel voor de Zuid-Europese landen en Frankrijk om hun economie te hervormen. De overige Europese landen werpen echter tegen dat Duitsland zelf meer zou moeten doen om de binnenlandse consumptie te stimuleren. Duitsland stevent echter zelf af op een begrotingsoverschot in 2015 en het heeft ook een fors overschot op de lopende rekening van de betalingsbalans (exporten minus importen). Ondertussen slaagt Frankrijk er niet in het begrotingstekort terug te dringen, komt men begrotingsafspraken niet na, blijven wezenlijke structurele hervormingen ook nog steeds achterwege en wordt de roep om een stimulerend beleid steeds luider. ECB-watchers menen dat de aankoop van staatsobligaties door de ECB in 2015 onvermijdelijk is, omdat andere maatregelen tot dusver onvoldoende effect sorteerden. Zo viel in december ook de omvang tegen van de tweede veiling van de zogenoemde TLTRO-leningen, ofwel Targeted Longer Term Refinancing Operations. Ook dit TLTRO-programma van de ECB is bedoeld om banken aan te sporen meer krediet te verstrekken aan zowel bedrijven als huishoudens. Banken kunnen bij de TLTRO-faciliteit leningen tot eind september 2018 krijgen tegen een gunstige rente van 0,15%, wat relatief goedkoop is voor een financiering met zo n lange looptijd. Marktpartijen verwachten dat de ECB zich door deze tegenvallende inschrijvingen, genoodzaakt zal voelen om begin 2015 een grootschalig opkoopprogramma van staatsobligaties en andere soorten obligaties op te starten. Scenario s in 2015 De gevolgen van de financiële crisis van 7 jaar geleden, werken ook in 2015 nog steeds door op de economische vooruitzichten voor de wereldeconomie. Het tempo van het herstel van de economische groei en werkgelegenheid blijft achter bij dat na eerdere recessies. De inflatie blijft laag en de rente blijft dalen. Voor de aandelenbeurzen blijven, op grond van de winstgroei van bedrijven, de rendementsvooruitzichten tamelijk goed. Wij onderscheiden 3 mogelijke scenario s voor Er lijkt een tweedeling tussen de VS en Europa, die vanaf 2008/ 2009 met een verschillende aanpak op de problemen hebben gereageerd. Ons centrale scenario is er één van een trage groei van de wereldeconomie, waarbij de VS de kar moet trekken en Europa en veel Emerging Markets achterblijven in een verder herstel. In dit scenario blijft de inflatie heel matig en blijft sprake van een ruim monetair beleid van de centrale banken. Wij noemen dit het gematigde groeiscenario. Het risicoscenario is dat van een langdurige stagnatie en deflatie, zoals we in het verleden wel uit Japan kennen, het stagnatiescenario. Aan de optimistische kant is er het normalisatie scenario, waarbij we wederom een groei kennen als voor Aangezien de groei andere drivers/ oorzaken kent, wordt dit ook wel aangeduid als de new normal. Aandelen zijn onze favoriete beleggingscategorie bij het eerste en derde scenario. Bij een Japan/ stagnatiescenario kunnen de rentes nog verder dalen en gaat onze voorkeur uit naar obligaties. Wij schatten de kans op dit scenario niet hoger dan 20% voor de wereldeconomie, maar op het dubbele voor Europa. De economische vooruitzichten voor de wereldeconomie zijn voor 2015 minder inspirerend dan die vorig jaar voor 2014 waren. De bijstellingen van het IMF en de OECD over de economische groei, bleken het afgelopen jaar steeds neerwaarts. Alleen Amerika lijkt zich hieraan te kunnen onttrekken. De economische groei op wereldschaal wordt voor 2015 geschat op 3,8%, maar voor Europa schat het IMF, de kansen op een terugval in een recessie, op 35-40%. De Europese Commissie voorzag begin december voor de eurozone een groei in 2015 van +1,0% (die eerder al was verlaagd van 1,7% naar 1,1%). De inflatie ligt met 0,5% ruim onder het doel van 2% van de ECB, de Europese Centrale Bank. Italië, als derde Europese economie, is weer in recessie en in Frankrijk, de tweede economie, is sprake van stagnatie, waarbij de noodzakelijke structurele aanpassingen uitblijven. Kortom, het gevaar is dus dat Europa afglijdt van een gematigde groei naar een Japanscenario van langdurige stagnatie. De vraag is hoe politici hiermee omgaan, om te voorkomen dat Europa weer in een crisis beland. De geluiden over een uit elkaar vallen van de euro lijken ons overtrokken. Alleen als eurosceptische politici de overhand krijgen, is een dergelijk scenario denkbaar. Positief is dat de bankenunie tot stand is gekomen. Daarmee zijn de systeemrisico s fors verminderd. In de nieuwe structuur hoeft de belastingbetaler niet meer voor verliezen van banken op te draaien. In 2015 zal de fiscale politiek weinig expansief kunnen zijn, omdat de begrotingstekorten zijn gemaximeerd op 3%. Aan de effectiviteit van de uiterst soepele monetaire politiek (d.m.v. de lage rente en QE, of aankoop van staatspapier van landen uit de Eurozone) kan worden getwijfeld, omdat de rente waartegen de banken extra kunnen lenen, al bijna op nul staat. De Eurozone zal door de lagere euro wel kunnen profiteren van een herstel en verdere groei van de export. Dat maakt de Eurozone sterk van het buitenland afhankelijk, tenzij de politiek alsnog tot een Europees stimuleringsbeleid besluit in combinatie met structurele hervormingen. Wij achten die kans gering. outlook

