Collectie. Collectie Noorderpoort. Tentoonstelling De Streekschool. Pop Dijkemaweg 88, Groningen November Februari 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Collectie. Collectie Noorderpoort. Tentoonstelling De Streekschool. Pop Dijkemaweg 88, Groningen November 2010 - Februari 2011"

Transcriptie

1 Collectie Noorderpoort Het Noorderpoort nam in 2007 de verantwoordelijkheid om zijn onderwijskundig erfgoed veilig te stellen. Objecten en archieven die de geschiedenis vertellen van 18 onderwijsinstellingen, waaruit het Noorderpoort ontstaan is.deze verschillende fusiepartners waren vaak het resultaat van allerlei voorgaande fusies. De collectie Noorderpoort omvat 14 deelcollecties met een grote verscheidenheid aan objecten en archiefmateriaal. De collectie wordt geïnventariseerd, ontsloten en gepresenteerd, waarbij samengewerkt wordt met diverse musea en archieven.het project fungeert als leerwerkbedrijf voor cursisten..het Noorderpoort is het eerste Regionaal Opleiding Centrum (ROC) met een eigen collectie. Collectie 150 jaar (voorbereidend) middelbaar (beroeps) onderwijs, vormingswerk en educatie in Groningen - Stratingh College - School voor Commercieel Onderwijs - Eemsmond College - MBO-College Oost Groningen - De Zevensprong. - Verrijn Stuart School - Streekschool Groningen - Stichting De Venge - NAC-opleidingen - De Erudiet - St. Volwasseneducatie Centraal Groningen - De Stadspoort - St. Volwasseneducatie Oost-Groningen - Centrum voor beroepsorientatie en beroepsopleiding (CBB) - Het Comenius College - t Stin - Centrum Vakopleiding Noord - SVO MLK Dr. A. van Voorthuijzenschool Overige uitgaven: 2009 Collectie Noorderpoort 150 jaar (voorbereidend), middelbaar (beroeps)onderwijs, vormingswerk en educatie in Groningen de Analistenschool jaaroverzichten en alledaagse verhalen Nieuwsbrief nr. 1. LTS Musselkanaal / MTS Stadskanaal. Informatie: onder over Noorderpoort Contact: Tentoonstelling De Streekschool Pop Dijkemaweg 88, Groningen November Februari 2011 Historische nieuwsbrief nr. 2 Drukwerk: Repro (leerwerkbedrijf) OCÉ / Noorderpoort. Vormgeving: Nataschia Zijlstra (School voor de Kunsten )

2 Streekschool Personeelsvereniging De Streekschool Groningen werd in 1971 opgericht na een voorbereidingsperiode van 2 jaar. De mammoetwet kende het zogeheten leerlingstelsel en was bedoeld om de aansluiting tussen LBO en MBO en de arbeidsmarkt te verbeteren. Leerlingen mochten in deeltijd werken, maar ze moesten ook één of twee dagen naar school. Daar kregen ze onderwijs in technische en algemeen vormende vakken. De opleidingen in het kader van het leerlingstelsel waren vaak verbonden aan een LTS. Een initiatiefgroep kwam in 1969 tot de conclusie dat het wenselijk was om al deze opleidingen onder te brengen in een centrale onderwijsinstelling met de naam Streekschool voor deeltijd KMBO (Kort Middelbaar BeroepsOnderwijs). De eerste vakopleiding die aan de Streekschool verbonden werd was de banketbakkersopleiding aan de Hereweg in Groningen. Daarna volgden veel meer opleidingen en was het noodzakelijk te denken aan een nieuw gebouw. De eerste paal voor de Streekschool aan de Pop Dijkemaweg werd geslagen in 1974; de school werd geopend in Los van het vakonderwijs via het leerlingstelsel ontstond het vormingswerk, eigenlijk al kort na de Tweede Wereldoorlog. Het vormingswerk was er destijds op gericht de in de naoorlogse euforie wat losgeslagen jeugd weer in het gareel te krijgen. Aanvankelijk richtte het vormingswerk zich op meisjes, maar vanaf de jaren vijftig hoorde ook het mannelijk deel van de bevolking tot de doelgroep. In de jaren zestig kreeg het op jongeren gerichte vormingswerk vaak een emancipatorisch karakter: Het ging zich richten op het weerbaar maken van en het aanleren van sociale vaardigheden aan werkende jongeren. Het vormingswerk in de provincie Groningen ging als eerste van start in de stad Groningen, maar al spoedig ontstond ook de Stichting Vorming Bedrijfsjeugd Oostelijk Groningen, die onder meer actief was in Pekela, Veendam, Hoogezand en later Winschoten. Ook Appingedam kreeg een eigen vormingsinstituut. In de jaren zeventig kwam er een nauwere samenwerking tussen deze regionale instellingen. Doordat er voorbereidingen waren voor de fusie tot ROC werd ook de inhouding aan contributie veranderd en dienden wij zelf de contributierekeningen te gaan uitschrijven, met als gevolg dat personeelsleden zich afvroegen of zij eigenlijk wel lid wilden blijven van de vereniging. Wat het budget van de personeelsvereniging sterk deed verminderen. Het ging toen bergafwaarts met de vereniging wat ik en vele anderen tot vandaag betreuren. Zo zie je maar weer dat de verandering van de organisatie geen verbetering heeft opgeleverd voor onze personeelsvereniging. Het laatste bestuur werd gevormd door Rico van Stralendorf, Christien Cuperie en Joop Londeman. Wij hebben in 1996 tijdens een etentje in het restaurant De Bourgondiër te Zuidlaren de kasinhoud opgemaakt. Tijdens deze avond zijn ook alle foto s uitgedeeld aan de aanwezige leden en oud-leden. Kort daarna hebben we de personeelsvereniging van de Streekschool voor deeltijd KMBO uitgeschreven uit het register van de Kamer van Koophandel. Wat nog bewaard is gebleven is de voorzittershamer, welke permanent in de vitrine van de Hagezaal staat uitgestald. Joop Londeman (oud penningmeester) Eveneens in de jaren zeventig kwam men langzaam maar zeker tot de conclusie dat de activiteiten van de Streekschool en die van de vormingsinstituten in elkaars verlengde lagen, al leek er een wereld van verschil te bestaan. Moeizame onderhandelingen leidden er uiteindelijk toe, dat de Streekschool en de vormingsinstituten in 1984 besloten tot een fusie. Twaalf jaar lang trokken ze samen op, waarna de Streekschool (die in 1986 maar liefst leerlingen had) in 1996 opging in het Noorderpoortcollege. Locatie Hertenkamp, Veendam Locatie Pop Dijkemaweg

3 Personeelsvereniging Streekschool Herinnering aan de Personeelsvereniging van de Streekschool Sinds 1987 ben ik werkzaam bij de Streekschool voor deeltijd KMBO en werd daar geconfronteerd met de personeelsvereniging en het gebruikelijke lidmaatschap hiervan. Het lidmaatschap werd automatisch door de toenmalige afdeling personeelszaken ingehouden op het salaris. Het bedrag was in guldens uitgedrukt en ging naar rato van het inkomen. Gezien het feit dat er nog al wat personeelsleden waren kwam er volgens mij maandelijks een aardig bedrag binnen, hetgeen ook te merken was aan de personeelsavonden die er eens per kwartaal/half jaar werden georganiseerd in de kantine van de school. Eind jaren tachtig was er een vacature binnen de personeelsvereniging en liet ik door- schemeren daar wel interesse voor te hebben, gezien mijn ervaringen met het verenigingsleven.het bestuur was blij dat er weer wat nieuw bloed in het bestuur kwam en zo werd ik na gewoon bestuurslid penningmeester van de vereniging. Het toenmalige bestuur bestond uit: Dolf Bolhuis, Benno Kip, Herman Teisman, Jaap Snoeyer Bob Bierling, Joke Akkerman, Piet Hazekamp en Joop Londeman.Door pensionering van de bestuursleden Dolf Bolhuis, Benno Kip, Jaap Snoeyer, Herman Teisman en Bob Bierling kwamen Trijnie Bijlstra, Christien Cuperi, Hans Kerkhof, Rico Van Stralendorff, Johanna Risamena, Mieke De Vries en Martha Saathof ook in het bestuur. Zij deden hun best de personeelsleden van de Streekschool zo eens in de drie maanden te vermaken door het organiseren van: Boot-/Fietstochten, Spooktochten, Barbecues, Holland Expirions te Amsterdam, Holiday-On- Ice, Zwemmen met een etentje, Rondvaartochten door Groningen, etc. Zo was er voor elk wat wils, en bestond er een trouwe personeelseenheid op onze school. Niets was te dol, zelfs opperden enkele bestuursleden om eens een buitenlandse reis te maken, bijvoorbeeld in de herfstvakantie.er bleek veel animo voor te bestaan en er werd een tocht uitgezocht naar Praag. Tot verbazing van de bestuursleden gaven maar 10 personen zich op, hetgeen voor de reisorganisator te weinig was en zij -om de reis toch doorgang te laten vinden- deze reis in de krant gingen aanbieden Een PV avondje op de locatie Pop Dijkemaweg, waarop de PV bestuursleden hun stem eventjes lieten horen. (vlnr:) Joop Londeman, Rico van Stralendoff, Johanna Risamena, Trijnie Bijlstra (achter Rico Joke Akkerman) De Streekschool verzorgde: 1. Orientatie-en schakelcursussen (persoonlijke en maatschappelijke vorming) 2. Beroepsopleidingen (leerlingenstelsel): Banketbakker, Broodbakker, Voedingsassistent(e), Bouw, Detailhandel, Kantoor, Elektro, Horeca, Installatietechniek, Kappen, Metaal, Motorvoertuigen en Proces en Laboratoriumtechniek Belangrijke jaartallen: 1969 Bijeenkomst initiatiefgroep Concentratie Leerlingstelselopleidingen 1971 Oprichting Stichting Streekschool 1973 Banketbakkersopleiding Hereweg eerste vakrichting verbonden aan de Streekschool 1974 Ing. S.J. van der Zee wordt directeur Vakrichtingen uitgebreid met Stucadoren en Detailhandel 1975 Nieuwe school aan de Pop Dijkemaweg in gebruik 1979 Min. President A.A.M. van Agt dineert aan de Streekschool 1984 Ing. S. J. van der Zee neemt afscheid en wordt opgevolgd door M.J. van der Heijden Fusie Streekschool en vormingscentra en uitbreiding naar vijf vestigingsplaatsen M.J. van der Heijden neemt afscheid en wordt opgevolgd door H. Plenter 1996 De Streekschool telt 150 beroepsopleidingen en gaat op in ROC Noorderpoortcollege Locaties in 1996: 1 Groningen, Pop Dijkemaweg 88 BBO alle opleidingen 2 Veendam, Hertenkampstraat 6 BBO 3 Hoogezand, Van Heemskerckstraat 32 Beroepsgerichte trainingen 4 Appingedam, Burg. Klaucklaan 16 BBO Publicaties: 1994: Een levensechte school : Fragmenten uit de geschiedenis van de Streekschool en het cobo. Door Frans van Gaal. Uitgave: Cpb Onderwijsgroep (ISBN ) 1996: Streekschool Groningen 25 jaar werken en leren (Eigen uitgave Streekschool) Foto voorkant: (links naar rechts) Klaas van Slochteren, Rico van Stralendorff, Hans Kerkhof, Albert Wietses, Kees van Slochteren, Joop Londeman, Sjouke Postma. interviews uit deze nieuwsbrief zijn afkomstig uit de uitgave Streekschool Groningen 25 jaar werken en leren.

4 Dir. S.J. van der Zee Foto s Hij ziet zichtzelf nog in het kale weiland staan. Gewapend met de ontwerpen wandelde hij in de grote grasvlakte rond. Dat ontlokte een nieuwsgierige buurman de vraag: Komt u hier wonen met uw gezin? Waarop de voormalige directeur S.J. van der Zee zei: Houdt u maar even aan t hekje vast, er komen er meer.. Terugkijkend zegt deze eerste directeur, benoemd in 1974: Het was uniek. Ik heb dàt gehad wat elke directeur hoopt mee te maken: een schoolgebouw mogen plaatsen en een fijne tijd met collega s. Zeker in de beginperiode hebben alle betrokkenen als gekken gewerkt. Volgens deze oud-directeur van de toenmalige Prins Bernhardschool tegenwoordig De Hamrik genaamd kenmerkte de beginperiode zich door een soepel verloop. We struinden alle technische scholen af op zoek naar personeel, zegt de man, die daarvoor als HTS er in de tropen werkzaam was geweest voor Standard Oil. Sommigen wilden graag les geven bij het leerlingwezen, terwijl anderen bewust kozen voor het dagonderwijs aan 12 tot 16-jarigen. Rommelig Het was de tijd van de verschillende locaties. Dat was heel rommelig, meldt van der Zee. De banketbakkers aan de Hereweg, Van der Heijden met z n stukadoors aan de Grote Leliestraat, het Ecabo in plan Oost en even later sloten ook de kappers zich aan. Het was inmiddels De school telde 111 docenten en 2000 leerlingen. Een jaar later kwamen daar 700 cursisten bij De nieuwbouw werd dus al snel te klein, verteld van der Zee, dus moesten we uitbreiden. We hebben nog een aantal diverse locaties gehad, maar dat zijn ondingen. Mensen die in de dependances werkten hadden vaak het gevoel dat ze er niet bij hoorden. Tien jaar was deze directeur aan de Streekschool verbonden. Op de vrijdagmiddag Als het qua tijd lukte tenminste moest een Drentse paaltjes wandeling de grens markeren tussen school en thuis. Zo heeft hij al piekerend heel was kilometers afgelegd. M n tas ging wel mee naar huis het weekend, maar die bleef wel dicht. Dick v/d Woude, congiërge Veendam opzolder bij het mechaniek van de klok. WSW-team. Locatie Ulgersmaweg 56, Groningen. Vlnr: Alie Wiertsema, Wim Brink, Ineke Mens, Tom Heyne, Leo Rutten, Bejanka Hoogeveen, Cees van Tricht, Jan Rooda, Ruud Zandt, Willie Leber

5 Deeltijd-KMBO Dir. S.J. van der Zee Nu wordt het beeldmerk van de school gesierd met een simpel Streekschool Groningen. Lange tijd was de naam Streekschool voor deeltijd KMBO. Dit deeltijd Kort Middelbaar Beroeps Onderwijs was het resultaat van de inmiddels veelbesproken fusie in Dat was gebaseerd op een nota van Staatsecretaris Grosheide, vertelt sectordirecteur Jan Buring. Net als afdelingsleider Machiel Jonker komt ook hij uit het vormingswerk. Grosheide schreef dat wat er moest gebeuren tussen het beroepsbegeleidend onderwijs en het vormingswerk. De nota gaf aan dat de werksoorten in elkaar moesten worden geschoven. Dat was de periode waarin we binnen het vormingswerk meer beroepsgericht aan de slag wilden met de jongeren. Zo hadden we bijvoorbeeld toen als beroepsgerichte docenten die bij het vormingswerk solliciteerden. Naast het zoeken naar samenwerking tussen beide partijen, moest ook een situatie worden gezocht waarin de deeltijd- en de volletijdvariant een betere samenhang met elkaar zouden krijgen. Dat stond in het Besluit proefprojecten. Het doel van het deeltijd KMBO was het geven van onderwijs, vorming en begeleiding, gericht op de persoonlijke ontplooiing, beroepsuitoefening en eventuele deelname aan verder onderwijs. In het educatieve programma dat hieruit rolde, werd een scheiding gemaakt tussen beroepsgerichte vakken en die gebaseerd op persoonlijke en maatschappelijke vorming. De doelgroep werd omschreven als: Jongeren die de eerste fase van het voortgezet onderwijs geheel of gedeeltelijk hebben doorlopen, al dan niet afgesloten met een diploma, en die verder deeltijd onderwijs willen volgen. Vreemd Het Eemsmondcollege in Appingedam melde zich aan als proefproject om het volletijd KMBO te integreren met de deeltijd component. Toen kreeg je een vreemde situatie, omdat het volletijd KMBO in Appingedam zat, terwijl het deeltijdonderwijs over de hele provincie was verspreid met de grootste concentratie in de stad Groningen. zegt Buring. Het was een Koninklijk besluit proefproject, maar geëvalueerd is er nooit. De proef duurde tot de komst van de Wet Cursorisch Beroepsonderwijs in 1993, de WCBO. Volgens Jonker, die na twee jaar Veendam overstapte naar Appingedam, was ook het streven van het vormingscentrum steeds meer gericht op doorstroming naar een beroep. Dat is nog steeds niet optimaal, zegt hij. Maar daar speelt vooral de schaarse werkgelegenheid een rol in. Er is een tijd geweest dat randgroepjongeren niet werden gestimuleerd om aan het onderwijs deel te nemen. In die ommezwaai heeft het vormingswerk en later het KMBO een belangrijke rol gespeeld. Juist in deze groep zien we dat eigen inkomsten heel belangrijk zijn. Ook VSO-jongeren (voortgezet speciaal onderwijs) worden zoveel mogelijk beroeps opleidend geschoold. In het verleden is het een hele strijd geweest, zo van: Hoe houd ik ze onderdak. Wat dat betreft had de Jeugdwerk Garantiewet (JWG), voor veel van deze jongeren er eerder moeten komen. De JWG biedt structuur die deze structuur die deze groep nodig heeft. Je ziet de jongeren dan ook veel gemotiveerder zijn, zodra er een traject met hen is uitgestippeld. Het vormingswerk heeft nu een hele andere inhoud. Het is een methodiek geworden. Vroeger bestond het meer uit programma s. Die fusie was pure winst. We wilden al veel langer beroepsgericht aan de slag. Met de Streekschool kregen we ook de faciliteiten om dit te realiseren. Op school was het, ondanks de soepele start, vaak hectisch. Van der Zee: Iedereen moest wennen aan de nieuwe school, het nieuwe gebouw en aan elkaar. Al die mensen uit al die verschillende werelden moest je aan elkaar zien te plakken. Zo hebben we in die periode bijvoorbeeld een personeelsvereniging opgezet. Daar konden mensen elkaar op een wat informelere manier leren kennen. Voor mij was iedereen belangrijk aan de school. Niet alleen de docenten, maar ook het technische en huishoudelijke personeel. Samen moesten we onze opdracht waarmaken. Vrij snel zijn van der Heijden en Wiegmans adjunct-directeur geworden. Dat was de tijd waarin ook de democratisering en inspraak zijn intrede deed. We kregen een medezeggenschapsraad. Soms leek het alsof alles tegelijk moest gebeuren. Pioniersperiode De sfeer tussen zijn komst en vertrek, tien jaar later, schetst Van der Zee als volgt: In het begin was iedereen enthousiast. Niemand lette op de klok. Zo hadden we ooit oud-minister van Agt te gast en een Japanse delegatie kwam dineren. Iedereen deed mee met allerlei extra activiteiten. Langzamerhand zag je een verandering komen, een verzakelijking. Al moet ik zeggen dat een pioniersperiode altijd mooi en anders is. Die eindeloze discussies die later kwamen, dat alles bespreken, daar werd ik wel eens moe van. Op een gegeven moment merkte van der Zee dat hij zijn humor begon te verliezen. De zeer ernstige ziekte van zijn vrouw speelde in diezelfde periode. het werd me allemaal te veel. Zegt hij nu. Steeds dacht ik: ik fiets wel door. Dat lukte niet. Ik werd zwaar overspannen en kwam in 1983 in de ziektewet. Ik ben daarna nog een maand terug geweest, maar werd afgekeurd en ging in 1984 met pensioen. Het is geen leuk afscheid op die manier. Dat was jammer. Wat ik in mijn tijd wel als heel groot voordeel heb gehad, is dat ik altijd maar meer personeel moest aannemen. Dat is later wel eens anders geweest. Start opleiding behoudsmedewerker musea 1992 in Veendam. Later voortgezet in Groningen. Einde opleiding 2003

6 Dir. M.J. van der Heijden Foto s Het huidige opfrisverlof komt op mij dan ook maar vreemd over. Ik vond dat je 24 uur per dag beschikbaar moest zijn. Ik straalde het niet uit, maar ik heb geen dag gehad dat ik niet met plezier naar school ben gegaan. Ik heb vooral veel vriendschap en loyaliteit mogen ervaren. Ik ben dankbaar gewerkt te hebben voor een instituut dat enerzijds ambacht, techniek en vakmanschap hoog in het vaandel heeft en anderzijds zijn verantwoordelijkheid vorm geeft naar doelgroepen toe die extra ondersteuning nodige hebben. Na een kwart eeuw onderwijs, waarvan vijftien jaar aan de Streekschool, zei hij de school in 1989 vaarwel. Ik zie om in harmonie en met tevredenheid. Sprak hij destijds in zijn afscheidsspeech, waarin hij ook de vele als positief ervaren externe contacten nog eens benadrukte. Zijn samenwerking met de toenmalige inspecteur noemde hij een onmiskenbaar element. Ik heb het mandaat en vertrouwen dat ik van het bestuur van de Streekschool had altijd bijzonder gewaardeerd, zegt hij. Ik heb de bestuursvergaderingen als constructief en positief ervaren. Sinds zijn afscheidsreceptie mag Van der Heijden zich Ridder in de Orde van Oranje Nassau noemen. De hierbij behorende versierselen werden hem opgespeld door Jos Staatsen, de toenmalige burgemeester van Groningen. Cadeaus wilde van der Heijden niet hebben. Het geld dat hieraan besteed zou worden, werd op zijn verzoek in het M.J. van der Heijdenfonds gestort. Dankzij aanvullende financiering vanuit het bedrijfsleven, worden uit dit fonds jaarlijks de Streekschool Jaarprijsactiviteiten bekostigd. Deze prijs wordt elk voorjaar uitgereikt aan een door een jury gekozen cursist. Als voorzitter is Van der Heijden nog actief in de commissie die de jaarprijsuitreiking regelt. Open Dag advertentie Dagblad v/h Noorden (1993). In het midden Dick de Valk. Nu concierge bij School voor Gezondheidszorg en Welzijn (locatie Verlengde Visserstraat) Praktijklessen Bouw, Veendam (1973) Zittend vlnr: Margriet Wieldraayer, Hans Robben, Pier Leegsma, Gerard Duitscher Staand vlnr: Jan Kuipers, Dick van Vlierden, Tiemen Oosting, Anneke Nieboer, Marijke Zeilinga, Hans Nijbroek, Ria Knollema, Andries Oldenkamp

7 Vormingswerk Dir. M.J. van der Heijden Het begin van drs. Jeannete Serets verhaal lijkt op een sprookje. Er was een groot bolwerk van het bedrijfsleven en dat heette Streekschool. Zegt ze. Ze wilden niet eens met ons praten! Hiermee doelt ze op de interactie tussen vormingswerk en Streekschool. Dit resulteerde uiteindelijk in 1984 in een fusie. Sinds 1982 was Jeannette Seret in dienst bij de gemeente Groningen. De voormalige lerares ging destijds aan de slag bij de gemeentelijke afdeling Onderwijs. Ze had het beroepsonderwijs, emancipatie en de randgroepjongeren in haar portefeuille. Dat was mijn eerste kennismaking met het vormingswerk. Zegt de huidige secretaris van het Streekschoolbestuur, een functie die ze binnenkort echter neerlegt. Het kruiste mijn pad zou je kunnen zeggen, al had het wel mijn belangstelling. Ik werd al snel gevraagd voor een bestuursfunctie in een stad Groninger vormingscentrum. Zo rolde ik erin. Kater Jeanette noemt die tijd de katerperiode binnen het vormingswerk. We hadden amper bestuursleden en tobden met de identiteit. Bovendien hadden we met de door WVC gesubsidieerde vormingspoot vele discussies over wie de randgroepigste jongeren had. Maar in wezen hadden we dezelfde problemen. Zo van: Er loopt gajes rond. Hoe krijg je dat binnen je deuren. Het was een machtsstrijd tussen beide partijen. Wie mocht welke jongeren tot zijn doelgroep rekenen. Het was namelijk de tijd waarin veel moest worden geteld. Den Haag stelde immers steeds strengere normen. Het was een heel moeilijke periode om een vormingscentrum overeind te houden. Om de haverklap had je iets van een crisis. Tot die tijd was het vormingswerk voor Seret een heel zinnige taak. Er is ooit een boekje over gemaakt. Zegt ze. Dat heette Henny, een meisje van 16. Daarin kun je heel goed zien hoe het vormingswerk in elkaar stak. We hadden ook altijd echte programma s met modules. We hadden gespreksgroepjes over maatschappelijke veranderingen en dergelijke. Er was veel verplicht, al stond er geen sanctie op. De deelnemers werden echt niet alleen maar bezig gehouden en voetbalspelletjes werden bewaard voor in de pauze. Twee werelden Op den duur kampte het stad Groninger vormingscentrum met een gebrek aan bestuursleden en gebrek aan deelnemers. We hadden geen perspectief meer, zegt Jeannette. Door het aanscherpen van de regels was het tot mislukken gedoemd. We hadden alleen nog kosten. Het vormingswerk zou verdwijnen. Dat was jammer, want er zaten hele goede elementen in. Ineens ging alles mis. We wisten niet of het een structurele dip was. Wel moesten we in gesprek met de Streekschool. En dat was vreselijk. Ze zagen zichzelf als een nette school en ons als een stelletje ongerief. Ze zagen de losgeslagen jongeren wel, maar hadden niet het gevoel dat zij daar iets mee moesten. Achteraf zeg ik: we hebben de krachten van beide organisaties weten te bundelen. Toen we eenmaal samen waren, zagen we dat we beiden hebben geknokt voor een goede zaak. Allemaal hadden we het gevoel: het is gelukt. Ook oud directeur S.J. van der Zee blikt nog even terug op die heftige strijd. Ik denk dat het fusieproces soepeler had gekund. Zegt hij nu. De Streekschool is veranderd, maar ook het vormingswerk. Het waren destijds twee werelden. Ik ben er nooit op uit geweest om zelf in beeld te komen. Voor dinertjes konden ze me dan ook niet te pakken krijgen. Ik ging liever naar het ministerie om geld binnen te halen. Het bestuur heeft zelfs wel eens een feestje toegezegd als ik weer een half miljoen wist binnen te slepen. Dit zijn de woorden van M.J van der Heijden, voormalig stukadoor, die wist op te klimmen tot directeur van de Streekschool. Bij het verstrek van zijn voorganger, de heer van der Zee, had hij nog duidelijk aangegeven een dergelijke functie niet te ambiëren. Er was een duidelijke vraag vanuit het personeel voor nodig, voor hij zich in 1984 beschikbaar stelde voor het directeurschap. Hij was op dat moment al, samen met Wiegmans, zo n negen jaar adjunct-directeur. Van der Heijden ging van start als leraar stucadoren aan de Grote Leliestraat. Daarnaast was hij nog dertien jaar reizend docent. Hij droeg zijn vakkennis over op cursisten in Zwolle, Utrecht, Almelo, Arnhem en Bergen op Zoom. Zijn verhalen over het lesgeven stralen nog altijd een enorme betrokkenheid uit ten opzichte van zijn leerlingen. Kracht nog zie ik dat lint van leerkrachten staan om het meubilair de nieuwe school in te brengen, vertelde de man onder wiens ogen de nieuwbouw in 1974/75 tot stand kwam. Een album vol foto s van zijn Streekschool waarmee hij vergroeid was illustreren zijn woorden. De eerste lessen werden gegeven op de kale betonvloeren. Verteld hij. Beetje bij beetje hebben wij het geld voor de aankleding bij het ministerie weten weg te slepen. Dat heb ik steeds weer ervaren als kleine succesjes. In Groningen hadden we te maken met zogeheten versoberde bouw. Maar waar we ook keken, alle nieuwe streekscholen werden gebouwd voor de periode van slechts tien jaar. Maar hun kracht is gebleken, want ze bestaan nog! s Avonds laat was directeur van der Heijden regelmatig trimmend door de straten te vinden. Dit had als doel zijn conditie op peil te houden en z n dagelijkse indrukken te verwerken. Op zulke momenten ging alles als in een film aan me voorbij. Als ik thuiskwam douchte ik en zette alles op papier. Dat heeft me op de been gehouden. Ik liep zo n 80 kilometer per week, inclusief de hele marathon. En nog is deze bijna 70-jarige, samen met zijn 11-jarige kleinzoon, regelmatig trimmend in de woonwijk te zien. Plezier Terugblikkend op zijn directeurschap zegt hij: We hebben spanningen gehad. Neem de fusie tussen beroepskrachten en vormingswerkers. De deskundigheid van de vormingsinstituten is destijds onderschat geweest. Ze hebben een zeer positieve invloed gehad op het geheel en de kwaliteit van het onderwijs versterkt. De school was voor mij destijds één club, bestaande uit allerlei mensen met verschillende functies. We hadden gezamenlijk één doel voor ogen. Daar werkten wij met zijn allen heel hard aan.

8 Dir. H. Plenter Dir. H. Plenter Op 26 maart 1987 krabbelde hij een kladje voor zijn algemeen directeur, de heer Van der Heijden. Daar schreef hij destijds op De man met de mooiste baan (die hij kennelijk niet zo wil loslaten) komt dinsdag morgen iets later. Tot straks!... Deze pennenvrucht is van de hand van de huidige algemeen directeur Henk Plenter, toen nog plaatsvervangend en onderwijsinhoudelijk directeur. En zo te lezen was hij dat naar volle tevredenheid. Dat klopt. Zegt hij bijna 10 jaar later. ik ben meer inhoudelijk directeur. Ik zou ook gelukkig zijn geweest als ik plaatsvervangend directeur was gebleven. Maar eerlijk gezegd ging mijn ambitie toch met me op de loop. Ik ben daar wel eens dubbel in. Aldus een man die laat weten altijd op zoek te zijn naar consensus. En dit staat volgens Van Dale voor eenstemmigheid. ik kan er slecht tegen geen consensus te bereiken, zegt hij. Je wordt ook betaald om compromissen te sluiten, niet om het oneens te zijn met elkaar. Bovendien wil ik graag met meer mensen vormgeven. Het hoeft echt niet persé op mijn manier te gaan. Tot begin jaren tachtig was deze verwoede amateur toneelspeler directeur van het Vormingsinstituut Oost Groningen te Veendam. Vandaar misschien dat het woord regisseur hem meer aanspreek dan directeur. De organisatie telde zo n 65 medewerkers. Plenter: We deden wel mee met de voorbereidende fusiebesprekingen tussen Streekschool en vormingscentra, maar op afstand. We waren een heel pragmatisch instituut ten opzichte van andere Groninger vormingscentra. We hadden bijvoorbeeld destijds al een bestuur dat representatief was voor het bedrijfsleven, terwijl de stad Groningen vanaf 1970 de politisering niet had geschuwd. Groningen was meer een vormingscentrum van de tegenbeweging. Ook in zijn verhaal over de tijd van toen spelen de woorden consensus en pragmatiek een belangrijke rol. Koninklijke weg De Streekschool Groningen hanteert de slagzin: Het succes van werken en leren. Het leerlingwezen en het vormingswerk combineren beide. Plenter vindt dit een unieke methode. En emancipatorisch, zegt hij. het biedt jongeren en volwassenen tweedekansonderwijs. Het leerlingwezen is een koninklijke weg om levensdoelen te bereiken. Om die weg te waarborgen zal er in het toekomstige ROC krachtig gepleit moeten worden. De ROC-vorming ziet Plenter overigens als de geschiedenis die zich herhaalt. Ik heb het allemaal niet bedacht, meldt hij. Soms lijkt het op een toneelstuk, waarvan het script op onderdelen nog niet af is. Toch wordt het wordt het volgens Plenter mogelijk beter dan het nu is. wat we doen is winst, bijvoorbeeld met betrekking tot een betere in- en doorstroom van leerlingen. Dankzij het ene personeelsbestand, dat we straks alle veertien normen, kunnen leerlingen sneller worden geplaatst op de plek waar ze horen. En met mijn snelle pragmatisme, maar ook met mijn idealisme, wil ik me daarvoor inzetten. Praktijkopdracht Metaal Veendam (1973) Objectief De overstap naar de Streekschool was geen gemakkelijke voor Plenter. Ik werkte op dat moment in Veendam al met schoolwerkplannen. Dat kende men hier nog niet. De Streekschool was in die periode meer een verzameling van bedrijfstakgerichte schooltjes. Je moet bovendien niet vergeten dat wij onze verantwoordelijkheden ook altijd delen met landelijke, bedrijfstakgerichte organisaties. Examens worden door anderen afgenomen en elke bedrijfstak voert zijn eigen regie. Toch zie ik schoolwerkplannen, jaarverslagen en dergelijke als een objectief toetsingsinstrument en tegen willekeur. Ik bedoel niet de papieren tijger, maar vooral het gezamenlijke planningsproces. Nu moeten we volgens de wet met dergelijke instrumenten werken, toen nog niet. Toch had ik het nut ervan ervaren en wilde ik het hier ook introduceren. En dan moet ik zeggen dat ik niet maar zo opgeef als ik ergens in geloof. Dan kan ik koppig zijn. Lukt het me niet door de voordeur, dan wel via de achterdeur. Plenter vergelijkt zijn school het liefst met een vloot. Hij plaatst zichzelf op het admiraalschip. Het moet geen mammoettanker zijn, zegt hij. Maar een vloot met allemaal zelfstandige kapiteins. Elke kapitein moet zelf zicht op de wereld houden. Ze moeten wel reageren op de vlag van het admiraalschip. Doen ze dat niet, dan moeten ze even aan boord komen. Op dat moment ben ik diegene die de knopen doorhakt als dat nodig is.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf.

Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf. Les 1 Werk en inkomen (1) Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf. Evert en Monica -2 Rijbewijs Monica is jarig.

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was.

www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was. www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was. Benjamin Plant student Aardrijkskunde Ik weet wat ik wil Het leukste moment van mijn stage is wanneer leerlingen mij uit zichzelf aanspreken

Nadere informatie

Krabbie Krab wordt Kapper

Krabbie Krab wordt Kapper E-boek Geschreven en Vormgeving Esther van Duin Copyright Esthers Atelier www.esthersatelier.nl email info@esthersatelier.nl Krabbie Krab wordt Kapper Krabbie krab was een kunstenaar. Hij maakte beelden

Nadere informatie

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten!

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten! 2 portfolio Lisa Van Damme Lisa Van Damme begon, geïnspireerd door sociaal geëngageerde fotografen, op 17-jarige leeftijd aan een studie fotografie. Voor haar is fotografie meer dan een doel; het is eerst

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

GRONDJEKROEPEN IN NERO

GRONDJEKROEPEN IN NERO GRONDJEKROEPEN IN NERO ZWEMBADVERHALEN UIT DE GEMEENTE HOOGEZAND SAPPEMEER Mijn eerste zwemles in Nero Toen ik de leeftijd van 12 jaar had leek het me mooi om te kunnen zwemmen. Wij woonden sinds kort

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?.

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. Amersfoort, 21 augustus 2007 John van den Hout Geachte aanwezigen, Toen ik me voorbereidde om voor u dit verhaal te houden, was mijn eerste gedachte: Wat

Nadere informatie

EEN LEVEN LANG LEREN

EEN LEVEN LANG LEREN EEN LEVEN LANG LEREN Martin van der Dong, 48 allround operator mengvoeder Agrifirm, Meppel Waarom ben je een EVC-traject gaan volgen? Wat was je motivatie? Mijn werkgever Agrifirm besloot om voor alle

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan!

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan! inleiding Voor al mijn kinderen schrijf ik hun ontwikkelingen op in een schrift. Ik schrijf op wanneer en hoelang ze sliepen, wat ze aten, hoe ze speelden en hoe we samen de dag doorbrachten. Dat lijkt

Nadere informatie

Boventallige medewerkers volledig vrijgemaakt voor solliciteren

Boventallige medewerkers volledig vrijgemaakt voor solliciteren Bureau Vlot! scoort bovengemiddeld Boventallige medewerkers volledig vrijgemaakt voor solliciteren Door: Marijke Vromans / Fotografie: Kees Winkelman Vorig jaar droegen 51 medewerkers van de gemeente Haarlem

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden,

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden, September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst Hallo mede dierenvrienden, Na mijn indrukwekkende reis naar India, is mij gevraagd om een kort verhaaltje

Nadere informatie

gegeven. Op een later moment lieten de handtekeningenjagers het afweten.

gegeven. Op een later moment lieten de handtekeningenjagers het afweten. In herinnering ga ik terug naar het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw. Radio was als het ging om de commerciële stations actief vanaf internationale wateren glorieus. Hilversum 3, dat 6 jaar

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne>

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

Nieuwsbrief SHIB september 2013

Nieuwsbrief SHIB september 2013 Nieuwsbrief SHIB september 2013 www.shib.nl info@shib.nl Postbus 250, 3770 AG Barneveld Bankrekening 1526.55.018 t.n.v. SHIB SHIB 10 jaar en meer Al eerder lieten we weten: SHIB bestaat dit jaar 10 jaar!

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne.

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Bij research Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Opdracht 1 Stagelogboek De eerste dag heb ik bij Ron Steijvers stage gelopen en die is project leider ontwikkelaar, vooral

Nadere informatie

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen 11 1Help: faalangst! Karel heeft moeite met leren. Dat zal wel faalangst zijn! zegt iemand. Een gemakkelijk excuus, want Karel is wel erg snel klaar met zijn huiswerk. Ellen, die ook moeite heeft met leren,

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Dossier opdracht 5. Kijk op leerlingen en leren

Dossier opdracht 5. Kijk op leerlingen en leren Dossier opdracht 5 Kijk op leerlingen en leren Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 19 januari, 2008 Samenvatting Als voorbereiding op onze baan in

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Heiloo: een dorp en gemeente in de provincie Noord Holland. Met zo n 22.500

Heiloo: een dorp en gemeente in de provincie Noord Holland. Met zo n 22.500 Heiloo: een dorp en gemeente in de provincie Noord Holland. Met zo n 22.500 inwoners verspreid over 19,01 kilometer een knusse en pittoreske plaats om te verblijven. Dat het dorpje echter niet te onderschatten

Nadere informatie

FLIPPEN. Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2

FLIPPEN. Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2 FLIPPEN Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2 Verantwoording: Opleiding: Media Vormgeven School: Media college Amsterdam Jaar: 1 Projectomschrijving: Het maken van

Nadere informatie

Saskia van den Heuvel MISSCHIEN GEBEURT ER VANDAAG IETS. Gedichten. Muitgeverij. Mmarmer. m armer

Saskia van den Heuvel MISSCHIEN GEBEURT ER VANDAAG IETS. Gedichten. Muitgeverij. Mmarmer. m armer Saskia van den Heuvel MISSCHIEN GEBEURT ER VANDAAG IETS Gedichten Muitgeverij m armer Mmarmer Mmarmer M INHOUD KANTOOR Ode 13 Wat we zeiden toen we het ons nog herinnerden 14 Ze hebben het beste met ons

Nadere informatie

Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren.

Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren. 1/5 Fase 1: Wat wilde ik bereiken? Handelen/ ervaring opdoen Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren. De opdracht wilde ik zo ontwikkelen,

Nadere informatie

Opening van zondag 19 april 2009. Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid

Opening van zondag 19 april 2009. Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid Opening van zondag 19 april 2009 Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid De opening Hans Siegmund oud-docent van de exposanten begon de openingstoespraak met te zeggen dat hij wel eerst wat glaasjes

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor:

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Terugblik Kinderyoga Rots & Water De Sterrenplukmachine Theaterweek Thema avond (hoog)gevoeligheid

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

De laatste wens van Maarten Ouwehand

De laatste wens van Maarten Ouwehand De laatste wens van Maarten Ouwehand Een verhalend ontwerp voor CKV waarin leerlingen op school een museum ontwerpen, inrichten en openen. Gemaakt voor en door: Andreas College Katwijk en Bureau voor Educatief

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

ISABEL EN BAS VAN RHIENEN (6)

ISABEL EN BAS VAN RHIENEN (6) Als tweeling ben je nooit alleen. Maar je bent ook altijd de helft van iets. Vijf broers en zussen vertellen hoe ze samen zichzelf zijn. Tekst Nanneke van Drunen Foto s Edith Verhoeven ISABEL EN BAS VAN

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Herinneringen van Jacques de Beer. docent werktuigbouwkunde aan:

Herinneringen van Jacques de Beer. docent werktuigbouwkunde aan: Herinneringen van Jacques de Beer docent werktuigbouwkunde aan: HTS St. Virgilius 1962-1966 IHBO West Brabant 1966-1976 Hogeschool West Brabant 1976-1986 HTS Breda 1986-1996 De herinneringen zijn min of

Nadere informatie

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al Hoofdstuk 1 Echt? Saartjes mond viel open van verbazing. Maar dat is supergoed nieuws! Ze sloeg haar armen om haar vriendin heen. Waaah, helemaal te gek. We gaan naar Frankrijk. Zon, zee, strand, leuke

Nadere informatie

Borstkanker ''Angst voor het onbekende''

Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Ellen Wagter-Streep Schrijver: Ellen Wagter-Streep ISBN: 9789402129663 Ellen Wagter-Streep Inhoud Inhoud... 05 Voorwoord...

Nadere informatie

OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010

OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010 OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010 Ik arriveer op een zon overgoten Wijkpark. Nog geen kwartier later wordt het park in de schaduw gelegd door donkere wolken. Die trokken gelukkig weg en wederom

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

TANDARTSASSISTENTE. Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013. Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM

TANDARTSASSISTENTE. Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013. Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM TANDARTSASSISTENTE Lis Hendriks 11 NOVEMBER 2013 HET ASSINK LYCEUM Sectorwerkstuk Inhoudsopgave Inleiding... 3 Waarom heb je voor deze opleiding gekozen? Waarom zou je voor deze opleiding kiezen?... 3

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

Kennis over Kinderarbeid

Kennis over Kinderarbeid Kennis over Kinderarbeid Context onderzoek Naam: Daniël Seton Klas: G&I 1D Datum: 13 Maart 2016 Docent: Harald Warmelink Module: Pr.Context: Research Opdracht: Context Onderzoek Inleiding Uit vooronderzoek

Nadere informatie

Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken. van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt

Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken. van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt orthodontist Daniël van der Meulen samen met veertien assistentes intensief

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Wil je gelijk of wil je geluk?

Wil je gelijk of wil je geluk? ARBEIDSMEDIATION IN TWENTE Wil je gelijk of wil je geluk? Door: Hattum Hoekstra / Fotografie: Kees Winkelman In Twente maken gemeenten en andere overheden gebruik van elkaars arbeidsmediators. Door deze

Nadere informatie

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Opvang na uw uitzending Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Permanente educatie in Smallingerland Allemaal in ontwikkeling Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Van cursussen professioneel Engels, kennis opdoen bij een andere afdeling tot vierjarige

Nadere informatie

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM!

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! De andere route naar het hbo! WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! Binnenkort ga jij naar het voortgezet onderwijs. Een grote stap! Kun je goed leren, maar ben je ook praktisch ingesteld? Dan past het Groene Lyceum

Nadere informatie

Kerstnieuwsbrief schooljaar 2015-2016 17 december 2015

Kerstnieuwsbrief schooljaar 2015-2016 17 december 2015 Kerstnieuwsbrief schooljaar 2015-2016 17 december 2015 Beste ouders, Terwijl de kortste dag snel nadert en een lange kerstvakantie voor de deur staat, gaan onze gedachten terug naar schooljaar 2015. Het

Nadere informatie

Brugklasbrochure voor leerlingen

Brugklasbrochure voor leerlingen Brugklasbrochure voor leerlingen 2015 2016 Beste leerling van groep 8, Beste leerling van groep 8, Binnenkort moet je beslissen naar welke middelbare school je wilt. De keuze die je gaat maken is belangrijk

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief

Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief Jantje Steenhuis, voorzitter BRAIN (Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland) en directeur Gemeentearchief Rotterdam Die plaat voor

Nadere informatie

KIEZEN VOOR WERK: HANDLEIDING

KIEZEN VOOR WERK: HANDLEIDING CASUS: AMINA Alle vrijheid die ik in Turkije had verdwijnt. Ik voelde me opgesloten en depressief. Toen ik mijn man leerde kennen ben ik misschien te veel van dingen uitgegaan en heb ik te weinig gevraagd.

Nadere informatie

Appeltje van Oranje 17 januari 2014. MeeleefGezin: Samen meer! Voor 0 t/m 4 jarigen

Appeltje van Oranje 17 januari 2014. MeeleefGezin: Samen meer! Voor 0 t/m 4 jarigen Appeltje van Oranje 17 januari 2014 MeeleefGezin: Samen meer! Voor 0 t/m 4 jarigen Achtergrond / aanleiding van het inibabef GGz prakbjk en onderzoek (P.van der Ende, 2011-2013): Kind groeit liefst op

Nadere informatie

Jaarverslag 2013-2014

Jaarverslag 2013-2014 NOVA Voorzitter Anthony Matthijsen 24-9-2014 Inhoud Voorwoord... 2 Inleiding... 3 Mijn taken... 3 Externe contacten... 4 Vergaderingen... 4 Administratie... 4 Commissies... 5 Eerstejaarsfeest... 5 De club...

