Geld verdienen met aandelen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Geld verdienen met aandelen"

Transcriptie

1 Geld verdienen met aandelen Drs. Harm van Wijk Pagina 1 van 56

2 Geld verdienen met aandelen De ultieme manier om geld voor je te laten werken In plaats van te werken voor je geld Drs. Harm van Wijk Pagina 2 van 56

3 Inhoudsopgave Inleiding:... 5 Hoofdstuk 2: Dividendstrategie Dogs of the Dow Dogs of the Dow selectie Dogs of the Dow selectie 2012 voor de AEX Small Dogs of the Dow Nadelen Dogs of the Dow Voordelen Small Dogs of the AEX Nadelen Small Dogs of the AEX Dogs of the Dow selectie Dogs of the Dow selectie 2013 voor de AEX Dividend Aristocrats Amerikaanse Dividend Aristocrats Royal Dutch Shell: Koninklijke dividendbetaler Dividendkoning Geraldine Weiss Geraldine Weiss beleggingsaanpak Selectiecriteria van Weiss Conclusie Weiss Hoofdstuk 3: Groeistrategie Peter Lynch Paarden van Lynch Extra voorwaarden Martin Zweig Criteria van Zweig Hoofdstuk 4: Waardestrategie Warren Buffett Drs. Harm van Wijk Pagina 3 van 56

4 4.1.1 Lessen van Buffett Beleggingsprincipes van Buffett Waardebepaling van een aandeel Waarderingsmodellen Benjamin Graham Aanpak Benjamin Graham Graham s formule Hoofdstuk 5: Momentumstrategie Het momentum effect zet Newton in zijn hemd SuperMomentum Cornerstone Growth Aanbod Reacties van klanten Disclaimer Drs. Harm van Wijk Pagina 4 van 56

5 Inleiding: Geld verdienen met aandelen lijkt zo eenvoudig: je koopt een aandeel en wacht totdat het aandeel gaat stijgen. Was het maar zo eenvoudig, want dan zou iedereen multimiljardair zijn. Je kunt het als belegger echter zo moeilijk maken als je zelf wilt. Beleggen hoeft niet moeilijk te zijn, al moet je natuurlijk wel de juiste kennis hebben en winstgevende strategieën goed toepassen. Superbelegger Warren Buffett Volgens superbelegger Warren Buffett moeten we het niet moeilijker maken dan nodig: "There seems to be some perverse human characteristic that likes to make easy things difficult." Ik deel zijn mening en hanteer strategieën die het liefst zo eenvoudig mogelijk zijn en die zichzelf hebben bewezen. Financieel IQ De beginstappen van het beleggen zijn ook heel simpel. Begin op papier, zodat verkeerde keuzes geen grote gevolgen hebben. Leer over beleggen en blijf leren. Een onderbelicht onderdeel is het financiële IQ. Hier wordt op scholen weinig aandacht aan besteed en de meeste mensen vinden financiën bovendien dodelijk saai. Samengestelde interest Een goed voorbeeld is de kracht van samengestelde interest. Einstein noemde dit niet voor niets het achtste wereldwonder. Bij 10% rendement (en dit is zeer goed haalbaar) verdubbelt uw vermogen iedere 7 jaar. Leuk denkt u misschien, maar een rekenvoorbeeld laat de kracht zien van compounding interest. Stel u begint met euro, dan is na 7 jaar uw vermogen euro. Na 14 jaar is het al euro en na 21 jaar euro. Na 28 jaar is het vermogen 1,6 miljoen en na 35 jaar 3,2 miljoen. Na 42 jaar kunt u beschikken over 6,4 miljoen en na 49 jaar is het aangegroeid tot 12,8 miljoen. Alleen al de opbrengsten zijn dan meer dan een miljoen euro per jaar. Overigens vindt u in deze handleiding veel strategieën waarmee u meer dan 10% per jaar kunt behalen. Bij 20% rendement verdubbelt uw vermogen binnen 4 jaar. Stel u begint weer met euro, dan is na 4 jaar uw vermogen euro. Na 8 jaar is het al euro en na 12 jaar euro. Na 16 jaar is het vermogen 1,6 miljoen en na 20 jaar 3,2 miljoen. Na 24 jaar kunt u beschikken over 6,4 miljoen en na 28 jaar is het aangegroeid tot 12,8 miljoen. Dat noem ik nog eens een wereldwonder. 90% van de particuliere beleggers verliest structureel geld Mensen besteden meer tijd aan het uitzoeken van een vakantie, dan aan het uitzoeken van een hypotheek of ander financieel product. Is het dan vreemd dat 90% van de particuliere beleggers Drs. Harm van Wijk Pagina 5 van 56

6 structureel geld verliest? Dat feit komt overigens uit een onderzoek van de Universiteit van Maastricht onder cliënten van Alex. Kies een strategie die bij je past Als je de basis van het beleggen onder de knie hebt, kies dan een strategie die bij je past en die zich zelf bewezen heeft, zeker in de afgelopen beursjaren. In de afgelopen 12 jaar is de AEX-index gehalveerd. Als met een strategie in deze periode winst kon worden gemaakt, dan biedt dit hoop voor de toekomst. Emoties van een belegger Leer vervolgens alles van deze strategie wat er te leren valt, want hoe beter je deze strategie begrijpt (en weet wanneer deze strategie minder goed presteert), hoe groter de kans dat je deze strategie blijft volgen. Want hier gaat het vaak mis! De grootste vijand van een belegger is namelijk de belegger zelf. Meer specifiek: de emoties van een belegger. Bewezen systeem Om emoties bij het beleggen zo veel mogelijk uit te sluiten en er voldoende zeker van te zijn dat je winstgevend belegt, is een bewezen systeem noodzaak. De beslissingen zullen dan consequent zijn en geven houvast om op terug te vallen. De heilige graal bestaat echter niet. Aandelenkoersen worden bepaald door de houding van beleggers. Deze houding is veelal consistent, maar ook regelmatig volstrekt irrationeel. Toekomst voorspellen Iedere groep beleggers (particulier, pensioenfonds, lange termijn of kort, technisch, kwantitatief of fundamenteel) reageert redelijk voorspelbaar, maar omdat de samenstelling van de totale groep verandert, blijft de markt onvoorspelbaar. Bovendien is de toekomst voorspellen erg lastig, zoals we ook de afgelopen jaren hebben gezien. Spreiden over strategieën Gelukkig hoeven we de toekomst niet te kunnen voorspellen om geld te verdienen op de beurs, daar hebben we immers een systeem of strategie voor. Ik concentreer mij op systemen die zichzelf hebben bewezen. Dat deze niet perfect zijn, is zeker. Het belangrijkste is dat deze systemen geld Drs. Harm van Wijk Pagina 6 van 56

7 opleveren, ook al is dat niet onder alle marktomstandigheden zo. Het spreiden over strategieën verdient daarom de voorkeur. Reproduceerbaar Het liefst gebruik ik strategieën die onderling een lage correlatie hebben. Niets is perfect, maar dat hoeft gelukkig ook niet om succesvol te beleggen. Als emoties er voor zorgen dat je anders handelt dan het handelssysteem aangeeft, dan weet je nooit of het handelssysteem werkt. Je kunt dan nooit beoordelen of het systeem goed is of niet. De transacties moeten dus altijd reproduceerbaar zijn. Handelssystemen Als het plan goed is en je het plan blijft volgen, dan zul je uiteindelijk meer winst maken dan verlies. Er zijn handelssystemen waarbij in meer dan 50% van de gevallen verlies wordt gemaakt, maar waaraan overall toch geld wordt verdiend. Dit vanwege het feit dat de winsten per saldo groter zijn dan de verliezen. Risico en kansen Aan de andere kant zijn er ook systemen, bijvoorbeeld met opties, die in meer dan 80% van de gevallen verdienen, maar niet altijd onder de streep geld opleveren. Belangrijk is om van tevoren in te schatten wat het risico is en wat de kansen zijn. Risk is what you control, return is what you get'. Bewezen systemen Voorbeelden van bewezen systemen zijn dividendstrategieën. Hierbij selecteert men aandelen met het hoogste dividendrendementspercentage. De waardestrategie daarentegen rekent met de nettowinst van het afgelopen boekjaar, waarbij aandelen met de laagste k/w s worden gekocht. Groeiaandelen worden dan weer geselecteerd op basis van bijvoorbeeld de gerealiseerde omzetstijging over drie boekjaren. Kwantitatieve analysemethodes Bovenstaande strategieën kunnen vervolgens weer gecombineerd worden, waardoor de meest kansrijke aandelen kunnen worden gevonden. Door het combineren van deze kwantitatieve analysemethodes op bijvoorbeeld de Euronext 100 en Next 150 wordt één maal per maand een selectie gemaakt en die wordt dan drie jaar aangehouden. De resultaten zijn indrukwekkend. Drs. Harm van Wijk Pagina 7 van 56

8 Schrijven van opties Een andere favoriete strategie is het schrijven van opties. Dat kan zowel op gekochte aandelen als bijvoorbeeld op de AEX-index. Deze strategieën doen het juist in een zijwaartse markt erg goed en zijn daarom goed te combineren met een aandelenstrategie zoals hierboven werd beschreven. Onder de naam AEXAlert bieden wij gratis alerts aan voor beleggers die opties willen schrijven op de AEX-index. Academische studies Een andere strategie is bijvoorbeeld de aandelen kopen die in de voorafgaande periode het sterkst zijn gestegen. Diverse academische studies hebben aangetoond dat aandelen die goed hebben gepresteerd in het recente verleden, dit een bepaalde tijd blijven doen. De London Business School deed onderzoek onder de grootste 100 aandelen op de Britse markt sinds Het momentum effect zet Newton in zijn hemd Een investering van 1 in 1900 zou zijn uitgegroeid tot 2,3 miljoen aan het einde van 2009 wanneer gekozen werd voor de 20 winaars van de voorgaande 12 maanden. Elke maand werd de Drs. Harm van Wijk Pagina 8 van 56

9 portefeuille aangepast. 1 in 1900 belegd in de verliezers zou aangegroeid zijn tot slechts 49. Dit onderzoek werd al eerder gedaan op de Amerikaanse markt met vergelijkbare resultaten. Zie het artikel Why Newton was wrong in de Economist van 6 januari Momentum beleggen Een ander voorbeeld van momentum beleggen is om een aandeel te kopen als het 20-daags voortschrijdend gemiddelde van de prijs stijgt boven het 200-daags gemiddelde. Ook kan gekeken worden naar gewogen gemiddelden en exponentiële gemiddelden die het allemaal goed doen in een markt waar een duidelijke trend te zien is. Omdat er niet altijd een trend is, is het goed deze strategie te combineren met een strategie die het goed doet als er geen trend is, of door verschillende niet gecorreleerde onderliggende waarden te gebruiken. In deze handleiding willen wij u kennis laten maken met een groot aantal winstgevende strategieën, waarmee u aan de slag kunt onderverdeeld in: dividendstrategieën, waardestrategieën, groeistrategieën en momentenstrategieën. Ik wens u veel leesplezier en natuurlijk dat u er veel van zult kunnen leren en uiteraard winstgevend zult beleggen. Drs. Harm van Wijk Drs. Harm van Wijk Pagina 9 van 56

10 Hoofdstuk 2: Dividendstrategie 2.1 Dogs of the Dow Dogs of the Dow is een vrij eenvoudige dividendstrategie. Deze beleggingsstrategie bestaat uit het kopen van de 10 aandelen die deel uitmaken van de Dow Jones Index die het hoogste dividendrendement aan het begin van het jaar (begin januari) hebben. De selectie dient aan het begin van elk jaar (indien nodig) te worden aangepast door de 10 Dow fondsen met het hoogste dividendrendement in portefeuille op te nemen. De Dogs of the Dow strategie is dus een eenvoudige en reproduceerbare strategie om aandelen te selecteren: de belegger hoeft maar 1 keer per jaar in actie te komen. In 1991 verscheen het boek Beating the Dow van Michael B. O'Higgins en John Downes, waarna deze strategie populair is geworden onder beleggers. In het befaamde boek, bespraken zij een strategie die Dogs of the Dow werd genoemd. Beleggers met zowel een klein, als een groot vermogen, kunnen goede resultaten boeken, door deze eenvoudige strategie te volgen. Een ander voordeel van het volgen van deze strategie, is dat er relatief lage transactiekosten hoeven te worden gemaakt, omdat er weinig wordt gemuteerd. Jaarlijks rendement 13,2% van 1928 tot 1997 Deze beleggingsstrategie werd in 1972 geformuleerd en is zeer succesvol gebleken. Van 1928 tot 1997 bleek de Dogs of the Dow strategie een jaarlijks rendement van 13,2% te hebben behaald in vergelijking met een gemiddelde winst van 10,6% van de S&P500. (Bron: thedow10strateg.htm/). Profiteren van januari-effect Deze strategie, waarin in begin januari een mandje van aandelen wordt opgenomen met het hoogste dividendrendement, stelt dat deze Dow-fondsen de neiging hebben om extra van het januari-effect te profiteren. Dit geldt overigens ook voor de (andere) fondsen binnen de Dow Jones -index en de bredere S&P500- index, die eveneens van het januari effect kunnen profiteren, zij het in mindere mate. Historisch Drs. Harm van Wijk Pagina 10 van 56

11 bezien, presteerden de 10 Dogs van de Dow in januari gemiddeld 1,5% meer dan de Dow Jones Index van dit januari-effect. Bron: De aandelen uit de Dow Jones Industrial Average, waar zij zich met hun strategie op richten, zijn in hun ogen 'onterecht' ondergewaardeerd. Deze tijdelijke onderwaardering kan zich voordoen als de onderneming actief is in een sector die even niet populair is, weinig media-aandacht krijgt of bij een breed gedragen negatief sentiment, ook al draait de onderneming zelf goed. Selectie op basis van dividendrendement Een uitgangspunt van de Dogs of the Dow strategie is dat de waarde van deze (veronderstelde) ondergewaardeerde aandelen zich op termijn zal herstellen. Om voor selectie in aanmerking te komen, moeten deze aandelen een hoog dividendrendement hebben. Het dividendrendement wordt als volgt berekend: ([dividend/beurskoers]*100%). Stel dat een onderneming 0,50 per aandeel dividend per jaar uitkeert en de koers is 10, dan bedraagt het dividendrendement op dat moment 5%: ( 0,50/ 10)*100%. Hoe te werk gaan? Hoe gaat u te werk om een Dogs of de Dow selectie te maken? Dat is heel eenvoudig: u stelt aan het einde van het jaar een lijst samen van fondsen binnen de Dow Jones index of een andere index zoals de AEX die dividend uitkeren. Vervolgens berekent u het dividendrendement op basis van de actuele koersen op dat moment. De 10 fondsen met het hoogste dividendrendement vormen dan de Dogs of de Dow, dan wel de Dogs of de AEX. De uiteindelijke selectie (Dogs), die aan het einde van het beursjaar wordt gemaakt, bestaat dus uit een mandje van 10 aandelen uit de Dow Jones Industrial Average (of de AEX) met het hoogste dividendrendement op dat moment. De selectie wordt vervolgens de eerste beursweek van het nieuwe jaar gekocht. Hierbij wordt ieder aandeel uit de selectie voor een gelijk bedrag gekocht. Aan het einde van het jaar worden alle aandelen verkocht Dogs of the Dow selectie 2012 Onderstaand de selectie van de Dogs of the Dow voor 2012 (op basis van het dividendrendement op 30 december 2011 met tussen haakjes het tickersymbool. 1. AT&T (T) 2. Verizon Communications (VZ) 3. Merck & Company (MRK) 4. Pfizer (PFE) Drs. Harm van Wijk Pagina 11 van 56

12 5. General Electric (GE) 6. DuPont (DD) 7. Johnson & Johnson (JNJ) 8. Intel (INTC) 9. Procter & Gamble (PG) 10. Kraft Foods (KFT) (spin-off oktober 2012) Dogs of the Dow 2012 Fonds/Index Koers primo 2012 Koers oktober 2012 Performance (ex div) AT&T 30,47 35,40 16,18% Verizon 40,45 44,08 8,97% Merck 37,9 47,17 24,46% Pfizer 21,9 25,8 17,81% GE 18,29 22,64 23,78% DuPont 46,71 49,74 6,49% Johnson & Johnson 65,55 69,55 6,10% Intel 24,60 22,35-9,15% Procter & Gamble 66,27 69,00 4,12% Kraft Foods (spin-off 1 oktober 2012) Gemiddelde performance Dogs of the Dow 10,97% Performance Dow Jones Index 12221, ,78 10,89% In 2010 behaalden de Dogs een totaalrendement van 21 % in vergelijking met een winst van 14% de gehele Dow Jones Index. In 2011 werd met de Dogs of the Dow strategie een totaalresultaat behaald van 17,2% versus 4,6% in de Dow Jones Index was het eerste jaar sinds 2006 dat het totale rendement van de Dogs het rendement van de Dow Jones index overtroffen. In de periode van 2004 tot 2009 presteerden de Dogs of the Dow minder dan de Dow Jones index, behalve dus in het jaar In 2007 kwamen twee financials voor in de Dogs of the Dow selectie: Citigroup (C) en JP Morgan ( JPM ). Daarnaast kwamen twee fondsen voor in deze selectie die sterk afhankelijk waren in het verstrekken van leningen, te weten General Motors (GM) en General Electric (GE). De financiële crisis die in 2007 en 2008 losbarstte, eiste dan ook zijn tol. Bovenstaande fondsen kregen het dan ook zwaar te verduren Dogs of the Dow selectie 2012 voor de AEX We kunnen natuurlijk de Dogs of the Dow strategie ook toepassen op AEX fondsen. Onderstaand de selectie van de Dogs of the Dow voor 2012 die in de AEX voorkwamen. Corné van Zeijl publiceerde eind 2011 op IEX.nl de volgende 10 AEX fondsen die voldeden aan de Dogs of the Dow criteria, Drs. Harm van Wijk Pagina 12 van 56

13 oftewel de Dogs of the AEX. Achter het betreffende fonds staat het dividendrendement op dat moment. 1. KPN: 8,9% 2. Corio: 7,5% 3. SBM Offshore: 5,4% 4. Wolters Kluwer: 5,0% 5. Reed Elsevier: 4,6% 6. Philips: 4,6% 7. Royal Dutch Shell: 4,3% 8. Boskalis Westminster: 4,2% 9. ArcelorMittal: 3,9% 10. DSM: 3,9% Dogs of the AEX 2012 Fonds/Index Koers primo 2012 Koers oktober 2012 Performance (ex div) KPN 9,14 5,92-35,23% Corio 33,49 35,01 4,54% SBM Offshore 15,9 10,98-30,94% Wolters Kluwer 13,33 15,1 13,28% Reed Elsevier 9,021 10,5 16,40% Philips 16,245 19,135 17,79% Royal Dutch Shell 28,22 26,725-5,30% Boskalis 28,31 29,52 4,27% ArcelorMittal 14,03 12,145-13,44% DSM 36,00 39,755 10,43% Gemiddelde performance Dogs of the AEX -1,82% Performance (ex div) AEX 312,45 335,16 7,27% Small Dogs of the Dow We kennen overigens ook een variant van de Dogs of the Dow strategie, waarbij alleen de 5 aandelen en binnen de Small Dogs of the Dow met de laagste beurskoers worden geselecteerd. In januari worden deze 5 ondernemingen voor gelijke bedragen gekocht en aan het einde van het jaar verkocht. Voor 2012 ziet de Small Dogs of the Dow er als volgt uit: AT&T, Verizon Communications, Merck, Pfizer en General Electric. Ten aanzien van de AEX zouden de volgende fondsen de zogenoemde Drs. Harm van Wijk Pagina 13 van 56

14 Small Dogs of the Dow zijn voor 2012: KPN, Corio, SBM Offshore, Wolters Kluwer, Reed Elsevier, Philips Nadelen Dogs of the Dow Eén van de nadelen van de Dogs of the Dow strategie, is het valutarisico dat u als belegger loopt. Daarom passen sommige beleggers de Dogs of the Dow strategie toe op de AEX index. Aan het einde van het jaar bepaalt u dus welke 10 ondernemingen van de AEX-index het hoogste dividendrendement hebben en voegt u deze toe aan een portefeuille aan het begin van het nieuwe beursjaar toe. Stel dat u een portefeuille heeft van en u wilt de 10 Dogs of the AEX opnemen, dan kunt u op de eerste beursdag van het jaar voor fonds aankopen Voordelen Small Dogs of the AEX Een voordeel van de Dogs of the AEX is dat het een simpele strategie is, die geen specifieke beurskennis vereist of uitgebreide kennis van de ondernemingen. Op het internet en bij een goede bank of broker kunt u eenvoudig aan de benodigde dividend- en koersgegevens vinden om het dividendrendement te berekenen. Vervolgens hoeft u alleen aan het einde van het jaar als verkoper en aan het begin van het jaar als koper in actie te komen Nadelen Small Dogs of the AEX Tot slot willen we u er nog op de nadelen van de Dogs of the Dow (AEX) wijzen. Hoewel de Dogs of the Dow (of AEX) strategie u een mooi rendement kan opleveren, kunt u ook oplopen tegen (forse) verliezen. Verlaging dividend uitkering door KPN Een aandeel kan natuurlijk gedurende het jaar (aanzienlijk) dalen, door allerlei omstandigheden. Een onderneming kan bijvoorbeeld een winstwaarschuwing afgeven en/of de dividenduitkering verlagen. Een goed voorbeeld is KPN en dat in juli 2012 beleggers opschrikte door de verwachte dividenduitkering te verlagen van 0,90 naar slechts 0,35. De relatieve hoge dividenduitkering van de Nederlandse telecommer, bleek dus te ambitieus en uiteindelijk onhoudbaar te zijn. Het dividendrendement van KPN kelderde dus in 2012 aanzienlijk, van circa 9% naar circa 5% op het moment van schrijven. Het aandeel daalde in de eerste 10 maanden van 2012 met meer dan 35% (exclusief dividendrendement), zie bovenstaande grafiek. Ook SBM Offshore kampte met Drs. Harm van Wijk Pagina 14 van 56

15 uitdagingen en zag zich in 2012 zelfs genoodzaakt om het dividend te passeren. U kunt bijvoorbeeld ook te maken krijgen met een (bijna) faillissement van één (of meerdere) van de ondernemingen in de portefeuille. Daarnaast kan de Dow Jones index of de AEX index het in sommige jaren beter doen dan het mandje met de Dogs. Discipline en zitvlees De Dogs of the Dow strategie vereist discipline en zitvlees. Aangezien er slechts één keer per jaar wordt gemuteerd, zal de verleiding om tussentijds aandelen te verkopen, moeten worden weerstaan. Daarom pleit BeursBulletin.nl voor het combineren van strategieën, waaronder lange termijn en korte termijn strategieën voor het behalen van een optimaal rendement Dogs of the Dow selectie 2013 Op het moment van schrijven hebben wij nog een aantal maanden te gaan voordat het jaar 2012 voorbij is. We kunnen dan ook een pro forma Dogs of the Dow selectie opstellen voor het komende jaar. De definitieve selectie kan uiteraard pas eind december worden opgesteld, maar om u alvast een idee aan te reiken, treft u in onderstaande tabel een voorlopige selectie van de Dogs of the AEX voor We baseren ons daarbij op een selectie van op 18 oktober Dogs of the Dow (pro forma) 2013 Fonds/Index Dividendrendement AT&T 4,93 Verizon 4,61 Intel 4,13 Hewlett Packard 3,59 Merck 3,55 DuPont 3,45 Johnson & Johnson 3,44 Pfizer 3,41 McDonald's 3,29 Procter & Gamble 3, Dogs of the Dow selectie 2013 voor de AEX Ten aanzien van de AEX kunnen we uiteraard ook een pro forma een lijst opstellen voor het komende jaar. De definitieve selectie kan uiteraard pas eind december worden opgesteld, maar om u alvast ook een idee te geven, treft u in onderstaande tabel een voorlopige selectie van de Dogs of the Dow voor We baseren ons daarbij op een selectie van Drs. Harm van Wijk Pagina 15 van 56

16 Dogs of the AEX (pro forma) 2013 Fonds Dividendrendement PostNL 9,3 Corio 8,0 KPN 6,0 Unibail-Rodamco 5,2 ArcelorMittal 5,1 Royal Dutch Shell 5,0 Aegon 4,9 Wolters Kluwer 4,8 Randstad 4,8 Ahold 4,6 Uiteraard is het belangrijk dat u zelf ook goed uw huiswerk gaat doen en de selectie op basis van actuele gegevens samen te stellen. Zoals u weet, is de beurs dynamisch en kunnen de marktomstandigheden veranderen, waardoor de kengetallen eveneens veranderen. 2.2 Dividend Aristocrats Dividend is veel belangrijker dan veel beleggers denken. In deze paragraaf behandelen we de zogenoemde Dividend Aristocrats. Volgens onderzoek van Société Générale bepaalt het dividend het grootste deel van het totale rendement. Maar de grote vraag is: zijn bedrijven in staat om het dividend te blijven uitkeren? Dat is natuurlijk een heel belangrijke vraag, zoals we eerder in de vorige hebben gezien bij het voorbeeld van KPN en SBM Offshore, die hun dividend neerwaarts moesten aanpassen. Dylan Grice van Société Générale introduceerde de zogenoemde "Quality Income Index, om een antwoord te geven op deze kwestie. Drs. Harm van Wijk Pagina 16 van 56

17 Betrouwbare dividend betalers? Hoe weet je nu of deze ondernemingen dividend blijven uitkeren? Dividenden kunnen alleen worden uitgekeerd als bedrijven economisch in staat zijn om een deel van de winst aan aandeelhouders uit te keren. Aangezien prestaties uit het verleden maar weinig zeggen over de toekomst, is het ook zaak goed naar het bedrijf te kijken. Betrouwbare dividend betalers kunnen immers in de problemen komen, zoals Carrefour, RBS en BP hebben laten zien. Balans kwaliteit Onderzoek door Société Générale heeft uitgewezen dat het percentage van de winst dat als dividend wordt uitgekeerd, geen goede indicator is voor het dividend dat in de toekomst wordt uitgekeerd. De balans kwaliteit blijkt de beste voorspeller van dividend aanpassingen. De balans kwaliteit blijkt overigens niet alleen een goede indicator voor het dividend, maar deze aandelen blijken zelfs systematisch ondergewaardeerd te worden. Saaie bedrijven met saaie balansen Financieel robuuste ondernemingen hebben twee belangrijke kenmerken gemeen. Zowel de balans, als de onderliggende ontwikkelingen binnen het bedrijf moeten robuust zijn. Beide zijn nodig. Het zijn vaak saaie bedrijven met saaie balansen die worden genegeerd en ondergewaardeerd. Mogelijkheid effect Veel beleggers maken de fout om te investeren in populaire aandelen, zoals Facebook. "We denken dat het komt door wat psychologen het 'mogelijkheid effect' noemen waarin mensen een andere waarde hechten aan mogelijke veranderingen. Denk aan een loterij. Beleggers houden van aandelen die veel bewegen. Wij willen juist het tegenovergestelde in onze index", aldus Dylan Grice van Société Générale. Back test Quality Income Op basis van een back test presteert de Quality Income strategie beter dan andere inkomsten strategieën. Maar ook hier is een woord van waarschuwing op zijn plaats Amerikaanse Dividend Aristocrats Dividend aristocraten zijn bedrijven die in de S&P 500-index voorkomen en die hun dividenduitkeringen de afgelopen 25 jaar ieder jaar structureel hebben verhoogd. S&P heeft zelfs de S&P 500 Dividend Aristocrats Index samengesteld, met daarin grote beursgenoteerde bedrijven die ten minste 25 jaar het dividend verhoogden. De S&P 500 Dividend Aristocrats Index omvat 50 fondsen en wordt ieder jaar aangepast. Op dividend-aristocrats kunt u de actuele stand van zaken volgen. Onderstaande tabel geeft de top 10 van de Amerikaanse Dividend Aristocrats weer, peildatum 28 september Drs. Harm van Wijk Pagina 17 van 56

18 Data as of: Sep Top 10 Constituents By Index Weight Constituent Symbol GICS Sector McGraw-Hill Cos Inc MHP Consumer Discretionary Leggett & Platt LEG Consumer Discretionary Stanley Black & Decker SWK Industrials AFLAC Inc AFL Financials Walgreen Co WAG Consumer Staples Franklin Resources Inc BEN Financials Medtronic Inc MDT Health Care VF Corp VFC Consumer Discretionary Cintas Corp CTAS Industrials Sherwin-Williams Co SHW Materials Dividend Aristocrats presteren beter dan S&P 500 Het blijkt dat de aandelen die in de S&P 500 Dividend Aristocrats Index zijn opgenomen, structureel beter presteren dan de S&P 500. De Dividend Aristocrats behaalden sinds 1989 een totaal rendement van gemiddeld 12,05% per jaar versus een totaal rendement van 9,82% voor de S&P500 (totaal rendement van 9,82% per jaar). De benchmark werd daarmee met 2,2% per jaar verslagen. De Dividend Aristocrats presteerden zelfs in 13 van de 22 jaar beter dan S&P500 (zie onderstaande tabel). Drs. Harm van Wijk Pagina 18 van 56

19 Lager risico Belangrijker misschien nog is dat de Dividend Aristocrats bijna geen verliezen hebben geleden tijdens de daling van 2000 tot De S&P 500 verloor na het klappen van de internetbubbel de helft van de waarde. Ook in 2008, toen de S&P 500 een averij van -36,6% opliep, versloegen de Dividend Aristocrats de S&P500 met 14,7 procentpunt. Niet alleen het rendement is hoger, maar ook het risico van deze aandelen blijkt dus lager. Bovenstaande tabel geeft onder meer de prestaties aan van de Dividend Aristocrats en de S&P 500, met als laatste regel de standaarddeviatie. De standaarddeviatie is een maatstaf om risico te meten: de standaardafwijking van het gemiddelde. De standaarddeviatie van de Dividend Aristocrats bedraagt gemiddeld 15,1% versus 18,7% voor de S&P 500. De uitslagen zijn dus kleiner bij de Aristocrats European Dividend Aristocrats Grote Europese aandelen die minimaal 20 jaar het dividend hebben verhoogd of minstens gelijk hebben gehouden, zijn veel dunner gezaaid dan in de VS. Royal Dutch Shell, het Zwitserse Nestlé en het Franse L Oréal voldoen alleen aan dit criterium. Dit zijn dus de drie fondsen die in Europa Dividend Aristocrats mogen worden genoemd. In de VS is de keus met 50 fondsen dus veel uitgebreider. Desalniettemin zijn ook in Europa kansen. Wij laten Drs. Harm van Wijk Pagina 19 van 56

20 dan ook een aantal European Dividend Aristocrats de revue passeren. Let wel dit is geen heilige lijst en ook zeer zeker geen koopadvies. Op https://www.spdrseurope.com/ komen we onderstaande European Dividend Aristocrats tegen: SPDR S&P Euro Dividend Aristocrats ETF ISIN Number Security Name Number of Shares Percent of Fund ES E34 MAPFRE SA , IT ATLANTIA SPA , NL WOLTERS KLUWER , DE MUENCHENER RUECKVER AG REG , NL CORIO NV , ES RED ELECTRICA CORPORACION SA , FI KONECRANES OYJ , FR CNP ASSURANCES , DE DEUTSCHE BOERSE AG , DE METRO AG , DE SIEMENS AG REG , DE AXEL SPRINGER AG , NL KONINKLIJKE DSM NV , FR BOUYGUES SA , NL FUGRO NV CVA , IT TOD S SPA , FR TOTAL SA , FR LAGARDERE S.C.A , FR SANOFI , FR VINCI SA , ES EBRO FOODS SA , IT SAIPEM SPA , Drs. Harm van Wijk Pagina 20 van 56

21 DE FUCHS PETROLUB AG PFD , FR EIFFAGE , ES INDITEX , DE SOFTWARE AG , FR CASINO GUICHARD PERRACHON , DE LINDE AG , BE COLRUYT SA , IE PADDY POWER PLC ,33152 DE INFINEON TECHNOLOGIES AG ,10939 FR SOCIETE BIC SA , FR AIR LIQUIDE SA , FR CHRISTIAN DIOR , FR SODEXO , FR TECHNIP SA , FR SEB SA , FR L OREAL , FR DANONE ,86031 FR LVMH MOET HENNESSY LOUIS VUI , Royal Dutch Shell: Koninklijke dividendbetaler Royal Dutch Shell (RDS) stond in juli 2012 op de nummer 1-positie in de Global 500, een lijst met de 500 grootste bedrijven in de wereld. Daarmee stootte Royal Dutch Shell supermarktketen Walmart van de troon, die de voorgaande twee jaar bovenaan de lijst prijkte. Dit overzicht wordt opgesteld door het Amerikaanse tijdschrift Fortune, op basis van de jaaromzet van de bedrijven. Shell behaalde in 2011 een omzet van circa $ 394 miljard euro. Het Nederlands- Britse olie- en gasconcern boekte in 2011 een winst van ruim $ 25 miljard, wat meer dan 50% meer was dan in In de lijst staat de Amerikaanse olieproducent ExxonMobil op de tweede plaats. Het Amerikaanse concern behaalde een jaaromzet van $ 368 miljard. Shell produceert brandstoffen, chemicaliën en smeermiddelen en bezit en exploiteert wereldwijd benzine tankstations. De marktkapitalisatie van Drs. Harm van Wijk Pagina 21 van 56

22 RDS bedroeg in 2012 ruim 170 miljard. Het is dus niet de eerste de beste onderneming die wij eruit lichten. Op Bloomberg komen we in oktober de volgende cijfers tegen: Koers 26,50 Dividendrendement (Dividend Indicated Gross Yield) 5,00% Geschatte Koers-winstverhouding (estimated P/E) 8,12) Royal Dutch Shell echte Dividend Aristocrat Royal Dutch Shell blijft maar opduiken in de lijstjes. Ongeacht welke definitie van bijvoorbeeld de Dividend Aristocrats je ook gebruikt, Royal Dutch Shell, ook bekend als Koninklijke Olie, maakt er deel van uit. Naast een stabiele dividendbetaler is het aandeel ook een rots in de branding voor mening belegger. Shell weinig last van de crisissen Never sell Shell is dan ook een credo dat je vaak hoort. Natuurlijk heeft Shell ook wel last gehad van de verschillende crisissen in de afgelopen jaren, waarin de AEX van boven 700 punten naar onder 200 punten daalde. Toch stelt de daling van RDS (per saldo) weinig voor als je het vergelijkt met Fortis, ING of welk AEX-fonds dan ook. Bovenstaande grafiek is de weergave van prestatie van Royal Dutch Shell zonder dividend. Dividend Shell Het scheelt natuurlijk een slok op een borrel als je je bedenkt dat RDS elk jaar ruim 1,- aan dividend per aandeel heeft uitgekeerd. Koninklijke olie heeft bovendien nog nooit in de historie de dividenden verlaagd, laat staan gepasseerd. Zelfs al zou je in 2000 op de top zijn ingestapt op 37,95, dan zou je door het dividend nog steeds in de plus staan. Zeker als je dan nog een mooie optiestrategie zou hebben gevolgd, dan is er geen vuiltje aan de lucht. Drs. Harm van Wijk Pagina 22 van 56

23 Herinvesteren van dividenden Op kunnen beleggers van verschillende aandelen laten doorrekenen wat het effect is als de dividenden worden geherinvesteerd. De spectaculaire effecten op de langere termijn hadden we al eens beschreven onder andere in RDS presteert beter dan S&P500 We vergelijken nu de performance van een belegging in RDS, met die van S&P500. Wat als eerste opvalt, is dat RDS het beter heeft gedaan dan de S&P500. Het tweede dat opvalt, is dat het rendement met het herinvesteren van het dividend stijgt van 6,10% naar 7,18%. En juist dat extra procentje maakt voor een langere periode een wereld van verschil, waarvan we verderop een mooie grafiek hebben. Growth of $10, With Dividends Reinvested RDSA S&P500 Start date: 07/21/ /21/2005 End date: 09/07/ /07/2012 Start price/share: $61.40 $ End price/share: $71.59 $ Starting shares: Ending shares: Dividends reinvested/share: $22.09 $16.38 Total return: 64.04% 34.46% Average Annual Total Return: 7.18% 4.24% Starting investment: $10, $10, Ending investment: $16, $13, Years: Drs. Harm van Wijk Pagina 23 van 56

24 Growth of $10, Without Dividends Reinvested RDSA S&P500 Start date: 07/21/ /21/2005 End date: 09/07/ /07/2012 Start price/share: $61.40 $ End price/share: $71.59 $ Dividends collected/share: $22.09 $16.38 Total return: 52.57% 30.96% Average Annual Total Return: 6.10% 3.85% Starting investment: $10, $10, Ending investment: $15, $13, Years: Voor degene die nog niet helemaal overtuigd is, kijk dan eens naar onderstaande grafiek (8 ste wereldwonder: rente op rente) waar het verschil tussen een rendement van 4%, 7% (het historisch gemiddelde van aandelen) en 10% (het historisch gemiddelde van aandelen met dividend). Een investering van 100 in 1933 zou met 4% (een spaarrekening) zijn uitgegroeid tot 2.216,33. 1% verschil: een 8 ste wereldwonder van verschil Bij een rendement van 7% (zonder herinvesteren van dividend) zou deze 100 zijn uitgegroeid tot ,48. Als de dividenden zouden zijn herbelegd, dan zou dit zijn opgelopen tot ,20. Een klein verschil maakt dus over een langere periode een wereld van verschil. Willen uw (klein)kinderen straks 2000 of op hun rekening hebben? Dan weet u wat te doen. BeursBulletin.nl reikt u de hulpmiddelen aan om dit te bewerkstelligen. Wij bieden u als lezer van deze handleiding een proefabonnement cadeau aan voor 1 maand op de DividendPortefeuille. Drs. Harm van Wijk Pagina 24 van 56

25 2.3 Dividendkoning Geraldine Weiss Geraldine Weiss wordt ook wel "de Grande Dame van de dividenden" genoemd, oftewel de dividendkoningin. Zij is een beroemde voormalig redacteur van Investment Quality Trends, een nieuwsbrief die sinds 1966 werd uitgegeven. Deze nieuwsbrief is gebaseerd op het conventionele idee dat beleggers topdividendbetalende fondsen dienen te kopen, wanneer het dividendrendement historisch hoog is. Aan de andere kant dienen aandelen te worden verkocht wanneer het dividendrendement is gedaald tot historische dieptepunten en fondsen absoluut te vermijden die helemaal geen dividend uitbetalen. Een verslag uit 2002 van de The Hulbert Financial Digest (wat momenteel onderdeel is van Marketwatch) meldde: "Investment Quality Trends was de best presterende aandelen nieuwsbrief in de VS, op een naar risico gewogen basis over de laatste 15 jaar, met 12,4% op jaarbasis. De nieuwsbrief werd als derde geplaatst voor de laatste tien jaar en derde voor de afgelopen 5 jaar" Geraldine Weiss beleggingsaanpak Geraldine Weiss heeft 2 boeken geschreven: Dividends don t Lie en The Dividend Connection. Deze boeken bieden een goed inzicht in de beleggingsstrategie(en) van Weiss. Stock Picking strategie: dividendrendement als leidraad Geraldine Weiss is een conservatieve blue chip waardebelegger. Ze koopt het liefst kwaliteitsaandelen tegen een goede prijs. Welke belegger wil dat nou niet? Een lange periode ononderbroken het dividend verhogen, is een teken van een hoge kwaliteit onderneming. Ondernemingen die structureel stabiele dividenden kunnen uitkeren, moeten voldoende omzet behalen om alle kosten en schulden te kunnen dekken. Het feit dat bedrijven jaar in jaar uit dividenden uitkeren, impliceert dat de inkomsten consistent worden verhoogd en dat de onderneming efficiënt en goed wordt geleid. Dergelijke ondernemingen hebben diverse economische cycli goed doorstaan, zowel tijdens hoog- als laagconjunctuur. Dividenden zijn tastbare bewijzen van de winstgevendheid van een onderneming en het bewijs dat de winsten echt zijn. Een dividenduitkering is hard (het bedrag is uitgekeerd aan de Drs. Harm van Wijk Pagina 25 van 56

26 aandeelhouders). Een winstcijfer kan boekhoudkundig creatief zijn samengesteld (denk aan Enron), maar een dividenduitkering is objectief te meten. Fondsen die een consistente dividenduitkering laten zien, worden als een betrouwbare bron van stabiele en toenemende inkomsten gezien. Doorgaans worden dergelijke bedrijven ook door beleggers gewaardeerd. Trouwe dividendbetalers zullen doorgaans minder hard worden geraakt in een dalende markt. Unilever is in Nederland een goed voorbeeld, dat structureel dividend uitkeert en sinds het jaar 2000 per saldo is gestegen. Het zeep- en voedingsconcern heeft de diverse dalingen op de aandelenbeurs in het afgelopen decennium goed doorstaan. Ter vergelijking: de AEX index is in deze periode meer dan 50% gedaald (exclusief dividend). Dividendrendement is koning Weiss is van mening dat Dividend Yield (oftewel dividendrendement) het belangrijkste criterium is voor de waardebepaling van een onderneming. Het dividendrendement kan worden berekend door het dividend per jaar te delen door de koers en de uitkomst te vermenigvuldigen met 100%. Stel: koers aandeel ABC = 10 Dividenduitkering = 1 Dividendrendement = (1/10)*100% = 10%. U kunt dus heel eenvoudig zelf het dividendrendement op een bepaald moment uitrekenen. Het dividendrendement is dus geen statisch gegeven, aangezien aandelenkoersen fluctueren. Als er een verandering van de dividenduitkering plaatsvindt, zal dat volgens Weiss een significante impact hebben op de koers. Als dividenduitkeringen worden verhoogd, zal een aandeel meer waard worden. Als daarentegen de dividenden worden geschrapt, danwel verlaagd, dan zal een aandeel minder gewaardeerd worden. Aandelenkoersen kunnen tot extreme waarden stijgen of dalen, wat van invloed is op bijvoorbeeld het dividendrendement. Een forse koersdaling kan leiden tot een hoog dividendrendement, terwijl een forse koersstijging van een aandeel kan leiden tot een laag dividendrendement. Een aandeel kan dan (tijdelijk) ondergewaardeerd respectievelijk overgewaardeerd zijn. Weiss stelt dat iedere onderneming een eigen uniek dividendrendement heeft, wat binnen een bepaalde bandbreedte fluctueert. Volgens haar biedt het historische dividendrendement een houvast, ter bepaling van een onderwaardering of overwaardering van een aandeel. De Dividendkoningin stelde vervolgens dat aandelen kunnen worden gekocht, danwel verkocht wanneer de uitersten van het historische dividendrendement worden bereiken. Duurzaamheid van het dividend Duurzaamheid van het dividend en het verhogen van dividenduitkeringen vormen de kern van Weiss aanpak. Tijdens het selectieproces selecteert Weiss blue-chip aandelen (dus hoge kwaliteitsaandelen). Dit zijn bedrijven die worden geleid door een goed management, bekende Drs. Harm van Wijk Pagina 26 van 56

27 producten en diensten verkopen, een goede marketing en R & D hebben. Bovendien moeten de bedrijven niet bereid zijn om dividenden te verlagen danwel te passeren, zelfs niet in slechte economische tijden. Zodra er een soort shortlist is samengesteld van fondsen die aan de criteria voldoen, stelt Weiss voor om deze fondsen (maximaal 20) in portefeuille op te nemen, met als leidraad het historisch dividendrendement. Zij checkt dan het dividendrendement en de aandelenkoers van een onderneming, over een periode meer dan 10 jaar. Daarbij zoekt zij keerpunten, zijnde historische toppen en bodems betreffende het dividendrendement. Dit zijn punten waar de aandelenkoersen van richting zijn veranderd. Weiss constateerde dat aandelenkoersen van richting veranderen op ongeveer hetzelfde niveau van dividendrendement. Voorbeeld: stel dat de afgelopen 10 jaar het dividendrendement van een aandeel een piek bereikte rond 8%, dan neemt Weiss het aandeel op als de koers weer aan het stijgen is vanaf een dieptepunt. Wanneer kopen? Wanneer aandelen een dividendrendement laten zien, dat binnen 10% van de historische top van het dividendrendement valt, dan stelt Weiss voor om een aandeel te kopen. In bovenstaand voorbeeld zou het aandeel kunnen worden gekocht als dividendrendement dan tussen 7,2% en 8% bedraagt. Desalniettemin vindt Weiss het belangrijk om de reden van een koersdaling te onderzoeken, dus niet om het aandeel blind te kopen. Als bijvoorbeeld blijkt dat de kans op een dividendverlaging aanzienlijk is, dan schrapt Weiss het aandeel van de shortlist. Wanneer verkopen? Ook ten aanzien van het verkopen van aandelen heeft Geraldine Weiss een duidelijk criterium waarop aandelen moeten worden verkocht. Wanneer aandelen een dividendrendement laten zien, dat binnen 10% het historische dieptepunt dividendrendement valt, dan stelt Weiss voor om een aandeel te verkopen. Als de 10-jarige low in het dividendrendement 3% bedraagt, dan zou het aandeel kunnen verkocht als het dividendrendement tussen 3,3% en 3% is. Als het aandeel in de 10%-zone noteert van een historisch dividenddieptepunt, dan suggereert Weiss om een aandeel te verkopen. Zij stelt dan dat het neerwaarts risico te groot is geworden Selectiecriteria van Weiss Weiss heeft een 6-tal (basis)selectiecriteria opgesteld om aandelen te kopen: 1. Een onderneming moet het dividend in de laatste 12 jaar minimaal 5 keer hebben verhoogd. Weiss vindt dit de belangrijkste indicator voor goed management. 2. De winst dient in de afgelopen 12 jaar tenminste zeven keer te zijn verbeterd. Dit criterium zou u kunnen opvatten als een bevestiging van het eerste criterium. Drs. Harm van Wijk Pagina 27 van 56

28 3. Een onderneming moet de afgelopen 25 jaar onafgebroken het dividend hebben uitgekeerd. Deze periode van meting lijkt weliswaar excessief, maar is nodig om cycli van onder- en overwaardering te kunnen vaststellen. 4. De onderneming mag geen lagere Standard & Poor s kredietwaardigheid hebben dan A-. De credit ratings van Standard & Poor s &P lopen van A+++, oftewel Triple A (hoogste kwaliteit) naar D (van Default). Hoewel de aandelen minimaal een rating van A- moeten hebben, worden de aandelen van de hand gedaan als de rating tot onder het niveau van B+ daalt. 5. Er moeten minimaal 5 miljoen aandelen uitstaan van de onderneming, wat belangrijk is voor liquiditeit van het aandeel. Hoe groter de liquiditeit van een aandeel, des te beter verhandelbaar een aandeel is en des te moeilijker het wordt om een aandelenkoers te manipuleren. 6. De aandelen van een onderneming moeten in bezit zijn van ten minste 80 institutionele beleggers. Dit is vooral van belang voor de Amerikaanse markt. Voor Nederlandse aandelen zou dus een andere criterium kunnen worden gesteld, bijvoorbeeld dat de aandelen over een groot aantal partijen is verdeeld. Geraldine Weiss stelt echter dat dit 6 de criterium het minst stringente criterium is. Weiss selecteert mogelijke koopkandidaten ook op andere criteria, dit om de selectiecriteria op basis van dividend te bevestigen: 1. Een koers-winstverhouding van een fonds dat historisch laag is en onder het sectorgemiddelde noteert. 2. Een price to book -ratio (P/B-ratio) van 1,3. Een waarde richting 1 is nog beter. De P/Bratio geeft de verhouding aan tussen de huidige marktprijs van een onderneming en de boekwaarde. 3. Solvabiliteit > 50%. De schuld/bezittingen-verhouding moet lager zijn dan 50%. Conservatieve beleggers zouden bijvoorbeeld alleen fondsen kunnen kopen die een schuld/bezittingen-verhouding hebben van minder dan 20%. 4. Payout-ratio < 50%. De payout-ratio geeft het percentage weer wat als dividend wordt uitgekeerd van de winst. Als de payout-ratio 40% bedraagt en de winst per aandeel van een onderneming 1,50 dan wordt 0,60 per aandeel uitgekeerd. Weiss waarschuwt voor een hoge payout-ratio die richting 100% loopt, want deze ontwikkeling kan een toekomstige verhoging van het dividend in gevaar brengen. Daarnaast waarschuwt Weiss voor dividendverwachtingen die boven de gerapporteerde winsten uitkomen. In dat geval moeten de alarmbellen gaan rinkelen, daar een dergelijke ontwikkeling niet structureel houdbaar is. Een onderneming kan niet structureel meer dividend uitkeren dan het aan winst genereert. Uiteraard kan er uit reserves worden geput, maar die kunnen ook opraken. Drs. Harm van Wijk Pagina 28 van 56

29 2.3.3 Conclusie Weiss Successful investing in the stock market is not brain surgery. Anyone can be a successful investor. The secret is no secret. It is simply that you confine your selections to blue-chip stocks, you buy them when they are undervalued, and you sell them when they become overvalued. This is the well-lit path of the enlightened investor. Wij kunnen ons wel vinden in bovenstaande wijsheid. BeursBulletin probeert ook voor u het pad te verlichten middels diverse hulpmiddelen. Drs. Harm van Wijk Pagina 29 van 56

30 Hoofdstuk 3: Groeistrategie In dit hoofdstuk zullen we de groeistrategie bespreken. Een groeiaandeel is een aandeel dat substantiële en duurzame positieve kasstromen genereert, waarvan de omzet en winst naar verwachting in een sneller tempo zullen stijgen dan het gemiddelde in de sector. Een groeiaandeel heeft meestal een concurrentievoordeel (bijvoorbeeld door middel van een nieuw product of een patent) die het mogelijk maakt om zich goed te kunnen onderscheiden van de concurrenten. Doorgaans keren groeifondsen minder dividend uit, aangezien het bedrijf meestal de ingehouden winsten herinvesteert. Vanwege de hoge (verwachte) groeicijfers, zijn beleggers doorgaans bereid om een hogere koerswinstverhouding te betalen in vergelijking met beleggers in waardeaandelen. De gedachte hierachter is, dat als bedrijven forse winstcijfers kunnen laten zien in de toekomst, dan zal dat ook in uitdrukking komen in hoge beurskoersen. De keerzijde van de medaille is echter dat als dergelijke bedrijven minder presteren of als de winsten zelfs onder druk komen te staan, dan worden de aandelen doorgaans hard afgestraft. Peter Lynch en Martin Zweig worden gezien als succesvolle beleggers in groeiaandelen. We zullen beiden hieronder bespreken. 3.1 Peter Lynch Peter Lynch wordt ook wel gezien als de beste fondsbeheerder aller tijden. Hij beheerde het Magellan Fund en in 13 jaar behaalde hij een gemiddelde winst van bijna 30%. Slechts twee jaren presteerde het fonds slechter dan de S&P 500-index. Lynch publiceerde een aantal boeken, waaronder One up on Wall Street, Beating the Street en Learn to Earn. Eén van de criteria die Lynch hanteerde is de PEG-ratio, wat staat voor Price, Earnings en Growth. Hierbij wordt de koers-winstverhouding afgezet tegen het groeipercentage van de winst. Deze indicator werd bedacht door Jim Slater. Van $ naar $ Iemand die $ 1000 had ingelegd op het moment dat Peter Lynch portfolio manager werd van Fidelity's Magellan Fund, zou zijn inleg na 13 jaar hebben zien toenemen tot $ Ondanks de indrukwekkende resultaten, was Lynch ervan overtuigd dat de particuliere belegger beter in staat is om stocks te picken, dan de gemiddelde professionele belegger. Hij voerde daarbij aan dat een particuliere belegger een aantal voordelen heeft ten opzichte van de professional, wat hem dus in staat zou stellen om experts te kunnen verslaan. Drs. Harm van Wijk Pagina 30 van 56

31 Lynch stelde echter daarmee niet dat het eenvoudig zou zijn voor een particuliere belegger om een outperformance te behalen. Een particuliere belegger die succesvol wil zijn, zou volgens Peter Lynch een aantal eenvoudige stappen moeten ondernemen om succesvol te kunnen worden op de markt. Huiswerk doen Peter Lynch stelt dat beleggers alleen zouden moeten beleggen in aandelen die zij kennen. Een voorbeeld: een belegger zou bijvoorbeeld in een restaurantketen kunnen beleggen, die bijvoorbeeld heel goed draait. Hij stelde bijvoorbeeld in zijn klassieker One Up On Wall Street, dat een belegger eerst de onderneming zou moeten analyseren, voordat hij zijn geld erin zou steken. De belegger zou dan dus zijn huiswerk moeten doen, waarbij de financiële conditie van een bedrijf en resultaten van een onderneming worden geanalyseerd. Aangezien de zogenoemde fundamentele analyse een tijdrovend proces is, zou een belegger dus maar ongeveer 8 tot 12 fondsen kunnen bijhouden. Metaforisch stelde Lynch dat het beleggen in aandelen zonder het bedrijf te kennen, hetzelfde is als pokeren zonder je kaarten te bekijken. Buit een voordeel uit Lynch was er stellig van overtuigd dat iedereen een bepaalde edge oftewel een voordeel heeft, die de belegger zou kunnen uitbuiten, met als gevolg dat daarmee de experts zouden kunnen worden verslagen. Peter Lynch was er dan ook voorstander van om 3 tot 5 bedrijven te kiezen, die een belegger behoorlijk goed kent. Heb geduld De meest eenvoudige beleggingsles van Lynch is nog wel: heb heel veel geduld en beleg voor de lange termijn. Dit is echter voor veel beleggers gemakkelijker gezegd dan gedaan. Lynch heeft vaak gesteld dat hij geen enkel idee had op de aandelenmarkt zou doen in 1 of 2 jaar. Wel had hij meer vertrouwen te weten wat aandelen zouden doen over 10, 20 of zelfs 30 jaar. Hij geloofde er dan ook in dat tijd aan de zijde van de particuliere belegger zou zijn en dat hij daarom een voorstander was van lange termijn beleggingen. Peter Lynch beseft echter ook wel dat er soms (lange) periodes waren dat de aandelenmarkt het niet zo goed deed. Hij beseft ook wel dat de tijden waren dat er geen correlatie leek te bestaan tussen een aandelenkoers en de prestaties van een bedrijf. Echter, op lange termijn is er een honderd procent correlatie tussen het succes van een bedrijf en het succes van een aandeel, volgens Lynch. Dit is volgens Peter Lynch dan ook de sleutel tot het winstgevend beleggen. Des te eenvoudiger, des te beter Ooit stelde Peter Lynch: des te eenvoudiger, des te meer ik ervan hou. In een omgeving waarbij informatiestromen steeds meer toenemen, zou volgens Lynch het eenvoudig houden, de zogenoemde edge kunnen zijn voor de particuliere belegger. Nogmaals, eenvoudig wil echter niet zeggen: gemakkelijk. Je zult als belegger om geld te verdienen op de beurs, veel meer moeten doen dan alleen de 3 bovenstaande lessen in acht te nemen. Drs. Harm van Wijk Pagina 31 van 56

32 3.1.1 Paarden van Lynch In deze paragraaf, zullen we de paarden van Peter Lynch de revue laten passeren. Een selectiecriterium hierbij is onder meer de Price Earnings Growth-Ratio (PEG-ratio). De koers-winstverhouding geeft aan of een aandeel goedkoop of juist duur geprijsd is. Dit kengetal geeft aan hoeveel keer de winst wordt betaald. Door de koers te delen door de (verwachte) winst kunnen branchegenoten worden vergeleken of de eigen historische waardering worden bekeken. Een koers-winstverhouding geeft echter niet de verhouding weer tussen waarde en groei, wat de PEG-ratio wel doet. Bij de PEG-ratio wordt de koers-winstratio gerelateerd aan het groeicijfer van de winst. Des te lager de PEG-ratio is, des te aantrekkelijk een aandeel geprijsd is. Aandelen met een PEG-ratio van groter dan 1, zijn in verhouding tot hun winstgroei te duur. Voorbeeld berekening PEG-ratio koers-winstverhouding = 15. Winstgroei: 20%. Dan is de PEG-ratio = 15/20 = 0,75. In het navolgende zullen we de paarden van Lynch behandelen, die we kunnen verdelen in een drietal paarden: 1. Sportpaarden (snelle groeiers). Winstgroei tussen 20% en 50% PEG-ratio < 1 Omzet < $ 1 miljard. Dan k/w-verhouding niet groter dan 40. Omzet > $ 1 miljard, dan geen beperking ten aanzien van k/w-verhouding. Weinig analisten die het fonds volgen. Geringe participatie institutionele beleggers. 2. Rijpaarden (groeiaandelen) Winstgroei tussen 10% en 20% PEG-ratio na dividendcorrectie < dan 1. Noemer (onderste cijfer in breuk) bestaat uit de som van het groeipercentage + het dividendrendement. Onderneming behaalt miljardenomzet. 3. Werkpaarden (trage groeiers) Winstgroei < 10%. Drs. Harm van Wijk Pagina 32 van 56

33 PEG-ratio na dividendcorrectie < 1 Omzet > $ 1 miljard Dividendrendement > beursgemiddelde Dividendrendement > 3% Extra voorwaarden Naast deze specifieke voorwaarden geldt dat de algemene schuldratio niet groter is dan 0,8 en de voorraad/verkoop-ratio hooguit licht stijgt. Voor financiële waarden geldt echter een schuldgraad van 5%, vanwege een andere balansstructuur dan normale bedrijven. Bedrijven die beschikken over een hoge vrije cash flow en/of een goede cashpositie hebben, verdienen de voorkeur. Bovendien is een kwalitatieve voorwaarde, dat ondernemingen over een bepaalde uitstraling dienen te beschikken, een speciaal productassortiment hebben of unieke producten produceren. Een sprekend voorbeeld is Apple. 3.2 Martin Zweig Martin Zweig staat bij sommigen ook wel bekend als de Wall Street tycoon die befaamd werd vanwege het duurste optrekje in de VS dat hij aanschafte. In 1999 kocht Zweig zijn penthouse, dat bovenop de Pierre Hotel in Manhattan New York gesitueerd is, voor $ 21,5 miljoen. In 2012 was de geschatte waarde niet minder dan $ 150 miljoen. Zijn appartement telt 16 kamers en 4 terrassen. Martin Zweig werd geboren in 1942 in Cleveland, Ohio. Volgens John Reese, auteur van The Guru Investor, kreeg Zweig zijn eerste aandelen General Motors op zijn 13 de. Het was toen al dat hij besloot dat hij een miljonair zou worden. Zweig ging studeren aan de University of Pennsylvania, kreeg een MBA van de Universiteit van Miami en een doctoraat van de Michigan State University. Zweig 's proefschrift ging over het gebruik van de put/call-verhouding als een manier om het beleggerssentiment en op de markt toppen en bodems te vinden. De put/call-ratio wordt op grote schaal gebruikt. Na het maken van een serie van de markt voorspellingen in artikelen die hij schreef voor Barrons, begon Zweig met een investering nieuwsbrief, The Zweig Forecast, die volgens de Hulbert Financial Digest vanaf 1970 een indrukwekkend rendement van gemiddeld 15,9% per jaar scoorde gedurende 15 jaar. Zijn populariteit en succes verzilverde hij met asset management, waaronder een aantal beleggingsfondsen. In het midden van de jaren 80 publiceerde hij een boek, Winning on Wall Street, en werd regelmatig gevraagd voor een van de meest populaire financiële shows in de jaren 80 en 90, Wall Street Week met Louis Rukeyser. Drs. Harm van Wijk Pagina 33 van 56

34 Net als Peter Lynch, is Zweig een andere "legendarische" belegger die besloot om uit de schijnwerpers te stappen op de top van zijn carrière. De Amerikaanse Vereniging van Beleggers (AAII) ontleedde zijn aandelenselectie strategie. De strategie van Martin Zweig behoort tot de best presterende met 11,1% rendement per jaar over de afgelopen 10 jaar. De S&P moet het in deze periode doen met 5,9%. Zweig portefeuille Stock Picking strategie Professor Zweig hanteert meer dan een dozijn strenge criteria bij de selectie van aandelen. Zijn focus ligt op winstgroei, met name bedrijven waarvan de winst per aandeel niet alleen groeit, maar in een steeds sneller tempo groeit. Hij zocht ook bedrijven met een redelijke koers-winstverhouding en momentum. Kopen van de eigen aandelen door het management was een ander belangrijk kenmerk. De Guru Investor beschrijft de Zweig benadering als een "Conservatieve Groei"-strategie. Een belangrijke factor in de aanpak van Zweig was zijn gebruik van technische indicatoren. Hij geloofde niet in "de strijd tegen de tape", zodat hij uit Bear Markets weg bleef en zijn cash bewaarde voor wanneer de markt weer positief werd Criteria van Zweig Zweig herinnerde zich tijdens zijn studietijd een van de vuistregels van zijn professor Wade Young, een fervente aanhanger van technische analyse: koop bij kracht en verkoop bij zwakte. In zijn studiedagen was hij er echter overtuigd van: koop bij zwakte en verkoop bij kracht, wat dus een hele andere benadering was. We laten criteria van Zweig de revue passeren, zoals deze worden toegepast door de AAII: 1. Dezelfde kwartaal jaar-op-jaar groei van de verwaterde winst uit voortgezette activiteiten is positief (van toepassing voor elk van de laatste vier kwartalen). 2. Dezelfde kwartaalgroei (jaar op jaar) van de omzet tussen het laatste fiscale kwartaal en hetzelfde kwartaal een jaar eerder, is eveneens positief (dit is van toepassing voor elk van de laatste vier kwartalen). 3. De huidige (12 maanden) verwaterde winst uit voortgezette activiteiten is groter dan of gelijk aan de volledig verwaterde winst uit voortgezette bedrijfsactiviteiten voor het afgelopen fiscale jaar. 4. De verwaterde winst uit voortgezette bedrijfsactiviteiten voor het afgelopen fiscale jaar, is groter dan de volledig verwaterde winst uit voortgezette activiteiten van twee jaar geleden. 5. De verwaterde winst uit voortgezette activiteiten van twee jaar geleden is groter dan de volledig verwaterde winst uit voortgezette activiteiten van drie jaar geleden. 6. Het groeitempo op jaarbasis van de verwaterde winst uit voortgezette bedrijfsactiviteiten over de laatste drie jaar (jaar 3) is groter dan of gelijk aan 15%. 7. Het groeitempo op jaarbasis van de omzet over de laatste drie jaar is groter dan of gelijk aan 15%. Drs. Harm van Wijk Pagina 34 van 56

35 8. Zelfde-kwartaalgroei van volledig verwaterde winst uit voortgezette activiteiten tussen het laatste fiscale kwartaal (Q1) en van hetzelfde kwartaal een jaar er voor (Q5), is groter dan de groei in de verwaterde winst uit voortgezette activiteiten tussen de som van de voorafgaande drie kwartalen (Qs 2-4) en dezelfde drie kwartalen een jaar geleden (Qs 6-8). OF dezelfde-kwartaalgroei in volledig verwaterde winst uit voortgezette activiteiten tussen het laatste fiscale kwartaal (Q1 ) en hetzelfde kwartaal een jaar daar vóór ( Q5 ) is groter dan of gelijk aan 30%. 9. Zelfde-kwartaalgroei in volledig verwaterde winst uit voortgezette activiteiten tussen het laatste fiscale kwartaal (Q1) en van hetzelfde kwartaal een jaar er voor (Q5), is groter dan de groei van de (verwaterde) winst uit voortgezette bedrijfsactiviteiten over de laatste drie jaar 10. De koers-winstverhouding is groter dan vijf, maar minder dan 1,5 keer de mediaan koerswinstverhouding voor de gehele aandelendatabase. 11. De relatieve prijs sterkte (een technische indicator) over de laatste 26 weken is positief. 12. American Depository Receipts (ADR's) zijn uitgesloten. 13. De ondernemingen die deel uitmaken van de sector overige financiële diensten en onroerend goed, zijn uitgesloten 14. Het gemiddelde handelsvolume van de laatste drie maanden behoort tot de top 75% van de totale Stock Investor database. Drs. Harm van Wijk Pagina 35 van 56

36 Hoofdstuk 4: Waardestrategie In dit hoofdstuk laten we value investing, oftewel de waardestrategie de revue passeren. Value investing behelst het selecteren van aandelen die minder dan de intrinsieke waarde noteren. Waardebeleggers zijn dus actief op zoek naar aandelen van bedrijven waarvan zij menen dat die ondergewaardeerd zijn. Dergelijke beleggers menen dat de markt te heftig reageert op goed en slecht nieuws, wat in irrationele koersbewegingen resulteert. Volgens de waardeaanhangers stemt in dergelijke situaties de aandelenkoers niet overeen met de fundamentals van de onderneming. Koopjesjagers Waardebeleggers zien op dat moment hun kans schoon als het aandeel in hun ogen te hard is afgestraft en gaan dus op koopjesjacht. Waardebeleggers selecteren aandelen die een lager dan gemiddelde price to book, koerswinst-verhouding noteren en/of een hoog dividendrendement hebben. Bepaling intrinsieke waarde Een grote uitdaging bij waardebeleggen, is het bepalen van de intrinsieke waarde. Er is geen "juiste" of objectieve intrinsieke waarde. Twee beleggers kunnen ieder een andere waarde bepalen van een onderneming, op basis van exact dezelfde informatie. Daarom is het belangrijk dat een belegger een "veiligheidsmarge" hanteert. Waardebeleggen is subjectief Value investing kunnen we aanmerken als een subjectieve strategie. Sommige waardebeleggers kijken bijvoorbeeld naar actuele fundamentele gegevens en hechten bijvoorbeeld geen enkele waarde aan toekomstige groeimogelijkheden. Daarentegen kunnen andere waardebeleggers hun beleggingsstrategie baseren op bijvoorbeeld toekomstige groeicijfers en kasstromen. Het komt erop neer dat beleggers een aandeel proberen te kopen voor minder dan wat het (theoretisch) waard is. In dit hoofdstuk zetten we een aantal succesvolle waardebeleggers in de schijnwerpers. Om te beginnen met Warren Buffett. 4.1 Warren Buffett Warren Buffett is niet de eerste de beste belegger die we op een voetstuk plaatsen. Wizard of Omaha", "Oracle of Omaha" of zelfs "Sage of Omaha" wordt Buffett ook wel genoemd. Warren Buffett wordt door vrijwel iedereen zonder enige twijfel als 's werelds beste belegger aller tijden aangemerkt. Buffett begon op 11-jarige leeftijd met $ 100,- en wist daarmee een persoonlijk vermogen op te bouwen van vele tientallen miljarden dollars. Drs. Harm van Wijk Pagina 36 van 56

37 Buffett s rijkdom fluctueert met de prestaties van zijn beleggingen, maar in 2008 werd zijn vermogen geschat op $ 62 miljard, waarmee hij indertijd de rijkste man van de wereld was. Inmiddels is Buffett voorbijgestreefd door de Mexicaanse miljardair Carlos Slim Helú die in 2012 een geschat vermogen van $ 69 miljard had. Slim is oprichter van het Mexicaanse América Móvil en aasde in 2012 onder meer op het Nederlandse KPN Lessen van Buffett Buffett, die inmiddels ruim de 80 is gepasseerd, heeft niet zomaar zijn rijkdom verworven. We laten een aantal lessen de revue passeren. De termen onze, wij, ik et cetera hebben betrekking op Warren Buffett en zijn investeringsfonds Berkshire Hathaway. 1. Basis: Onze core business [van Berkshire Hathaway] is het kopen van ondergewaardeerde aandelen en verkopen wanneer de onderwaardering er niet meer is. Daarnaast worden investeringen gedaan in speciale situaties waarin de winst afhankelijk is van bedrijfsprestaties en waar marktactie (lees: prijsfluctuaties) niet belangrijk is. 2. Marktwaarde: Ik doe geen enkele poging om de markt te voorspellen, want mijn inspanningen zijn gewijd aan het vinden van ondergewaardeerde aandelen. Maar ik geloof dat koerswinsten die worden behaald met aandelen, uiteindelijk zullen leiden tot problemen. Als dit gebeurt, dan zullen de koersen van aandelen onder druk komen te staan in plaats van de intrinsieke waarde, of zelfs van ondergewaardeerde fondsen. 3. 'Work-out ' investering: Onze portfolio is zwaarder in ondergewaardeerde situaties ten opzichte van work-out... Een work-out is een investering die afhankelijk is van een specifieke corporate action voor de winst in plaats van een koersstijging, zoals in het geval van ondergewaardeerde situaties. Work-outs komen voort uit: verkoop, fusies, liquidaties, biedingen, enzovoort. In elk geval is het risico dat iets roet in het eten gooit, ervoor zorgt dat een geplande investering wordt afgeblazen. Het risico bestaat niet uit dat de economische situatie is verslechterd en de aandelenkoersen zijn gedaald. 4. Tijdsduur: Laat me twee punten benadrukken. Ten eerste, een jaar is een veel te korte periode om het even welk soort een oordeel te vormen over beleggingsresultaten en metingen op basis van 6 maanden is zelfs nog onbetrouwbaarder. Een factor die een zekere terughoudendheid heeft veroorzaakt van mijn kant om halfjaarlijkse rapportages te schrijven, was de angst dat mijn partners zouden beginnen met het denken in termen van korte termijn prestaties, welke het meest misleidend zijn. Mijn eigen denken is veel meer gericht op prestaties over een periode van 5 jaar. Daarbij worden bij voorkeur de relatieve prestaties in zowel sterke en zwakke markten getest. 5. Geduld: Gedurende een periode van acquisitie (het opbouwen van een belang in de onderneming), zien we het liefst dat een aandeel niks doet of zelfs daalt, maar niet stijgt. Dit impliceert dat een redelijk gedeelte van de portefeuille zich een bepaalde periode in een steriele fase bevindt. Dit beleid, dat zeer veel geduld vereist, zal moeten leiden tot een maximalisatie van de winst op lange termijn. Drs. Harm van Wijk Pagina 37 van 56

38 6. Vertrouwelijkheid: Bij illiquide (incourante) aandelen kunnen al zeer kleine aankooporders leiden tot aanzienlijke koersschommelingen. Dit verklaart dat het belangrijk is dat er geen informatielek is met betrekking tot de aandelenposities van het fonds, of ten aanzien van de investeringsplannen. 7. High Tides: Hoe hoger het niveau van de markt, hoe minder ondergewaardeerde effecten te vinden zullen zijn. In een stijgende markt gaan immers alle boten mee, ook de ondergewaarde. Buffett stelde overigens ook: "It's only when the tide goes out that you learn who's been swimming naked." Kortweg komt het erop neer dat als alles goed gaat en iedereen geld verdient in goede beurstijden, weet je niet wie buitensporige risico s heeft genomen. 8. Voorzichtigheid betrachten: Ik zou liever de sancties ondervinden als gevolg van overconservatisme (uiterste voorzichtigheid), dan te worden geconfronteerd met catastrofale fouten die tot permanente verliezen leiden. Beleggers die een "New Era"-filosofie aanhangen, waarbij wordt gedacht dat bomen tot in de hemel groeien, kunnen van een koude kermis thuiskomen. Goed voorbeeld: beleggers die op de top van de internetbubbel in het jaar 2000 zijn ingestapt, hebben daarna forse verliezen hebben geleden als zij de aandelen hebben vastgehouden. 9. Lange termijn: Voor zover het mogelijk is, probeer ik om zoveel mogelijk geïsoleerd te zijn van de grillen van de markt. Dit (lange termijn) beleggingsbeleid zou moeten leiden tot structureel betere resultaten in dalende markten en tot gemiddelde prestaties in stijgende markten. 10. Zen beleggen: Over een langere periode zullen er goede en slechte beursjaren zijn. Het is niet raadzaam om je te laten leiden door euforische en depressieve stemmingen van de markt. Je laten leiden door de grillen van de markt, is doorgaans zeer kostbaar Beleggingsprincipes van Buffett Warren Buffett laat zich niet gemakkelijk in de kaart kijken maken voor wat betreft de beleggingen die hij doet in opdracht van zichzelf of voor Berkshire Hathaway. Wel brengt Buffett ieder jaar verslag uit over substantiële deelnemingen in andere bedrijven. Deze bieden echter alleen beperkte aanwijzingen omtrent de vraag waarom, wanneer en waarin hij belegt. Wel is Warren Buffett bereid om regelmatig de algemene beginselen van goed beleggingsbeleid te verkondigen. Beleggingen in aandelen moeten volgens Buffett op dezelfde wijze worden benaderd als het kopen van een onderneming. De aandelenbelegger koopt daadwerkelijk een (klein) belang in een onderneming. Buffett liet weten dat hij vooral het succes had te danken aan de toepassing van de Benjamin Graham-aanpak. Warren Buffett stelde zelfs dat Graham, meer dan iedereen, behalve Buffett s vader, zijn leven heeft beïnvloed. Onderstaand volgen de beleggingsprincipes van Buffett: Drs. Harm van Wijk Pagina 38 van 56

39 1. Een onderneming moet degelijk en goed worden geleid. Analyse van goed management omvat onder meer: Inkoop van eigen aandelen. Goede aanwending van ingehouden winsten. Vasthouden aan wat je weet. 2. Een onderneming heeft aangetoond dat het verdiencapaciteit heeft, met een kans dat dit zal blijven geschieden. Onderzoek naar de verdiencapaciteit omvat onder meer: Groei van het bedrijf. Hoe wordt met inflatie omgegaan. Capital expenditure (capex, oftewel investeringen die een onderneming verricht). Kijk door de gerapporteerde (winst)cijfers heen. Merknamen 3. Een onderneming moet constant een hoog rendement behalen. Warren Buffett zou kijken naar zowel: Rendement op eigen vermogen. Rendement op het totale vermogen. 4. Het bedrijf moet een prudente benadering hebben ten aanzien van schulden. 5. De activiteiten van de onderneming moet eenvoudig zijn en de belegger moet een goed begrip hebben van de onderneming. 6. Ervan uitgaande dat een onderneming aan al deze criteria heeft voldaan, dient een investering alleen te worden gedaan tegen een redelijke prijs en met een veiligheidsmarge. Daarnaast is het relevant om onderstaande items te overwegen: Koers-winstverhoudingen. Winst en dividendrendement. Boekwaarde van een aandeel. Vergelijkende rendementen. 7. Beleggers dienen volgens Buffett een lange termijn benadering te hanteren. Van bovenstaande principes zullen wij een aantal toelichten. Begrijp de onderneming Warren Buffett belegt alleen in ondernemingen die hij zelf kan begrijpen. Daarnaast wil hij een goed Drs. Harm van Wijk Pagina 39 van 56

40 beeld hebben van hoe een dergelijke onderneming er over een langere termijn uit zou zien. Een goed voorbeeld is zijn belang in Coca-Cola, waarvan duidelijk is wat de onderneming doet: onder meer frisdrank verkopen. Hij belegde niet voor niets niet in technologie-aandelen, waarvan hij niet begreep wat het bedrijf produceerde. Weliswaar miste Buffett de enorme internetaandelen-rally eind jaren '90/begin 2000, maar hij omzeilde ook de forse koersverliezen die optraden nadat de internetbubbel uiteenspatte. Buffett belegt dus uitsluitend in eenvoudige ondernemingen die hij begrijpt, zoals bijvoorbeeld Coca- Cola, Gillette (Procter&Gamble) of uitgeverijen. Sterke competitieve positie De aandacht van de superbelegger gaat vooral uit naar ondernemingen, die beschikken over een sterk competitieve positie. Bijvoorbeeld doordat de onderneming beschikt over sterke merknamen, distributie-of schaalvoordelen of patenten en octrooien. Ondernemingen met een sterke competitieve positie zijn beter voorspelbaar en kennen doorgaans een hogere winstgevendheid, wat uiteraard weer ten goede komt aan de aandeelhouder. Omzetgroei en -winst Volgens Buffett is omzet- en winstgroei een competitief voordeel en niet zelden zeer waardevol. Buffett: "Stel een portfolio samen van bedrijven, waarvan de gezamenlijke winsten in de loop der tijd opwaarts tenderen. Op termijn zal de waarde van uw portefeuille volgen". Onderneming heeft niet te veel schulden Als een onderneming te veel schulden heeft, dan wordt het bedrijf gevoelig voor externe omstandigheden. Talloze voorbeelden zijn hiervan te noemen: KPNQwest, UPC, Pharming et cetera. Buffett prefereert om te beleggen in aandelen van bedrijven die in staat zijn om hun volledige schulden binnen enkele jaren volledig af te kunnen lossen. Management aandeelhoudersvriendelijk Het is opmerkelijk dat van de vele ondernemingen die Buffett overnam, nog nooit een voorzitter is overgestapt naar een ander bedrijf. De truc is natuurlijk om te zoeken naar een management dat oog heeft voor aandeelhouders. Wanneer het bestuur van een onderneming alleen maar omzetgericht is, in plaats van winstgericht en zichzelf daarbij exorbitante salarissen en vergoedingen toekent, dan is dat een grote waarschuwingsteken Waardebepaling van een aandeel Als u de bovenstaande principes goed toepast, waarbij u goed onderzoek heeft gedaan, dan heeft u al een hele stap voorwaarts gezet. Zodra u een lijst heeft samengesteld met interessante bedrijven die aan de criteria voldoen, dan is het natuurlijk nog belangrijk om onderzoek te doen naar de prijs, oftewel de waarde, van een aandeel. Veel beleggers richten zich op de koersbewegingen van aandelen, om te oordelen of een aandeel te duur of te goedkoop is. Dit is volgens Buffet een volkomen foutieve benadering, die op lange termijn zeker geen optimaal rendement zal opleveren. Slimme beleggers houden rekening met de waardering van een bedrijf. Drs. Harm van Wijk Pagina 40 van 56

41 Aangezien goede bedrijven doorgaans stevig geprijsd zijn, zal ook deze benadering tot matige resultaten kunnen leiden. Een strategie zou kunnen zijn om kwaliteit ondernemingen te kopen als de koersen aanzienlijk onder druk staan. Buffett over koersschommelingen De kern van Buffet's strategie is het kopen van goede aandelen tegen goede prijzen, wat natuurlijk behoorlijk subjectief is. Een goede prijs is een prijs die aanzienlijk onder de echte waarde van het bedrijf noteert. De echte waarde bestaat uit de contante waarde van alle toekomstige vrije kasstromen. Hoewel koersschommelingen hierbij nog geen rol spelen, zijn koersfluctuaties wel degelijk van belang. Deze koersfluctuaties bieden beleggers de kans om aandelen tegen een gunstige koers aan te schaffen en daarnaast om aandelen tegen een goede koers te verkopen. Veiligheidsmarge Buffett: The price you pay determines your potential of your return. Buffett beschouwt Graham's 'Margin of Safety' als de drie belangrijkste woorden van een belegger. Door aandelen te kopen tegen een voldoende korting (Margin of Safety) ten opzichte van de berekende werkelijke waarde van een bedrijf, bouw je als het ware een veiligheidsmarge in. Tijdswaarde van geld Buffett: "Sound investing can make you very wealthy if you are not in a big hurry." In Buffett's beleggingsstrategie speelt tijd een zeer belangrijke rol. Beleggers dienen over voldoende discipline te beschikken om te wachten met het aanschaffen van aandelen tot deze voldoende laag gewaardeerd zijn. Daarna dienen de gekochte aandelen volgens Buffett's strategie geduldig in portefeuille te worden gehouden. Daarvoor is naast discipline, ook overtuiging vereist, zeker in onzekere beurstijden met grote koersschommelingen. Einstein s 8 ste wereldwonder Door structureel aandelen op geschikte momenten aan te schaffen, kunnen structureel hogere rendementen worden behaald. Waarbij op lange termijn het rente op rente effect in hoge mate wordt versterkt. Einstein noemde dit principe van samengestelde interest ooit het achtste wereldwonder. We hebben al eerder laten zien dat een klein verschil in rendement een aanzienlijke impact heeft op het resultaat op lange termijn. Buffett wist dankzij dit effect zijn miljarden te cumuleren. Passieve beleggingsbenadering De strategie die Buffett hanteert, wijkt af van de meeste fondsmanagers, in die zin dat hij een passieve beleggingsbenadering volgt. Door goede ondernemingen tegen goede koersen aan te schaffen, is volgens Buffett veel handelen niet zinvol. Sterker, volgens hem is er grote kans dat de rendementen door dit soort transacties negatief worden beïnvloed Waarderingsmodellen Er zijn aanzienlijk veel waarderingmodellen om aandelen te waarderen, waarbij er ook nog heel veel variaties zijn. We zullen hierbij kort ingaan op het Discounted Cash Flow model (DCF). Drs. Harm van Wijk Pagina 41 van 56

42 Discounted Cash Flow model Het Discounted Cash Flow model tracht een optelsom te maken van de huidige waarde van alle toekomstige vrije kasstromen, oftewel de netto contante waarde. Middels het zogenoemde verdisconteren, wordt getracht om de intrinsieke waarde van een onderneming te berekenen. Deze intrinsieke waarde wordt ook wel gezien als de echte waarde van het bedrijf. Als er een verschil is tussen de koers van een aandeel en de echte waarde van het aandeel, is er een arbitragemogelijkheid. Dit klinkt weliswaar eenvoudig, maar dat is het allerminst want het is niet eenvoudig om de echte waarde te berekenen. Kritiek op DCF Weliswaar is het mogelijk om een juiste waarde van een bedrijf te berekenen, maar is het nut volgens critici ervan beperkt. Wanneer een onderneming (die nauwelijks groeit) bezittingen heeft ter waarde van 100 miljard, dan zou de onderneming ook een theoretische beurswaarde moeten hebben van 100 miljard. Stel dat de beurswaarde (marktkapitalisatie) 80 miljard bedraagt, dan lijkt het kopen van de onderneming verstandig, want deze belegging kan dan een rendement opleveren van 25%. Als het echter bijvoorbeeld een decennium duurt voordat deze echte waarde wordt benaderd, dan wordt er een gering rendement behaald van circa 2,3% per jaar. Critici stellen dan ook dat een te lage beurswaarde in vergelijking tot de waarde die er uit rolt op basis van DCF, geenszins een garantie is dat die echte waarde ook op korte termijn wordt bereikt. Weliswaar zou een dergelijke rendement wel kunnen worden behaald door de gehele onderneming over te nemen en vervolgens de bezittingen te verkopen, maar dat is niet voor iedereen mogelijk. Zelfs al zou het mogelijk zijn om een bedrijf over te nemen, dan is het ook nog niet zeker dat de bezittingen/onderdelen kunnen worden verkocht. Doorgaans kost het heel veel tijd om een bedrijf over te nemen, bijvoorbeeld doordat mededingingsautoriteiten en de politiek dwarsligt. Anderzijds is het ook mogelijk dat sommige onderdelen niet of zeer moeilijk kunnen worden verkocht. Een goed voorbeeld is de overname van TNT Express door het Amerikaanse UPS, die begin 2012 werd aangekondigd voor 9,50 per aandeel. In oktober 2012 was de deal nog steeds niet beklonken en leek de miljardendeal steeds meer op losse schroeven komen te staan. Op een gegeven moment noteerde TNT Express 8,18 dus circa 14% onder de overnamekoers. Een ander punt van kritiek is dat de DCF-uitkomsten aanzienlijk veranderen, al bij kleine aanpassingen in de variabelen. Daardoor boet het model aan waarde in. Ook Buffett trok dit model in twijfel en stelde tijdens één van de jaarvergaderingen van Berkshire Hathaway ooit: "There is no formula to figure it out" en "You have to know the business". Tot slot nog een paar uitspraken van Warren Buffett: The busines schools reward difficult complex behavior more than simple behavior, but simple behavior is more effective en Risk comes from not knowing what you re doing. Drs. Harm van Wijk Pagina 42 van 56

43 Kortom, de waardering van aandelen is geen Wet van Meden en Perzen en er is dus ook geen 'Holy Grail'. Je zal zelf dus altijd je huiswerk goed moeten doen om de juiste aandelen te selecteren. BeursBulletin biedt verschillende diensten aan om u op weg te helpen om een goede belegger te worden: beleggen met laag risico en hoog rendement. 4.2 Benjamin Graham Benjamin Graham ( ) wordt ook wel de vader van value investing genoemd. Zijn wereldberoemde boek The Intelligent Investor, dat in 1949 werd gepubliceerd, heeft erkenning gekregen als één van de beste en belangrijkste beleggingsliteratuur op het gebied van fundamentele analyse. Zijn eerste boek, de klassieker Security Analysis, publiceerde hij in 1934 samen met zijn business partner David Dodd. Benjamin Graham benadrukte vooral om de financiële positie van ondernemingen analyseren. Graham had een zeer grote invloed op zijn leerling Warren Buffett, die we in de vorige paragraaf 2hebben behandeld. Dankzij de beleggingsprincipes van Graham wist Buffett tientallen miljarden te vergaren. Benjamin Graham kocht alleen aandelen die ondergewaardeerd waren en hield deze in portefeuille totdat de onderwaardering volledig ongedaan was gemaakt.. Ben Graham stelde in The Intelligent Investor (1949): The determining trait of the enterprising investor is his willingness to devote time and care to the selection of securities that are both sound and more attractive than the average. Over many decades, an enterprising investor of this sort could expect a worthwhile reward for his extra skill and effort in the form of a better average return than that realized by the passive investor. Benjamin Graham vertelt ons dat het beleggingsbeleid kan worden teruggebracht tot drie eenvoudige woorden: Margin of Safety'. Dit stelt dat een aandeel op een bepaald niveau kan worden gekocht, met een minimaal neerwaarts risico. Mister Market Benjamin Graham was zeer conservatief in zijn financiële leer en introduceerde het concept van het kijken naar het beleggen in aandelen als ware het een investering in een bedrijf. Dus een belegging niet zo zeer als een stand-alone te zien. Graham bedacht ook de fictieve Mister Market. Volgens dit concept beschouwde hij de beurs als een schizofrene entiteit, die bereid is om van u (in euforie) te kopen, en (in paniek) aan u te verkopen. Graham illustreert dit als volgt: samen met Mister Market heeft u een onderneming, waarbij de ene dag Mister Market uitbundig optimistisch is over de toekomst en hij bereid is een zeer hoog bedrag te betalen voor uw aandelenbelang. Op een ander ogenblik ziet dezelfde Mister Market echter niets dan ellende en depressiviteit: hij is nu bereid voor een zeer lage prijs de aandelen van de hand te doen. Op dat moment kunt u dus de Drs. Harm van Wijk Pagina 43 van 56

44 aandelen heel goedkoop kopen. Volgens Graham zien we dezelfde karaktertrekjes van Mister Market terug op de beurs. Graham geeft aan dat een belegger van deze stemmingswisselingen kan profiteren door aandelen te kopen wanneer deze met een aantrekkelijke veiligheid marge kan worden aangeschaft. Graham stelt echter wel dat de belegger ervoor moet waken om dezelfde karaktereigenschappen van Mister Market over te nemen Aanpak Benjamin Graham De aanpak van Ben Graham, wordt ook wel het passief screenen van aandelen genoemd. Met deze aanpak zoek je fondsen die volgens de criteria ondergewaardeerd zijn. Als aandelen aan onderstaande 10 criteria voldoen, dan mogen deze aandelen volgens Benjamin Graham worden gekocht. 1. De koers-winstverhouding van een aandeel moet lager zijn dan de inverse van de yield op bedrijfsobligaties met AAA-rating. Een alternatieve zienswijze is dat het winstrendement dubbel zo hoog moet zijn als het rendement op bedrijfsobligaties van hoogste kwaliteit (Aaa); 2. De koers-winstverhouding van een aandeel moet minder zijn dan 40% van de gemiddelde koers-winstverhouding van afgelopen 5 jaar. Een alternatieve zienswijze is dat het winstrendement hoger moet zijn dan het 5-jaars gemiddelde; 3. Het dividendrendement moet groter zijn dan twee derde van het effectieve rendement op een bedrijfsobligaties (met een AAA-rating). 4. Aandelenkoers moet lager zijn dan 2/3 van de (materiële) boekwaarde. 5. Aandelenkoers moet lager zijn dan 2/3 van het netto werkkapitaal 6. Vlottende activa moeten minimaal 2 keer zo groot zijn als kortlopende schulden. 7. Het vreemd vermogen is niet groter dan 2 keer vlottende activa. 8. Groeivoet van de winst (per aandeel) in afgelopen 10 jaar > 7%. 9. Het bedrijf heeft niet meer dan twee jaar een negatieve winst behaald in de afgelopen 10 jaar Een alternatieve zienswijze is, dat de winst in de afgelopen periode van tien jaar hooguit twee keer is gedaald. 10. Schuld/boekwaarde-ratio moet kleiner zijn dan 1. Een alternatieve zienswijze is dat het vreemd vermogen kleiner is dan het eigen vermogen; Graham s formule De secret formula van Graham komt erop neer dat aandelen worden gekocht die 2/3 (of minder) dan de Net Current Asset Value (NCAV) noteren, oftewel de netto vermogenswaarde. De NCAV Drs. Harm van Wijk Pagina 44 van 56

45 wordt berekend door de current assets, dat wil zeggen kasgeld, inventaris en financiële tegoeden, te verminderen met de som van korte en lange schulden. De NCAV wordt ook wel gezien als een conservatieve berekening voor de boekwaarde. Aan merknamen, patenten, octrooien en gebouwen wordt bijvoorbeeld geen enkele waarde toegekend. Bij de waardebepaling van een onderneming dient zelf ook goed te worden nagedacht en de cijfers kritisch te worden bekeken. Zo heeft KPNQwest aan het begin van het millennium beleggers zand in ogen gestrooid door middel van opgepompte omzetgroei. Langlopende contracten en deals met concurrenten werden als inkomsten geboekt. KPNQwest paste tijdens de technologie/internet-hype dus heel creatief zogenoemde omzet swaps toe. Uiteindelijk bleken deze omzetcijfers pure lucht en moesten vervolgens honderden miljoenen euro's worden afgeboekt. Als Graham een interessante onderneming had gevonden met een aantrekkelijke onderwaardering, dan beoordeelde hij ook de kwalitatieve aspecten. Bedrijven moesten dividend uitkeren en geruime tijd winstgevend zijn. Daarnaast vereiste Graham dat er relatief weinig lange termijnschulden zijn, dat er sprake is van een winstgroei en dat er niet meer dan 15 keer de gemiddelde winst over de afgelopen drie jaren betaald wordt. Bovendien zorgde Graham voor een ruime spreiding, waardoor de risico's van individuele aandelenposities aanzienlijk werden beperkt. Graham deelde de uitkomst van NCAV door het aantal uitstaande aandelen. Hiermee werd de zogenoemde 'fair value' van een aandeel berekend. Graham kocht een aandeel dan tegen de prijs die niet meer dan 66% noteerde van de NCAV. We zullen een voorbeeld geven aan de hand van een fictieve onderneming ABC. Current assets: 130,25 miljoen. Totale schulden: 68,30 miljoen. Aantal uitstaande aandelen 7,22 miljoen. De NCAV kunnen we dan als volgt berekenen: 130,25 miljoen - 68,30 miljoen = 61,95 miljoen. NCAV per aandeel: 61,95 miljoen/7,22 miljoen uitstaande aandelen = 8,58. Graham zou dus het aandeel dan willen kopen tegen tweederde van de NCAV (per aandeel): 66,67% * 8,58 = 5,72. Idealiter zou een Graham een aandeel voor 2/3 van de NCAV aanschaffen, maar Graham stelde ook dat het acceptabel zou zijn als de aandelenkoers 120% van de NCAV zou noteren. Zelfs dan zou er nog een winst kunnen worden gemaakt. Het is belangrijk om te stellen dat Graham de berekening van de NCAV als een eerste stap beschouwt, bij de analyse van aandelen. Een verstandige belegger zal ook ook de balans aan een onderzoek moeten onderwerpen, of er sprake is van een goed management en andere factoren zoals goede winstcijfers, een winstgroei een lage schuld/eigen vermogen-ratio en een goede operationele cashflow per aandeel. Drs. Harm van Wijk Pagina 45 van 56

46 Eenvoudige formule Graham Op basis van bovenstaande criteria kunnen we een eenvoudige formule hanteren. Via deze formule kan op een eenvoudige manier worden berekend of een aandeel koopwaardig is niet: Koers-winstverhouding moet kleiner zijn dan 2* winstgroei + 8,5 Stel dat een aandeel een koers-winstverhouding heeft van 11 en dat de winstgroei 3% bedraagt. Dan kunnen we de formule gemakkelijk invullen: 11 < ((2*3) + 8,5) 11 < 14,5 In dit geval is de koerswinst-verhouding 11 dus kleiner dan 14,5 en zou het aandeel koopwaardig zijn. Drs. Harm van Wijk Pagina 46 van 56

47 Hoofdstuk 5: Momentumstrategie Binnen deze strategie wordt gekeken naar aandelen die beschikken over momentum. Ofwel, aandelen die in de afgelopen tijd een fraaie koersontwikkeling hebben laten zien. Vanuit het idee dat trends de neiging hebben zich voort te zetten, worden aandelen geselecteerd: als aandelen al enige tijd in de lift zitten, kunnen deze nog verder omhoog. 5.1 Het momentum effect zet Newton in zijn hemd Het momentum effect houdt in dat aandelen, die goed hebben gepresteerd in het recente verleden, dit ook in de nabije toekomst blijven doen. De wet van de zwaartekracht blijkt dus niet te gelden op de financiële markten. Niet alleen Newton staat daarmee in zijn hemd. Ook de efficiënte markt hypothese wordt daarmee getart. Efficiënte markt hypothese De efficiënte markt hypothese stelt dat alle publieke informatie en toekomstverwachtingen verwerkt zijn in de koers. De koersbewegingen uit het verleden, zouden dus geen bruikbare informatie over de toekomst kunnen geven. Toch bewijzen Paul Marsh en Mike Staunton van de London Business School in een artikel uit de Economist het tegendeel. Academische studies Verschillende academische studies hebben herhaaldelijk aangetoond dat aandelen die populair waren in de voorgaande periode, het ook goed deden in de periode daarna. Wat omhoog gaat, hoeft dus niet altijd omlaag te komen, zoals Newton beweert. Sterker nog, de kans dat het verder omhoog gaat, blijkt dus groter te zijn. van 1 tot 2,3 miljoen Dimson, Marsh en Staunton bekeken de grootste 100 aandelen op de Britse aandelenmarkt sinds Een investering van 1 in 1900 zou zijn uitgegroeid tot 2,3 miljoen aan het einde van 2009, wanneer gekozen werd voor de 20 winnaars van de voorgaande 12 maanden. Verschil 10,3 procentpunten per jaar Elke maand werd de portefeuille aangepast. 1 in 1900 belegd in de verliezers zou aangegroeid zijn tot slechts 49. Het jaarlijks gemiddelde verschil was 10,3 procentpunten. Dit onderzoek werd al eerder gedaan op de Amerikaanse markt met vergelijkbare resultaten. 19 andere markten Deze onderzoekers keken naar 19 andere markten over de hele wereld en vonden een significant momentum effect in 18 markten. Ook is dit verschijnsel niet beperkt tot de aandelenmarkt. De prijzen vangrondstoffen en valuta lieten ook lange periodes van stijging en daling zien. Effect weg gearbitreerd Volgens de theorie zijn prestaties uit het verleden geen garantie voor de toekomst, maar de praktijk wijst anders uit. Je zou vermoeden dat het effect zou worden weg gearbitreerd. Slimme beleggers Drs. Harm van Wijk Pagina 47 van 56

48 kopen dan als er 11 maanden zijn verstreken in plaats van 12 maanden te wachten. Anderen kopen dan na tien maanden, daarna negen, acht en zo verder totdat het effect verdwijnt. Window-dressing Het momentum effect werd ontdekt in 1985 door Werner de Bondt, een Belgisch econoom, en Richard Thaler en bestaat nog steeds. Er wordt wel verwezen naar fondsbeheerders die aandelen in hun fonds opnemen, die zijn gestegen en de dalende aandelen verkopen om geen modderfiguur te slaan. "Window-dressing" kan zodoende bijdragen aan het momentum effect. Favoriete fondsbeheerders Een andere verklaring komt van Paul Woolley, dat beleggers fondsbeheerders kiezen, die in de afgelopen periode de markt hebben verslagen. Deze fondsen hebben natuurlijk de meest gestegen aandelen in portefeuille. Hierdoor zou het momentum effect een extra impuls kunnen krijgen. Evenwicht tussen vraag en aanbod Martin Lueck verklaart het als volgt: "Trends komen omdat er een gebrek aan evenwicht is tussen vraag en aanbod. "Het aandeel gaat van evenwichtsprijs A naar evenwichtsprijs B." Het is dan ook niet voor niets dat uitdrukkingen als The trend is your friend al jarenlang bestaat. Winstgevende momentumstrategieën Joëlle Miffre en Georgios Rallis van de Cass Business School in Londen vonden 13 winstgevende momentumstrategieën in de grondstoffenmarkten met een gemiddeld jaarlijks rendement van 9,4% tussen 1979 en Van toeval lijkt dan ook geen sprake. Cyclische bewegingen Niet alle marktbewegingen maken echter deel uit van een trend. Zo zijn er diverse cyclische bewegingen, fundamentele verschuiving en natuurlijk ruis. Hoe korter het time frame, hoe meer ruis. De zaagtandbewegingen in volatiele markten zorgen er nog al eens voor dat het mis gaat. Dat zou een verklaring kunnen zijn dat het momentum effect niet is weg te arbitreren. Goud, zilver of Apple of Google Natuurlijk groeien de bomen niet tot in de hemel, dus de koersen blijven ook niet eeuwig stijgen. Al zouden beleggers in bijvoorbeeld goud, zilver of Apple of Google wel eens een ander idee kunnen krijgen. De markt heeft daardoor de neiging om nog al eens te overdrijven. Plotselinge draai in het sentiment Beleggers zijn daarentegen vaak te pessimistisch over bedrijven die in moeilijkheden verkeren. De koers daalt daardoor zo ver dat de aandelen te goedkoop worden en regelrechte koopjes worden. Momentum aanhangers worden daardoor nog wel eens verrast. Zo zorgde de plotselinge draai in het sentiment in 2009, maar ook in 1975, 2000 en 2003 voor onaangename verrassingen. Spreiden over strategieën Drs. Harm van Wijk Pagina 48 van 56

49 Om deze reden ben ik dan ook een groot voorstander van het spreiden over strategieën. Zo combineer ik zelf de momentumstrategieën van de TopPortefeuille en de SuperMomentumPortefeuille met een strategie die structureel de meest ondergewaardeerde aandelen selecteert zoals de RatioPortefeuille. Dus koop de sterkste stijgers van bijvoorbeeld de afgelopen zes maanden en houd die daarna nog eens enkele maanden vast. Vanaf 1926 werd 8,4% per jaar extra rendement (!) gemaakt ten opzichte van buy-and-hold-beleggen, zo is te lezen in Triumph of the Optimists. Triumph of the Optimists Het boek is geschreven door drie wetenschappers van de London Business School, te weten Elroy Dimson, Paul Marsh en Mike Staunton. Het naslagwerk wordt geproduceerd voor Credit Suisse en wordt ieder jaar met de laatste data bijgewerkt. 5.2 SuperMomentum Door de jaren heen, is er veel wetenschappelijk onderzoek verricht naar het fenomeen momentum. Wanneer de koersontwikkeling over meerdere jaren in ogenschouw wordt genomen, dan blijkt dat de winnaars de verliezers van morgen zijn en omgekeerd dat de verliezers toekomstige winnaars worden. Dit verschijnsel staat bekend als mean reversion. Op korte termijn echter blijven de winnaars winnen en de verliezers verliezen, zo wijzen talrijke academische studies uit. Met deze wetenschap zijn we aan de slag gegaan om een nieuwe strategie te ontwikkelen. Drs. Harm van Wijk Pagina 49 van 56

50 SuperMomentum excelleert niet alleen bij de identificatie van toekomstige winnaars. Deze strategie is eveneens geschikt om potentiële verliezers te selecteren. In een stijgende trend worden longposities ingenomen en als de beurs in een dalende trend zit, gaan we short op indexbasis. Bij elke maandwisseling worden long- of shortposities ingenomen die vervolgens (minimaal) een maand worden aangehouden. Het universum van het handelsmodel bestaat uit de aandelen van de Euronext 100 en de Next 150. Aan het einde van de maand worden 10 aandelen of 5 indices geselecteerd waarvan verwacht wordt dat zij in de komende weken verder zullen stijgen (of dalen) afhankelijk of het model aangeeft om long (of short) te gaan. Hiermee zou sinds 2000 een gemiddeld jaarrendement van 34,1% zijn behaald. De Eurostoxx 50 daalde overigens in deze periode ieder jaar gemiddeld met 4,9%. Deze resultaten zijn exclusief dividenden en transactiekosten. Dit fraaie resultaat werd gerealiseerd zonder dat daarvoor een hoog risico werd gelopen. De grafiek illustreert deze ontwikkeling. 5.3 Cornerstone Growth De Cornerstone Growth Strategy van William J. O Shaughnessy is eigenlijk een combinatie van koers/omzet, winstgroei en prijsmomentum. O'Shaughnessy publiceerde in 1996 de resultaten van een uitvoerige studie naar strategieën in zijn boek What Works on Wall Street. Hij heeft systemen beoordeeld op basis van waardering, zoals koers/winst=- en koers/boekwaarderatio's, maar ook fundamentele kenmerken zoals winstmarges en winstgroei. Hij testte hoge en lage waarden van elke factor na elkaar en in combinatie met elkaar op basis van data van 1951 tot De beste resultaten kwamen uit de combinatie van twee schijnbaar tegenstrijdige stijlen. Hij combineert lage koers/omzet-ratio's, die meestal bij scherp geprijsde aandelen voorkomen met een hoge relatieve sterkte, een factor voor momentum beleggers om snel stijgende aandelen te identificeren. De prijs/omzet-ratio lijkt overigens op de koers-winstverhouding (K/W of P/E) waarbij de recente koers van het aandeel gedeeld wordt door de omzet per aandeel in plaats van de winst per aandeel. Drs. Harm van Wijk Pagina 50 van 56

Eenvoudig beleggen met trackers

Eenvoudig beleggen met trackers Eenvoudig beleggen met trackers Rabobank Rijn en Veenstromen 14 Oktober 2010 Gertjan Dorrepaal Directoraat Private Banking Beleggingscompetence Agenda 1. Wat zijn Trackers? Explosieve groei Geschiedenis

Nadere informatie

Rabo Performance Plus Note

Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Wie een voorsprong krijgt, maakt meer kans op een overwinning. Wilt u die voorsprong? Stap dan nu in de Rabo Performance Plus Note en beleg in een

Nadere informatie

LYNX Beleggersdebat 2016

LYNX Beleggersdebat 2016 LYNX Beleggersdebat 2016 BELEGGERSDEBAT 2016 V.l.n.r.: Jim Tehupuring, Willem Middelkoop, Janneke Willemse, André Brouwers en Corné van Zeijl BELEGGERSDEBAT 2016 Tip 1 Jim Tehupuring BELEGGERSDEBAT 2016

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste!

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! 12 december 2014 Martijn Rozemuller Thinketfs.nl Wat is indexbeleggen? Indexbeleggen is passief beleggen Ac8ef beleggend fonds Er wordt geprobeerd een hoger

Nadere informatie

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services TIP 2: Ezcorp Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten EZPW US3023011063 Credit Services Ezcorp (EZPW) is een bedrijf dat leningen verstrekt en daarnaast tweedehands spullen

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,97 0,97% DOW JONES 17958,73 0,31% NASDAQ CMP 4974,565 0,48% NASDAQ -100 4403,953 0,64% NIKKEI 225 19907,63-0,15%

Nadere informatie

The good, the bad and the ugly

The good, the bad and the ugly The good, the bad and the ugly Rendement, risico en domheid Eelco Hessling Manager Retail Investor Services NYSE Euronext 2007 NYSE Euronext. All Rights Reserved. Vecon dag Amsterdam 3 april 2008 2007

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Inleiding De Nederlandse huishoudens zijn de afgelopen decennia steeds meer gaan beleggen in effecten. Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Dynamisch Dividend Beleggen

Dynamisch Dividend Beleggen LYNX Masterclass 2015 Dynamisch Dividend Beleggen 17 december 2015 Bartho Egberink & Tycho Schaaf 1 Presentatie Bartho Egberink Mijn Geld Werkt Tycho Schaaf LYNX 2 Programma 1. Hoofdlijnen buy & hold dividend

Nadere informatie

Unlimited Speeders. Achieving more together

Unlimited Speeders. Achieving more together Unlimited Speeders Achieving more together Unlimited Speeders: Beleg met een hefboom 3 Unlimited Speeders: Beleg met een hefboom Snel en eenvoudig beleggen met een geringe investering? Inspelen op een

Nadere informatie

VALUE INVESTING. Gepubliceerd door Mr. Market bvba

VALUE INVESTING. Gepubliceerd door Mr. Market bvba VALUE INVESTING Gepubliceerd door Mr. Market bvba First of all, know value VALUE INVESTING Waarde van het aandeel als belangrijkste parameter VALUE INVESTING DEEL 1: Wat? DEEL 2: Waarom? DEEL 3: Hoe? DEEL

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

http://www.vectorvest.be/beblog/?p=25

http://www.vectorvest.be/beblog/?p=25 http://www.vectorvest.be/beblog/?p=25 Succes op Lange Termijn Ik heb onlangs de Angie s Angels strategie besproken tijdens 1 van onze wekelijkse Strategie van de week video s, die enkel toegankelijk zijn

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Dinsdag 22 september 2015 Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Wie geven deze presentatie? Tycho Schaaf Beleggingsspecialist LYNX Martijn Rozemuller Oprichter en directeur Think ETF s 1 De agenda

Nadere informatie

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro Top speler in Europa BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro 1 Wij denken dat dit een goed moment is om in Europese ondernemingen te beleggen en wel om de volgende redenen: Ze zijn momenteel sterk: ondanks

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop.

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop. T T A M Een vermogen 249 keer verhogen sinds 1900 Ondanks twee wereldconflicten en de grote crisis van de jaren dertig, verhoogde de reële waarde (na inflatie) van een globale aandelenportefeuille 249

Nadere informatie

Ontdek beleggingskansen met technische analyse

Ontdek beleggingskansen met technische analyse Online Seminar Beleggen Ontdek beleggingskansen met technische analyse Bas Heijink Technisch Analist ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 10 september 2013

Nadere informatie

LYNX BELEGGERSDEBAT 2015

LYNX BELEGGERSDEBAT 2015 LYNX BELEGGERSDEBAT 2015 Lynx Beleggersdebat 2015 BELEGGERSDEBAT 2015 V.l.n.r.: Lukas Daalder, Jim Tehupuring, Janneke Willemse, André Brouwers en Karel Mercx -86,44% Resultaten tips beleggersdebat 2014

Nadere informatie

Turbo Daily NASDAQ-100 NIKKEI 225 DOW JONES. Turbo Daily Commerzbank 26 Juni 2015 Nummer 1202 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 492,39-0,05%

Turbo Daily NASDAQ-100 NIKKEI 225 DOW JONES. Turbo Daily Commerzbank 26 Juni 2015 Nummer 1202 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 492,39-0,05% Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 26 Juni 2015 Nummer 1202 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 492,39-0,05% DOW JONES 17890,36-0,42% NASDAQ CMP 5112,19-0,2% NASDAQ -100 4514,008-0,23% NIKKEI 225 20706,15-0,31%

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Elk jaar meer dividend

Elk jaar meer dividend Elk jaar meer dividend Menno van Hoven Beheerder dividendportefeuille Beleggers Belangen menno.van.hoven@reedbusiness.n l @mennovanhoven Eén aandeel Coca-Cola. IPO in 1919 voor $40 per aandeel Dividend

Nadere informatie

Elk jaar meer dividend

Elk jaar meer dividend Elk jaar meer dividend Menno van Hoven Beheerder dividendportefeuille Beleggers Belangen www.beleggersbelangen.nl @mennovanhoven Veel of weinig dividend? Wat was uw totaalrendement de laatste 5 jaar met

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Ik durf het hardop te zeggen: Griekenland gaat failliet en verlaat de Eurozone. Tijd 08:10 uur. Met de S&P 500 futures rond 1145 en dus weer een 12,50

Nadere informatie

Bouw uw eigen dividendmachine

Bouw uw eigen dividendmachine Bouw uw eigen dividendmachine Menno van Hoven Beheerder dividendportefeuille Beleggers Belangen www.beleggersbelangen.nl @mennovanhoven Het magische compounding effect Hoeveel is een investering van $1.000

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

Succesvol beleggen met BeursBulletin

Succesvol beleggen met BeursBulletin Succesvol beleggen met BeursBulletin door Harm van Wijk 10 april 2010 HCC Culemborg 1 Wat gaan we doen? Wat is BeursBulletin Hoe succesvol beleggen? Resultaten BeursBulletin Spreiding Hoe transacties uitvoeren

Nadere informatie

Marktwaarde per aandeel. Winst per aandeel (WPA)

Marktwaarde per aandeel. Winst per aandeel (WPA) Wat betekent k/boekwaarde (koers/boekwaarde)- of K/B-ratio? Een ratio die de marktwaarde van een aandeel vergelijkt met zijn boekwaarde. De ratio wordt berekend door de actuele slotkoers van het aandeel

Nadere informatie

Beleggingsfondsanalyse door Morningstar

Beleggingsfondsanalyse door Morningstar Beleggingsfondsanalyse door Morningstar Trends Finance Day Brussel, 24 mei 2014 Ronald van Genderen, CFA Fund Analyst Morningstar Benelux 2013 Morningstar, Inc. Alle rechten voorbehouden. Overzicht Morningstar

Nadere informatie

Hoe u meer winst maakt met de winst van s werelds beste bedrijven

Hoe u meer winst maakt met de winst van s werelds beste bedrijven 1 Dividend liegt niet! Hoe u meer winst maakt met de winst van s werelds beste bedrijven Vandaag ga ik u niet vertellen dat u aandelen Coca-Cola, Pepsi of McDonald s moet kopen. Wel ga ik u vertellen wanneer

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 8A

Oefenopgaven Hoofdstuk 8A Oefenopgaven Hoofdstuk 8A Opgave 1 1. Welke vormen van dividend kunnen worden onderscheiden? 2. Een NV heeft in 2013 in maanden januari, april en juli per keer 0,34 aan dividend uitgekeerd. Het totale

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties.

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Nieuwsbrief Vooruitzichten obligaties In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Sinds begin dit jaar zijn obligaties

Nadere informatie

2. Aandelen. Dossier. 2.1.1. Omschrijving. 2.1.2. Het rendement. Dividend. Koerswinst - koersverlies. Rendement

2. Aandelen. Dossier. 2.1.1. Omschrijving. 2.1.2. Het rendement. Dividend. Koerswinst - koersverlies. Rendement 2. Aandelen 2.1. Enkele algemeenheden 2.1.1. Omschrijving Aandelen zijn risicokapitaal. Wie een aandeel koopt, is voor een klein deel mede-eigenaar van het bedrijf. De aandeelhouder profiteert mee wanneer

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2009 Bedrijfsomschrijving: Berkshire Hathaway De kredietcrisis heeft een schokgolf verzoorzaakt van verkopen op de effectenbeurzen die slechts zelden gebeurt.

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 10-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 10-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 10-8-2011. Bernakee houdt de rente nog heel lang heel laag. Tijd Gisterenavond 20:10 uur. Over vijf minuten komt de Fed met een statement. De markt verwacht hier

Nadere informatie

Securex Life Select One. Halfjaarlijks verslag op 30/06/2015

Securex Life Select One. Halfjaarlijks verslag op 30/06/2015 Securex Life Select One Halfjaarlijks verslag op 30/06/2015 Verzekeringsprod uct Samenstelling van het fonds Nettoinventariswaarde van het fonds Levensverzekering met een rendement dat gekoppeld is aan

Nadere informatie

Nooit meer verliezen is een op/e

Nooit meer verliezen is een op/e Nooit meer verliezen is een op/e 12 december 2014 André Brouwers beleggingsinstituut.nl André Brouwers Educa6e en Informa6e Start 2011 15.000 beleggers getrained Training, coaching en beleggersinforma6e

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

Productoverzicht Rabo AEX Garant september-08

Productoverzicht Rabo AEX Garant september-08 Dit prospectus is gemaakt voor de uitgifte van dit product en wordt daarna niet meer geactualiseerd. Als u in dit product wilt beleggen is het daarom belangrijk dat u ook alle informatie over dit product

Nadere informatie

Participantenvergaderingen AHPF

Participantenvergaderingen AHPF Welkom op de participantenvergadering van het Alpha High Performance Fund (AHPF); Datum: 30 mei 2014 1 Agenda: Opening door de voorzitter; Algemene ontwikkelingen Managed Futures-markten Ontwikkelingen

Nadere informatie

Sprinters Club 22/03/2011

Sprinters Club 22/03/2011 Sprinters Club 22/03/11 PORTEFEUILLE SPRINTERS Aankoop Sprinters Verkoop Sprinters Datum Markt LNG of SHT koers aantal totaal datum koers totaal AEX LNG 2 AEX SHT 9 9/3/11 OLIE LNG 69..02 71 2486.42 34.68

Nadere informatie

Advanced Battery Tech Inc.

Advanced Battery Tech Inc. TIP 1: Advanced Battery Tech Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten ABAT US00752H1023 Industrial Electrical Equipment Advanced Batteries (ABAT) ontwikkelt, fabriceert en

Nadere informatie

Technology Semiconductor Integrated Circuits

Technology Semiconductor Integrated Circuits TIP 1: Amkor Technology Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten AMKR US0316521006 Technology Semiconductor Integrated Circuits Amkor Technology (AMKR) is het op één na grootste

Nadere informatie

Kenmerken: XS0362112962. Munteenheid

Kenmerken: XS0362112962. Munteenheid Kenmerken: Uitgevende instelling ISIN Munteenheid ING Bank N.V. (rating: Aa1:AA) XS0362112962 Euro Nominale waarde per note 1.000,- Uitgifteprijs 1.020,- Kosten Onderliggende waarde Inschrijfperiode De

Nadere informatie

Technische Analyse: Haarscheuren in de obligatiebubbel!

Technische Analyse: Haarscheuren in de obligatiebubbel! Technische Analyse: Haarscheuren in de obligatiebubbel! De 10-jarige Duitse obligatie index German Bund en de 30-Jarige Amerikaanse obligatie index T- Bund kenden een slechte maand. Een beperkte terugval

Nadere informatie

ING Liric Eurozone oktober 2015

ING Liric Eurozone oktober 2015 ING Liric Eurozone oktober 2015 95% garantie van de nominale waarde op de einddatum Voor 104% participeren in de mogelijke stijging van een toonaangevende Europese aandelenindex Aflossingsdatum: 2 oktober

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

2011 Rampjaar voor actief beheerde beleggingsfondsen

2011 Rampjaar voor actief beheerde beleggingsfondsen 2011 Rampjaar voor actief beheerde beleggingsfondsen Fondsen die wereldwijd in zowel large cap groei- als large cap waardeaandelen beleggen (Morningstar categorie Global Large-Cap Blend) beleefden in 2011

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Wanneer crasht de beurs?

Wanneer crasht de beurs? Wanneer crasht de beurs? Twee miljoen Belgen lezen dagelijks de krant. Zij lezen dat het Spaarboekje nu een Verliesboekje is geworden (Nieuwsblad 15/11). Dat beleggingsfondsen in Europese aandelen terug

Nadere informatie

Uitkomen voor de beste resultaten. DB Star Performer

Uitkomen voor de beste resultaten. DB Star Performer Uitkomen voor de beste resultaten DB Star Performer Gestimuleerd rendement Voordelen Hoe het werkt Simulatie aan de hand van historische gegevens geeft consistente resultaten op lange termijn Voordelen

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Uw vermogen verdient een veilig rendement

Uw vermogen verdient een veilig rendement Uw vermogen verdient een veilig rendement Welkom André Brouwers Oprichter & Fondsmanager Mijn naam is André Brouwers, graag vertel ik u meer over onze innovatieve beleggingsstrategie. U heeft uw vermogen

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Periodiek Inleggen. Iedere maand vast bedrag. Klein bedrag mogelijk. Spreiding instaprisico. Flexibel

Periodiek Inleggen. Iedere maand vast bedrag. Klein bedrag mogelijk. Spreiding instaprisico. Flexibel Periodiek Inleggen Met een klein maandelijks bedrag uw vermogen opbouwen 2 G emak staat centraal 3 Spreiding risico van het instapmoment Iedere maand vast bedrag Klein bedrag mogelijk Spreiding instaprisico

Nadere informatie

Informatiewijzer. Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen. Today s Tomorrow Morgen begint vandaag

Informatiewijzer. Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen. Today s Tomorrow Morgen begint vandaag Informatiewijzer Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen Today s Tomorrow Morgen begint vandaag Beleggen op een manier die bij u past! Aangenomen mag worden dat beleggen een voor u een hoger rendement

Nadere informatie

Risk Management. "Don't focus on making money; focus on protecting what you have." - Paul Tudor Jones

Risk Management. Don't focus on making money; focus on protecting what you have. - Paul Tudor Jones Risk Management "Don't focus on making money; focus on protecting what you have." - Paul Tudor Jones Inleiding Het doel van dit document is het introduceren van wat, denken wij, de belangrijkste factor

Nadere informatie

Ambassador Investments Fondsen

Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Vanaf het vierde kwartaal 2013 is het voor beleggers mogelijk te participeren in de beleggingsstijl van Ambassador Investments door zelfstandig

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Limited Speeders. Achieving more together

Limited Speeders. Achieving more together Limited Speeders Achieving more together Limited Speeders: Beleg met een nog grotere hefboom! 3 Limited Speeders: Beleg met een nog grotere hefboom! Werking Limited Speeders Limited Speeders behoren,

Nadere informatie

Rabo AEX Click Note. Van 24 januari tot 11 februari, 15.00 uur kunt u inschrijven op dit aantrekkelijke beleggingsproduct.

Rabo AEX Click Note. Van 24 januari tot 11 februari, 15.00 uur kunt u inschrijven op dit aantrekkelijke beleggingsproduct. Rabo AEX Click Note Rabo AEX Click Note De AEX-index heeft het afgelopen jaar per saldo weinig beweging laten zien. Voor de belegger die denkt dat de AEX-index de komende jaren een stijgende lijn zal laten

Nadere informatie

WARREN E. BUFFETT VAN KRANTENJONGEN TOT MULTIMILJARDAIR. Een weergave van de beleggingsstrategie van s werelds beste belegger ooit DEEL 6

WARREN E. BUFFETT VAN KRANTENJONGEN TOT MULTIMILJARDAIR. Een weergave van de beleggingsstrategie van s werelds beste belegger ooit DEEL 6 VAN KRANTENJONGEN TOT MULTIMILJARDAIR Een weergave van de beleggingsstrategie van s werelds beste belegger ooit WARREN E. BUFFETT DEEL 6 Auteur : Drs. Hendrik Oude Nijhuis Versie : 1.8.3 (maart 2008) Eerste

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Rabo Europe Triple Tracker

Rabo Europe Triple Tracker Dit prospectus is gemaakt voor de uitgifte van dit product en wordt daarna niet meer geactualiseerd. Als u in dit product wilt beleggen is het daarom belangrijk dat u ook alle informatie over dit product

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar.

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar. Protection Equity Interest Other Euro Garant Note Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar Beleg in de 50 belangrijkste aandelen

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Wereldwijd beleggen in aandelen met Morningstar

Wereldwijd beleggen in aandelen met Morningstar Wereldwijd beleggen in aandelen met Morningstar Dag van de Belegger 25 November 2011 Maarten van der Pas Redacteur Morningstar Benelux 1 Agenda Morningstar en aandelenonderzoek Belangrijke begrippen Moat

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Strategie 2013. André Brouwers

Strategie 2013. André Brouwers André Brouwers Strategie 2013 André Brouwers Training en coaching Online abonnement VIP coaching Trading Week Strategie Weekend Disclaimer Disclaimer De disclaimer van onze website is van toepassing. Beleggen

Nadere informatie

Het is tijd voor de Rabobank.

Het is tijd voor de Rabobank. Dit prospectus is gemaakt voor de uitgifte van dit product en wordt daarna niet meer geactualiseerd. Als u in dit product wilt beleggen is het daarom belangrijk dat u ook alle informatie over dit product

Nadere informatie

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 FOR PROFESSIONAL INVESTORS Emerging Dividends Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 Emerging Dividends I september 2012 I 2 Op zoek naar inkomen even Google checken GoogleTM zoek-activiteit naar

Nadere informatie

Rabo AEX Note mei 2016. Het is tijd voor de Rabobank.

Rabo AEX Note mei 2016. Het is tijd voor de Rabobank. Rabo AEX Note mei 2016 Het is tijd voor de Rabobank. Rabo AEX Note mei 2016 Het afgelopen jaar hebben de aandelenbeurzen extreme dalingen vertoond. De economische crisis die hieraan ten grondslag ligt,

Nadere informatie

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI Trade van de Week Meeliften op het succes van BESI Wanneer we de in Nederland genoteerde aandelen bekijken sinds de start van 2009, dan komen we toch wel tot de conclusie dat BE Semiconductor N.V. (BESI)

Nadere informatie

Maandbeleggen. Ook met een klein bedrag. Geen aankoopkosten. Betere spreiding. Flexibel. Van punt tot punt sneller naar je doel

Maandbeleggen. Ook met een klein bedrag. Geen aankoopkosten. Betere spreiding. Flexibel. Van punt tot punt sneller naar je doel Maandbeleggen Van punt tot punt sneller naar je doel Ook met een klein bedrag Geen aankoopkosten Betere spreiding Flexibel Elke maand dichter bij je doel Je legt geld opzij voor later. Om een onvergetelijke

Nadere informatie

EMPEN C REDIT L INKED N OTE

EMPEN C REDIT L INKED N OTE EMPEN C REDIT L INKED N OTE per juli 2011 Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico De Europese rente staat momenteel op

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

Rabo Eurostoxx 50 Note oktober 2016. Het is tijd voor de Rabobank.

Rabo Eurostoxx 50 Note oktober 2016. Het is tijd voor de Rabobank. Rabo Eurostoxx 50 Note oktober 2016 Het is tijd voor de Rabobank. Rabo Eurostoxx 50 Note oktober 2016 Na de sterke dalingen ten gevolge van de financiële crisis hebben de aandelenmarkten in de eerste helft

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

Ruilverhouding fondsen

Ruilverhouding fondsen Ruilverhouding fondsen Dit document dient enkel ter informatie en is 1) geen voorstel of aanbod tot het aankopen of verhandelen van de financiële instrumenten hierin beschreven en 2) geen beleggingsadvies.

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014 Technische Analyse Het stappenplan Inhoud Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse Stappenplan: 3 basisstappen

Nadere informatie

Hedging strategies. Opties ADVANCED. Member of the KBC group

Hedging strategies. Opties ADVANCED. Member of the KBC group Hedging strategies Opties p. 2 Index 1. Hedging met opties 3 2. Hedging met put opties 4 3. Hedgen met valutaopties 6 Twee valutaoptiecontracten 6 p. 3 Hedging met opties Hedging komt van het Engelse to

Nadere informatie

Fundamental Analyser (Bron: Reuters)

Fundamental Analyser (Bron: Reuters) (Bron: Reuters) Deze informatie is afkomstig van derden in de zin van artikel 24.8 en 24.9 van de Algemene Voorwaarden van BinckBank en is dus niet afkomstig van BinckBank. Deze informatie is indicatief

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-001 7 januari 2003 9.30 uur 2002 slechtste beursjaar na WO II Voor beleggers in Nederlandse aandelen is 2002 het slechtste beursjaar sinds de Tweede

Nadere informatie