6 outlook 2015 De uiteenlopende winstontwikkeling in VS en Europa Voor de belegger betekent een dergelijk vooruitzicht dat de rente in Europa onverminderd laag zal blijven. Behoudens bij een recessie geven wij (ook) voor Europa de voorkeur aan aandelen. Het winstpotentieel van internationale bedrijfsleven wordt maar beperkt beïnvloed door de macro-economische malaise. Als evenwel het stagnatie/deflatie-scenario zich manifesteert, dan komt de nadruk op veilige obligaties te liggen. Voor de Verenigde Staten is het plaatje veel rooskleuriger. Men is nu 5 jaar uit de recessie. De acceleratie van de economische groei tot boven 3%, een laagblijvende inflatie (mede door technologische ontwikkelingen en een lagere olieprijs/shale gas) en een daling van het overheidstekort naar 2,6%, zorgen voor een positieve uitgangssituatie. Ook een verdere winstgroei van bedrijven draagt bij aan positieve vooruitzichten voor aandelen. De Amerikaanse beurs is niet goedkoop meer, maar de meeste maatstaven geven aan dat waarderingen ook niet excessief zijn. Natuurlijk mist de markt de steun van een expansief beleid van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank. En natuurlijk vreest de markt een herhaling van mei 2013, toen alleen al de aankondiging van het afbouwen van de marktsteun door de Federal Reserve leidde tot fors hogere rentes, wat op de beurs tot een schrikreactie leidde. Zolang, wat wij verwachten, het in 2015 bij een beperkte rentestijging blijft (in 2014 daalde de rente zelfs tegen eerdere verwachtingen in) als reactie op onveranderd positieve groeicijfers en zolang de inflatie onder controle is, zien wij, mede op historische gronden, geen structurele negatieve gevolgen voor het beurssentiment. Een Europese belegger profiteert daarnaast met Amerikaanse aandelen van een sterkere dollar. Wij leggen in ons beleggingsbeleid daarom de nadruk op de VS. Het achterblijven van de beurzen van de Emerging Markets, was aanvankelijk gebaseerd op de angst van een harde landing in China, maar werd vervolgens vooral veroorzaakt door zorgen over EM-economieën met serieuze externe onevenwichtigheden (Fragile 5). De beurzen van veel EM-landen zijn evenwel goedkoop en het IMF verwacht een economische groei van 5% in Hoewel de fundamentals gemiddeld gesproken dus goed zijn, tekent zich ook bij de Emerging Markets een tweedeling af tussen landen met overschotten op de betalingsbalans en de landen die van buitenlands kapitaal afhankelijk zijn. Vooral de tweede groep heeft het moeilijk bij dalende grondstoffenprijzen en een sterkere dollar. Veel Aziatische landen profiteren als netto-importeur van olie echter wel van de lagere energieprijzen en in die landen krijgt de economische groei een nieuwe impuls. China lijkt een harde landing te vermijden, maar een trend naar een lager groeipad met een maximale groei van 7 procent, mede ingegeven door hervormingen, lijkt onvermijdelijk. Als we kijken naar de waarderingen is er een sterke casus voor beleggingen op EM-beurzen. Politieke onzekerheid, problemen met funding en kapitaalbewegingen, kunnen voor aanzienlijke volatiliteit zorgen. Wij voorzien een relatief (t.o.v. benchmarks) overwogen positie van onze aandelenbeleggingen in Emerging Markets, maar vanwege de grilligheid van kapitaalstromen en de negatieve impact van een fors hogere dollar, moeten we in sommige gevallen wat gas terugnemen. Inschatting kansen scenario s 2015 De kans op ons centrale scenario (gematigde groei met lage inflatie) blijft 60%, maar met meer risico s. Het grote verschil met 2014 is dat Europa eerder lijkt af te glijden naar een Japans stagnatiescenario en in de VS het scenario van een normale groei van 3% of meer mogelijk lijkt. De VS is daarmee de locomotief van de wereldeconomie. Dit onevenwichtige herstel vormt het belangrijke risico voor ons centrale scenario voor Als reflectie van de onevenwichtigheden op wereldschaal, hebben we de kansen op een stagnatiescenario laten toenemen van 10% tot 30% en dat van een scenario waarbij de groei accelereert, teruggebracht van 30% naar 10%. Beleggingsbeleid De risico s voor obligaties in Europa zijn verminderd, maar, na de koersstijgingen in 2014, zijn de verwachte rendementen laag. Aandelen blijven onze favoriete beleggingscategorie. Aangezien de divergentie in de economische vooruitzichten tussen landen groter wordt en de markten minder dan voorheen steun zullen ondervinden van de centrale banken, voorzien we een uitdagend beursklimaat. We zien dat de volatiliteit toeneemt, zeker bij small- en midcap als winstverwachtingen neerwaarts worden bijgesteld. In onze aandelenselectie voor 2015 zullen we, uitgaande van het centrale scenario van ongelijke economische groei, cyclische aandelen onderwegen. Bedrijven met een eigen niche, die minder gevoelig zijn voor de stand van de economie (noem het all weather aandelen), hebben onze voorkeur. We denken dan vooral aan sectoren als technologie en health care en aan grotere ondernemingen met veel liquide middelen, die de mogelijkheid hebben om dividend te verhogen of aandelen in te kopen. Wij blijven ook vasthouden aan een ruime selectie van Amerikaanse aandelen, die over het algemeen een sterker winstmomentum kennen dan Europese aandelen. De wat hogere waarderingen in de VS, ten opzichte van Europese aandelen, achten wij gerechtvaardigd. Wim Zwanenburg publiceert met een zekere regelmaat artikelen voor Deze artikelen zijn ook terug te vinden op onder Publicaties voor de artikelen. Hij is ook regelmatig te beluisteren op BNR Nieuwsradio, o.a. in het radioprogramma BeursWatch. 6