Nadere informatie

Allereerst wil ik de organisatoren van deze dag, de Stichting Lezen en Schrijven

Allereerst wil ik de organisatoren van deze dag, de Stichting Lezen en Schrijven Toespraak staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid tijdens het bedrijvencongres Samen scholen, pure winst! op 11 september 2009 in Eindhoven. Dames en heren, Allereerst wil ik de

Nadere informatie

Nieuwsbrief Amigos. maart 2014 DE SAN JUAN DE FLORES

Nieuwsbrief Amigos. maart 2014 DE SAN JUAN DE FLORES Nieuwsbrief Amigos maart 2014 DE SAN JUAN DE FLORES Voorwoord Beste Amigos, Terwijl wij hier in Nederland al weer helemaal het gevoel krijgen in het voorjaar te zijn beland, hebben de bursalen in Guatemala

Nadere informatie

Voor de ouders en verzorgers,

Voor de ouders en verzorgers, Voor de ouders en verzorgers, Deze nieuwsflits start ik met een terugblik op de ouderavond die we afgelopen dinsdagavond gehouden hebben. We mochten deze avond 13 ouders en 14 collega's begroeten. Onze

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Enquête stichting Parentes Zoetermeer

Enquête stichting Parentes Zoetermeer Enquête stichting Parentes Zoetermeer In de afgelopen weken hebt u de mogelijkheid gehad om d.m.v. onze enquête uw stem te laten horen over diverse punten die spelen binnen onze stichting Parentes. In

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Dagboekverhaal van Christina Geusens

Dagboekverhaal van Christina Geusens Dagboekverhaal van Christina Geusens (derde prijs GO! verhalenwedstrijd Geen muren geen grenzen, allemaal buren en unieke mensen ) 17 november 2007 Ik heb vandaag weer ruzie met Elia gemaakt, omdat hij

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN WAAROM DIT BOEKJE? 1. Denk jij, na het lezen van deze bladzijde dat dit boekje nuttig voor jou kan zijn? a. Ja,.. b. Nee, want c. Dat weet ik nog niet, omdat 2. Wat hoop jij na

Nadere informatie

10 voorbeelden van slechte of onduidelijke visuele communicatie

10 voorbeelden van slechte of onduidelijke visuele communicatie 10 voorbeelden van slechte of onduidelijke visuele communicatie 1. De Lidl leesmap Deze map staat bij ons in de kantine van het Lidl filiaal waar ik werk. Ik heb er nog nooit ingekeken, maar de tekst die

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

De paarse noot Januari 2019

De paarse noot Januari 2019 De paarse noot Januari 2019 Periodedoelen in de Learning Portal Wij als leerlingen raakten een beetje gefrustreerd dat als we periodedoelen hadden afgerond of ingeleverd, er rode doelen bleven staan. Daardoor

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Begin jaren 90 was er een uitwisseling tussen Dart Club Sport en één Engels dartsteam.

Begin jaren 90 was er een uitwisseling tussen Dart Club Sport en één Engels dartsteam. Begin jaren 90 was er een uitwisseling tussen Dart Club Sport en één Engels dartsteam. Gezellig met ongeveer 15 personen naar Engeland om daar een lang weekend tegen elkaar te gaan darten en uiteraard

Nadere informatie

Evaluatie project webshop 2.0

Evaluatie project webshop 2.0 Evaluatie project webshop 2.0 Kim Krijt MM2A Kim Ik vind dat de productie erg goed is verlopen, wij hebben onderling geen problemen gehad. Ik vind dat er erg goed werk is geleverd. Als ik het vergelijk

Nadere informatie

Luisteren: muziek (B1 nr. 4)

Luisteren: muziek (B1 nr. 4) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Welkom op de pagina van groep 8b! Het komende schooljaar zullen wij hier regelmatig leuke nieuwtjes en weetjes uit onze groep plaatsen

Welkom op de pagina van groep 8b! Het komende schooljaar zullen wij hier regelmatig leuke nieuwtjes en weetjes uit onze groep plaatsen maandag 7 december 2015 Welkom op de pagina van groep 8b! Het komende schooljaar zullen wij hier regelmatig leuke nieuwtjes en weetjes uit onze groep plaatsen Planning spreekbeurt Planning nieuwskring

Nadere informatie

Schoolkrant. Juli 2015

Schoolkrant. Juli 2015 Schoolkrant Juli 2015 Inleiding Shakira Naar de middelbare school! Interview juf Sanne over het kamp van groep 7/8. Interview juf Femke over bruiloft 25 jaar jubileum Over ons Spelletjes Shakira Geschreven

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Praktijkonderwijs, dat ga ik doen! Informatiebrochure Praktijkonderwijs

Praktijkonderwijs, dat ga ik doen! Informatiebrochure Praktijkonderwijs Praktijkonderwijs, dat ga ik doen! Informatiebrochure Praktijkonderwijs Onze boodschap aan leerlingen: Praktijkonderwijs, dat ga ik doen! Het Praktijkonderwijs is een vorm van voortgezet onderwijs. Je

Nadere informatie

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en Het plan van Bart Dobber, niet doen! Bibi staat op het dek van het schip en kijkt naar haar hond die een kat achterna zit op de kade. Haar broer Bart ligt op de loopplank en peutert aan het touw van de

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Kaaiendonkse. Tradities. (studieles ) Vooraf. Voorbereiding leerkracht

Kaaiendonkse. Tradities. (studieles ) Vooraf. Voorbereiding leerkracht Kaaiendonkse Tradities Doorvmiddel van de tekst en de verwerkingsopdracht krijgen de leerlingen inzicht in de viering van het carnaval in de regio Oosterhout Het belangrijkste doel is de leerlingen een

Nadere informatie

Voorwoord Met oprechte blijdschap schrijf ik het voorwoord voor dit boek. Ik ken Henk Rothuizen al vele jaren en heb hem zien opgroeien tot een man van God, met een bediening die verder reikt dan zijn

Nadere informatie

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen 1 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen 2 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen Hillegom 17 oktober 2013 Schoonderbeek Installatietechniek 3 Persoonlijk ontwikkelingsplan

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Mijn artfiact 3 Proces 4 Mijn beoordelingsblad en presentatie 5 Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 2 Autobiotic Selfie Inleiding De autobiotic selfie heeft mij heel

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie