NHG-standaarden Astma bij volwassenen en COPD

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NHG-standaarden Astma bij volwassenen en COPD"

Transcriptie

1 Richtlijnen NHG-standaarden Astma bij volwassenen en COPD Roeland M.M. Geijer, Mariska K. Tuut, Johannes C.C.M. in t Veen, Berna D.L. Broekhuizen, Niels H. Chavannes en Ivo J.M. Smeele* + Gerelateerd artikel Ned Tijdschr Geneeskd. 2015;159:A9056 K L I N I S C H E P R A K T I J K De NHG-standaarden Astma bij volwassenen en COPD zijn herzien. Voor spirometrie worden nieuwe referentiewaarden van het Global Lung Function Initiative aanbevolen. Luchtwegobstructie is gedefinieerd als een FEV 1 /FVC-ratio kleiner dan het 5e percentiel van de referentiepopulatie. Spirometrie voor diagnostiek gebeurt zonder eigen luchtwegmedicatie en bestaat uit een meting vóór en ná gestandaardiseerde bronchodilatatie. Bij spirometrie in de monitoringsfase continueert de patiënt de eigen luchtwegmedicatie en is gestandaardiseerde bronchodilatatie niet geïndiceerd. Het doel van de behandeling van astma is optimale astmacontrole, afgestemd op persoonlijke behandeldoelen. De belangrijkste niet-medicamenteuze maatregel bij astma en COPD is stoppen met roken. Het doel van COPD-behandeling is het beperken van klachten, het verbeteren van het inspanningsvermogen en de kwaliteit van leven en het verlagen van ziektelast. Inhalatiecorticosteroïden zijn bij COPD meestal niet geïndiceerd. Patiënten met astma in combinatie met COPD worden niet-medicamenteus behandeld volgens de COPD-standaard en medicamenteus volgens de astma-standaard. *Namens de werkgroep NHG-standaarden Astma bij volwassenen en COPD, waarvan de leden aan het einde van dit artikel vermeld staan. Dr. R.M.M. Geijer, huisarts te Utrecht. PROVA, Varsseveld. Drs. M.K. Tuut, epidemioloog. St. Fransiscus Gasthuis, afd. Longziekten, Rotterdam. Dr. J.C.C.M. in t Veen, longarts. UMC Utrecht, Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde, Utrecht. Dr. B.D.L. Broekhuizen, huisarts te Borculo. Leids Universitair Medisch Centrum, afd. Huisartsgeneeskunde, Leiden. Prof.dr. N.H. Chavannes, huisarts te Zeist. Nederlands Huisartsen Genootschap, afd. Implementatie, Utrecht. Dr. I.J.M. Smeele, huisarts te Eindhoven. Contactpersoon: drs. M.K. Tuut Recent publiceerde het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) de derde herziening van de standaard Astma bij volwassenen en eveneens de derde herziening van de standaard COPD. De volledige tekst van beide standaarden is te vinden op de website van het NHG ( klik op Luchtwegen ). Deze standaarden geven richtlijnen voor diagnostiek en beleid bij astma of een vermoeden daarop bij volwassenen, respectievelijk bij COPD. Beide standaarden zijn door één werkgroep ontwikkeld, waarin naast huisartsen ook de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT) en het Longfonds (patiëntenvereniging) vertegenwoordigd waren. In dit artikel belichten wij de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de vorige versies. Spirometrie Een belangrijke wijziging ten opzichte van de eerdere standaarden betreft de referentiewaarden voor de spiro- NED TIJDSCHR GENEESKD. 2015;159: A9076 1

2 TABEL 1 Beoordeling van de actuele astmacontrole (bij voorkeur gedurende een periode van 4 weken) item criteria voor goede controle* symptomen overdag 2/week 3/week beperking activiteiten nee ja nachtelijke symptomen nee ja gebruik noodmedicatie 2/week 3/week spirometrie niet afwijkend, of niet noodzakelijk omdat de astma goed onder controle is met stap 1-medicatie of (gedurende 3 jaar) met stap 2-medicatie criteria voor gedeeltelijke of slechte controle afwijkend (FEV 1 /FVC < 5e percentiel, reversibiliteit aanwezig) ACQ = Asthma Control Questionnaire; ACT = Asthma Control Test. * Patiënt voldoet op alle items aan de criteria, of de uitslagen van de ACQ, ACT en spirometrie zijn niet afwijkend. Patiënt voldoet in willekeurige week op 1 of meer van de items aan de criteria, of de score op de ACQ of ACT is afwijkend, of de uitslag van de spirometrie is afwijkend. Elke exacerbatie in de voorafgaande 12 maanden wordt gezien als slechte astmacontrole. Te operationaliseren met de ACQ6 (dat is een vragenlijst met 6 items, scorebereik 0-6, afwijkend bij score 0,75) of de ACT (vragenlijst met 5 items, scorebereik 5-25, afwijkend bij score < 20); zie screeningsinstrumenten. metrie, en enkele aspecten van de beoordeling en uitvoering ervan. Voor de diagnostiek en monitoring van de behandeling van zowel astma als COPD wordt spirometrie aanbevolen. De parameters geforceerd expiratoir volume in 1 s (FEV 1 ), geforceerde vitale capaciteit (FVC) en FEV 1 /FVC-ratio worden geïnterpreteerd met behulp van referentiewaarden ( voorspelde waarden ). De eerder gebruikelijke referentiewaarden uit 1983 vastgesteld door de European Community for Steel and Coal (ECSC) zijn nu vervangen door actuelere en meer valide voorspelde waarden van het Global Lung Function Initiative (GLI 2012). Bovendien wordt voor de definitie van luchtwegobstructie in de nieuwe standaarden niet meer het vaste afkappunt van FEV 1 /FVC < 0,7 aanbevolen, maar een statistisch correct en klinisch gevalideerd afkappunt dat is gerelateerd aan leeftijd, geslacht, lengte en herkomst, namelijk een waarde kleiner dan het 5e percentiel van de referentiepopulatie (< P 5 ). Het nieuwe afkappunt verkleint het risico op het bekende probleem van overdiagnostiek bij ouderen en onderdiagnostiek bij jongeren. Diagnostische fase Bij spirometrie in de diagnostische fase moet de patiënt voorafgaand aan het onderzoek eventuele inhalatiemedicatie staken. Bij deze diagnostische spirometrie wordt een reversibiliteitsmeting met gestandaardiseerde bronchusverwijding verricht (een pre- én post-bronchodilatoire meting). Reversibiliteit is aangetoond als de FEV 1 na bronchusverwijding toeneemt met 12% én 200 ml; deze bevinding ondersteunt een klinisch vermoeden van astma, maar sluit COPD niet uit. Monitoring Bij spirometrie in de monitoringsfase bij een patiënt bij wie de diagnose astma of COPD zeker is, kan de patiënt zijn eigen luchtwegmedicatie continueren en is gestandaardiseerde bronchusverwijding gedurende het onderzoek niet geïndiceerd. Bovendien is in deze monitoringsfase de indicatie voor spirometrisch onderzoek beperkter dan in de vorige versies van de standaarden. Bij patiënten met astma en stap 1- of 2-medicatie bij wie de astma goed onder controle is en bij patiënten met COPD met een lichte ziektelast die niet of niet meer roken, blijft de controle van klachten en ziektelast van belang, maar kan jaarlijkse spirometrie achterwege blijven. Astma bij volwassenen Het doel van de behandeling is het bereiken van optimale astmacontrole, dat wil zeggen: het bereiken van de doelen van goede astmacontrole geen klachten overdag en s nachts, geen beperkingen, geen afwijkingen bij spirometrisch onderzoek, al dan niet met medicatie in een zo laag mogelijke dosering en toedieningsfrequentie en met zo weinig mogelijk bijwerkingen, afgestemd op de persoonlijke behandeldoelen van de patiënt (tabel 1). Behandeling De belangrijkste niet-medicamenteuze maatregel is het streven naar een rookvrije omgeving en een krachtig stoppen met roken -advies met intensieve begeleiding. Andere niet-medicamenteuze maatregelen zijn een gezond beweegadvies, evenwichtige voeding en gewichtsreductie bij obese patiënten en eventuele vermijding van prikkels die mogelijk verband houden met verergering van klachten. Het aanbevolen medicamenteuze beleid bij astmapatiënten is weergegeven in figuur 1. COPD Het doel van de behandeling van patiënten met COPD is het beperken van klachten, verbeteren van het inspanningsvermogen en de ziektegerelateerde kwaliteit van leven en het verlagen van de ziektelast, ook in de toekomst. Behandeldoelen en afspraken worden bij voorkeur vastgelegd in een individueel zorgplan. Bij patiënten met COPD wordt onderscheid gemaakt tussen een lichte ver- 2 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2015;159: A9076

3 FIGUUR 1 Stappenplan voor de medicamenteuze behandeling van astma bij volwassenen, uit de gelijknamige NHG-standaard. sus een matige tot ernstige ziektelast (tabel 2); bij een ernstige ziektelast is vaak behandeling in de tweede lijn nodig. Behandeling Aan patiënten met COPD wordt een krachtig stoppen met roken -advies aanbevolen, gevolgd door intensieve begeleiding bij het stoppen met roken. Ook vermijding van blootstelling aan fijnstof en tabaksrook wordt geadviseerd. Gezond bewegen en gezonde voeding worden aanbevolen, evenals een jaarlijkse influenzavaccinatie. De beperkte indicatie voor behandeling met inhalatiecorticosteroïden bij COPD is benadrukt in de standaard vanwege de beperkte toegevoegde waarde en aanwijzingen voor een verhoogd risico op pneumonie. Alleen bij patiënten met frequente exacerbaties wordt een inhalatiecorticosteroïd overwogen. Beleid bij exacerbaties Niet-ernstige exacerbaties worden behandeld met de maximale dosering van kort- of langwerkende luchtwegverwijders. Bij onvoldoende effect wordt een prednisolonkuur aanbevolen. Ernstige exacerbaties worden behandeld volgens het stroomdiagram in figuur 2. Transmurale afspraken De nieuwe versies van de NHG-Standaarden Astma bij volwassenen en COPD bevatten transmurale afspraken, die de Landelijke Transmurale Afspraken uit 2007 vervangen. De kern van de afspraken is dat in de eerste lijn wordt behandeld als het kan, en in de tweede lijn als het nodig is. Daarbij is het belangrijk af te spreken wie de hoofdbehandelaar is, zodanig dat dit ook duidelijk is voor de patiënt. Verwijzing naar de longarts is aangewezen bij twijfel over NED TIJDSCHR GENEESKD. 2015;159: A9076 3

4 FIGUUR 2 Stroomdiagram voor het beleid bij ernstige exacerbaties van COPD, uit de NHG-standaard COPD. 4 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2015;159: A9076

5 TABEL 2 Criteria voor het onderscheid tussen lichte en (afwezigheid alle criteria) en matige tot ernstige (aanwezigheid 1 criterium) ziektelast* parameter klachten, hinder en beperkingen exacerbaties longfunctie voedingstoestand afkappunt MRC 3 of CCQ 2 2 exacerbaties per jaar behandeld met orale corticosteroïden of 1 ziekenhuisopname wegens COPD FEV 1 na bronchusverwijding < 50% van voorspeld of < 1,5 l absoluut of progressief longfunctieverlies (bijvoorbeeld FEV 1 > 150 ml/jaar) over 3 jaar of meer ( 3 metingen) ongewenst gewichtsverlies > 5% per maand of > 10% per 6 maanden, of verminderde voedingstoestand (BMI < 21), zonder andere verklaring MRC = Medical Research Council-dyspneuschaal (scorebereik: 1-5); CCQ = Clinical COPD Questionnaire (scorebereik: 0-6). * Lichte ziektelast: geen enkele parameter boven het afkappunt; matige tot ernstige ziektelast: 1 of meer parameters boven het afkappunt. De vragenlijsten zijn te downloaden via screeningsinstrumenten. Bij monitoring: gebruik voor het bepalen van de ziektelast de laatste spirometrie-uitslag. de diagnose, persisterende relevante klachten en beperkingen ondanks behandeling. Bij patiënten met astma is hier sprake van bij gedeeltelijke of slechte astmacontrole, of bij astma en problemen met werk. Bij patiënten met COPD geldt dit voor patiënten met een matige ziektelast, zoals een score op de Medical Research Councildyspneuschaal van 3 of hoger, 2 of meer exacerbaties waarvoor een orale corticosteroïdkuur nodig is, FEV 1 < 50% of < 1,5 liter, een snel progressief beloop, of een mogelijke indicatie voor zuurstofbehandeling. Ook complexe comorbiditeit met inbegrip van psychosociale problemen is een reden voor doorverwijzen. Vanwege mogelijke exacerbaties dient de hoofdbehandelaar de continuïteit in de zorg te garanderen. De patiënt en zijn omgeving moeten weten wat te doen bij een exacerbatie, bij voorkeur door een schriftelijk actieplan met onder andere informatie over bereikbaarheid van de hoofdbehandelaar binnen en buiten kantooruren. Astma en COPD Het bestaan van COPD naast astma is aannemelijk bij patiënten ouder dan 40 jaar bij wie de anamnese aanwijzingen geeft voor een combinatie van astma en COPD én bij wie herhaaldelijk met gestandaardiseerde bronchusverwijding reversibiliteit is vastgesteld terwijl de FEV 1 / FVC-ratio afwijkend blijft. Anamnestisch kan het vermoeden van astma rijzen op grond van de aard van de klachten, bij astma in de voorgeschiedenis, of als de patiënt of een eerstegraads familielid een atopische aandoening heeft; anamnestische aanwijzingen voor COPD zijn een relevante rookgeschiedenis of een andere risicofactor voor COPD. Bij patiënten met zowel astma als COPD is de diagnose astma bepalend voor het medicamenteuze beleid en de diagnose COPD voor het niet-medicamenteuze beleid. De leden van de werkgroep NHG-standaarden Astma bij volwassenen en COPD zijn, naast de auteurs van dit artikel: Magda J.M. Barnhoorn, Thys van K L I N I S C H E P R A K T I J K der Molen, Jean W. Muris, C.P. (Onno) van Schayck, Jiska B. Snoeck-Stroband en Tjard R.J. Schermer. Belangenconflict en financiële ondersteuning: ICMJE-formulieren zijn online beschikbaar bij dit artikel. Aanvaard op 15 april 2015 Citeer als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2015;159:A9076 > Kijk ook op NED TIJDSCHR GENEESKD. 2015;159: A9076 5

De nieuwe standaarden astma en COPD. Wat is nieuw

De nieuwe standaarden astma en COPD. Wat is nieuw De nieuwe standaarden astma en COPD Wat is nieuw De patiënt staat centraal Veranderingen Nieuwe definitie luchtwegobstructie Nieuwe indeling ernst astma en COPD Plaats reversibiliteitstest bij astma en

Nadere informatie

Wat is nieuw in longfunctie? Jan Willem van den Berg Longarts

Wat is nieuw in longfunctie? Jan Willem van den Berg Longarts Wat is nieuw in longfunctie? Jan Willem van den Berg Longarts Oude situatie Referenties dateren uit de jaren 50-60 Groep mijnwerkers en staalarbeiders (ECCS) Vrouwen niet als referentie geïncludeerd (globaal

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker Adembenemend 2016

Disclosure belangen spreker Adembenemend 2016 Disclosure belangen spreker Adembenemend 2016 (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

SANDWICHSCHOLING COPD Goede COPD zorg: resultaat van goede samenwerking 28 juni Scharnierconsult. Uitgangspunt

SANDWICHSCHOLING COPD Goede COPD zorg: resultaat van goede samenwerking 28 juni Scharnierconsult. Uitgangspunt SANDWICHSCHOLING COPD Goede COPD zorg: resultaat van goede samenwerking 28 juni 2012 Scharnierconsult, ziektelast en persoonlijk behandelplan Marion Teunissen en Rudy Bakker Werkgroep COPD Synchroon Scharnierconsult

Nadere informatie

Regionale transmurale afspraken bij ketenzorg COPD. Regio Midden Kennemerland

Regionale transmurale afspraken bij ketenzorg COPD. Regio Midden Kennemerland Regionale transmurale afspraken bij ketenzorg COPD in Regio Midden Kennemerland Inhoudsopgave pag. 1. Inleiding 2 2. Uitgangspunten 3 3. Consultatie en verwijzing 4 4. Ketenzorg en hoofdbehandelaarschap

Nadere informatie

Indeling presentatie

Indeling presentatie Gho-Go COPD ketenzorg avond 10 september 2013 Norbert IJkelenstam Kaderhuisarts astma/copd 1 Indeling presentatie Aandachtspunten vanuit spiegelinformatie 2013 Het begrip ziektelast en de COPD ziektelastmeter

Nadere informatie

De RTA COPD juni 2012. De RTA de achtergrond 6-7-2012. Uitgangspunt: de integrale gezondheidstoestand

De RTA COPD juni 2012. De RTA de achtergrond 6-7-2012. Uitgangspunt: de integrale gezondheidstoestand De RTA COPD juni 2012 Afspraken tussen huisartsen en longartsen in de regio Noord Brabant Noord Oost De RTA de achtergrond Gebaseerd op de LTA De oude RTA de versie uit 2006 De nieuwe zorgstandaard COPD

Nadere informatie

Vijf gedragsthema s lopen als een rode draad door de begeleiding van de patiënt met astma/copd:

Vijf gedragsthema s lopen als een rode draad door de begeleiding van de patiënt met astma/copd: Praktijkondersteuning bij COPD en astma Doel van praktijkondersteuning is het ophogen en/of verdieping van kennis bij de patiënt en het daaraan verbonden zelfmanagement 1. De begeleiding richt zich in

Nadere informatie

Voorbeeld consultatieaanvraag: expertteam COPD/Astma

Voorbeeld consultatieaanvraag: expertteam COPD/Astma Voorbeeld consultatieaanvraag: expertteam COPD/Astma Veel praktijken weten het expertteam te vinden wanneer zij specialistische vragen hebben met betrekking tot de behandeling van een patiënt met Diabetes

Nadere informatie

Indeling presentatie

Indeling presentatie Gho-Go COPD terugkomdag COPD ketenzorg 7 oktober 2014 Norbert IJkelenstam Kaderhuisarts astma/copd 1 Indeling presentatie Aandachtspunten vanuit spiegelinformatie 2014 De nieuwe NHG COPD standaard 2015

Nadere informatie

Transmurale werkafspraken

Transmurale werkafspraken Silvia Hiep GHO-GO COPD terugkomdag Transmurale werkafspraken verwijs en terugverwijsbeleid Programma Inleiding Verwijscriteria volgens de LAN / SLA Casuïstiek Discussie 2 1 Definitie volgens NHG standaard

Nadere informatie

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie mei 2016

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie mei 2016 Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie 2.0 30 mei 2016 Het NHG maakt Standaarden voor de huisarts. Voor het interne kwaliteitsbeleid van de huisarts(praktijk) maakt het NHG

Nadere informatie

NHG-standaard COPD Anno 2015

NHG-standaard COPD Anno 2015 NHG-standaard COPD Anno 2015 Jiska B. Snoeck-Stroband, huisarts J.B.Snoeck-Stroband@umc.n Huisartspraktijk Akeei, Den Haag Afd Medische Besiskunde, LUMC, Leiden CAHAG bestuur 1 Discosure beangen Jiska

Nadere informatie

Astma. Chronos, 14 juni 2016. Regien Kievits, kaderarts astma/copd

Astma. Chronos, 14 juni 2016. Regien Kievits, kaderarts astma/copd Astma Chronos, 14 juni 2016 Regien Kievits, kaderarts astma/copd Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Stichting Gezond Monnickendam Protocol COPD Diseasemanagement HA/POH/PA

Stichting Gezond Monnickendam Protocol COPD Diseasemanagement HA/POH/PA Stichting Gezond Monnickendam Protocol COPD Diseasemanagement HA/POH/PA Casefinding door PA en HA Signalerende rol PA, bij: o langdurige of recidiverende luchtwegklachten ( 2 x per jaar), én o roken of

Nadere informatie

Astma & COPD Uitgangspunten LTA en locale werkafspraak: Controle-eis LTA: Diagnostiek astma/copd (door huisarts) Controle bij astma en COPD

Astma & COPD Uitgangspunten LTA en locale werkafspraak: Controle-eis LTA: Diagnostiek astma/copd (door huisarts) Controle bij astma en COPD Astma & COPD Uitgaande van de Landelijke Transmurale Afspraak (LTA) Astma & COPD van 2002 (coproductie NHG: Nederlands Huisartsen Genootschap en NVALT: Nederlandse Vereniging voor Artsen voor Longziekten

Nadere informatie

Sneldiagnostiek COPD in Bernhoven. Waar staat de huisarts? COPD-zorg blijft lastig. Diagnostische dilemma s

Sneldiagnostiek COPD in Bernhoven. Waar staat de huisarts? COPD-zorg blijft lastig. Diagnostische dilemma s Sneldiagnostiek COPD in Bernhoven Waar staat de huisarts? COPD-zorg blijft lastig Ik zie patiënten vooral tijdens een exacerbatie POH ziet patiënten vooral als het goed gaat Ik blijf het assessment van

Nadere informatie

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie 2.1 3 oktober 2016 Het NHG maakt Standaarden voor de huisarts. Voor het interne kwaliteitsbeleid van de huisarts(praktijk) maakt het NHG

Nadere informatie

Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten

Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten Astma Chronische ontstekingsreactie van de luchtwegen die samengaat met de neiging van het luchtwegsysteem om sneller

Nadere informatie

Van ziektelast naar gezondheidswinst Ans Nicolasen, POH Robbert Behr, kaderhuisarts astma-copd

Van ziektelast naar gezondheidswinst Ans Nicolasen, POH Robbert Behr, kaderhuisarts astma-copd Van ziektelast naar gezondheidswinst Ans Nicolasen, POH Robbert Behr, kaderhuisarts astma-copd 15-04-2015 Wie staat er centraal? Pad van een nieuwe COPD-patiënt Diagnostiek Scharnierconsult Intensieve

Nadere informatie

COPD en Comorbiditeit

COPD en Comorbiditeit COPD en Comorbiditeit Christiaan Meek Paul de Vries Machinist lv Comorbiditeit en COPD Welke comorbiditeit levert voor u problemen op bij diagnostiek en begeleiding COPD? 1 Comorbiditeit en COPD Welke

Nadere informatie

PRAKTIJKMAP ZORGGROEP HAARLEMMERMEERKETENZORG. Samenvatting Zorgprogramma COPD

PRAKTIJKMAP ZORGGROEP HAARLEMMERMEERKETENZORG. Samenvatting Zorgprogramma COPD PRAKTIJKMAP ZORGGROEP HAARLEMMERMEERKETENZORG Samenvatting Zorgprogramma COPD Versie Oktober 2015 Stroomschema Zorgprogramma COPD Cliënt bij HA met verdenking COPD Diagnostiek Diagnostiek Schakelconsult

Nadere informatie

Samenvatting Zorgstandaard astma

Samenvatting Zorgstandaard astma Samenvatting Zorgstandaard astma Hierbij een samenvatting van de Zorgstandaard astma voor volwassenen namens de COPD-werkgroep van de huisartsenkring Amsterdam. Wij hebben voor u geprobeerd de belangrijkste

Nadere informatie

DUODAGEN NWU 24-25 november. Roel Wennekes Jelmer Haanstra Jouke Hanje

DUODAGEN NWU 24-25 november. Roel Wennekes Jelmer Haanstra Jouke Hanje DUODAGEN NWU 24-25 november Roel Wennekes Jelmer Haanstra Jouke Hanje Ketenzorg COPD Inleiding Protocol Voorbereiding op DBC Voorbeeld opzet Pauze Spirometrie blazen Spirometrie beoordelen Inleiding Overheid

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen Behandeling van COPD anno 2007

Workshop voor apothekers en huisartsen Behandeling van COPD anno 2007 Workshop voor apothekers en huisartsen Behandeling van COPD anno 2007 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l en inleiding idi Presentatie van regionale voorschrijfcijfers

Nadere informatie

Doelstelling: Inhoud workshop. Spirometrie voor experts. Discussie. Na de workshop is de cursist in staat

Doelstelling: Inhoud workshop. Spirometrie voor experts. Discussie. Na de workshop is de cursist in staat IMPLEMENTATIE VAN ASTMA EN COPD IN DE HUISARTSENPRAKTIJK (potentiële) belangenverstrengeling voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Zie hieronder geen 4 en 5 februari 2016 Honorarium

Nadere informatie

NHG-Standaard COPD (derde herziening)

NHG-Standaard COPD (derde herziening) COPD (derde herziening) NHG-Werkgroep Astma bij volwassenen en COPD NHG-Standaard M26 Belangrijkste wijzigingen Luchtwegobstructie is aanwezig bij een FEV 1 /FVC-ratio (na bronchusverwijding) kleiner dan

Nadere informatie

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie 2.2 1 maart 2017 Het NHG maakt Standaarden voor de huisarts. Voor het interne kwaliteitsbeleid van de huisarts(praktijk) maakt het NHG

Nadere informatie

Stichting Gezond Monnickendam. Protocol COPD Diseasemanagement HA/POH/PA

Stichting Gezond Monnickendam. Protocol COPD Diseasemanagement HA/POH/PA Stichting Gezond Monnickendam Protocol COPD Diseasemanagement HA/POH/PA Casefinding door HA (huisarts), PA (praktijkassistent) en apotheek Signalerende rol PA, bij: o langdurige of recidiverende luchtwegklachten

Nadere informatie

Diagnostiek Regionale Transmurale Afspraken Utrecht Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD)

Diagnostiek Regionale Transmurale Afspraken Utrecht Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) Diagnostiek Regionale Transmurale Afspraken Utrecht Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) Deelnemende Partijen De RTA wordt gedragen door: 1. Zorggroepen regio Utrecht die de samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Achtergronden casusschetsen astma/ copd

Achtergronden casusschetsen astma/ copd Achtergronden casusschetsen astma/ copd 7 augustus 2000 Inleiding Dit Interline programma is gemaakt voor groepen die (meer dan) een jaar geleden het longproject hebben gevolgd. Het is gedeeltelijk een

Nadere informatie

Astma bij kinderen Diagnose en behandeling

Astma bij kinderen Diagnose en behandeling Thema: Astma bij kinderen Diagnose en behandeling dr. Janwillem Kocks Huisarts, Academische Huisartsenpraktijk Groningen Universitair Docent, afdeling Huisartsgeneeskunde UMCG 19-3-2015 2 19-3-2015 3 Piepen

Nadere informatie

en COPD. NHG-Standaard Astma bij volwassenen (derde herziening).

en COPD. NHG-Standaard Astma bij volwassenen (derde herziening). Astma bij volwassenen (derde herziening) NHG-Werkgroep Astma bij volwassenen en COPD NHG-Standaard M27 Belangrijkste wijzigingen Luchtwegobstructie is aanwezig bij een FEV 1 /FVC-ratio (na bronchusverwijding)

Nadere informatie

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie juni 2016

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie juni 2016 Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie 2.0 8 juni 2016 Specificaties Het NHG maakt Standaarden voor de huisarts. Voor het interne kwaliteitsbeleid van de huisarts(praktijk)

Nadere informatie

Piepjes en Pufjes. 8 september 2014

Piepjes en Pufjes. 8 september 2014 Piepjes en Pufjes 8 september 2014 NHG standaard: Astma bij kinderen Patrick Bindels Huisarts Praktijk Buitenhof Hoofd afdeling Huisartsgeneeskunde Erasmus MC Rotterdam Nieuwe ontwikkelingen bij astma

Nadere informatie

WISSELPROTOCOL ASTMA/COPD Friese Zorggroepen en Maatschap Friese longartsen juli 2015 versie 3.0

WISSELPROTOCOL ASTMA/COPD Friese Zorggroepen en Maatschap Friese longartsen juli 2015 versie 3.0 WISSELPROTOCOL ASTMA/COPD Friese Zorggroepen en Maatschap Friese longartsen juli 2015 versie 3.0 Wisselprotocol astma/copd Friese Zorggroepen en Maatschap Friese Longartsen 2015 1 Inhoudsopgave 1. Introductie...

Nadere informatie

Workshop ACQ en CCQ Het gebruik in de dagelijkse praktijk. Adembenemend 2015 Hetty Cox, kaderarts astma/copd

Workshop ACQ en CCQ Het gebruik in de dagelijkse praktijk. Adembenemend 2015 Hetty Cox, kaderarts astma/copd Workshop ACQ en CCQ Het gebruik in de dagelijkse praktijk Adembenemend 2015 Hetty Cox, kaderarts astma/copd Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

4.1 Stroomschema COPD-zorg bij lichte en matige ziektelast

4.1 Stroomschema COPD-zorg bij lichte en matige ziektelast 4. Spreekuur De inhoud van het COPD-spreekuur wordt beschreven aan de hand van: 4.1 stroomschema, zie bladzijde 2 Voorstel voor verdeling van taken, frequentie van de consulten en tijdsinvestering. Onderscheidt

Nadere informatie

Zorgroep Kennemer lucht

Zorgroep Kennemer lucht Zorgroep Kennemer lucht Randvoorwaarden Knelpuntanalyse Epidemiologie Zorgstandaard Zorgprogramma Indicatoren Doelstellingen Huidige knelpunten toekomst Zorggroep Kennemer lucht HAPA HONK HZNK DM COPD-CVRM-GGZ

Nadere informatie

Diagnostiek van COPD: van spirometrie tot ziektelastmeter. Hanneke de Jong Meriam van der Zon Guus van der Meijden

Diagnostiek van COPD: van spirometrie tot ziektelastmeter. Hanneke de Jong Meriam van der Zon Guus van der Meijden Diagnostiek van COPD: van spirometrie tot ziektelastmeter Hanneke de Jong Meriam van der Zon Guus van der Meijden Disclosure belangen sprekers (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

Astma/ COPD versie 2009 achtergronden casusschetsen

Astma/ COPD versie 2009 achtergronden casusschetsen Astma/ COPD versie 2009 achtergronden casusschetsen Voor: begeleider/presentator Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd. Interline januari 2010 INTERLINE

Nadere informatie

1.1 Wat is astma en wat is COPD? 1.1.1 Astma

1.1 Wat is astma en wat is COPD? 1.1.1 Astma 1 Inleiding Prof.dr. C.P. van Schayck Asthma bronchiale is, als het niet wordt behandeld, te herkennen aan recidiverende perioden met luchtwegobstructie die gewoonlijk reversibel zijn, spontaan of door

Nadere informatie

Casusschetsen astma/copd

Casusschetsen astma/copd Casusschetsen astma/copd 7 augustus 2000 Casusschets 1 Mevr. N, is een 26 jarige adipeuze Surinaamse vrouw die sinds 1994 in Nederland woonachtig is. Sinds haar komst naar Nederland heeft zij in wisselende

Nadere informatie

Astma monitoring & E-health anno 2012. TRENDS XXII, Garderen

Astma monitoring & E-health anno 2012. TRENDS XXII, Garderen Astma monitoring & E-health anno 2012 TRENDS XXII, Garderen Eric de Groot, ISALA Zwolle Rijn Jöbsis, MUMC + Maastricht Leerdoelen monitoring astma Mate van astmacontrole staat centraal Eén ideaal instrument

Nadere informatie

Zorgprogramma COPD. Kenmerk: RCH Datum: juni 2016 Status: definitief

Zorgprogramma COPD. Kenmerk: RCH Datum: juni 2016 Status: definitief Zorgprogramma COPD Kenmerk: RCH15.1123-3.0 Datum: juni 2016 Status: definitief Inhoudsopgave Inleiding 3 1 Zorgprogramma COPD 5 2 Diagnostische fase en Voorbereiding 6 2.1. Stroomschema diagnostische fase

Nadere informatie

Dubbeldiagnose. Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts

Dubbeldiagnose. Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts Dubbeldiagnose Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts Quiz 1 COPD is een aandoening van Jonge mensen Oudere mensen Beiden Quiz 2 Astma is een aandoening van Jonge mensen Oudere mensen

Nadere informatie

Werkwijze Interpretatie van spirometrie

Werkwijze Interpretatie van spirometrie Werkwijze Interpretatie van spirometrie Document ID NVLA 160620 ww IntSpir Document titel Interpretatie van spirometrie Publicatiedatum Juni 2016 Versie 1.0 Herzieningsdatum Juni 2021 Doel Het standaardiseren

Nadere informatie

Astma bij Kinderen. Adembenemend 2015 Hans Berg, Regien Kievits

Astma bij Kinderen. Adembenemend 2015 Hans Berg, Regien Kievits Astma bij Kinderen Adembenemend 2015 Hans Berg, Regien Kievits Wat wil je weten? Astma is meest voorkomende chronische ziekte bij kinderen Prevalentie: 8 10 % van alle kinderen Standaarden: NHG- en Zorgstandaard

Nadere informatie

Deze cursus wordt in 2014 gehouden op donderdag 20 maart in de Aristo zalen in Amsterdam en op dinsdag 15 april in de Nieuwe Buitensociëteit in Zwolle

Deze cursus wordt in 2014 gehouden op donderdag 20 maart in de Aristo zalen in Amsterdam en op dinsdag 15 april in de Nieuwe Buitensociëteit in Zwolle Cursus Astma &COPD voor praktijkondersteuners en huisartsen 2014 Deze cursus wordt in 2014 gehouden op donderdag 20 maart in de Aristo zalen in Amsterdam en op dinsdag 15 april in de Nieuwe Buitensociëteit

Nadere informatie

Individueel behandelplan COPD/Astma

Individueel behandelplan COPD/Astma Individueel behandelplan COPD/Astma Persoonlijke gegevens Naam Adres Woonplaats Telefoon E-mail Geb. datum Diagnose Diagnose gesteld op Bij ongeval waarschuwen Naam Adres Telefoon Relatie met pasdrager

Nadere informatie

RICHTLIJN COPD BELEID IN DE HUISARTSPRAKTIJK Geactualiseerde versie, juli 2014 Netwerkzorg COPD Waterland, Stichting Gezond Monnickendam

RICHTLIJN COPD BELEID IN DE HUISARTSPRAKTIJK Geactualiseerde versie, juli 2014 Netwerkzorg COPD Waterland, Stichting Gezond Monnickendam 1 RICHTLIJN COPD BELEID IN DE HUISARTSPRAKTIJK Geactualiseerde versie, juli 2014 Netwerkzorg COPD Waterland, Stichting Gezond Monnickendam INHOUD pagina 1.Organisatie en opzet van het COPD spreekuur 1.1

Nadere informatie

LAN zorgstandaarden en NHG standaarden astma 2013 implementeren? Inkopen?

LAN zorgstandaarden en NHG standaarden astma 2013 implementeren? Inkopen? LAN zorgstandaarden en NHG standaarden astma 2013 implementeren? Inkopen? 24-1-2013 Jean Muris, huisarts, Kaderarts astma/copd Hoofd Huisartsopleiding Maastricht jean.muris@maastrichtuniversity.nl Astma

Nadere informatie

Factsheet Astma-/COPD-Monitor April 2007

Factsheet Astma-/COPD-Monitor April 2007 Factsheet Astma-/COPD-Monitor April 7 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (M. Heijmans, Meer dan helft astmapatiënten heeft ziekte niet onder

Nadere informatie

Astma en Longrevalidatie

Astma en Longrevalidatie Astma en Longrevalidatie Dominique Vaessen, verpleegkundig specialist longziekten 24 mei 2016 Isala Inhoud Astma Astma en longrevalidatie Longrevalidatie in Nederlands Astmacentrum Davos pagina 2 Astma

Nadere informatie

De toekomst van COPD zorg in de huisartspraktijk

De toekomst van COPD zorg in de huisartspraktijk De toekomst van COPD zorg in de huisartspraktijk Prof. Jean Muris, huisarts Jean.muris@maastrichtuniversity.n Huisartspraktijk Geue, Huisartsopeiding Maastricht CAHAG kerngroep 1 Discosure beangen Jean

Nadere informatie

Stedelijk protocol Gestructureerde zorg Astma en COPD

Stedelijk protocol Gestructureerde zorg Astma en COPD Stedelijk protocol Gestructureerde zorg Astma en COPD Amsterdam, augustus 2015 Dit protocol is opgesteld door: Barbara van Maanen-Thiel, huisarts en kaderarts astma/copd met medewerking van: Bob vd Berg,

Nadere informatie

17-1-2013. De ontwikkeling van de ziektelastmeter Behandelalgoritme / computer programma Het onderzoek

17-1-2013. De ontwikkeling van de ziektelastmeter Behandelalgoritme / computer programma Het onderzoek Patiënt-empowerment; het individueel zorgplan en de ziektelastmeter bij COPD Onno van Schayck CAHAG 7e conferentie Utrecht, 24 januari 2013 Inhoud De ontwikkeling van de ziektelastmeter Behandelalgoritme

Nadere informatie

Zorginkoopdocument 2013 Ketenzorg COPD

Zorginkoopdocument 2013 Ketenzorg COPD Zorginkoopdocument 2013 Ketenzorg COPD Zorginkoopdocument 2013 Ketenzorg COPD 1 INLEIDING Dit document bevat een omschrijving van het COPD ketenprogramma, de specifieke opleidingseisen en de daarbij behorende

Nadere informatie

Conflict van belangen

Conflict van belangen Steroïden en luchtwegverwijders: aparte inhalers of één langwerkend combinatiepreparaat? - een studieprotocol - Baretta H.J. 1, Metting E.I. 1, van Boven J.F. 1, Flokstra-de Blok B.M.J. 1, van der Molen

Nadere informatie

VRAGEN OVER GESTELDE VEEL COPD

VRAGEN OVER GESTELDE VEEL COPD VEEL GESTELDE VRAGEN OVER COPD VEEL GESTELDE VRAGEN OVER COPD Assoc. Prof. Dr. N.H. Chavannes Prof.dr. P.N.R. Dekhuijzen 2013 2013 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media BV, Houten Alle

Nadere informatie

Regionaal ketenzorg protocol COPD

Regionaal ketenzorg protocol COPD Bijlage 1. Regionaal Ketenzorgprotocol Titel Regionaal ketenzorg protocol Verwijzing naar formulier Verwijzing naar protocol Protocol case finding Kwaliteitsbeleid Zorggroep Privacyreglement Zorggroep

Nadere informatie

Samenvatting van de standaard Astma bij volwassenen (tweede herziening) van het Nederlands Huisartsen Genootschap

Samenvatting van de standaard Astma bij volwassenen (tweede herziening) van het Nederlands Huisartsen Genootschap voor de praktijk Samenvatting van de standaard Astma bij volwassenen (tweede herziening) van het Nederlands Huisartsen Genootschap R.M.M.Geijer, I.J.M.Smeele en A.N.Goudswaard Zie ook de artikelen op bl.

Nadere informatie

Zorgprotocol 1 e lijns keten-dbc Astma/COPD

Zorgprotocol 1 e lijns keten-dbc Astma/COPD Zorgprotocol 1 e lijns keten-dbc Astma/COPD Ketenzorg Friesland BV april 2016 versie 3.0 (definitief) Zorgprotocol 1 e lijns keten-dbc Astma/COPD Ketenzorg Friesland 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1.

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld: Eerstelijns ketenzorg astma in Maastricht-Heuvelland CAHAG conferentie 15 jan 2015. Maud van Hoof en Geertjan Wesseling

Praktijkvoorbeeld: Eerstelijns ketenzorg astma in Maastricht-Heuvelland CAHAG conferentie 15 jan 2015. Maud van Hoof en Geertjan Wesseling Praktijkvoorbeeld: Eerstelijns ketenzorg astma in Maastricht-Heuvelland CAHAG conferentie 15 n 2015 Maud van Hoof en Geertn Wesseling Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

PROTOCOLLAIRE COPD-ZORG: TOEPASSING IN DE PRAKTIJK. Enkele cijfers.

PROTOCOLLAIRE COPD-ZORG: TOEPASSING IN DE PRAKTIJK. Enkele cijfers. PROTOCOLLAIRE COPD-ZORG: TOEPASSING IN DE PRAKTIJK Enkele cijfers. 2011: 361.800 mensen met COPD (189.700 mannen en 172.100 vrouwen (23,0 per 1.000 mannen en 20,5 per 1.000 vrouwen) COPD komt voornamelijk

Nadere informatie

Astma Controle en ziektelast Paul de Vries

Astma Controle en ziektelast Paul de Vries Astma Controle en ziektelast Paul de Vries S&B 20-2 en 21-3-2017 Belangenverstrengeling Cohaesie Haringvliet Cahag Doel Inzicht in relatie astmacontrole en ziektelast Wat te doen bij onvoldoende controle?

Nadere informatie

Astma en COPD: kernpunten voor management.

Astma en COPD: kernpunten voor management. Astma en COPD: kernpunten voor management. Dr.J.Buffels, Academisch Centrum voor Huisartsgeneeskunde, K.U.Leuven. Januari 2008 Inleiding Deze tekst is een zeer beknopte herhaling van kernpunten inzake

Nadere informatie

Handleiding Periodieke Controles

Handleiding Periodieke Controles Handleiding Periodieke Controles Zorg voor de patiënt met COPD, geboden door de praktijkondersteuner ten behoeve van het onderzoeksproject Monitoring bij COPD Versie september 2005 1. Achtergrond Dit protocol

Nadere informatie

1. Ziektelastmeter. 2. Longaanval

1. Ziektelastmeter. 2. Longaanval 1. Ziektelastmeter 2. Longaanval Spiegelavond Medrie 2017 Folkert Allema Ziektelastmeter COPD { LAN 350.000 COPD patiënten in NL Definitie begrip ziektelast Meetinstrument ontwikkelen Efficiëntere en effectievere

Nadere informatie

Een astma/copd-dienst voor de huisartsenpraktijk*

Een astma/copd-dienst voor de huisartsenpraktijk* Een astma/copd-dienst voor de huisartsenpraktijk* Onderzoek naar haalbaarheid en effectiviteit Esther I. Metting, Roland A. Riemersma, Jan-Willem H. Kocks, Margriet G. Piersma-Wichers, Robbert Sanderman

Nadere informatie

Acetylcysteïne wordt niet aanbevolen bij de behandeling van COPD, omdat geen voordeel is aangetoond ten opzichte van placebo. fenoterol/ipratropium

Acetylcysteïne wordt niet aanbevolen bij de behandeling van COPD, omdat geen voordeel is aangetoond ten opzichte van placebo. fenoterol/ipratropium 5 10 Consultatiedocument Farmacotherapeutisch Kompas voor registratiehouders Graag reactie voor 1 juli 2016 van de registratiehouders die volgens de consultatieprocedure kunnen reageren. COPD Onderhoudsbehandeling

Nadere informatie

Fysiotherapie en Voeding bij Astma en COPD NETWERK EERSTELIJNS DIETISTEN AMSTERDAM

Fysiotherapie en Voeding bij Astma en COPD NETWERK EERSTELIJNS DIETISTEN AMSTERDAM Fysiotherapie en Voeding bij Astma en COPD NETWERK EERSTELIJNS DIETISTEN AMSTERDAM Anouck Hoenderkamp Fysiotherapie Amsterdam Oost 0646074824 www.ftao.nl LoRNa www.lornamsterdam.nl www.lornamsterdam.nl

Nadere informatie

ASTMA PROTOCOL CELLO. Leiden

ASTMA PROTOCOL CELLO. Leiden ASTMA PROTOCOL CELLO Leiden Mei 2011 1 Inleiding Dit protocol omvat uitleg ziektebeeld, diagnose, doelstellingen, niet medicamenteuze therapie, medicamenteuze therapie en schema dosering inhalatiemiddelen.

Nadere informatie

Zorginkoopdocument 2014 Ketenzorg COPD

Zorginkoopdocument 2014 Ketenzorg COPD Zorginkoopdocument 2014 Ketenzorg COPD Zorginkoopdocument 2014 Ketenzorg COPD 1 Inleiding Dit document bevat een omschrijving van het COPD ketenprogramma, de specifieke opleidingseisen en de daarbij behorende

Nadere informatie

Geen aanwijsbaar klinisch nut voor het jarenlang in stand houden van periodieke controles van COPDpatiënten door een huisartsenlaboratorium*

Geen aanwijsbaar klinisch nut voor het jarenlang in stand houden van periodieke controles van COPDpatiënten door een huisartsenlaboratorium* Onderzoek Geen aanwijsbaar klinisch nut voor het jarenlang in stand houden van periodieke controles van COPDpatiënten door een huisartsenlaboratorium* Lisette van den Bemt, Tjard R.J. Schermer, Ivo J.M.

Nadere informatie

Samenvatting Richtlijn Palliatieve zorg voor mensen met COPD

Samenvatting Richtlijn Palliatieve zorg voor mensen met COPD Samenvatting Richtlijn Palliatieve zorg voor mensen met COPD 1 Samenvatting Richtlijn Palliatieve zorg voor mensen met COPD Initiatief: Long Alliantie Nederland Organisatie: Kwaliteitsinstituut voor de

Nadere informatie

Ketenzorgprogramma COPD

Ketenzorgprogramma COPD Ketenzorgprogramma COPD Coöperatie Noordwest Utrecht Dit ketenzorgprogramma is ontwikkeld door de stuurgroep COPD van coöperatie noordwest Utrecht: Jelmer Haanstra, Jouke Hanje, Guus Hermsen, Jan Willem

Nadere informatie

Samenwerking tussen de huisarts en tweedelijns zorg

Samenwerking tussen de huisarts en tweedelijns zorg 1 Samenwerking tussen de huisarts en tweedelijns zorg Een beschrijving van de astma/copd dienst in Groningen, de patiënten populatie en crosssectionele verschillen 1 Metting EI, 1 Riemersma RA 1, Boetje

Nadere informatie

Ketenzorg astma en het opzetten van een astmaspreekuur

Ketenzorg astma en het opzetten van een astmaspreekuur Ketenzorg astma en het opzetten van een astmaspreekuur CAHAG POH-cursus 2017 Amsterdam, Zwolle Gijs van der Bijll, kaderarts astma/copd Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Geen

Nadere informatie

Instructie aanmaken protocol COPD Omnihis Scipio

Instructie aanmaken protocol COPD Omnihis Scipio Instructie aanmaken protocol COPD Omnihis Scipio Ga in het hoofdmenu naar Omnihis Scipio [protocollair] Zoek via het loepje een willekeurige patiënt op bv de testpatiënt Klik op het groene vinkje om te

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen COPD: Inhalatiemiddelen bij COPD kritisch bekeken 1. Toelichting In dit onderwijsmateriaal, gebaseerd op de herziene NHG-Standaard COPD (juli 2007), de CBO-richtlijn medicamenteuze therapie van COPD (2007)

Nadere informatie

Diabetes. D1 Diabetes prevalentie 249,0 233,9. D2 Diabetespopulatie indicatoren 78,7 85,8. D3 Hoofdbehandelaar diabetes 58,2 49,6

Diabetes. D1 Diabetes prevalentie 249,0 233,9. D2 Diabetespopulatie indicatoren 78,7 85,8. D3 Hoofdbehandelaar diabetes 58,2 49,6 Diabetes uw praktijk alle praktijke n D1 Diabetes prevalentie 249,0 233,9 D2 Diabetespopulatie indicatoren 78,7 85,8 D3 Hoofdbehandelaar diabetes 58,2 49,6 D6 HbA1c bepaald 70,9 70,5 D36 HbA1c < 53 81,3

Nadere informatie

Regionaal Zorgprotocol COPD. opgesteld door ZEL

Regionaal Zorgprotocol COPD. opgesteld door ZEL Regionaal Zorgprotocol COPD opgesteld door ZEL Versie: mei 2015 Naaldwijk INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. OPSPOREN 2.1 Actieve opsporing 2.2 Case finding 3. RANDVOORWAARDEN 4. DIAGNOSTISCH TRAJECT 4.1 Anamnese

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/53664

Nadere informatie

Zorgprogramma COPD. Chronos

Zorgprogramma COPD. Chronos Zorgprogramma COPD Chronos Juli 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding blz 3 Hoofdstuk 2 Doelstelling blz 3 2.1 Uitgangspunten 2.2 Standaarden 2.3 Voorfase 2.4 Kwaliteit Hoofdstuk 3 COPD blz 5 3.1 Definitie

Nadere informatie

Zorginstituut Nederland. > Retouradres Postbus 320, 1110 AHDiemen

Zorginstituut Nederland. > Retouradres Postbus 320, 1110 AHDiemen 2014024 > Retouradres Postbus 320, 1110 AHDiemen Aan de Geschillencommissie van Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ) T.a.v. mevrouw mr. Postbus 291 3700 AG ZEIST 0530. Eekholt 4 1112

Nadere informatie

Bijsluiter gebruik astma (kinderen) indicatoren in de huisartsenpraktijk. Fenna Schouten Versie 3

Bijsluiter gebruik astma (kinderen) indicatoren in de huisartsenpraktijk. Fenna Schouten Versie 3 Bijsluiter gebruik astma (kinderen) indicatoren in de huisartsenpraktijk Fenna Schouten f.schouten@nhg.org 09-02-2017 Versie 3 Inhoud Overzicht van de indicatoren... 2 Populatie... 2 Monitoring... 2 Beschrijving

Nadere informatie

Minutenschema zorgprogramma COPD (excl. Astma) 2015-2016

Minutenschema zorgprogramma COPD (excl. Astma) 2015-2016 Minutenschema zorgprogramma COPD (excl. Astma) 2015-2016 Inleiding Het minutenschema voor ketenzorg COPD is gebaseerd op het zorgprofiel voor ketenzorg COPD van de Stichting Ketenkwaliteit COPD uit juni

Nadere informatie

Bijlage 30: Bepalingenclusters COPD en roken

Bijlage 30: Bepalingenclusters COPD en roken Bijlage 30: Bepalingenclusters COPD en roken Onderstaande clusters zijn afkomstig uit de HIS-tabel Bepalingenclusters en zijn in verschillende HIS en ingebouwd. De clusters zijn opgebouwd uit en uit de

Nadere informatie

Zorgprotocol 1 e lijns keten-dbc Astma/COPD

Zorgprotocol 1 e lijns keten-dbc Astma/COPD Zorgprotocol 1 e lijns keten-dbc Astma/COPD Ketenzorg Friesland BV november 2015 versie 1.0 (definitief) Zorgprotocol 1 e lijns keten-dbc Astma/COPD Ketenzorg Friesland 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

COPD Pas ú raait om die rg d o Z 1

COPD Pas ú raait om die rg d o Z 1 COPD Pas Zorg die draait om ú 1 Ik heb COPD In het geval dat ik onwel word: bel 112 bel voor mijn huisarts (0031) In het geval ik nog bij bewustzijn ben maar erg kortademig: Laat u mij mijn puff inhaleren

Nadere informatie

Zorgprogramma COPD. OCE Nijmegen 2015

Zorgprogramma COPD. OCE Nijmegen 2015 Zorgprogramma COPD OCE Nijmegen 2015 Nijmegen, 28-8-2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. COPD ketenzorg... 5 2.1 Doelstelling... 5 2.2 Definitie COPD... 5 2.3 Definitie van Ziektelast... 6 2.4 Doelgroep...

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR DBC KETENZORG COPD GO COPD B.V.

HANDLEIDING VOOR DBC KETENZORG COPD GO COPD B.V. Beschrijving van de werkzaamheden in de huisartspraktijk nadat de COPD patiënten zijn gediagnosticeerd en de basale assessment is gedaan. De patiënten worden voorgelicht, gecontroleerd en behandeld. Het

Nadere informatie

Het Huisartsenteam. Gaat verder dan genezen

Het Huisartsenteam. Gaat verder dan genezen Het Huisartsenteam Gaat verder dan genezen Ik heb COPD In het geval ik onwel word: Bel 112 voor een ambulance Bel mijn huisarts: Het Huisartsenteam Gaat verder dan genezen (0031) In het geval ik nog bij

Nadere informatie

COPD PROTOCOL. CELLO Leiden. Auteur: Mw. M. v. Mierlo, praktijkondersteuner

COPD PROTOCOL. CELLO Leiden. Auteur: Mw. M. v. Mierlo, praktijkondersteuner COPD PROTOCOL CELLO Leiden Auteur: Mw. M. v. Mierlo, praktijkondersteuner September 2010 1 Inleiding CELLO, Coöperatie Eerste Lijn Leiden en Omstreken, is een organisatie van solistisch werkende huisartsen,

Nadere informatie

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen.

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen. Toolkit polyfarmacie en medicatieveiligheid Doel 1. De medicamenteuze behandeling van de patiënt optimaliseren 2. Zoveel mogelijk voorkomen van (vermijdbare) bijwerkingen van medicatie 3. De continuïteit

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Zowel beleidsmakers en zorgverleners als het algemene publiek zijn zich meer en meer bewust van de essentiële rol van kwaliteitsmeting en - verbetering in het verlenen van

Nadere informatie

Astma monitoring & E-health anno 2013. TRENDS XXIII, Garderen

Astma monitoring & E-health anno 2013. TRENDS XXIII, Garderen Astma monitoring & E-health anno 2013 TRENDS XXIII, Garderen Eric de Groot, ISALA Zwolle Rijn Jöbsis, MUMC + Maastricht Leerdoelen monitoring astma Mate van astmacontrole staat centraal Eén ideaal instrument

Nadere informatie

Richtlijn samenwerking eerste- en tweede lijn

Richtlijn samenwerking eerste- en tweede lijn 1 Richtlijn samenwerking eerste- en tweede lijn Geactualiseerde versie, juli 2014 Netwerkzorg COPD Waterland, Stichting Gezond Monnickendam Inhoud: pagina 1. Assessment. Zelfmanagement 3 Zelfmanagement

Nadere informatie

Handleiding voor de DBC Ketenzorg COPD Zorggroep GHO GO

Handleiding voor de DBC Ketenzorg COPD Zorggroep GHO GO Handleiding voor de DBC Ketenzorg COPD Zorggroep GHO GO Inhoud Omschrijving... 4 Voorwoord... 5 Inleiding... 7 1. Modulaire opbouw DBC COPD Ketenzorg... 8 Figuur 1: Zorgproces ten behoeve van DBC COPD

Nadere informatie