7 Boekverslag Vrije Jongens Cordula Rooijendijk Vuurtoren Prince Eward Island, Victoria De vuurtoren van Victoria is er één van de drieënzestig torens die te vinden zijn op Prince Eward Island, de kleinste provincie van Canada. Zijn officiële naam is Leard s Front Range light en Palmer s Back Range light. De toren is buitengewoon mooi gebouwd en het bekende esdoornblad is prominent aanwezig boven de deur in het rood en op de lantaarn in het wit. De lantaarn boven is omgeven door een reling zodat men er goed omheen kan lopen. De toren is gebouwd in 1879, wat in die tijd $ 535 kostte. Het unieke aan deze toren is dat hij twee lichten huisvest die in een verschillende richting schijnen. De Palmer s Back Range was bekend als een baken met rood licht en gaf een verticale rode streep. De Leards s Front Range gaf een groen licht en was op 30 minuten zeewaarts zichtbaar. De toren is 11,2 meter hoog, knippert inmiddels met wit licht en werkt iedere nacht. Waren er vroeger vuurtorenwachters, al sinds jaar en dag is het dorp eigenaar van de toren en is er inmiddels vlakbij een klein museum gebouwd waar de geschiedenis te bekijken is. Prince Eward Island ligt ongeveer 200 km ten noorden van Halifax, Nova Scotia en 600 km ten oosten van Quebec City. Het bestaat uit het hoofdeiland en 231 kleinere eilanden. Van oost naar west meet het eiland ongeveer 200km en in breedte varieert het van 6 tot 65 kilometer. Het eiland ligt in de St. Lawrence-golf en is alleen met het vasteland verbonden door een brug. De langste ononderbroken boogbrug over zee ter wereld. Het is een relatief jong eiland (500 jaar) en is ontstaan door de stijging van de zeespiegel, waardoor de Northumberland Strait ontstond. Durf. Eigenzinnigheid. Moed, Rigoureuze dadendrang en een sterk netwerk maar ook: zich niet laten beperken door allerlei regels. Dat is het beeld dat naar voren komt uit de beschrijving van een aantal illustere Nederlandse koopmansfamilies in het boek Vrije Jongens van Cordula Rooijendijk. Van Albert van de Korenmarkt in de 15e eeuw, Hinrick van Hasselt in de eerste helft van de 16e, de kanonnenkoning Louis de Geer in de 17e, tot de beruchte Anthony van Hoboken uit Rotterdam, beschrijft Rooijendijk een zevental gerenommeerde koopmansfamilies tegen de economische en politieke achtergrond van hun tijd. Een aantal van deze handelaren had gemeen dat ze van eenvoudige of zelfs armoedige komaf waren. Door ijzeren doorzettingsvermogen en door op onorthodoxe wijze in te spelen op de bezetting van Zuid-Nederland door Spanje, of gebruik te maken van oorlogsomstandigheden (Louis de Geer, Zweden), wisten ze grote fortuinen te vergaren. Daarbij waren ze niet bang om te emigreren als dat nodig was. Handelaren woonden in heel Europa, van Frankrijk tot Noorwegen, van Portugal tot Danzig, en vormden zo een international netwerk. Net als in de huidige tijd, met zijn embargo s tegen Iran en Rusland, was er veel geld te verdienen door die te omzeilen: tijdens Napoleon s bezetting van Nederland, was handel met Engeland verboden, maar via een Pruisische stroman wist Van Hoboken die beperking om te zetten in forse winsten. Ook toen golden monopolies en zo men wil, oneerlijke handelsbeperkingen. Maar ook toen slaagden Nederlandse handelaren erin om een eigen weg te vinden, bijvoorbeeld door de verboden van de Hanze simpelweg te negeren. Het boek biedt een interessant doorkijkje naar de handel in vroegere eeuwen in ons land, waar ondernemerschap een cruciale rol speelde en er veel minder gedetailleerde regels bestonden dan nu. Wat overigens niet wil zeggen, dat op overtreding van sommige wetten geen zeer zware straffen stonden: regelmatig moesten handelaren vluchten als de authoriteiten hen op de hielen zaten. Maar per saldo stonden succesvolle handelaren toch in aanzien, zoals blijkt uit de koninklijke onderscheiding voor Van Hoboken, als slavenhandelaar en plantage-eigenaar toch niet de meest ethische persoon in onze ogen. Vrije jongens is geen pleidooi voor deze pirates turned empires, maar laat wel zien dat durf en onorthodoxe keuzes van alle tijden zijn. Uitgeverij Atlas ISBN BOEKBESPREKING 7

8 Ondernemer pur sang Marcel Mourmans: Die passie blijft Ondernemer Mourmans Twintig jaar geleden verkocht hij zijn geesteskind Mora aan Unilever, sindsdien heeft hij geen moment stil gezeten. Marcel Mourmans (78) is veertig uur per week bezig met zijn Maastrichter wijnhandel, naast tal van andere zakelijke besognes. Ik moet altijd uitdagingen hebben. Dwalend door de vierkante meter tellende, eeuwenoude wijnkelders van Thiessen Wijnkoopers, herleeft het verleden. Het smeedijzeren hek voor één van de bakstenen nissen schermt de verzameling van eigenaar Marcel Mourmans af. Collector s items, zoals een kostbare Rothschild uit Mocht een klant vragen om één van deze topwijnen, dan moet de verkoper eerst even de baas bellen. Of aanschieten in de zaak, want Mourmans komt hier graag en vaak. Zo n tien jaar geleden kwam Thiessen - stammend uit 1717 en daarmee de oudste wijnhandel in Nederland - op zijn pad. Met liefhebberij had dat niets van doen: Ik was geen wijndrinker, daar heb ik nooit tijd voor gehad. Als bestuurslid van de lokale Rabobank, één van zijn vele nevenfuncties, had Mourmans de eigenaar van de toen kwakkelende wijnhandel, al eens begeleid bij een ontslagronde. Nu ging het opnieuw bergafwaarts. Mourmans advies luidde: zet de zaak in de etalage. Een dag later belde de eigenaar of het niet iets voor hém was. Dat moet ik aan mijn vrouw vragen, was de verrassende reactie. Het opknappen van het pand en vooral de wijnkelders, zou een forse investering vergen en hij wilde dat zij de supervisie zou voeren. Daar voelde zij wel voor. Mourmans kocht de zaak en leerde wijn drinken, al houdt hij het bij nippen tijdens proeverijen. Ik moet in goede conditie blijven, daar doe ik alles aan. Ik wil hier in elk geval nog vijf jaar door. Total loss Alle drukte dreigde Mourmans rond 2008 op te breken. Lange dagen en eindeloze autoritten spendeerde hij in die tijd aan zijn Belgische ijsfabriek, een bedrijf dat hij halverwege de jaren negentig had overgenomen. Een paar maal viel hij achter het stuur in slaap en reed zijn auto total loss. Ik dacht: dit wordt mijn dood. Hij verkocht het ijsbedrijf en nam de dagelijkse leiding van wijnhandel Thiessen voortaan zelf ter hand. En nu zit ik met mijn hart, ziel en zaligheid in deze zaak, zegt hij met een grote glimlach. Het heeft even geduurd, maar hij begint er plezier in te krijgen. Zijn uitdaging is om de handel kostendekkend te krijgen, liefst met een kleine winst. In deze bedrijfstak is dat geen sinecure. Het is knokken, zegt hij. Een paar jaar geleden stond hij een aantal keer midden in de nacht op om naar Amsterdam te Marcel Mourmans 1936 geboren in Maastricht 1950 stopt met school 1959 richt Mora op 1995 verkoopt Mora aan Unilever 1995 koopt Belgisch ijsbedrijf 2003 neemt Thiessen Wijnkoopers over 2008 wordt directeur Thiessen Daarnaast o.a: aandeelhouder en bestuurslid dierenpark Gaia in Kerkrade, betrokken bij kunsthandel zoon en restaurant The Filling Station in Lanaken (België). Liefhebberij: fanatiek biljarter, ambitie: Nederlands kampioen worden Privé: Marcel Mourmans woont in België en heeft twee zonen, één dochter en acht kleinkinderen. Twee daarvan werken enkele dagen per week in zijn wijnhandel. 8

9 rijden. Daar nam hij deel aan het groeiversnellersprogramma van Port 4 Growth, een platform voor groeibedrijven. Aanvankelijk werd hij afgewezen, herinnert hij zich geamuseerd: hij was te oud. Tot ze zijn verhaal hoorden, toen was hij welkom. Mourmans vond het vooral leerzaam om over de werkwijze van jonge ondernemers te horen. Zo vertelde een succesvolle internetretailer dat elke klant met een order vanaf 20 euro wordt nagebeld. Zo n goede service, fantastisch gewoon! Dat heeft mij echt aan het denken gezet. Al komt het daarbij wel aan op het vinden van de goede mensen. En dat is de afgelopen jaren nu net het grootste struikelblok gebleken. De oorspronkelijke werknemers van Thiessen konden zich niet vinden in Mourmans aanpak, het teamwork liet te wensen over. Van hen is niemand gebleven. Pas de laatste vijf, zes maanden heb ik het gevoel: dit is de sfeer die we nodig hebben om de zaak verder op te bouwen. Mensen maken de zaak Het draait allemaal om de mensen, dat is de belangrijkste les in Mourmans ruim zestigjarige ondernemerschap. Stenen en machines kun je kopen, je mensen moet je verdienen door een goede werkgever te zijn, zegt hij. Het waren ook zijn trouwe werknemers die hem er halverwege de jaren negentig toe brachten zijn geesteskind Mora, bekend van de diepvriessnacks en reclame-personality Cora, aan Unilever te verkopen. Ik had slapeloze nachten in die tijd. Ik was zo bang dat mij iets zou overkomen en dat mijn kinderen, die er geen affiniteit mee hadden, de zaak dan aan de hoogste bieder zouden verkopen. Unilever stond bekend als één van de beste werkgevers. Dát verdienden mijn mensen, ze hadden zo hard voor de zaak geknokt. En met succes. De fabrikant van diepvriessnacks was uitgegroeid tot de grootste speler van Nederland, met een omzet van ruim 110 miljoen euro en duizend werknemers op de loonlijst. Mourmans: Ik had dat van mijn leven niet alleen gekund. Het zijn de mensen die de zaak maken. En daarbij heb ik natuurlijk geluk met mijn goede huwelijk. Tevreden met 35 cent Zijn vrouw stond samen met hem aan de wieg van Mora, de tienerjaren nog maar nauwelijks ontstegen. Het is een mooi verhaal, dat Mourmans met smaak ophaalt. Hoe hij als veertienjarige door zijn vader van school werd geplukt. Over zijn leerjaren bij een banketbakker en zijn entree bij de familieslagerij, tot grote vreugde van zijn vader. Eén voorwaarde: Marcel wilde tijd krijgen om zijn eigen producten te ontwikkelen. Service stond voorop, toen al en nu nog. Dat maakte dat zijn worstjes, loempia s en kroketten, hoewel zij wat duurder waren dan bij de concurrent, zo gretig aftrek vonden. Een staaltje van die mentaliteit: als een cafébaas aan de andere kant van Maastricht op een avond twee loempiaatjes bestelde, ging hij onmiddellijk aan het werk. Ik maakte er drie, omdat er onderweg nog wel eens eentje wilde scheuren. Op mijn bakfiets naar het café, waar ik voor 70 cent twee loempia s verkocht. Vervolgens was het: Wil je een pilsje? Daarvoor rekende ik 35 cent af. Die derde loempia liet ik achter, daar had ik toch niks meer aan. Met 35 cent ging ik naar huis. Maar wel met een goed gevoel, want ik had een tevreden klant. Echt hun eigen zaak werd het in 1956, Mora, de samenvoeging van de eerste letters van hun beider achternamen. Begin jaren zestig opende Mourmans een klein fabriekje in het centrum van Maastricht, waarop de omzet in tien jaar steeg van een ton naar 10 miljoen gulden, mede dankzij de overgang naar diepvriesproducten. Begin jaren zeventig zette hij een grote fabriek op aan de Beatrixhaven, hem nadrukkelijk ontraden door zijn adviseurs. Dat moeten ze bij mij niet doen, zegt Mourmans met een lach. Dan wordt het juist een uitdaging. Mora begon ook aan winkels te leveren, kreeg succes buiten Limburg, groeide uit tot een A-merk. België veroverde hij met een list. De Belgische grossiers zagen hem als Hollander lange tijd niet staan, ze vertrouwden hem niet. Totdat hij de kleine Belgische fabrikant van de daar uiterst populaire Sitostick overnam en daarmee een geweldige dekking voor alle Mora-producten verwierf. Toen moesten ze wel, zegt Mourmans. De koning te rijk Hij zal nooit vergeten hoe hij voor het eerst naar het hoofdkantoor van Albert Heijn in Zaandam toog, met zijn koffertje vol ijs en een zak diepvriesbitterballen. Het zweet stond in zijn handen, terwijl hij een uur moest wachten in de hal. Hij frituurde de bitterballen ter plekke om ze te laten proeven. De concurrent was ook uitgenodigd, maar die had het te druk met iets anders. Mijn geluk. Ik ging de deur uit met een order van 1 miljoen gulden op zak, met een goede marge. Hij was de koning te rijk. Al had dat niet eens zoveel met de omvang van de deal te maken. Zet dat af tegen die twee loempia s op de fiets, of de studenten die hier met twee flessen wijn voor krap een tientje de deur uitgaan, en ik heb daar echt net zoveel lol in. Om die passie gaat het. En die blijft. Ondernemer Mourmans 9

10 Wat is een levenstestament? En in welke situaties kan een levenstestament belangrijk zijn? levenstestament Naast het gewone testament is er sinds een aantal jaren ook het levenstestament. Hoewel de benaming erg op elkaar lijkt, zitten er grote verschillen tussen de twee. Het gewone testament werkt als u overlijdt en het levenstestament als u zelf geen beslissingen meer kunt nemen, bijvoorbeeld als gevolg van dementie. Het levenstestament maakt men net als een testament op bij een notaris. Inhoud levenstestament Zakelijk In een levenstestament wijst u een vertrouwenspersoon aan die, namens u, beslissingen neemt, als u dat zelf tijdelijk of definitief niet meer kunt. Als u bijvoorbeeld door ziekte zelf de zaken niet meer kunt regelen, bijvoorbeeld het betalen van rekeningen, het bijhouden van de administratie en het doen van belastingaangiften, maar ook het zorgen voor uw huisdieren etc., dan is het prettig als u een vertrouwenspersoon heeft aangewezen die dat voor u doet. Als u niet meer thuis kunt wonen, dan zal deze persoon een nieuwe huisvesting voor u zoeken en namens u beslissen wat er met uw huis en inboedel gaat gebeuren. U kunt in het levenstestament tevens uw persoonlijke wensen opnemen. Zo kunt u denken aan een regeling dat indien u uw huis mettertijd verlaat, de achtergebleven inboedel op bepaalde wijze wordt verdeeld onder bijvoorbeeld de kinderen en daarna het huis door de vertrouwenspersoon verkocht wordt. Dit voorkomt dat het huis jarenlang leeg staat. Vaak wordt gedacht dat, indien u zelf geen beslissingen meer kunt nemen, de partner of kinderen deze beslissingen kunnen nemen in zo n situatie. Dat is echter niet zo. Als er dan geen levenstestament is, dan moet er aan de rechter worden gevraagd of hij iemand als bewindvoerder aanwijst die de zaken regelt. Bovendien heeft de rechter, bij het nemen van bepaalde belangrijke beslissingen door de bewindvoerder, de taak een machtiging aan de bewindvoerder te verstrekken. Bij het nemen van beslissingen door de bewindvoerder en de rechter gelden de algemeen gestelde wettelijke bepalingen. Het kan daardoor heel goed zijn dat de door de bewindvoerder en de rechter te nemen beslissingen, niet aansluiten op uw persoonlijke wensen. Medisch Naast de zakelijke kant kunt u een vertrouwenspersoon (dit hoeft niet dezelfde persoon te zijn die u heeft aangewezen voor uw zakelijke belangen) in het levenstestament aanwijzen die namens u kan overleggen met de artsen over behandelplannen. Hier vallen niet onder beslissingen op gebied van euthanasie en dergelijke; wensen die u op dat terrein heeft dient u bij voorkeur in overleg met uw huisarts vast te leggen in euthanasieverklaringen of niet behandelverklaringen. Voordelen van het levenstestament Een groot voordeel van het levenstestament, is dat u zowel op zakelijk als medisch gebied, een vertrouwenspersoon kan aanwijzen in geval u zelf uw belangen niet meer kan behartigen. Doet u dat niet, dan zal een bewindvoerder door de rechter moeten worden benoemd voor het behartigen van uw zakelijke belangen. Het is dan echter zeer de vraag of de bewindvoerder wel de persoon is die u zelf had gewild als uw vertrouwenspersoon. In het levenstestament kunt u zelf aangeven hoe u de zaken geregeld wilt hebben. Bij bewind gelden de wettelijke bepalingen; deze zijn algemeen gesteld en niet toegesneden op uw persoonlijke wensen. Het levenstestament biedt u de mogelijkheid te regelen dat uw vertrouwenspersoon, ter besparing van de erfbelasting of ter voorkoming van intering op uw vermogen in het kader van de AWBZ (verzorgingstehuizen), schenkingen doet aan bijvoorbeeld de kinderen. In geval van bewind is dat niet mogelijk want de rechter geeft een bewindvoerder in principe geen toestemming namens u schenkingen te doen. Gevolg kan dan dus zijn dat uw erfgenamen hierdoor teveel erfbelasting betalen na uw overlijden, dan wel op uw vermogen dient te worden ingeteerd in het kader van de AWBZ. Xander Stuijt, Krans Helmig Stuijt notarissen en advocatuur Van Eedenstraat EM Haarlem Postbus AC Haarlem T: +31 (0) F: +31 (0)

11 Ecolab Ecolab is een van oorsprong Amerikaanse, wereldwijde leverancier van watermanagement-, hygiëne- en energietechnologieën en leverancier van diensten aan de voedingsindustrie, horeca en gezondheidszorg, de energiesector en industriële markten. Het werd oorspronkelijk opgericht als Economics Laboratory in 1923 en omgedoopt tot Ecolab in Naar verwachting behaalde Ecolab in 2014, met circa werknemers, een omzet van meer dan $ 14,3 miljard. Dankzij innovatie is Ecolab het afgelopen decennium sterk gegroeid. De onderneming gaf in 2013 een bedrag uit van $ 188 miljoen aan R&D. In 2011 nam Ecolab Nalco over, een onderneming die ook in Nederland actief is, voor een bedrag van meer dan $ 8,- miljard en daarmee was dit de grootste overname in de geschiedenis van deze onderneming. In 2012 volgde de kleinere acquisitie van Champion Technologies voor een bedrag van circa $ 2 miljard. Omdat afnemers van apparatuur moeten wisselen bij afname van diensten van een concurrent, zijn er hoge concurrentiebarrières. Met een beurswaarde van meer dan $ 30 miljard is het binnen de S&P 500 de grootste in de branche van de zuiveringstechnologieën. Het afgelopen decennium realiseerde Ecolab steeds een groei van de winst per aandeel van 14,5% en voor geheel 2014 wordt een groei van 18% verwacht. De bedrijfsresultaten over het derde kwartaal van 2014 waren opnieuw beter dan verwacht. De winsttaxaties worden door analisten voortdurend naar boven bijgesteld. Het aandeel heeft een dividendrendement van 1,3%. Dat oogt op het eerste gezicht niet hoog, maar Ecolab heeft sinds 1985 ieder jaar het dividend verhoogd en daarmee kwalificeert deze onderneming zich voor Dividend Aristocrats. De afgelopen 5 jaar verhoogde Ecolab het dividend jaarlijks met gemiddeld 15%. Met een koerswinstverhouding van 21 keer de geraamde winst voor 2015, is de waardering van dit groeiaandeel aantrekkelijk, want dat is aan de onderkant van de historische bandbreedte. Dit geldt ook bij beoordeling van andere waarderingsmaatstaven. Vanwege de relatie met de energiesector, kwam de koers van het aandeel in december onder druk te liggen, maar wij achten dat een instapkans. Het aandeel heeft uitstekend gepresteerd ten tijde van de recessies. Het aandeel trok ook de aandacht van Bill Gates, medeoprichter van Microsoft, die via de beleggingsvehicles Cascade Investment en de Bill & Melinda Gates Foundation, nog steeds een belang aanhouden van meer dan 10% in het aandelenkapitaal. Vinci SA Vinci SA is van oorsprong een Frans bouwbedrijf, dat, sinds de overname van GTM in het jaar 2000, het grootste bouwbedrijf ter wereld is, maar ook buiten de bouwnijverheid veel activiteiten onderneemt. De activiteiten variëren van het beheer van allerlei typen vastgoed, zoals de Autoroutes, parkeergarages, de exploitatie van vliegvelden, openbaarvervoervoorzieningen tot energievoorzieningen. Vinci is met ruim dan medewerkers actief in meer dan 100 landen. Van de totale omzet wordt 68% in Frankrijk gegenereerd. 86% komt uit Contracting en 14% uit Concessies, waarbij het beheer in opdracht van overheden plaatsvindt. De Franse tolmaatschappijen Cofiroute en ASF zijn dochtermaatschappijen van Vinci. Naar verwachting zal Vinci over 2014 zo n 38,7 miljard omzet realiseren. Vinci heeft momenteel, door de malaise in Europa en Frankrijk in het bijzonder te maken met een gematigde omzetdaling van zo n 4%, maar het weet desondanks een groei van de winst per aandeel van zo n 3% à 4% te realiseren. Deze omzetdaling en lage groei van de winst per aandeel resulteert in een koers-winstverhouding van minder dan 12 keer de getaxeerde winst per aandeel voor Hier staat een relatief hoog dividendrendement van 4,4% tegenover. Gezien de free cashflow en de gezonde balansverhoudingen van Vinci, is het dividend tamelijk zeker. Aan de trend van neerwaartse bijstellingen van omzet- en winstramingen lijkt een einde te komen. Het aandeel kwam recent onder druk vanwege geruchten dat de Franse overheid zou willen heronderhandelen over de concessies van de tolmaatschappijen en deze mogelijk zou willen renationaliseren. De concessies zijn voor Vinci extreem belangrijk, want in 2013 realiseerde Vinci met de 14% van de totale omzet die het uit concessies haalde, 63% van de winst voor rente, belastingen en afschrijvingen (EBITDA). Ook zou Vinci in de orderontwikkeling van bouwactiviteiten (buiten Frankrijk) tegenvallers ondervinden. Analisten en juristen spreken echter tegen dat de Franse overheid minder gunstige contracten bij Vinci kan afdwingen. Een bijkomende factor is dat de Franse overheid momenteel juist ook het beheer van een aantal infrastructuur gerelateerde projecten aan private maatschappijen wil uitbesteden. Het is daarom niet waarschijnlijk dat de Franse regering Vinci voor het hoofd zou willen stoten. Daarnaast zullen Europese overheden, om de economische groei wat meer te stimuleren, hun investeringen in infrastructuur uitbreiden. Daar zullen de cyclische bouwactiviteiten van Vinci zeker van profiteren. De recente correctie van de koers van het aandeel beschouwen wij als een gunstig instapmoment. ecolab en vinci SA Koersverloop aandelen Ecolab Koersverloop aandelen Vinci 11

12 STROEVE & LEMBERGER SINDS 1818 Stroeve & Lemberger Vermogensbeheer Stroeve & Lemberger Vermogensbeheer Weesp Nesland 1-V 1382 MZ Weesp T +31 (0) F +31 (0) Stroeve & Lemberger Vermogensbeheer Maastricht Posthoornstraat NV Maastricht T +31 (0) F +31 (0)

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

STROEVE & LEMBERGER. Fundshare Stroeve Beheerd Beleggen januari 2015. Kwartaalbericht SINDS 1818 INHOUD. Samenvatting

STROEVE & LEMBERGER. Fundshare Stroeve Beheerd Beleggen januari 2015. Kwartaalbericht SINDS 1818 INHOUD. Samenvatting STROEVE & LEMBERGER SINDS 1818 Fundshare Stroeve Beheerd Beleggen januari 2015 INHOUD Kwartaalbericht Samenvatting De marktontwikkelingen in het vierde kwartaal van 2 Het beleggingsbeleid in het Groeifonds

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Het 4 e kwartaal van 2014.

Het 4 e kwartaal van 2014. 1 Het 4 e kwartaal van 2014. Zoals werd aangegeven aan het einde van het derde kwartaal van 2014 zou voorzichtigheid betracht worden bij het investeren in aandelen. De kansen op topvorming werden zo groot

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 Terugblik De aandelenmarkten presteerden het afgelopen kwartaal boven verwachting. De behaalde koerswinsten waren ongekend. Hiermee is het eerste kwartaal van 2015

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen 25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4 Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen Het is alweer ruim twee jaar geleden, dat Mario Draghi een verdere verdieping van de crisis in Europa afwendde. Hij deed dat

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Met het kompas op 2015

Met het kompas op 2015 17 December 2014 Met het kompas op 2015 Begin december hebben we het risico in de portefeuilles verder verlaagd. We zien toegenomen onzekerheid omdat er geen einde lijkt te komen aan de daling van de olieprijs.

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2015

Maandbericht Beleggen April 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 22 april 2015 Maandbericht Beleggen April 2015 maart april + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

1 140 miljard euro bij

1 140 miljard euro bij PRIVATE S.A. Page: 1+2 3 Circulation: 330835 92b4f4 1390 De Nieuwe Gazet No. of publications: 2 ECB drukt 1 140 miljard euro bij Met die som in 50 euro biljetten kan je de negen bollen van het Atomium

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Update juli 2014 Beleggen

Update juli 2014 Beleggen Update juli 2014 Beleggen Waar is de Europese Centrale Bank (ECB) mee bezig? Op 5 juni heeft de Europese Centrale Bank (vanaf nu afgekort naar ECB) opnieuw drastische maatregelen aangekondigd. De rente

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2015

Maandbericht Beleggen Maart 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 maart 2015 Maandbericht Beleggen Maart 2015 februari maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Ongewijzigde

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Januari 2016

Maandbericht Beleggen Januari 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 24 december 2015 Maandbericht Beleggen Januari 2016 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Jaarbericht ABC 2013

Jaarbericht ABC 2013 Jaarbericht ABC 2013 Terugblik De wereldeconomie maakte zich in 2013 op voor de tweede fase van groeiherstel na de crisis van 2008-2010. De groei van de wereldeconomie bedroeg over 2013 circa 3%, vergelijkbaar

Nadere informatie

5 voorspellingen voor 2015

5 voorspellingen voor 2015 Maart 2015 Wim Meulemeester Beleggingsexpert Het jaar 2014 was een verrassend beleggingsjaar. Alhoewel een lage rente in de lijn der verwachtingen lag, werden heel wat experts verrast door de forse daling

Nadere informatie

Update beleggen april 2016

Update beleggen april 2016 Update beleggen april 2016 Twijfels bij beleid centrale banken In mijn column van juli 2014 schreef ik al over de doelstellingen en acties van de Europese Centrale Bank (ECB). Vanaf juni 2014 moeten banken

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven Koen De Leus Senior Economist KBC Group Agenda Constructiefouten EMU en oplossingen Beleggingsalternatieven Obligaties Aandelen Vastgoed 2 19 oktober 2012

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk april 2016

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk april 2016 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk april 2016 Welkom! Wij heten u van harte welkom 2 Programma 19.00 uur - Ontvangst 19.30 uur - Opening 19.40 uur - Impact lage olieprijs 20.00 uur - Pauze 20.10

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 1 Wie zijn de schuldenaren? Bedrijven zij lenen om te investeren Gezinnen zij lenen om een huis te kopen (of om de aankoop

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

Visie 2016 BNG Vermogensbeheer. Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht

Visie 2016 BNG Vermogensbeheer. Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht Visie 2016 BNG Vermogensbeheer Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht Het beeld van 2015: de beurzen Het is niet altijd wat het lijkt -43% van top naar bodem 2 de schandalen Het is niet altijd

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Finaltrust Vermogensbeheer, 1 november 2005 - "beurs en economie" door Jaap van Duijn

Finaltrust Vermogensbeheer, 1 november 2005 - beurs en economie door Jaap van Duijn WEST-EUROPA BLIJFT ACHTER BIJ DE REST VAN DE WERELDECONOMIE BEURS EN ECONOMIE De wereldeconomie draait op Amerikaanse consumenten en Chinese producenten De Amerikaanse economie groeit met ruim 3%, China

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Rapportage vierde kwartaal 2015 Volendam, 18 januari 2016

Rapportage vierde kwartaal 2015 Volendam, 18 januari 2016 Rapportage vierde kwartaal 2015 Volendam, 18 januari 2016 Samenvatting Hoofdpunten Het vierde kwartaal was positief voor aandelen. Wereldwijd veerden de koersen van aandelen op, nadat deze in het derde

Nadere informatie

De favoriete aandelen van Bart Sebrechts

De favoriete aandelen van Bart Sebrechts De favoriete aandelen van Bart Sebrechts 08/08/2016 om 09:16 door Bart Sebrechts Bart Sebrechts, hoofd beleggingen van Merit Capital, geeft in zijn aandelenselectie geven de voorkeur aan marktleiders met

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

KWARTAALRAPPORTAGE KWARTAALRAPPORTAGE

KWARTAALRAPPORTAGE KWARTAALRAPPORTAGE 4E KWARTAAL 2014 TELEFOON 020 34 17 347 INFO@EFFECTENHUIS.NL Eén blik op een grafiek zegt meer dan duizend woorden We zien het als een jaar van consolidatie na eerdere jaren, waarin het gemiddelde rendement

Nadere informatie

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Samenvatting Hoofdpunten In het derde kwartaal zorgden twijfels over de houdbaarheid van de economische groei in China voor onrust op de financiële

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015 BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : Europa Griekenland heeft een akkoord kunnen bereiken met zijn schuldeisers waardoor de rentevoeten in

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Kwartaalverslag derde kwartaal 2013

Kwartaalverslag derde kwartaal 2013 Kwartaalverslag derde kwartaal 2013 The problem with patience and discipline is that it requires both of them to develop each of them - Thomas Sterner - Opvallend Quantitative Easing (het maandelijks opkopen

Nadere informatie

Economische prognose IMF voor het GOS

Economische prognose IMF voor het GOS Economische prognose IMF voor het GOS Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen voor de

Nadere informatie

ING Maandbericht Beleggen April 2014

ING Maandbericht Beleggen April 2014 ING Investment Office Publicatiedatum: 23 april 2014 ING Maandbericht Beleggen April 2014 Maart April + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012 Kwartaal Update Gold&Discovery Fund januari 2012 In de eerste maand van dit jaar steeg goud bijna 11%, zilver 21%, terwijl de koperprijs 12% steeg. De waarde van onze portfolio steeg zelfs circa 18%. Hiermee

Nadere informatie

Advanced Battery Tech Inc.

Advanced Battery Tech Inc. TIP 1: Advanced Battery Tech Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten ABAT US00752H1023 Industrial Electrical Equipment Advanced Batteries (ABAT) ontwikkelt, fabriceert en

Nadere informatie

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste!

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! 12 december 2014 Martijn Rozemuller Thinketfs.nl Wat is indexbeleggen? Indexbeleggen is passief beleggen Ac8ef beleggend fonds Er wordt geprobeerd een hoger

Nadere informatie

een verhoogde participatie van institutionele en particuliere beleggers in risicovolle activa (en dus meer handelsvolume),

een verhoogde participatie van institutionele en particuliere beleggers in risicovolle activa (en dus meer handelsvolume), We onderwegen de aandelenposities in alle regio's en overwegen tactisch cash. Terwijl de Europese schuldencrisis het risico van een recessie doet toenemen, vertonen de bedrijven in de eurozone geen tekenen

Nadere informatie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie Zeer defensief ingsstrategie Beleggingsklimaat Ontwikkeling en vooruitzichten beleidsrente VS 1,5 EMU 0,5 12-2010 12-2011 12-2012 12-2013 12-2014 12-2015 Ontwikkeling en vooruitzichten tienjaarsrente 5,0

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

BNP Paribas OBAM N.V.

BNP Paribas OBAM N.V. Alleen voor professionele beleggers MAANDRAPPORTAGE JULI 2015 BNP Paribas OBAM N.V. Bruto rendement Afgelopen Laatste Laatste Laatste Laatste Laatste Bruto rendement (%) YTD maand 3M 12M 24M* 36M* 60M*

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie