informatie van strategisch belang

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "informatie van strategisch belang"

Transcriptie

1 Dennis Hendriks, Business Consultant en Peter Brock, Consultant bij HC&H Dennis Hendriks Peter Brock Grip op de informatiehuishouding: informatie van strategisch belang Wij zien dat het aantal informatiesystemen en de hoeveelheid gegevens bij corporaties blijft groeien. De vraag is: krijgt u daardoor ook betere informatie? Heeft u op basis van al die gegevens beter inzicht in het functioneren van de organisatie en nog belangrijker: kunt u uw organisatie op basis van die informatie ook sturen en tegelijkertijd voldoen aan de eisen met betrekking tot governance en compliance? Ook zien we dat de afhankelijkheid van gegevens en de bijbehorende informatiesystemen groter wordt en meer tijd en geld kost. Maar zonder systemen en informatie staat uw organisatie stil. Groei in data betekent dus niet altijd vooruitgang. De hoofdvraag is: hoe zorg ik er voor dat ik grip krijg op mijn informatiehuishouding? De rol van gegevens en informatie Dagelijks worden binnen de verschillende corporatieprocessen gegevens verwerkt; klant-, contract- en woninggegevens zijn nodig om een klant te kunnen helpen. Gegevens maken onderdeel uit van specifieke producten zoals een huurcontract en zijn nodig om te kunnen communiceren binnen en buiten de organisatie, om processen te kunnen bewaken en de organisatie te sturen. Zonder al die gegevens is er geen informatie en staat de organisatie snel stil. Informatiesystemen helpen bij het vastleggen en verwerken van gegevens en om in de informatiebehoefte te kunnen voorzien. De verscheidenheid aan processen, functionele wensen en informatiebehoeften hebben bij corporaties geleid tot een applicatielandschap waarbij de gegevens over meerdere gegevensverzamelingen (applicaties) zijn verdeeld die zowel binnen als buiten de organisatie kunnen staan. special HC&H Magazine 13

2 Wat doet informatiemanagement? Volgens de definitie van Rik Maes is informatiemanagement het vakgebied dat zich bezighoudt met het gebalanceerd managen van de informatiestrategie, de informatie-inrichting en de informatieverwerking, met inbegrip van hun onderlinge relaties als de bedrijfsinrichting en de ICT-inrichting. Doel is grip te krijgen op de informatiehuishouding. Bij informatiemanagement wordt vaak direct gedacht aan systemen en vervolgens wordt gewezen naar de ICT afdeling om dit maar eens beter te organiseren. Dit is echter een foute gedachte; informatie is juist van de hele organisatie. Informatie wordt wel eens gezien als de vierde productiefactor naast natuur, arbeid en kapitaal. Opvallend is dat voor die productiefactoren vaak de verantwoordelijkheid in de organisatie is belegd; voor informatie daarentegen zelden. Wordt het belang niet onderkend of is informatiemanagement een onbekend terrein? Informatiemanagement kan de organisatie geld opleveren. Het vastleggen van gegevens kost tijd en dus ook geld. Door bijvoorbeeld eens goed te kijken aan welke gegevens daadwerkelijk behoefte is, kan het schrappen van de vastlegging van gegevens die niet nodig zijn een hoop tijd en dus geld besparen. Ook kan slechte kwaliteit van gegevens leiden tot onjuiste rapportages en tot onjuiste conclusies en maatregelen met de daarbij behorende (financiële) consequenties. Informatie heeft dus mede invloed op de kwaliteit van de producten en diensten van de organisatie en vereist dus ook beheersing. Ook vereist het aansluiten op externe ontwikkelingen als DAEB/Niet DAEB, inkomensafhankelijke huren en BAG dat hier snel en juist op wordt geanticipeerd. Dit kan alleen indien er voldoende inzicht is in het huidige informatielandschap en er een beeld ontstaat van de gewenste situatie. Het Amsterdams Informatiemanagement Model (ook wel negenvlaksmodel genoemd) en CORA kunnen hierbij uitkomst bieden. Negenvlaksmodel Het negenvlaksmodel van Rik Maes bestaat zowel verticaal, als horizontaal uit drie lagen. Horizontaal worden de lagen richten (strategie van de organisatie), inrichten (structuur van de organisatie) en verrichten (de uitvoering van het creëren van waarde in de vorm van producten en diensten) onderscheiden. Verticaal worden ook drie lagen onderscheiden: de business laag (de bedrijfsvoering), de informatie en communicatie laag en de technologie laag. Door de drie horizontale en de drie verticale lagen tegen elkaar af te zetten, kan er een negental vlakken onderscheiden worden die onderling met elkaar verbonden kunnen worden. Op deze wijze ontstaat een kaart (of plattegrond) waarmee organisaties de discipline informatiemanagement kunnen afbakenen. Met behulp van de verticale lagen kan de relatie inzichtelijk gemaakt worden tussen informatie- management en de strategie, de structuur en de uitvoering van een organisatie. En met behulp van de horizontale lagen wordt inzichtelijk op welke wijze informatiemanagement de (ondersteunende) technologie relateert aan algemene bedrijfsaspecten, zodat de interne en externe informatie en communicatie hierop afgestemd kunnen worden. Dit leidt vervolgens tot de volgende afbakening van de discipline informatiemanagement: zie figuur 1. Strategie (richten) Structuur (inrichten) Uitvoering (verrichten) Business Informatie/ Communicatie Technologie Figuur 1: afbakening van de discipline informatiemanagement: het informatiekruis CORA CORA biedt woningcorporaties handvatten om informatievoorziening en ICT-inrichting te verbeteren. Het bevat handvatten om betekenis en gebruik van gegevens te verhelderen, informatie-uitwisseling met gemeenten, ketenpartners en toezichthouders te stroomlijnen, informatiesystemen beter op de behoefte van processen af te stemmen en scherpere uniforme programma s van eisen op te stellen. In 2012 is al weer de derde versie van CORA gelanceerd. Aan de slag met informatiemanagement Het negenvlaksmodel helpt om op het juiste niveau aan de slag te gaan met informatiemanagement binnen de eigen organisatie: Informatiestrategie: bepalen van de richting en kaders Net zoals een ondernemingsstrategie noodzakelijk is om richting te geven aan de organisatie, is een informatiestrategie noodzakelijk voor het organiseren van de informatievoorziening. In een informatiestrategie wordt op strategisch niveau aansluiting gezocht met de ondernemingsstrategie en de ICT strategie, waarbij de ondernemingsstrategie bij corporaties veelal leidend is. De informatiestrategie moet zorgen voor een heldere visie, doelstelling, uitgangspunten en randvoorwaarden met betrekking tot de informatievoorziening. CORA principes kunnen helpen bij het bepalen van de eigen beleidsuitgangspunten. Het formuleren van een informatiestrategie kan tevens bijdragen aan het creëren van bewustzijn voor het belang van informatiemanagement. Zoals eerder aangegeven verdient informatiemanagement een plek in de organisatie. Hierbij moeten de taken en verantwoordelijkheden op dit gebied benoemd en toegewezen worden aan medewerkers. Omdat dit een belangrijke randvoorwaarde is om invulling te geven aan informatiemanagement wordt dit vaak direct meegenomen als voor een eerste keer een informatiestrategie wordt opgesteld. Ook zien we vaak bij corporaties dat een gecombineerde I&A (Informatiserings- & Automatiserings) strategie wordt opgesteld of dat, in lijn met de binnen CORA beschreven methodiek, wordt gekozen voor Business Informatieplanning. Een informatiestrategie kan vanuit twee kanten geïnitieerd worden, namelijk top-down en bottom-up. De eerste houdt in dat informatievoorziening aangepakt 14 HC&H Magazine special

3 wordt door deze door te vertalen vanuit de ondernemingsstrategie. Bij een bottom-up benadering, is de insteek veel meer knelpunt gedreven. De voorkeur gaat uit naar een top-down aanpak, maar als aan bepaalde randvoorwaarden, zoals het onderkennen van het belang van informatiemanagement en betrokkenheid vanuit het management onvoldoende kan worden voldaan, kan in eerste instantie voor een bottom-up benadering worden gekozen. Informatie-inrichting: in samenhang verbeteren De informatiestrategie dient leidend te zijn bij het bepalen van de informatie-inrichting. Zoals ook blijkt uit het negenvlaksmodel staat de informatie-inrichting vaak dicht tegen de inrichting van de processen en de technologie en moet de samenhang hiertussen bewaakt worden (architectuur functie). Het is voor corporaties soms lastig om m.b.t. informatiemanagement de concrete vertaling te maken naar thema s en hieruit af te leiden projecten. HC&H onderscheidt vaak de volgende thema s: Data kwaliteit; Informatiebeveiliging; Informatiearchitectuur (inclusief definities en samenhang proces- en applicatiearchitectuur); Prestatiemeting (informatievoorziening strategisch, tactisch en operationeel); Inrichting informatievoorzieningfuncties (TVB en bijbehorende processen; ook relatie functioneel- en gegevensbeheer); Keteninformatisering (bijv. online dienstverlening, relatie BAG maar ook met ketenpartners). Deze kunnen concreet vertaald worden naar informatieprojecten. De omvang en complexiteit van deze informatieprojecten kunnen natuurlijk verschillen alsmede de impact op de organisatie. In het artikel op pagina 16 gaan we dieper in op de verschillende thema s en de aanpak die we daarbij hanteren. Informatie verrichting: borging beheerprocessen De dagelijkse verwerking van gegevens wordt uitgevoerd in verschillende processen. Om de juistheid, tijdigheid en volledigheid van informatie te kunnen borgen, is het noodzakelijk dat afspraken gemaakt worden en dat deze ook nageleefd worden. Beheer processen als gegevens- en functioneel beheer hebben hierbij veelal een belangrijke rol. Volwassenheidsmodel informatiemanagement Het verbeteren van de informatievoorziening is een groeiproces, waarbij een stap voor stap aanpak onvermijdelijk is. Een volwassenheidsmodel kan helpen het huidige en gewenste niveau van informatiemanagement te bepalen, waarbij het hoogste niveau niet het ultieme doel hoeft te zijn. De informatiemanagement scan van HC&H is gebaseerd op zo n volwassenheidsmodel en tevens op het negenvlaksmodel. Het biedt corporaties inzicht in hun sterke en zwakke punten op de verschillende aspecten van informatiemanagement. Op basis van de scan kunnen het gewenste ambitieniveau en de te ondernemen stappen worden bepaald: een routekaart in de vorm van speerpunten en daar op gebaseerde acties en/of informatieprojecten. De vijf volwassenheidsfasen zijn gebaseerd op INK en CMM(I): Fase 0 - Afwezig Fase 1 - Initieel Informatie speelt op strategisch niveau geen rol. Gegevens ondersteunen de primaire processen, elke afdeling bepaalt voor zichzelf ( eilandjes ). Er worden aanzetten gedaan om inzicht en kennis te krijgen in het omgaan met gegevens en informatie. Fase 2 - Herhaald Bij de uitvoering van herhaalde activiteiten wordt gebruik gemaakt van eerdere ervaringen en werkwijzen. Deze leiden tot het opstellen van een informatiestrategie die bijdraagt aan de doelen van de organisatie, het management is hierbij betrokken. De afzonderlijke eilanden worden gekoppeld, men deelt gegevens breed in de organisatie en stuurt op de samenhang van de verschillende functionaliteiten. Fase 3 - Gedefinieerd/gemanaged Informatiemanagement heeft als discipline een plaats binnen de organisatie. De informatie-inrichting is gedefinieerd en gedocumenteerd in bijvoorbeeld een gegevenswoordenboek. De processen zijn zo ingericht dat er prestatie indicatoren zijn, op basis waarvan de organisatie kan (bij)sturen. Er is samenwerking en kennisdeling met collega corporaties. Fase 4 - Optimaliserend De organisatie rondom de informatievoorziening is zo ingericht dat er sprake is van continue verbetering. Er zijn mechanismen en processen ontwikkeld om deze verbeteringen mogelijk te maken. Zo vinden er benchmarks plaats en wordt er aangesloten op nationale standaarden als CORA en VERA. De informatiearchitectuur wordt in samenhang bestuurd met andere architectuurcomponenten als bijvoorbeeld de procesarchitectuur en de applicatieportfolio. Fase 5 - Keten De informatiestrategie en inrichting is gericht op het verhogen van toegevoegde waarde in de keten. Organisaties zijn netwerkorganisaties geworden. Gegevens worden niet alleen beheerd door één of meerdere organisaties maar ook door de klant zelf. Samenvattend De inrichting van informatiemanagement binnen de organisatie helpt om grip te krijgen op de informatiehuishouding. Het negenvlaksmodel is een hulpmiddel om op verschillende niveaus de huidige en gewenste situatie in kaart te brengen. Vanuit een heldere informatiestrategie kan invulling worden gegeven aan de informatie-inrichting afhankelijk van de volwassenheid en thema s die binnen de organisatie spelen. Voor een juiste omgang met gegevens (informatieverrichting) is borging van beheerprocessen noodzakelijk. special HC&H Magazine 15

4 Olke Jan van der Meer, managing partner bij HC&H Invulling geven aan informatiemanagement: zo doet u dat! Het thema informatiemanagement krijgt bij woningcorporaties steeds meer aandacht. Corporaties ondervinden echter nog veel knelpunten in hun omgang met informatiemanagement. Dat concludeerde Peter Brock in zijn afstudeeronderzoek dat hij in 2012 in opdracht van HC&H uitvoerde. In een eerder artikel in dit magazine wordt dieper ingegaan op wat informatiemanagement nu eigenlijk is, waarom het belangrijk is en hoe dit op strategisch niveau in te steken. Maar uiteindelijk draait het er natuurlijk wel om dat u invulling kunt geven aan informatiemanagement binnen uw eigen organisatie, passend binnen de kaders, het volwassenheidsniveau en de ambities die u zich heeft gesteld. Daar gaan we in dit artikel nader op in. Omdat informatiemanagement nogal een containerbegrip is, heeft HC&H vanuit haar praktijkervaring een aantal thema s benoemd die kunnen helpen bij: het begrijpen van informatiemanagement en de afbakening daarvan; het leggen van de focus op die thema s die het best passen bij de ambities en de knelpunten die worden ervaren; het maken van de vertaling naar concrete projecten en acties. Deze thema s zijn: Datakwaliteit Informatiebeveiliging Informatiearchitectuur Prestatiemeting Inrichting IV functies Keteninformatisering Bij de keuze van de thema s hebben we als selectiecriterium gehanteerd dat informatievoorziening hier een belangrijk onderdeel van moet uitmaken. In de rest van het artikel gaan we dieper in op de bovengenoemde thema s, die uiteraard ook onderling de nodige raakvlakken hebben. 16 HC&H Magazine special

5 Datakwaliteit Met data bedoelen we de gegevens die binnen de organisatie worden gebruikt en veelal in verschillende informatiesystemen opgeslagen zijn. Zonder al deze gegevens hebben we geen informatie en kunnen we geen processen uitvoeren en sturen. De kwaliteit van de data staat daarmee aan de basis van een goede informatievoorziening. Slechte kwaliteit van gegevens heeft een negatieve invloed op de uitvoering en sturing. Een onjuiste vastlegging van de inkomensgegevens van een huurder kan leiden tot verkeerde rapportages, bijvoorbeeld of er wel of niet wordt voldaan aan de EU inkomensregels. Dat hierbij gegevens ook nog eens snel kunnen verouderen maakt het niet makkelijker. De datakwaliteit wordt onder andere beïnvloed door de hantering van onduidelijke definities, bijvoorbeeld wat verstaan we nu precies onder leegstand en wat betekent dat voor de leegstandscoderingen die moeten worden gebruikt? Een ander voorbeeld is onduidelijke afspraken over hoe gegevens vast te leggen binnen de verschillende processen en hoe de kwaliteit daarvan dan kan worden bewaakt. Wat willen we vastleggen over onze klanten en welke processen hebben hier invloed op. Als informatiesystemen bepaalde foutieve invoer niet afvangen, dan kan het gewenst zijn deze op een andere manier te controleren en te herstellen. Datakwaliteit is overigens geen eenmalige actie of project maar een activiteit die structureel geborgd dient te worden. Om de datakwaliteit te verbeteren kan een aantal acties worden genomen: Waar staan we (inventarisatie)? In kaart brengen van de (primaire) gegevensregistraties; Inventarisatie van de huidige datakwaliteit in de verschillende informatiesystemen; Bepalen van de huidige taken en verantwoordelijkheden met betrekking tot gegevensbeheer; Inventarisatie van knelpunten bij het omgaan met gegevens. Wat gaan we doen (inrichting en acties)? Bepalen van de gewenste vastlegging (wat willen we bijvoorbeeld registreren over onze klanten en objecten); Benoemen van primaire en hiervan afgeleide gegevensregistraties, eventueel uitgewerkt naar het applicatielandschap; Opstellen van gegevensdefinities in een gegevenswoordenboek; Opstellen van een informatiearchitectuur (zie apart thema); Gegevensopschoning en/of dataconversie. Hoe borgen we dat? Verhogen informatiebewustzijn binnen de organisatie; Maken van werkafspraken over hoe gegevens te verwerken binnen de werkprocessen; Benoemen van taken en verantwoordelijkheden voor bewaking van de datakwaliteit; Bepalen periodiek in te zetten analyse-instrumenten als kwaliteitsrapportages. Inventarisatie en inrichting vindt normaliter plaats aan de hand van workshops en interviews. Voor een diepere inventarisatie van de datakwaliteit kunnen medewerkers geënquêteerd worden en kan een analyse worden gemaakt van de datakwaliteit in de verschillende applicaties. Een dergelijk analyse-instrument (zoals een rapportage) kan overigens blijvend van nut zijn. Voor het in kaart brengen van de gegevensregistraties kan worden aangesloten bij de modellen die binnen CORA worden gehanteerd (gegevensmodel) en de definities volgens CORA kunnen helpen bij het opstellen van een gegevenswoordenboek. Met betrekking tot de borging kunnen werkinstructies worden opgesteld maar ook trainingen worden georganiseerd. Informatiebeveiliging Informatiebeveiliging houdt zich bezig met het beveiligen van uw bedrijfsinformatie in de breedste zin van het woord. Het heeft een belangrijke technologische component, immers veel van die informatie is in informatiesystemen opgeslagen die door uw medewerkers en klanten via portalen 24/7 benaderd kan worden. Hierbij maken medewerkers vaak gebruik van mobiele toepassingen al dan niet privé aangeschaft (Bring Your Own Device). Informatiebeveiliging wordt vaak gezien als noodzakelijk kwaad; een stel beheersmaatregelen die het werk vaak niet altijd makkelijker maakt. Het is van belang evenwicht te vinden in de nut en noodzaak van beheersmaatregelen. Dit begint met het formuleren van een beleid op dit gebied dat aansluit op de risicostrategie van de organisatie. De nut en noodzaak van dit beleid moet dan ook op het hoogste niveau van de organisatie worden gezien. In het informatiebeveiligingsbeleid worden de eisen vanuit een drietal perspectieven bepaald: risico s die van invloed zijn op de strategie en doelstellingen van de organisatie; de eisen vanuit wet- en regelgeving en eventuele contractuele verplichtingen waaraan de organisatie moet voldoen; eigen doelstellingen, eisen en uitgangspunten ten aanzien van informatieverwerking. Een volgende stap is het analyseren van de huidige risico s om deze vervolgens te kunnen prioriteren door risico s te kwalificeren of te kwantificeren. Door toetsing aan het beleid, kunnen de risico s worden vastgesteld waarvoor beheersmaatregelen moeten worden ontworpen. Dit kunnen maatregelen zijn om die risico s te voorkomen of om de gevolgschade te beperken. In een aantal gevallen is het wellicht goed de gevolgen te accepteren. Dit alles door nut en noodzaak van beheersmaatregelen af te wegen. Zodra de maatregelen bepaald zijn, kunnen deze worden geïmplementeerd. Welke maatregelen dat zijn kan verschillen per organisatie; bij de ene organisatie richt het zich voornamelijk op het creëren van werkafspraken en bewustzijn, bij de andere op het inrichten van fysieke special HC&H Magazine 17

6 of technologische beveiligingsmaatregelen. Na het implementeren is het van belang dat de maatregelen periodiek worden getoetst, maar dat ook het beleid in een bepaalde cyclus geactualiseerd wordt. De technologische ontwikkelingen en wijzigingen van wet- en regelgeving en daarmee de diverse dreigingen, kunnen namelijk snel gaan. Nu is het opstellen van een informatiearchitectuur geen doel op zich en er kan veel tijd gaan zitten in het in kaart brengen en bijhouden ervan. Belangrijk is dus om vooraf nut en noodzaak te bepalen. Onze ervaring is dat visualisatie een goede bijdrage levert zonder te veel in details te verzanden. Het informatiebeveiligingsbeleid wordt veelal bepaald met het management tijdens één of meerdere workshops. Om snel inzicht te krijgen tegen welke risico s een organisatie aanloopt, kan een quick-scan in worden gezet, zodat de beheersmaatregelen kunnen worden bepaald. Ook kunnen uitgebreidere methodieken, zoals de code van informatiebeveiliging (ISO27000-serie), gebruikt worden om een analyse uit te voeren op de huidige situatie. Bij implementatie van beheersmaatregelen speelt de medewerker vaak een belangrijke rol, zowel op strategisch als op operationeel niveau. Om bewustzijn te creëren over risico s die nu gelopen worden en het belang van informatiebeveiliging te benadrukken kunnen awareness workshops worden ingezet. Informatiearchitectuur Voor het opstellen van een informatiearchitectuur kan gebruik gemaakt worden van de CORA. Primair voor de informatiearchitectuur zijn het gegevensmodel en het informatiefunctiemodel. En verder, als het gaat om de samenhang, het applicatiemodel, het procesmodel en het organisatiemodel. Het opstellen van een informatiearchitectuur vindt normaliter plaats aan de hand van workshops. Op het moment dat een corporatie geen kennis heeft van werken onder architectuur, kan deze kennis binnen een dergelijk traject ook worden opgedaan en geborgd. HC&H biedt een masterclass aan op het gebied van proces- en informatiemanagement waarin werken onder architectuur één van de onderwerpen is en deelnemers onder andere leren hoe CORA modellen binnen de eigen organisatie zijn toe te passen. Om inzicht te krijgen in de werking van de organisatie en de onderlinge verbanden kunnen (architectuur)modellen worden ingezet. Zo wordt de samenhang tussen functies vaak gepresenteerd in organogrammen (organisatiearchitectuur) en tussen processen in een procesmodel (procesarchitectuur). Vanuit de procesarchitectuur wordt dan ook de relatie gelegd naar de organisatiearchitectuur: welke functionaris voert welke activiteiten uit. Ook informatie leent zich voor een architectuurbenadering. Met het verkrijgen van inzicht in de informatiearchitectuur kunnen verbanden worden geanalyseerd en geoptimaliseerd. Ook bij vernieuwingen, bijvoorbeeld vanwege technologische ontwikkelingen, reorganisaties of wettelijke bepalingen, helpen architectuurmodellen om hier goed op te kunnen anticiperen. Een informatiearchitectuur geeft inzicht in: de (primaire) gegevensregistraties; welke gegevens in welke processen worden gebruikt (relatie met procesarchitectuur); welke gegevens bijdragen aan welke informatiefuncties en welke informatiesystemen hierbij worden gebruikt (relatie met applicatiearchitectuur); welke informatiesystemen in welke processen worden gebruikt (relatie tussen proces- en applicatiearchitectuur); wie verantwoordelijk is voor welke gegevens (relatie organisatiearchitectuur); via welke communicatiekanalen met wie wordt gecommuniceerd en welke gegevens hierbij worden uitgewisseld. Prestatiemeting Bij de uitvoering van de bedrijfsprocessen, bewaking en sturing daarvan speelt informatie een zeer belangrijke rol. Idealiter worden processen ingericht vanuit een ondernemingsstrategie. Hierin wordt de doelstelling van het proces, oftewel de bijdrage aan de ondernemingsstrategie/ -doelstellingen, vertaald naar de gewenste resultaten. Deze resultaten kunnen op verschillende niveaus gedefinieerd worden, van operationeel en tactisch tot strategisch. Noodzakelijk is dat de gegevens die in de (verschillende) processen worden gegenereerd en vastgelegd, van voldoende kwaliteit zijn en ontsloten kunnen worden in onder andere rapportages. Deze rapportages dienen meerdere doelen: van bewaking van een proces tot het sturen op de resultaten van de organisatie. Prestatiemeting vindt op verschillende niveaus plaats. In de figuur op pagina 19, dat ontleend is aan CORA, zijn deze relaties weergegeven. Te beginnen op strategisch niveau waar de ondernemings-doelstellingen worden vertaald naar kritische succesfactoren. Om deze te kunnen meten, worden die succesfactoren vertaald naar kritische prestatie-indicatoren (KPI s) en prestatieindicatoren (PI s). Vanuit de PI s zal veelal een relatie worden gelegd naar een proces (of in de figuur een zaaktypencatalogus mocht de organisatie daarmee werken). PI s zijn opgebouwd uit meerdere kengetallen. 18 HC&H Magazine special

7 Norm Norm Bij het inhoud geven aan prestatiemeting moeten de begrippen door de betrokkenen wel op dezelfde wijze geïnterpreteerd worden. Het vastleggen van de definities is daarbij belangrijk. Hierbij zal veelal een vertaling moeten worden gemaakt van de definities die binnen en buiten de organisatie worden gehanteerd en tevens naar de wijze waarop de benodigde gegevens fysiek in informatiesystemen zijn opgeslagen. Een informatiearchitectuur kan hierbij helpen. Onderdeel van prestatiemeting vormt ook het daadwerkelijk presenteren van de prestaties aan de hand van rapportages, al dan niet in de vorm van een dashboard. Naast het nadenken over de vorm van de rapportage (een tabel, een grafiek, een meter, etc.) dient er hierbij ook aandacht besteed te worden aan eventuele bewerkingsstappen, al dan niet ondersteund door een rapportagesysteem of datawarehouse, die noodzakelijk zijn om uiteindelijk periodiek te kunnen rapporteren. We zien binnen corporaties vaak dat verschillende rapportageomgevingen naast elkaar worden gebruikt. Het is aan te bevelen ook op dit vlak een lange termijn visie te hebben zodat rapportages niet steeds omgebouwd hoeven te worden naar een andere (technische) omgeving. Bij prestatiemeting hebben we het overigens niet over een project of een statisch proces; informatiebehoeften en onderliggende informatiesystemen kunnen immers continu wijzigen. bedrijfsregels bedrijfsregels Doelstelling Kritische succesfactor Kritische prestatieindicator (KPI) formule Prestatie indicator (PI) formule Kengetal CORAgegevensdefinities Fysieke gegevensbron rekenregels en rekenfactoren rekenregels VERA Zaaktypencatalogus Proces CORA De invoering van prestatiemeting vindt normaliter plaats aan de hand van workshops en interviews. De balanced score card is hierbij een veel gebruikte methodiek die ook door CORA is geadopteerd. Zoals ook in de figuur is aangegeven kan CORA ook helpen bij het benoemen van PI s, kengetallen en gegevensdefinities en VERA bij het maken van de vertaling naar fysieke gegevensbronnen. Hierbij dient te worden opgemerkt dat CORA en VERA op dit moment nog beperkte vulling hebben op deze onderdelen. Kennis van informatieanalyse is dus noodzakelijk. De ontwikkeling van rapportages en rapportageomgevingen als een datawarehouse, vragen ook specialistische kennis van rapportagetooling en gebruikte gegevensbronnen. Hierbij zijn datamodellen en beschrijvingen die normaliter door leveranciers worden geleverd welkome hulpmiddelen. Inrichting IV functies Naast techniek spelen medewerkers een belangrijke rol bij de informatievoorziening. Taken en verantwoordelijkheden moeten helder zijn, afspraken moeten worden nagekomen en verschillende vakgebieden moeten samenwerken om de informatievoorziening te borgen en te verbeteren. Informatie is immers, binnen de grenzen die vanuit het oogpunt van informatiebeveiliging worden gesteld, van en voor iedereen! De belangrijkste taakgebieden die op het gebied van informatievoorziening kunnen worden onderkend zijn: Informatiestrategie en beleid: geeft richting aan de informatievoorziening door het bepalen van de meerjarenstrategie gerelateerd aan het ondernemings- en ICTbeleid; Informatiebeveiliging: op strategisch niveau bepalen van de kaders en risico s op het gebied van de informatiebeveiliging; Informatiemanagement: geeft invulling aan het inrichtingsniveau van informatievoorziening binnen de organisatie en houdt zich normaal gesproken bezig met een groot aantal van de onderwerpen die in dit artikel zijn benoemd. Hier ligt veelal dus de coördinatie en informatiearchitectuur rol; Functioneel beheer: primair verantwoordelijk voor het optimaal inrichten en gebruiken van informatiesystemen binnen de verschillende processen. Functioneel beheer legt de verbinding tussen gebruikers, processen, informatievoorziening en informatiesystemen; Gegevensbeheer: verantwoordelijk voor de inhoudelijke kwaliteit van de binnen de organisatie aanwezige gegevensverzamelingen; Rapportage- en datawarehouse ontwikkelen: specialistische taken gericht op het ontwikkelen van rapportages en het technisch ontsluiten en beheren van gegevens. special HC&H Magazine 19

8 Als binnen de organisatie de taken en verantwoordelijkheden die men onderkent helder zijn dan dienen deze te worden toegewezen. Dat kan aan specifieke functies (Informatiemanager, Medewerker Informatievoorziening, Functioneel Beheerder, etc.). maar eventueel ook als rol gekoppeld aan bestaande functies (zoals kerngebruiker, gegevensbeheerder, etc.). De laatste mogelijkheid is om de taken en verantwoordelijkheden te koppelen aan organen (functioneel beheer overleg, stuurgroep, MT, etc.). Naast een centralisatie decentralisatie keuze, die bijvoorbeeld bij functioneel beheer speelt, kunnen bepaalde functies ook worden uitbesteed. Dat zien we vaak bij rapportage- en datawarehouse ontwikkeling. Voor de positionering van de verschillende taakgebieden maakt HC&H gebruik van het negenvlaksmodel. Op die manier worden ook raakvlakken met taakgebieden die meer aan de business of technologie kant liggen goed inzichtelijk gemaakt. Dit instrument zetten wij in om binnen een aantal workshops tot inzicht en een keuze te komen. Verdere uitwerking wordt vastgelegd in functie- en taakbeschrijvingen. Ook kan het gewenst zijn de informatievoorzieningsprocessen in kaart te brengen. Op het gebied van functioneel beheer wordt hierbij vaak gebruik gemaakt van het BiSL (Business Information Services Library) raamwerk. Keteninformatisering Waar corporaties vroeger vaak als losse zelfstandige entiteiten acteerden, opereren deze nu veel meer als ketenorganisaties. Ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld klantgestuurd werken en ketenintegratie liggen hieraan ten grondslag. In welke mate in de keten wordt samengewerkt is afhankelijk van het ambitieniveau van de corporatie; richt dit zich voornamelijk op de informatie-uitwisseling of kan er worden gesproken over gezamenlijke doelstellingen en is er sprake van een integraal proces dat ook op die wijze wordt gestuurd? In de discussie die op dit moment binnen de branche speelt over de regiecorporatie, zou de rol van de corporatie zich in de toekomst kunnen gaan beperken tot regievoerder van ketenprocessen. Onafhankelijk welke keuzes corporaties hierin maken heeft dit gevolgen voor de informatievoorziening. Een ander voorbeeld is het gebruik van Basisregistratie Adressen en Bebouwen (BAG). Door gebruik te maken van eenduidige definities en nog beter, gebruik te maken van die externe basisgegevens in plaats van al deze gegevens in eigen informatiesystemen onder te brengen, is de kwaliteit geborgd en scheelt het administratieve handelingen. Ook op het moment dat een corporatie bijvoorbeeld bij de Belastingdienst kan controleren wat het inkomen van een (potentiële) huurder is, hoeven inkomensgegevens niet zelf geadministreerd te worden. Ook het inzetten van online dienstverlening is een vorm van keteninformatisering. Het gebruik van webportals waarmee huurders zelf hun gegevens kunnen raadplegen, maar nog beter, kunnen invoeren ten behoeve van het starten van klantprocessen, zorgt voor een efficiënte vastlegging. Met betrekking tot keteninformatisering spelen onder andere de volgende vragen: Wat is de ketenstrategie en wat betekent dat voor de informatie- en ICT-strategie? Hoe verlopen de ketenprocessen? Waar liggen taken en verantwoordelijkheden (ook met betrekking tot de IV functies)? Welke gegevens worden uitgewisseld en welke definities worden gehanteerd? Welke technieken en welke kanalen worden gebruikt voor de uitwisseling? Bij het inrichten van keteninformatisering kunnen in principe dezelfde instrumenten worden gehanteerd die ook binnen de organisatie worden toegepast bij het inrichten van de processen en informatievoorziening. Uitdaging is hierbij uiteraard dat samenwerking buiten de corporatiebranche ook andere werkwijzen, definities en referentiemodellen met zich meebrengt. Communicatie aan de hand van gemeenschappelijke sessies en door de ontwikkeling van een gemeenschappelijk begrippenkaders en praatplaten of modellen helpen om richting en inrichting afgestemd te krijgen. Pas als dit helder is, kan worden overgaan tot het meer in detail ontwerpen van processen, de benodigde informatiestromen, de informatiearchitectuur en het selecteren of ontwikkelen en inrichten van de benodigde informatiesystemen of koppelingen al dan niet gebaseerd op een ESB (Enterprise Service Bus). Los van de ketenwerkwijze moet zo efficiënt mogelijk worden samengewerkt met de partners en informatie efficiënt worden uitgewisseld; dubbele registraties moeten worden beperkt en afspraken over definities moeten op elkaar zijn afgestemd. Bestaande toepas singen van keteninformatisering zijn bijvoorbeeld aannemers die werkopdrachten in het systeem van de corporatie ophalen en gereed melden of deurwaarders die toegang hebben tot de huurdergegevens. Maar ook corporaties die gezamenlijk gebruik maken van een woonruimtebemiddelingssysteem. 20 HC&H Magazine special

9 Visie HC&H op informatiemanagement Informatie van strategisch belang Het aantal informatiesystemen en de hoeveelheid gegevens bij corporaties blijft groeien. Dat is lastig omdat informatie nodig is om te kunnen voldoen aan eisen met betrekking tot governance en compliance. De afhankelijkheid en complexiteit van gegevens en bijbehorende informatiesystemen wordt groter en kost meer tijd en geld. Maar is er ook goed nieuws: informatiemanagement kan helpen grip te krijgen op de informatiehuishouding en besparingen te realiseren. Het is hiervoor noodzakelijk om informatie te onderkennen als strategische factor en een informatiestrategie te bepalen. Informatiebewustzijn Goede informatie begint bij een goede kwaliteit van de onderliggende gegevens. De dagelijkse verwerking van gegevens wordt uitgevoerd in verschillende processen. Om de juistheid, tijdigheid, volledigheid en beveiliging van informatie te kunnen borgen, is het noodzakelijk dat afspraken worden gemaakt en dat deze ook worden nageleefd. Maar alles valt of staat met het bewustzijn en inzicht van medewerkers binnen de organisatie wat het nut en noodzaak is van een goede informatievoorziening. Sturen op samenhang Informatiemanagement is geen op zichzelf staande discipline. Het helpt bij het aansluiten van de informatievoorziening op de bedrijfsvoering en op de inzet van ICT. Deze aansluiting speelt bij het richten (strategisch niveau), bij het inrichten (zoals de aansluiting van de informatiearchitectuur op de procesinrichting en het applicatielandschap) en bij het verrichten (het uitvoeren van werkzaamheden en het beheer van gegevens). Invulling geven aan informatiemanagement zien wij als een groeiproces, waarbij een stap voor stap aanpak onvermijdelijk is. Samen denken & samen doen! HC&H komt dagelijks bij corporaties over de vloer, kent de ontwikkelingen die gaande zijn en beschikt over ruime kennis en ervaring om corporaties te ondersteunen op het gebied van informatiemanagement. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een informatiestrategie, het verbeteren van de datakwaliteit, informatiebeveiliging, informatiearchitectuur, prestatiemeting, het inrichten van de informatievoorzieningfuncties of om keteninformatisering; over dit alles kan HC&H u adviseren maar zeker ook helpen met het op een pragmatische wijze daadwerkelijk realiseren daarvan. Dit doen wij vanuit onze visie: samen denken & samen doen! special HC&H Magazine 21

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

HC&H Consultants ADVIES PROJECTEN BEHEER. Processen Informatiesystemen Informatievoorziening Sturen op samenhang Mens & Organisatie

HC&H Consultants ADVIES PROJECTEN BEHEER. Processen Informatiesystemen Informatievoorziening Sturen op samenhang Mens & Organisatie HC&H Consultants ADVIES PROJECTEN BEHEER Processen Informatiesystemen Informatievoorziening Sturen op samenhang Mens & Organisatie OVER HC&H HC&H is een landelijk werkend adviesbureau voor woningcorporaties.

Nadere informatie

Brochure HC&H Masterclasses

Brochure HC&H Masterclasses Brochure HC&H Masterclasses & Masterclass Informatiebeveiliging & Masterclass Proces en Informatiemanagement & Masterclass Klantgericht werken & Masterclass Functioneel Beheer & Masterclass Inkoop ICT

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Geef handen en voeten aan performance management

Geef handen en voeten aan performance management Geef handen en voeten aan performance management De laatste jaren is het maken van concrete afspraken over de ICT-serviceverlening steeds belangrijker geworden. Belangrijke oorzaken hiervoor zijn onder

Nadere informatie

Workshop Proces- en informatiemanagement. Feike Verweij

Workshop Proces- en informatiemanagement. Feike Verweij Workshop Proces- en informatiemanagement Feike Verweij + Voorstellen Feike Verweij Achtergrond KUN Planologie / Beleidswetenschappen Marktonderzoek & ICT Business Consultant Centric Woningcorporaties HC&H

Nadere informatie

Master Data Management

Master Data Management Master Data Management Waarom gegevensbeheer de basis is voor een succesvolle onderneming Gegevens zijn de basis voor processen en daarmee een belangrijk asset voor organisaties. Uit onderzoek blijkt dat

Nadere informatie

Het Best-Praktisch model

Het Best-Praktisch model René Dries, Business Consultant HC&H Het Best-Praktisch model Hoe praktisch is het model voor uw organisatie? Inmiddels is de ergste stof in corporatieland weer neergedaald. De echt turbulente tijden liggen

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten Op weg naar de Gemeentelijke Service Bus Danny Greefhorst Gemeenten worden geconfronteerd met allerlei ontwikkelingen die van

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT INTRODUCTIE Informatie is voor elke organisatie een cruciale asset. Efficiënte uitvoering van

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN.

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. COMPLIANCE RADAR De Compliance Radar helpt gemeenten een brug te slaan tussen beleidsdoelstellingen en uitvoering. Door

Nadere informatie

Klachten en Meldingen. Managementdashboard

Klachten en Meldingen. Managementdashboard Welkom bij de demonstratie van het Welkom bij de systeem demonstratie van Welkom bij de systeem demonstratie van het Management Klachten en Meldingen System Managementdashboard Systemen van Inception Borgen

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Doel. Context VSNU UFO/INDELINGSINSTRUMENT FUNCTIEFAMILIE ICT FUNCTIONEEL (INFORMATIE) BEHEERDER VERSIE 1 MEI 2012

Doel. Context VSNU UFO/INDELINGSINSTRUMENT FUNCTIEFAMILIE ICT FUNCTIONEEL (INFORMATIE) BEHEERDER VERSIE 1 MEI 2012 Functioneel (informatie) beheerder Doel Zorgdragen voor het inrichten, aanpassen, vernieuwen en onderhouden van de informatievoorziening (processen, procedures en/of systemen), passend binnen het informatiebeleid

Nadere informatie

Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties. Informatiebeveiliging

Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties. Informatiebeveiliging Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties Informatiebeveiliging Agenda Rondje verwachtingen Even voorstellen.. Informatiebeveiliging waarom? Stand van zaken bij corporaties Informatiebeveiliging

Nadere informatie

REGIE OVER INFORMATIE BIM VOOR WONINGCORPORATIES

REGIE OVER INFORMATIE BIM VOOR WONINGCORPORATIES REGIE OVER INFORMATIE BIM VOOR WONINGCORPORATIES REGIE OVER INFORMATIE BIM VOOR WONINGCORPORATIES Woningcorporaties worden in toenemende mate aangesproken op efficiency en het verlagen van bedrijfslasten.

Nadere informatie

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Edwin de Vries 3 juni 2008 Praktisch Implementeren van Enterprise Architectuur bij Gemeenten Waarom Architectuur bij Gemeenten? Praktische aanpak Invulling

Nadere informatie

Informatiebeveiligingsbeleid

Informatiebeveiligingsbeleid Unit : Bedrijfsvoering Auteur : Annemarie Arnaud de Calavon : : Datum : 17-11-2008 vastgesteld door het CvB Bestandsnaam : 20081005 - Informatiebeveiliging beleid v Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 AANLEIDING...

Nadere informatie

Het Negenvlaksmodel. Het Negenvlaksmodel - 05-10-2011 Door Wim - Welkom op ITpedia - http://www.itpedia.nl. door Wim - 05-10-2011

Het Negenvlaksmodel. Het Negenvlaksmodel - 05-10-2011 Door Wim - Welkom op ITpedia - http://www.itpedia.nl. door Wim - 05-10-2011 Het Negenvlaksmodel door Wim - 05-10-2011 http://www.itpedia.nl/2011/05/10/het-negenvlaksmodel/ Informatiemanagementprocessen zijn in meerdere referentiemodellen beschreven. In onderstaande figuur is het

Nadere informatie

Missie We zijn een maatschappelijke vastgoedonderneming, die met en voor bewoners samenwerkt aan krachtige wijken met toekomstwaarde.

Missie We zijn een maatschappelijke vastgoedonderneming, die met en voor bewoners samenwerkt aan krachtige wijken met toekomstwaarde. Governance handboek Besturingsmodel Havensteder Inleiding Het besturingsmodel van woningcorporatie Havensteder maakt de verbanden zichtbaar tussen missie, visie en strategie. En de daarvan afgeleide doelstellingen,

Nadere informatie

Heeft uw corporatie alle relevante en up to date gegevens beschikbaar waar en wanneer medewerkers dat willen?

Heeft uw corporatie alle relevante en up to date gegevens beschikbaar waar en wanneer medewerkers dat willen? Whitepaper SharePoint Heeft uw corporatie alle relevante en up to date gegevens beschikbaar waar en wanneer medewerkers dat willen? HC&H Consultants B.V. De Veldoven 11 3342 GR Hendrik Ido Ambacht T 078

Nadere informatie

De Digitale Corporatie

De Digitale Corporatie De Digitale Corporatie Operational Excellence of Customer Intimacy? Woningcorporaties worden digitaal. Streeft de digitale corporatie vooral Operational Excellence na of toch maximale klanttevredenheid?

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie

Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie 10 juni 2010 A.W. Siebenga MBA Directeur van ICT Samenwerking Zuidwest Fryslân De andere overheid werkt samen! ICT shared services

Nadere informatie

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Bewustwording (Klik hier) Structureren en borgen (Klik hier) Aanscherping en maatwerk (Klik hier) Continu verbeteren (Klik hier) Solviteers

Nadere informatie

Informatiebeleid: moetje of kans?

Informatiebeleid: moetje of kans? Informatiebeleid: moetje of kans? Guus Zijlstra m.m.v. Arend de Jong 25 november 2009 Jullie workshopleiders Guus Zijlstra: Programmacoordinator NVBR (v.a. 1 maart) Beleid en advieswerk op het grensvlak

Nadere informatie

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen. Informatiemanagement en privacy 21 november 2011

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen. Informatiemanagement en privacy 21 november 2011 Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen Informatiemanagement en privacy 21 november 2011 Presentatie Privacy Binnen het programma doorontwikkeling veiligheidshuizen is Privacy een belangrijk onderwerp.

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011 Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Agenda 19.00 19.15 Welkom en inleiding 19.15 19.45 IM Onderzoek 2011 19.45 20.15 Pauze 20.15 21.00 Discussie

Nadere informatie

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer Kennismaking 1 Beheer Van project naar beheer Grootschalige Vernieuwing Applicatiebeheer

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 Universitair Informatiemanagement Kenmerk: SECR/UIM/11/0914/FS Datum: 14-09-11 Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 1. Inleiding Begin 2011

Nadere informatie

Convenant. Samenwerkingsovereenkomst Stichting VERA en gebruikersverenigingen, samenwerkingsverbanden en leveranciers

Convenant. Samenwerkingsovereenkomst Stichting VERA en gebruikersverenigingen, samenwerkingsverbanden en leveranciers Convenant Samenwerkingsovereenkomst Stichting VERA en gebruikersverenigingen, samenwerkingsverbanden en leveranciers Versie: 1.0 Datum: 07-02-2014 Status: Definitief Stichting VERA, 20134 http://www.stichting-vera.nl

Nadere informatie

Zaakgericht samenwerken. Visie en Koers

Zaakgericht samenwerken. Visie en Koers Zaakgericht samenwerken Visie en Koers 2009032816 We staan voor diverse ambities en knelpunten Burgers 7x24 inzicht in status aanvragen Efficiënter werken Borgen rechtmatigheid Inzicht bij medewerkers

Nadere informatie

Ordening van processen in een ziekenhuis

Ordening van processen in een ziekenhuis 4 Ordening van processen in een ziekenhuis Inhoudsopgave Inhoud 4 1. Inleiding 6 2. Verantwoording 8 3. Ordening principes 10 3.0 Inleiding 10 3.1 Patiëntproces 11 3.2 Patiënt subproces 13 3.3 Orderproces

Nadere informatie

READ: de informatiestrategieaanpak van Steenwinkel Kruithof Associates (SKA)

READ: de informatiestrategieaanpak van Steenwinkel Kruithof Associates (SKA) READ: de informatiestrategieaanpak van (SKA) INLEIDING HET SPANNINGSVELD TUSSEN KORTETERMIJNVERWACHTINGEN EN LANGETERMIJNBEHOEFTEN In veel bedrijven volgen businessgerelateerde veranderingen elkaar snel

Nadere informatie

grip houden op de uitbesteding van it

grip houden op de uitbesteding van it Thema: Finance en IT De regieorganisatie en haar niveaus van inrichten grip houden op de uitbesteding van it Onder druk van slinkende doorlooptijden om nieuwe bedrijfsprocessen te realiseren neemt outsourcing

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

Zijn ERP Systemen log?

Zijn ERP Systemen log? Zijn ERP Systemen log? Intelligent op weg Waar gaat het om? ERP is een verzamelnaam voor toepassingen welke door organisaties worden gebruikt ter ondersteuning van de primaire bedrijfsprocessen. Een aantal

Nadere informatie

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model Ketenbesturing Meten is weten The concept of SCM requires measuring the overall supply chain performance rather then only the performance of the individual chain members. Handfield 1991 K. Melaerts - KHLeuven,

Nadere informatie

Functionaliteitenbeheer

Functionaliteitenbeheer Organisatie Functionaliteit 1 Richtinggevend Sturend Uitvoerend Het gaat hier om het initiëren van en zorgdragen voor de uitwerking en verandering van de gewenste wijzigingen aan de informatievoorziening.

Nadere informatie

HR Performance Management

HR Performance Management HR Performance Management Door: Bernadette van de Laak Inleiding Bij Performance Management (PM) gaat het erom dat menselijk kapitaal binnen een organisatie dusdanig wordt georganiseerd, dat stijging van

Nadere informatie

Contractmanagement en contractbeheer

Contractmanagement en contractbeheer Ir. ing. D. Mostert, DME Advies If you are not in control of your contracts, you are not in control of your business (Gartner) Uitbesteding op diverse gebieden neemt een grote vlucht. Steeds vaker wordt

Nadere informatie

EXIN Business Information Management Foundation

EXIN Business Information Management Foundation Voorbeeldexamen EXIN Business Information Management Foundation with reference to BiSL Editie mei 2012 Copyright 2012 EXIN Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt

Nadere informatie

ROAD MAP VOOR HET CONCRETISEREN EN HET IMPLEMENTEREN VAN DE STRATEGIE Strategisch performance management

ROAD MAP VOOR HET CONCRETISEREN EN HET IMPLEMENTEREN VAN DE STRATEGIE Strategisch performance management De road map is erop gericht om het beoogde succes van een organisatie (de strategische ambitie) te helpen maken. De road map gaat in op hoe de weg naar het succes expliciet en concreet te maken Jan Scheffer

Nadere informatie

UWV Testservice. Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel

UWV Testservice. Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel UWV Testservice Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel Rob Passage Karin Boons UWV Gegevensdiensten Sogeti Software Control Agenda 11e SPIder conferentie, 29 september 2008 De werkende

Nadere informatie

E. HOE REALISEREN WE DE DIGITALE

E. HOE REALISEREN WE DE DIGITALE E. HOE REALISEREN WE DE DIGITALE CORPORATIE? MOGELIJKHEDEN EN UITDAGINGEN OP ICT GEBIED Arjan van Dijk, Manager IT Stadgenoot Noëlle Verhage, Manager Bedrijfsvoering RWS Partner in Wonen Bas aan de Wiel,

Nadere informatie

IT voor Controllers Mark Vermeer, CIO

IT voor Controllers Mark Vermeer, CIO IT voor Controllers Mark Vermeer, CIO 1 Rotterdam getallen Rotterdam: 620.000 inwoners, 50% autochtoon 173 nationaliteiten 3,4 miljard 11.000 fte IT 100 mln 400+ IT staf 5 clusters, SSC en bestuursstaf

Nadere informatie

Onderwijsgroep Tilburg. De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg

Onderwijsgroep Tilburg. De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg Onderwijsgroep Tilburg De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg Even voorstellen Jan Schrevel jan@jsad.nl +31625181818 Projectleider Blauwdruk Joël de Bruijn jdebruijn@onderwijsgroeptilburg.nl +31614241587

Nadere informatie

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht.

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. Vormen van outsourcing In praktijk zien we verschillende vormen van outsourcing die we verder niet toelichten

Nadere informatie

Professionalisering van Levensduurverlenging

Professionalisering van Levensduurverlenging Professionalisering van Levensduurverlenging De toegevoegde waarde van VITALE Rob van Dongen 9 februari 2012 Agenda 1 2 3 4 Levensduurverlenging volgens VITALE Het referentiemodel Toepasbaarheid VITALE

Nadere informatie

Functiebeschrijving Business Architect

Functiebeschrijving Business Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager architectuur van

Nadere informatie

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Benne van Popta (voorzitter Detailhandel) Steffanie Spoorenberg (adviseur Atos Consulting) Agenda 1. Risicomanagement 2. Risicomanagement vanuit

Nadere informatie

GEMeentelijke Model Architectuur GEMMA 2

GEMeentelijke Model Architectuur GEMMA 2 GEMeentelijke Model Architectuur GEMMA 2 Wordt het ook gebruikt? Het GEMMA portfolio GEMMA architectuurproducten Principes Informatiearchitectuur Procesarchitectuur en referentieprocessen (nu ook referentie

Nadere informatie

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016 Financial Control Framework Van data naar rapportage Inhoudsopgave Even voorstellen Doel van de workshop Positie van Finance & Control Inrichting van management

Nadere informatie

Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV

Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV Doel: Zicht op: Begrippen en Definities Hoe in de eigen organisatie CM te bepalen Hoe: Stappenplan CM voor contracten

Nadere informatie

Naar winstgevend gegevensmanagement

Naar winstgevend gegevensmanagement i Naar winstgevend gegevensmanagement Groeipad bestaat uit vijf fasen De aandacht voor gegevensmanagement is de laatste jaren sterk toegenomen. Hoogste tijd om gegevensmanagement op een volwassen manier

Nadere informatie

EFQM model theoretisch kader

EFQM model theoretisch kader EFQM model theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. EFQM model EFQM staat voor European Foundation for Quality Management. Deze instelling is in 1988 door een aantal

Nadere informatie

Vaals, juni 2013 Versie 1.2. PLAN VAN AANPAK Informatievoorziening & Automatisering De route voor de toekomst 2013-2015

Vaals, juni 2013 Versie 1.2. PLAN VAN AANPAK Informatievoorziening & Automatisering De route voor de toekomst 2013-2015 Vaals, juni 2013 Versie 1.2 PLAN VAN AANPAK Informatievoorziening & Automatisering De route voor de toekomst 2013-2015 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Plan van aanpak 1.1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 Actiepunten

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

GEMMA 2 - Bedrijfsfuncties - Bedrijfsobjecten Cocreatiesessie 1, donderdag 2 april 2015, Regardz de Eenhoorn, Amersfoort

GEMMA 2 - Bedrijfsfuncties - Bedrijfsobjecten Cocreatiesessie 1, donderdag 2 april 2015, Regardz de Eenhoorn, Amersfoort GEMMA 2 - Bedrijfsfuncties - Bedrijfsobjecten Cocreatiesessie 1, donderdag 2 april 2015, Regardz de Eenhoorn, Amersfoort Toine Schijvenaars Agenda 12:45 13:15 Plenaire toelichting 13:15 14:00 Discussie

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Tanja Goense 16 September 2010 Programma Even voorstellen Opzet onderzoek Bevindingen Samengevat Foodforthought

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie 1 De Organisatie Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met een uitgebreide expertise in business-

Nadere informatie

I&A Integraal bestuurd

I&A Integraal bestuurd I&A Integraal bestuurd I&A-besturingsmodel samenvatting Datum: 25-04-2014 Versie: 1.0 1 Doelstellingen van het I&A-besturingsmodel De positie van informatievoorziening en automatisering (I&A) de afgelopen

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie.

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie. en werkwijze BPM awareness Inzicht in de toepassing van BPM op strategisch niveau in het algemeen en binnen de eigen organisatie. Kennismaken met BPM vanuit een strategisch perspectief Nut en toegevoegde

Nadere informatie

Second opinion Masterplan informatie architectuur. De Gemeente Weert

Second opinion Masterplan informatie architectuur. De Gemeente Weert Masterplan informatie architectuur Gemeente Weert.datum 9 november 2015.op verzoek van De Gemeente Weert bezoekadres Beechavenue 126 telefoon 088-006 34 00 banknummer 57.84.75.014 1119 PR Schiphol Rijk

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing

Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing Huibert-Jan Lekkerkerk (IHW) Kin Sun Lam (Deltares) Beter informatiemanagement kan!

Nadere informatie

Duurzaamrendementvan software

Duurzaamrendementvan software Duurzaamrendementvan software Week van Kwaliteitsmanagement 3 oktober 2011 Joost Kouwenberg Agenda Wie zijn wij? Problematiekbij klanten Aanpak Reliant Consultancy Praktijkvoorbeeld Samenwerkingmet Mavim

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Lean Six-Sigma. HealthRatio Operational Excellence

Lean Six-Sigma. HealthRatio Operational Excellence Lean Six-Sigma HealthRatio Operational Excellence De zorg werkt in een roerige omgeving Veel veranderingen leggen extra druk op zorginstellingen om goedkoper, efficiënter en transparanter te kunnen werken.

Nadere informatie

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The Road to Working Capital Excellence Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The road to Working Capital Excellence Vraag Aanpak Toepassing Resultaat Quick

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0. Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs

Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0. Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0 Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs Inhoud INLEIDING... 4 1. GEMEENSCHAPPELIJKE INFORMATIEHUISHOUDING... 5 1.1. Toelichting vraagstuk... 5 1.2. Voorgestelde

Nadere informatie

Projectgestuurd. Noodzaak van organiseren

Projectgestuurd. Noodzaak van organiseren Projectgestuurd Noodzaak van organiseren Waar gaat het om? Projectgestuurd werken betekent vaak dynamiek en vraagt dus om organisatie. Inzicht is daarbij het sleutelwoord. Om te beginnen is het belangrijk

Nadere informatie

Eerder verschenen cases: Case opvragen? www.kadenza.nl/cases. www.kadenza.nl. Eemnesserweg 55 1251 NB Laren +31 (0)35 539 44 90

Eerder verschenen cases: Case opvragen? www.kadenza.nl/cases. www.kadenza.nl. Eemnesserweg 55 1251 NB Laren +31 (0)35 539 44 90 case closed Eerder verschenen cases: Case opvragen? www.kadenza.nl/cases www.kadenza.nl Eemnesserweg 55 1251 NB Laren +31 (0)35 539 44 90 Athlon Car Lease Nederland is een krachtige en onderscheidende

Nadere informatie

Service Level Agreement (SLA)

Service Level Agreement (SLA) Service Level Agreement (SLA) Marcel Spruit Wat is een SLA Een SLA (Service Level Agreement) is een schriftelijke overeenkomst tussen een aanbieder en een afnemer van bepaalde diensten. In een SLA staan,

Nadere informatie

Overleven in een digitale wereld

Overleven in een digitale wereld P a g i n a 1 Projecten in de spotlight Overleven in een digitale wereld Gemeente Venlo heeft zich een stevige ambitie opgelegd. Niet alleen moet het imago van Venlo verbeterd worden, met de Floriade 2012

Nadere informatie

Businesscase. Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine.

Businesscase. Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine. Businesscase Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine. Colofon Datum 14 oktober 2010 Referentie Auteur BusinessCase

Nadere informatie

Process management aan het werk Business discovery als motor achter waarde creatie. Hans Somers Programmamanager B/CA Gegevens, Belastingdienst

Process management aan het werk Business discovery als motor achter waarde creatie. Hans Somers Programmamanager B/CA Gegevens, Belastingdienst Process management aan het werk Business discovery als motor achter waarde creatie Hans Somers Programmamanager B/CA Gegevens, Belastingdienst Procesmanagement aan het werk Business discovery als motor

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling I. Prestatie-indicatoren Een verzekeraar beschikt over verschillende middelen om de organisatie of bepaalde processen binnen de organisatie aan te sturen.

Nadere informatie

Verbinden. Bestuurlijke Samenvatting

Verbinden. Bestuurlijke Samenvatting Verbinden Bestuurlijke Samenvatting Verbinding Burgers en bedrijven verwachten dat de overheid er voor hen is in plaats van andersom. Ze willen samenhangende en begrijpelijke communicatie van de overheid

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Hieronder treft u per onderwerp het beoordelingskader aan van de module Betalingsachterstanden hypotheken 2014-2015. Ieder onderdeel

Nadere informatie

Managementinformatie Onderhoudsbedrijven

Managementinformatie Onderhoudsbedrijven Managementinformatie Onderhoudsbedrijven Bas Terlingen en Guus van Schöll Themamiddag Kovon, 26-10-2005 1 Niveaus van managementinformatie Inzomen op detail informatie Gegevens verzamelen PM Strategisch

Nadere informatie

Deelprojectplan. Bestuurlijke Informatie Voorziening

Deelprojectplan. Bestuurlijke Informatie Voorziening Deelprojectplan Bestuurlijke Informatie Voorziening Beheersing van risico s en verbetering van de besturing van de Hogeschool van Utrecht, door middel van effectieve en efficiënte informatiestromen, als

Nadere informatie

Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten?

Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten? Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten? Ken de keten Ken jezelf Nikki Bruggeling & Remco Kramers Nevi Inkoopdag, 24 juni 2014 1 Ken jezelf Hoe volwassen is uw inkooporganisatie? Knowing yourself

Nadere informatie

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013 VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND 31 augustus 2013 CONTEXT Delfland wordt de komende jaren geconfronteerd met een groeiende interne en externe vraag naar (innovatieve)

Nadere informatie

Syllabus FSM Introductietraining Structuur en doelen

Syllabus FSM Introductietraining Structuur en doelen Syllabus FSM Introductietraining Structuur en doelen Datum: 12-03-2014 Versie: 1.1 Functional Service Management Inhoud De FSM Introductietraining... 3 Doelgroep... 3 Leerdoelen... 3 Inhoud... 3 Werkvormen...

Nadere informatie