Pilot assetmanagement

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pilot assetmanagement"

Transcriptie

1 Resultatenrapport PILOT assetmanagement Partnerprogramma Infrastructuur Management (PIM) Pilot assetmanagement

2 Uitgegeven door: Partnerprogramma Infrastructuur Management (PIM) Informatie: Drs. M.J.W. Bakker, tel Uitgevoerd door: Ir. J. Bruinsma (Grontmij), drs. M.J.W. Bakker (RWS/PIM), Ir. E. Ehlert (Grontmij) Datum: 17 december 2008 Status: Definitief

3 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Samenvatting 6 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Assetmanagement bij RWS Doelstelling PIM-pilot assetmanagement en rapportage 11 2 Omschrijving van de pilot assetmanagement 2.1 Beknopte beschrijving van de pilot assetmanagement Beschrijving plan van aanpak Beschrijving van de omgeving van de pilot assetmanagement Lijst van leerervaringen van de pilot assetmanagement 15 3 Verdieping van de leerervaringen 3.1 Inleiding leerervaringen Pilotproces Algemene beeldvorming assetmanagement binnen RWS Organisatie van de PIM-pilot assetmanagement Pilotinhoud Functionele specificatie assetmanagementsysteem Opzet van Integrale MeerJarenProgrammering Benchmark (Skelet) Assetmanagement Plan Strategisch Programma van Eisen Scenario s met beschrijving Procesbeschrijvingen Case AM KernGis A Spoorboekje Goed-matig-slecht-lijst (Gms-lijst) Studiereis naar Engeland 30 4 Conclusies en aanbevelingen 4.1 Conclusies Aanbevelingen Vervolgacties 35 Bijlagen 1 Voorbeeld IMJP 2 Goed-matig-slecht-lijst 3 Beoogd AM Jaarproces 4 Strategisch Programma van Eisen 5 Overzichten van data in KernGIS 6 Spoorboekje Planmatig Beheer en Onderhoud Verhardingen 7 Persoonlijke Actieplannen 8 Factsheet periode februari-juni Factsheet november 2006

4

5 Voorwoord Het Partnerprogramma Infrastructuur Management (PIM) wil processen, kennis en vaardigheden op het gebied van onderhoud en management van het hoofd(vaar)wegennet verbeteren. Niet alleen bij Rijkswaterstaat, ook bij de markt en daartussen. Met dit programma wil Rijkswaterstaat, samen met een aantal partners uit de markt en het buitenland een toekomstlijn uitzetten, waar alle betrokken partijen over mee kunnen denken en aan mee kunnen doen. Binnen PIM zijn in 2006 vier pilots gedefinieerd waar op de werkvloer werd geëxperimenteerd met innovaties. Eén daarvan was de pilot assetmanagement. Deze pilot vond plaats bij de districten Haaglanden en Rijnmond in de regio Zuid Holland. Het doel van de pilot was het verkrijgen van een beter overzicht van de belangrijkste onderdelen (de assets) en de onderhoudstoestand van de weg en het wegmeubilair (alles op en om de weg, dat onder het beheer van Rijkswaterstaat valt) in de districten Haaglanden en Rijnmond. Met het toegankelijk maken van deze informatie wilde Rijkswaterstaat onderhoudsactiviteiten in de toekomst beter plannen en programmeren. Door het koppelen van informatiestromen en databases kunnen bijvoorbeeld beter prioriteiten worden gesteld en verschillende onderhoudswerkzaamheden worden gecombineerd in een meerjarenplan. Deze voornemens zijn in de pilot Haaglanden, zoals de PIM-pilot assetmanagement in de wandelgangen is gaan heten, de afgelopen twee jaar met enthousiasme uitgevoerd. De resultaten waren de ene keer zeer goed, de andere keer waren we wat teleurgesteld. Maar steeds werd door de medewerkers van de districten Rijnmond en Haaglanden intensief gewerkt aan de ideeën voor assetmanagement op operationeel niveau. Dit hebben zij gedaan naast de drukke werkzaamheden die zij in het district hadden. In dit resultatendocument zijn de ervaringen weergegeven die de medewerkers tijdens de pilot hebben opgedaan. Zoals is te zien, dat zijn er heel wat. En dat verdient alle lof. Daarom dank ik de medewerkers van de districten Haaglanden en Rijnmond van harte voor hun onvermoeibare inzet! Wouter de Vos Hoofd district Haaglanden Trekker PIM-pilot Asset Management Den Haag, 17 december 2008

6 Samenvatting Aanleiding Assetmanagement is een veel gebruikte term. Ook binnen Rijkswaterstaat zijn velen geïnteresseerd en zijn velen betrokken bij (een vorm van) assetmanagement. Tegelijk is het echter een begrip dat zich moeilijk eenduidig laat vastleggen. In de PIM-pilot assetmanagement bij de districten Haaglanden en Rijnmond is nagegaan wat assetmanagement betekent en welke consequenties toepassing van assetmanagement kan hebben voor het operationeel niveau van Rijkswaterstaat. In dit document is geprobeerd inzicht te verschaffen in de resultaten en leerpunten die in de pilot zijn ontwikkeld. Verder is, op basis van die ervaringen en vanuit de overtuiging dat het ontwikkelde gedachtegoed waardevol genoeg is om voortgezet te worden, een voorstel gemaakt voor het vervolg op de PIM-pilot assetmanagement in Een aantal ervaringen en conclusies uit dit rapport is dan ook te beschouwen als het fundament voor dit vervolg. Doelstelling De doelstelling van de pilot is als volgt gedefinieerd: Variabel onderhoud zo slim mogelijk programmeren met een optimaal rendement per geïnvesteerde euro en met minimale hinder voor het verkeer, met inachtneming van de SLA van het DZH managementcontract. Dus door onderhoudswerkzaamheden te combineren en in tijd te verschuiven, zal RWS meer waar voor zijn geld krijgen. Bovendien ondervindt het verkeer door alle opeenvolgende werkzaamheden nu veel hinder. Dat kan ook minder worden door slimme combinaties te maken. Uiteraard moeten we dit doen binnen de Service Level Agreements (SLA) die in het managementcontract van de Dienst Zuid-Holland zijn opgenomen. De PIM-pilot assetmanagement heeft als pilot zijn doel bereikt: veel activiteiten en contacten vanuit de pilot hebben delen van de staande organisatie geïnspireerd en geactiveerd om deze activiteiten op te pakken en nader te onderzoeken. Aanpak PIM De aanpak van PIM kenmerkt zich als volgt: bottom-up-aanpak; op basis van best practices; praktische verbetervoorstellen; resultaat uitproberen in pilotomgeving. Pilot assetmanagement Gedurende 2006 en 2007 zijn in de pilot assetmanagement concepten ontwikkeld waarmee is geëxperimenteerd. Dit heeft geresulteerd in een aantal concrete producten en onderwerpen dat in de resultatencatalogus van PIM is opgenomen en waarover via diverse andere media wordt gerapporteerd. De pilot heeft door zijn aanpak echter niet alleen producten opgeleverd, maar vooral een schat aan leerervaringen.

7 In de illustratie op de volgende pagina is weergegeven hoe de verschillende activiteiten en producten van de pilot (gele vakjes) passen in het Plan van Aanpak van de pilot en de Demmingcirkel. Samenvatting Figuur 1 Pilotproces om doelstellingen te bereiken, beschreven in PvA fase 2 (2006) Tactical level Start-up Workshop asset management plan Editing first draft asset management plan plan Modifications & complementation Asset management plan Operational level act Collecting Start-up data Form the project team Install the systems Set up scenario s VM - session do Editing integral plan Integral maintenance plan Start-up check Monitoring Procedure for preparing maintenance plan Functional design of asset management system Figuur 1 Pilotproces om doelstellingen te bereiken, beschreven in PvA fase 2 (2006) Toelichting: de benchmark op basis van PAS 55 leverde in 2006 een aantal aanbevelingen op de benchmark op basis van PAS 55 leverde in 2006 een aantal op tactisch en operationeel niveau. Daarnaast werd geadviseerd het hele pilotproces te monitoren aanbevelingen zodat het op een op procedure tactisch kon en opleveren operationeel voor het niveau. opstellen Daarnaast van een onderhoudsplan. werd geadviseerd het hele pilotproces te monitoren zodat het een procedure kon opleveren Ook zou monitoring een functioneel ontwerp voor een assetmanagementsysteem kunnen opleveren. Op tactisch niveau is gewerkt aan het opstellen van een assetmanagementplan, dat heeft voor geresulteerd het opstellen in een van zogenaamd een onderhoudsplan. skelet: een stramien Ook dat zou door monitoring invulling tot een volledig functioneel assetmanagementplan leidt. Op operationeel ontwerp voor een assetmanagementsysteem kunnen opleveren. Op tactisch niveau niveau is veel werk verricht aan verschillende Guus Vermue, Zeeland onderdelen is gewerkt (felgele aan het vakjes) opstellen die geplaatst van een kunnen assetmanagementplan, Technisch dat heeft manager geresulteerd PIM pilot worden bij de geadviseerde activiteiten in een zogenaamd skelet: een stramien dat door invulling netwerkgericht tot een onderhoud volledig Hansweert assetmanagementplan ook een integraal leidt. onderhoudsplan Op operationeel niveau is veel werk verricht aan verschil- (geel/groene vakjes). Het heeft op operationeel Krammersluizen niveau opgeleverd. lende onderdelen (felgele vakjes) die geplaatst kunnen worden (naar bij de aanleiding geadvi-vaseerde activiteiten (geel/groene vakjes). Het heeft op operationeel niveau ook een de Engelandreis in oktober 2007) Resultaten Er was in Engeland een duidelijke scheiding van integraal onderhoudsplan opgeleverd. het fysieke assetmanagement met het 1. Binnen RWS gedeeld inzicht in verkeersmanagement. Zoals de theorie is, is in assetmanagement Engeland in praktijk omgezet. Er bestaat een Voordat de pilot begon, was er binnen RWS Resultaten geen omschreven beeld van wat AM inhoudt duidelijke knip op operationeel niveau: de noch wat daarbij komt kijken. De pilot heeft officers zitten op de weg, de aannemers zorgen 1 gestimuleerd Binnen RWS dat inzicht gedeeld is ontstaan inzicht gebaseerd in assetmanagement voor de afzettingen en dergelijke. Er is een op internationale ervaringen (PAS 55, UK). goede balans. Doordat Voordat in het de kader pilot van begon, de pilot was veel er contact binnen RWS geen omschreven beeld van wat Door het bezoek aan Engeland is in Zeeland het met AM andere inhoudt partijen noch en wat onderdelen daarbij van komt RWS kijken. is De pilot heeft assetmanagement-bewustzijn gestimuleerd dat zeker geweest en een studiereis naar Engeland is toegenomen, assetmanagement wordt nu in ondernomen, inzicht is ontstaan zijn de gebaseerd op internationale ervaringen (PAS 55, UK). Zeeland breed ingezet en bijvoorbeeld zijn we in assetmanagementinzichten Doordat het kader van gedeeld pilot met een veel contact Zeeland met nu andere bezig met partijen performance en management onderdelen van RWS is geweest en een studiereis naar Engeland is ondernomen, aangaande KPI s. zijn de assetmanagementinzichten gedeeld met een groep mensen die dit verder in de RWS-organisatie kunnen uitdragen. Fout! Onbekende naam voor documenteigenschap. II Fout! Onbekende naam voor documenteigenschap. IV 2 Voorwaarden voor langetermijnplanning bekend Het plannen in een levenscyclus voor de assets van RWS is nog niet mogelijk. Planningen ontstaan nog steeds vanuit de technische achtergrond. Het sturen op de behoefte (dus de functie en de functionele levensduur) vindt nog niet plaats en daarvoor ontbreekt essentiële kennis. De pilot heeft de behoefte aan deze kennis duidelijk gemaakt.

8 Leo Klatter, Expert Kunstwerken Bouwdienst: Ik heb in Engeland veel herkend. Door Asset Management is bij de Highways Agency het onderhoud sterk programmatisch ingevuld terwijl we in Nederland het onderhoud perfect willen. In Engeland zijn er bijvoorbeeld van de ca. 15 PIN s die worden gehanteerd, setjes gemaakt die bij elkaar horen. Dat maakt het sturen overzichtelijk. Ik had niet verwacht dat ze met jaarbudgetten moeten werken. En dat, terwijl ze weer wél met het gedachtegoed van lifecycle het onderhoud plannen. Binnen de pilot is gebleken dat Omgevingsmanagement (het afstemmen met de omgeving en het gezamenlijk planmatig organiseren van langlopende planningen en beheren van risico s) georganiseerd moet worden en essentieel is om een betrouwbare langetermijnplanning te kunnen opleveren en hanteren. Veel processen binnen RWS zijn vooral gericht op het vermijden van risico s in plaats van het beheersen van risico s. Een integrale aanpak van risicomanagement ontbreekt. Binnen de pilot is gebleken dat optimalisatie binnen een langetermijnplanning samen gaat met goed risicomanagement. 3 Integrale assetmanagementprocessen noodzakelijk maar nog niet aanwezig De bottom-up assetmanagementaanpak heeft tot een aanzienlijk aantal initiatieven en verbetervoorstellen geleid. Voor succesvolle uitvoering en implementatie is het noodzakelijk dit tegelijkertijd op het tactische en strategische niveau te organiseren en borgen (the overarching umbrella). RWS stuurt op technische voorwaarden en normen. De functionele behoefte die hieraan voorafgaat, wordt op strategisch niveau onderkend, maar niet gestructureerd naar tactisch en operationeel niveau doorgezet. De pilot heeft hiervoor een voorzet gegeven. Guus Vermue, Zeeland Technisch manager PIM pilot netwerkgericht onderhoud Hansweert-Krammersluizen: Er was in Engeland een duidelijke scheiding van het fysieke Asset management met het verkeersmanagement. Zoals de theorie is, is in Engeland in praktijk omgezet. Er bestaat een duidelijke knip op operationeel niveau: de officers zitten op de weg, de aannemers zorgen voor de afzettingen en dergelijke. Er is een goede balans. Door het bezoek aan Engeland is in Zeeland het Asset management-bewustzijn zeker toegenomen, Asset management wordt nu in Zeeland breed ingezet en bijvoorbeeld zijn we in Zeeland nu bezig met performance management aangaande de KPI s. RWS werkt gesegmenteerd. Er is geen uniek verantwoordelijke binnen de organisatie voor het gehele proces. Verschillende onderdelen van RWS voeren hun activiteiten uit binnen hun eigen proces en sturen het resultaat door naar een volgend onderdeel. Betrokkenheid bij het integrale proces en resultaat is niet aantoonbaar, samenwerking is ad hoc en optimalisatie is daardoor erg moeizaam. De pilot heeft horizontale dwarsverbanden aangebracht en daarmee meer kennis/begrip voor het overall proces geleverd.

9 Aanbevelingen Vanuit de pilot wordt een optimale planning omschreven als: Een meerjarenplanning (minimaal 10, maximaal 20 jaar vooruit) waarin is geoptimaliseerd op kosten, verkeershinder (betrouwbaarheid en beschikbaarheid), netwerkvisie en technische risico s die voldoende betrouwbaar is om met de omgeving overeengekomen te kunnen worden. Rijkswaterstaat kan dit bereiken wanneer aan het volgende is voldaan: Rijkswaterstaat verbindt zich aan haar planning en maakt met de omgeving afspraken over een periode van 10 tot 20 jaar. Onzekerheden (zowel van RWS als vanuit de omgeving) worden gedeeld, maar iedere betrokken partij blijft verantwoordelijk voor zijn eigen organisatie. Een betrouwbare planning wil dan zeggen dat RWS niet alleen haar technische risico s goed weet in te schatten. Het betekent ook dat RWS als agentschap voldoende professioneel en capabel is om de planning te kunnen waarmaken. Dit heeft betrekking op budgetten, eigen capaciteit, inkoop en marktbenadering, projectuitvoering en beheersing van interne risico s. Hiermee kan RWS een duidelijke stap voorwaarts maken in haar streven om de meest toonaangevende en klantgerichte uitvoerende overheidsinstantie te worden. Dirk Blom, district Haaglanden, medewerker grootschalige werken: Op basis van wat ik hoorde over het vorige bezoek aan Engeland had ik hoge verwachtingen, bijvoorbeeld mooi geasfalteerde wegen en soepel verlopende onderhoudswerkzaamheden. Dat bleek genuanceerder te zijn. Ik denk dat we bij ons op sommige punten zelfs verder zijn dan de Engelsen. De wegen lijken er slechter aan toe dan bij ons. De Engelsen hebben nog steeds geen goed zicht op wat tot hun areaal behoort en in welke staat zich dat bevindt. De basis van vertrouwen tussen opdrachtgever en opdrachtnemer is duidelijk heel anders dan bij ons. Maar dat kan worden verklaard doordat het voormalig personeel van de Highways Agency nu bij de aannemer werkt. Vanuit deze visie zijn door ons de volgende aanbevelingen en vervolgacties gedefinieerd: 1 Management van integrale langetermijnplanning Organiseer Omgevingsmanagement binnen de integrale langetermijnplanning/-programmering. Organiseer Risicomanagement binnen de integrale langetermijnplanning/ -programmering. Organiseer de assetmanagementaanpak geïntegreerd op alle sturingsniveaus (strategisch, tactisch, operationeel) 2 Verantwoordelijkheid voor integrale assetmanagementprocessen Organiseer verantwoordelijkheid over het gehele proces; dit kan door een gezamenlijke verantwoordelijkheid (regieteam), door een eindverantwoordelijke te benoemen (de voorliggende stappen in het proces zijn toeleverancier ) of door de keten te formaliseren en professionaliseren (afspraken op basis van SLA s).

10 Voorstel tweede fase PIM assetmanagement PIM kan, voortbordurend op de resultaten en leerpunten van de achterliggende fase, in de vervolgfase nog een schat aan informatie en leerpunten opleveren voor RWS. Hiervoor is het voorstel: Inrichten van en oefenen met Regieteam A13. Concreet opstellen van en sturen op basis van een betrouwbare meerjarenplanning samen met de omgeving. Concreet opstellen van en sturen op basis van een betrouwbare meerjarenplanning A13 of A44/N44 voor de vier convenanten (Provincie Zuid-Holland, Provincie Noord-Holland, RWS-Zuid-Holland, RWS-Noord-Holland. 10

11 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Assetmanagement is een veel gebruikte term. Ook binnen Rijkswaterstaat zijn velen geïnteresseerd en zijn velen betrokken bij (een vorm van) assetmanagement. Tegelijk is het echter een begrip dat zich moeilijk eenduidig laat vastleggen. In de PIM-pilot assetmanagement bij de districten Haaglanden en Rijnmond is nagegaan wat assetmanagement betekent en welke consequenties toepassing van assetmanagement kan hebben voor het operationeel niveau van Rijkswaterstaat. In dit document is geprobeerd inzicht te verschaffen in de resultaten en leerpunten die in de pilot zijn ontwikkeld. Verder is, op basis van die ervaringen en vanuit de overtuiging dat het ontwikkelde gedachtegoed waardevol genoeg is om voortgezet te worden, een voorstel gemaakt voor het vervolg op de PIM-pilot assetmanagement in Een aantal ervaringen en conclusies uit dit rapport is dan ook te beschouwen als het fundament voor dit vervolg. 1.2 Assetmanagement bij RWS In verschillende documenten is informatie te vinden over assetmanagement bij RWS. Twee opmerkingen die voor de pilot relevant zijn citeren we hier: Met het assetmanagement bij Rijkswaterstaat worden de doelen uit het ondernemingsplan, de nota mobiliteit, de netwerkvisie Rijkswaterstaat en het omvormen van de Dienstkringen naar Buitendiensten verder ingevuld. en Assetmanagement gaat over het bouwen, verwerven, beheren en in stand houden van infrastructuur in relatie tot de doelen van V&W, waarbij gestuurd wordt op maximale functionaliteit, minimale kosten (life cycle) en aanvaardbare risico s. Dit vraagt een adequate registratie van informatie en een goede beheersorganisatie. 1.3 Doelstelling PIM-pilot assetmanagement en rapportage Assetmanagement op operationeel (districts-)niveau betekent in de praktijk slim beheren en onderhouden. Hoe dat het beste kan, is in de PIM-pilot assetmanagement door de districten Rijnmond en Haaglanden uitgezocht. De doelstelling van de pilot is als volgt gedefinieerd: Variabel onderhoud zo slim mogelijk programmeren met een optimaal rendement per geïnvesteerde euro en met minimale hinder voor het verkeer, met inachtneming van de SLA van het DZH managementcontract. 11

12 Gedurende 2006 en 2007 zijn in de pilot assetmanagement verschillende concepten ontwikkeld waarmee is geëxperimenteerd. Dit heeft geresulteerd in een aantal concrete producten en onderwerpen dat in de PIM resultatencatalogus (2007) is opgenomen. Daarnaast wordt via diverse documenten gerapporteerd over de concrete producten die de pilot heeft opgeleverd. Er is echter in de acties veel meer kennis opgedaan dan in de concrete producten is meegenomen. Het doel van dit resultatenrapport PIM-pilot assetmanagement is om de leerervaring uit de pilot vast te leggen en toegankelijk te maken. 12

13 2 Omschrijving van de pilot Assetmanagement 2.1 Beknopte beschrijving van de pilot assetmanagement In de PIM-pilot assetmanagement bij de districten Haaglanden en Rijnmond is nagegaan wat assetmanagement betekent en welke consequenties toepassing van assetmanagement kan hebben voor het operationeel niveau van Rijkswaterstaat. De pilot assetmanagement van PIM is opgezet om vanuit het district (bottom up) ervaring op te doen met assetmanagement. Daarbij was de opzet om procesmatig best practices te verzamelen en hiermee te experimenteren. Bij bewezen effectiviteit zouden de best practices binnen RWS kunnen worden geïmplementeerd. Assetmanagement is bij het district ingezet om slim te programmeren zodat een optimaal rendement kan worden behaald. Daarbij hebben wij ons gebaseerd op PAS 55, een publieke norm voor assetmanagement die in de UK is ontwikkeld. Assets worden volgens PAS 55 ingedeeld in de fysieke structuur, human resources, uitrusting en materialen en andere waardevolle onderdelen. De pilot in Haaglanden richt zich op de fysieke structuur, waarvan de belangrijkste cost drivers voor het planmatig beheer en onderhoud zijn: 1 (variabel onderhoud) verhardingen 2 dynamisch verkeersmanagement (DVM) systemen 3 kunstwerken De pilot heeft in 2006 een benchmark uitgevoerd waarvan de resultaten en adviezen zijn geformuleerd in langetermijndoelstellingen voor de pilot en Quick Wins. Aan deze Quick Wins is in 2007 gewerkt. In het plan van aanpak dat voor deze tweede fase was geschreven, is onderscheid gemaakt tussen resultaten op tactisch en operationeel niveau. De volgende figuur is binnen de pilot opgesteld als schema voor de uit te voeren activiteiten waaruit onderlinge relaties en de Demmingcirkel duidelijk worden. In de gele kaders zijn de producten weergegeven die in het volgende hoofdstuk behandeld worden. Toelichting: de benchmark op basis van PAS 55 leverde in 2006 een aantal aanbevelingen op op tactisch en operationeel niveau. Daarnaast werd geadviseerd het hele pilotproces te monitoren zodat het een procedure kon opleveren voor het opstellen van een onderhoudsplan. Ook zou monitoring een functioneel ontwerp voor een assetmanagementsysteem kunnen opleveren. Op tactisch niveau is gewerkt aan het opstellen van een assetmanagementplan dat heeft geresulteerd in een skelet: een stramien dat door invulling tot een volledig assetmanagementplan leidt. Op operationeel niveau is veel werk verricht aan verschillende onderdelen (felgele vakjes) die geplaatst kunnen worden bij de geadviseerde activiteiten (geelgroene vakjes). Het heeft op operationeel niveau ook een integraal onderhoudsplan opgeleverd. 13

14 Omschrijving van de pilot assetmanagement Figuur 2.1 Pilotproces om doelstellingen te bereiken, beschreven in PvA fase 2 (2006) Tactical level Pas 55 Start-up Workshop asset management plan Skelet AMP Editing first draft asset management plan plan Strategisch Programma van Eisen Modifications & complementation Asset management plan Studiereis UK Case AM A13 Operational level act Scenario s met I-MJP Spoorboekje Pas 55 beschrijving Collecting Set up VM - Start-up data scenario s session Form the project KernGis A13 team Install the systems GMS lijst do Editing integral plan Integral maintenance plan Start-up check Monitoring Procedure for preparing Proces- maintenance plan beschrijvingen Functionele specificatie AM Systeem Functional design of asset management system Figuur 2-1 Pilotproces om doelstellingen te bereiken, beschreven in PvA fase 2(2006) 2.2 Beschrijving plan van aanpak Toelichting: de benchmark op basis van PAS 55 leverde in 2006 een aantal aanbevelingen op op tactisch en operationeel niveau. Daarnaast werd geadviseerd het hele pilotproces te Op tactisch niveau (plan) is het volgende resultaat gedefinieerd: monitoren zodat het een procedure kon opleveren voor het opstellen van een onderhoudsplan. Ook Plan: zou monitoring Het ontwikkelen een functioneel van ontwerp een concept voor een assetmanagementplan assetmanagementsysteem voor kunnen de regio opleveren. Op tactisch niveau is gewerkt aan het opstellen van een dat Zuid Holland, waarbij de structuur van het Engelse assetmanagementplan als heeft geresulteerd in een skelet: een stramien dat door invulling tot een volledig assetmanagementplan checklist wordt leidt. gebruikt. Op operationeel niveau is veel werk verricht aan verschillende onderdelen (felgele vakjes) die geplaatst kunnen worden bij de geadviseerde activiteiten - Binnen deze resultaatbeschrijving passen de producten PAS 55 (de Engelse (geelgroene vakjes). Het heeft op operationeel niveau ook een integraal onderhoudsplan opgeleverd. standaard vertaald naar de Nederlandse situatie), (skelet) assetmanagementplan en Strategisch Programma van Eisen dat een link vormt naar het operationele niveau. (plan) is het volgende resultaat gedefinieerd: 2.2 Beschrijving plan van aanpak Op tactisch Het - De ontwikkelen producten van Reis een concept naar Engeland assetmanagementplan en case AM13 voor de vormen regio Zuid eveneens Holland, waarbij een link de structuur van het Engelse assetmanagementplan als checklist wordt gebruikt. tussen Binnen het deze tactische resultaatbeschrijving en operationele passen de niveau. producten PAS 55 (de Engelse standaard vertaald naar de Nederlandse situatie), (skelet) assetmanagementplan en Strategisch Programma van Eisen dat een link vormt naar het operationele niveau. Op De operationeel producten Reis naar niveau Engeland zijn en de case volgende AM13 vormen resultaten eveneens gedefinieerd: een link tussen het Do: tactische Het ontwikkelen en operationele van niveau. een onderhoudsprogrammering voor de A13, voor Op operationeel de periode niveau van 2008 zijn de volgende 2013, resultaten voor wegverhardingen, gedefinieerd: kunstwerken en DVM Do: volgens Het ontwikkelen het werkproces van een onderhoudsprogrammering UK. Dat betekent voor dat de het A13, optimale voor de periode onderhoudsplan van , voor wegverhardingen, kunstwerken en DVM volgens het werkproces in de UK. Dat ook betekent niet-technische dat het optimale zaken onderhoudsplan bevat, zoals: ook niet-technische zaken bevat, zoals: - verkeershinder; - life cycle kosten; kosten; publieksgericht werken; - publieksgericht werken; - eisen en wensen van andere belanghebbenden (zoals lokale overheden). Fout! Do: Onbekende Een beschrijving naam voor documenteigenschap. van de procedure 4 Fout! voor Onbekende het voorbereiden naam documenteigenschap. van een inte- 26 graal onderhoudsprogramma waarbij de verantwoordelijkheden, communicatie, functies (functieniveaus) aan de orde komen. Do: Het ontwikkelen van een functioneel ontwerp voor een integraal assetmanagementsysteem op basis van de ervaringen op operationeel niveau. Act: Deze resultaten zijn in meerdere of mindere mate behaald bij oplevering van de producten PAS 55, I-MJP, Spoorboekje, Scenario s met procedurebeschrijving, KernGis data A13, Goed-matig-slecht-lijst. 14

15 Op metaniveau, de monitoring van het project kunnen de volgende resultaten worden genoemd: Check: Procesbeschrijvingen die in 2007 voor de pilot zijn opgesteld, en de functionele specificaties voor een assetmanagementsysteem die moeten worden gegeven. 2.3 Beschrijving van de omgeving van de pilot assetmanagement De activiteiten van de pilot assetmanagement hebben een relatie met die van de volgende instanties of organisatieonderdelen: PIM (MT, SG, Liaison officer, Themaleider assetmanagement, andere PIMpilots); Wegendistrict Haaglanden (VMH); Wegendistrict Rijnmond (VRR); Infraprovider ZH (IP); Verkeersmanager ZH (VM); RWS DVS; RWS Bouwdienst; RWS Staf DG; projecten assetmanagement in RWS; VerkeersManagementCentrale Zuid-West; Overige stakeholders A13 (provincie, gemeenten, omwonenden); Aannemers. Met uitzondering van de laatste twee, is met vertegenwoordigers van de onderscheiden stakeholders contact en overleg geweest. Dit vond plaats in de vorm van workshops, intensief tijdens de reis naar Engeland en bilateraal. Het overleg heeft in meerdere of mindere mate geleid tot de producten van de pilot. 2.4 Lijst van leerervaringen van de pilot assetmanagement Pilotproces - Algemene beeldvorming assetmanagement binnen RWS - Organisatie PIM-pilot assetmanagement Pilotinhoud - Functionele specificatie assetmanagementsysteem - Opzet van Integrale MeerJarenPlanning - Benchmark (Skelet) assetmanagement Plan - Strategisch Programma van Eisen - Scenario s met beschrijving - Procesbeschrijvingen - Case AM 13 (afwegingssimulatie) - KernGIS A13 - Spoorboekje - Goed-matig-slecht-lijst - Studiereis naar UK Deze lijst wordt uitgebreid behandeld in hoofdstuk 3 van dit document. De producten hebben in eerste instantie hun nut gehad om elementen die nood- 15

16 zakelijk zijn voor operationeel assetmanagement inzichtelijk te maken. Vooral de leerervaring met het ontwikkelen en testen van deze producten (het proces) is van belang en daarom wordt in het volgende deel vastgelegd welke leerervaring per product is opgedaan. Hierdoor ontstaat een volledig beeld van wat de pilot assetmanagement heeft opgeleverd. Niet alle producten zijn volledig gereed en getest. 16

17 3 Verdieping van de leerervaringen 3.1 Inleiding leerervaringen De leerervaringen die binnen de PIM-pilot assetmanagement zijn opgedaan, zijn gedetailleerd uitgewerkt. Op de volgende pagina s treft u het overzicht aan van de producten en activiteiten van de pilot, met de meest in het oog springende aspecten en de daarbij opgedane leerervaringen. De leerervaringen zijn als volgt in de volgende paragrafen ondergebracht: Pilotproces - Algemene beeldvorming assetmanagement binnen RWS - Organisatie van de PIM-pilot assetmanagement Pilotinhoud - Functionele specificatie assetmanagementsysteem - Opzet van Integrale MeerJarenPlanning - Benchmark (Skelet) assetmanagementplan - Strategisch Programma van Eisen - Scenario s met beschrijving - Procesbeschrijvingen - Case AM 13 - KernGIS A13 - Spoorboekje - Goed-matig-slecht-lijst - Studiereis naar UK 3.2 Pilotproces Begrip assetmanagement uitdragen Algemene beeldvorming assetmanagement binnen RWS In 2006 bestond nog geen beeld van wat assetmanagement inhield. Gaandeweg het proces binnen de pilot werd duidelijk dat assetmanagement antwoord levert op de vraag: Hoe kan RWS optimaal met de infrastructuur omgaan om haar bedrijfsdoelstellingen te bereiken? Hieruit volgt direct de vraag naar hoe netwerkbeheer en -onderhoud op een publieksgerichte manier kunnen worden uitgevoerd. Het blijkt een proces en inspanning op zich om hier binnen RWS draagvlak voor te vinden: velen volgen hun eigen agenda. Opdrachtgever assetmanagement Conform PAS 55 is het topmanagement de opdrachtgever voor assetmanagement; binnen de pilot assetmanagement is de opdrachtgever daarom het (assistent) districtshoofd. De ervaring is dat bottom-up assetmanagement definiëren voor een organisatie (RWS) niet mogelijk is. Vrijheden binnen de organisatie kunnen wel 17

18 ingevuld worden op de werkvloer, maar (aantoonbaar) optimaal voldoen aan de strategische doelstelling kan niet vanuit de werkvloer opgebouwd worden. Wel kan vanuit de werkvloer aangedragen worden waaraan behoefte is in de vorm van randvoorwaarden, kaders of eisen. Integrale aanpak assetmanagement Assetmanagement dient geïmplementeerd te worden door de gehele organisatie heen ( de gouden draad ), zodanig dat de afweging van het operationeel handelen past binnen en aansluit op de strategie. De hiervoor noodzakelijke tactische invulling is binnen RWS nog onvoldoende ontwikkeld. Het is een gezamenlijke inspanning van Beleidsniveau tot en met Operationeel niveau om het tactische kader verder gedefinieerd te krijgen. Organisatie RWS Wie welke assetmanagementrol heeft en waar voor verantwoordelijk is, is nog lang niet altijd duidelijk. Bij een workshop over assetmanagementprocessen bij DZH vroeg de beslissende manager om advies voor zijn beslissing bij hetzelfde deel van de organisatie dat hem had geadviseerd een beslissing te nemen. Een veelgehoorde klacht over het uitblijven van tijdige beslissingen zou hiermee kunnen worden verklaard. Dit leidt tot de conclusie dat gerichte communicatie met de juiste personen van belang is. Organisatie PIM Organisatie van de PIM-pilot assetmanagement PIM assetmanagement is bottom up, vanuit de districten opgestart. Vanaf die positie zijn via workshops in 2006 de landelijke diensten betrokken geweest. Vanuit de werkvloer zijn knelpunten en verbetermogelijkheden onderzocht. Deze aanpak om Assetmanagement direct aan de operationele werkzaamheden te verbinden, blijkt uiterst zinvol. De kennis over wat er daadwerkelijk gebeurt en speelt met de assets is essentieel om goed assetmanagement te kunnen implementeren. PIM assetmanagement is ingericht voor een leerproces en niet als project (met een focus op het realiseren van een voorgeschreven product). Het doel was ervaringen uit te wisselen, best practices te verzamelen en bottom-up te experimenteren. De afgesloten fase heeft daardoor een schat aan ervaringen opgeleverd. Voor vertaling in concrete producten en een implementatie in RWS-breed is een andere setting en organisatie van de pilot nodig. Organisatie PIM Haaglanden Rijnmond De pilot heeft ervaren hoe lastig het is om in een dynamische omgeving de kennis en ervaring te borgen en te verspreiden. De invloed van een veranderende organisatie, met nieuwe rollen en stuurlijnen, en van (natuurlijk) verloop binnen de medewerkers kan heel groot zijn. Bij de implementatie van assetmanagement RWS-breed moet hier rekening mee gehouden worden. Organisatie partners PIM (Highways Agency, Grontmij, Atkins) De Highways Agency heeft openheid gegeven over haar organisatie en ervaringen. Zij heeft alle medewerking verleend om de pilot desgevraagd van informatie te voorzien en bezoeken in Engeland te faciliteren en zij verdient hiervoor alle lof. Mogelijk dat zij door een nauwere betrokkenheid ook voor zichzelf nog extra waarde en kennis kan halen uit de pilot. Een voorbeeld hiervan kan zijn het vergelijken van het Engelse assetmanagementscoringssysteem met de weging / beoordeling in Nederland. Het Vlaams Gewest heeft (nog) niet bijgedragen in de pilot assetmanagement. Ook hier liggen kansen om bijvoorbeeld internationaal de organisatie en Asset Management waardering te vergelijken. Grontmij heeft kennis en capaciteit aangeleverd die het mogelijk hebben 18

19 gemaakt om de pilot verder in te richten en uit te voeren en heeft als partner de pilot helpen opzetten en organiseren. Tevens heeft Grontmij een blik van buitenaf ingebracht. Deze wijze van samenwerken is zeer vruchtbaar gebleken: door deze wijze van betrokkenheid kan een externe partner flexibel inspelen op het leerproces binnen een pilot en met een nieuwe kijk leerpunten identificeren en oplossingen aandragen. Atkins heeft in 2006 specialistische kennis ingebracht over de toepassing van assetmanagement in Engeland en de PAS55 en heeft onder meer de benchmark uitgevoerd. Dankzij de technisch-inhoudelijke ondersteuning is het mogelijk om een goed afgewogen vergelijking met de Engelse situatie te maken en een leertraject uit te voeren dat is gebaseerd op de Engelse situatie. Doordat deze Engelse partner daadwerkelijk betrokken is in PIM, kan een samenwerking worden bereikt die in een meer traditionele setting niet mogelijk is. 3.3 Pilotinhoud Functionele specificatie assetmanagementsysteem Doel: de eisen vaststellen waaraan een assetmanagementsysteem moet voldoen om het proces voor assetmanagement te faciliteren. Een assetmanagementsysteem in deze context is het totaal aan hardware, software, mensen, middelen en procedures dat voor het assetmanagementproces ingezet moeten worden. Monitoring In de aanpak van de pilot (zie figuur,) was ervan uitgegaan dat het monitoren van activiteiten op het tactische en operationele niveau zou leiden tot de definitie van een ondersteunend assetmanagementsysteem. De leerervaring is dat dit nog steeds de geëigende aanpak is. Systeemdefinitie Er is behoefte om informatieverwerking en besluitvorming over Assetmanagement met behulp van automatisering te ondersteunen. Hiervoor is een aantal computersystemen onderzocht op hun functionaliteit. Er zijn uit gebruikersoogpunt verschillen aan te geven in systeembehoeften, vertaald in mogelijkheden en gebruikersvriendelijkheid. Er is echter geen duidelijke vastlegging in de behoefte vanuit de gebruiker, omdat hiervoor invulling van het tactisch kader (de tactische processen) essentieel is. Een verantwoorde keuze voor een systeem is hiermee niet te maken. COTS (Commercially Of The Shelf). Gebruik van een bestaand (proven) systeem is onderzocht. Toepassing hiervan in de vorm van een leertraject is overwogen: door het bewezen model in het systeem te gebruiken, worden kennis en ervaring opgedaan in assetmanagement. Dit is niet doorgezet, want het leereffect levert onvoldoende rendement. Zonder achterliggende kennis wordt het systeem heilig en gaan de kostbare tijd en energie verloren in invuloefeningen en het blindelings verzamelen van data Opzet van Integrale MeerJarenProgrammering Doel: de onderhoudsactiviteiten, die vanuit verschillende disciplines (verharding, DVM-systemen, kunstwerken) voor een netwerkschakel worden bepaald, bijeenbrengen in een planningsoverzicht. Doel Integrale Meerjarenprogrammering Het doel van de programmering is om op hoofdlijnen aan te geven waar de aankomende jaren maatregelen noodzakelijk zijn. In de I-MJP worden in een overzicht alle maatregelen gebundeld, die voor instandhouding vanuit de disciplines Verharding, Kunstwerken en DVM zijn opgesteld. 19

20 Ontstaan Integrale Meerjarenprogrammering De PIM-pilot is gestart met het opstellen van een optimale planning voor instandhouding van de A13. De relevante informatie over wegverhardingen, kunstwerken en DVM-systemen komt van de Landelijke Diensten (destijds de Specialistische Diensten) en wordt door de districten verwerkt tot een op hoofdlijnen (wel/geen maatregelen) samenhangend (geografisch) geheel. Vanuit de pilot is het signaal naar de LD afgegeven om een integraal overzicht aan te leveren (de informatie bij de bron te bundelen). Ook voor de A27 liep een dergelijk initiatief. Dit is opgepakt en heeft geleid tot het landelijke I-MJP project. Overzicht en integratie van maatregelen van deelobjecten Beter onderbouwde keuzen kunnen worden gemaakt door het inzicht dat de integrale meerjarenprogrammering oplevert: vanuit de bundeling van de maatregelplanningen van de drie belangrijkste disciplines is al veel performanceverbetering te behalen (meer publieksgericht werken, minder overlast voor weggebruiker). I-MJP is de basis geworden voor de regionale programmering droog. De huidige procesopzet van de I-MJP is vanuit de techniek; hierdoor worden aspecten vanuit bijvoorbeeld netwerkvisie/-gedachte, aannemer of andere invloeden in de basis niet meegenomen. Door de puur technische insteek worden verbetermaatregelen (aansluitingen), milieuaspecten en omgeving achteraf aan de planning toegevoegd, waardoor suboptimaal gewerkt wordt. Hetzij omdat de programmering aangepast moet, hetzij omdat deze andere aspecten zich moeten aanpassen aan reeds genomen beslissingen. Omgevingsmanagement dient integraal in het programmeringsproces te zijn opgenomen. 20

Bijlage 3. Spoorboekje Planmatig Beheer en Onderhoud Verhardingen

Bijlage 3. Spoorboekje Planmatig Beheer en Onderhoud Verhardingen Bijlage 3 Spoorboekje Planmatig Beheer en Onderhoud Verhardingen INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 STATION 0...4 Komen tot een nulmeting... 4 STATION 1...5 Opstellen plancyclus groot onderhoud...

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Missie van Rijkswaterstaat (1) Assetmanagement bij Rijkswaterstaat

Missie van Rijkswaterstaat (1) Assetmanagement bij Rijkswaterstaat Assetmanagement bij Bijeenkomst NVRB 21 april 2011 in Delft Jenne van der Velde, topadviseur assetmanagement Missie van (1) is de uitvoeringsorganisatie die in opdracht van de minister en de staatssecretaris

Nadere informatie

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat.

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat. Realisatie Verkenning Planuitwerking Life Cycle Prestaties Life Cycle Risico s Life Cycle Kosten Life Cycle Management. als aandachtsgebied binnen Asset Management Beheer, onderhoud, exploitatie Jaap Bakker

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

Professionalisering van Levensduurverlenging

Professionalisering van Levensduurverlenging Professionalisering van Levensduurverlenging De toegevoegde waarde van VITALE Rob van Dongen 9 februari 2012 Agenda 1 2 3 4 Levensduurverlenging volgens VITALE Het referentiemodel Toepasbaarheid VITALE

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen 1 Waarom? : Succesvol zijn is een keuze! Organisaties worden door haar omgeving meer en meer gedwongen om beter te presteren. Voornamelijk wordt dit ingegeven door de klant die haar eisen en wensen m.b.t.

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Managementinformatie Onderhoudsbedrijven

Managementinformatie Onderhoudsbedrijven Managementinformatie Onderhoudsbedrijven Bas Terlingen en Guus van Schöll Themamiddag Kovon, 26-10-2005 1 Niveaus van managementinformatie Inzomen op detail informatie Gegevens verzamelen PM Strategisch

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu!

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! 18 Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! Belang van snelle en betrouwbare informatie groter dan ooit Drs. Wim Kouwenhoven en drs. Maarten van Delft Westerhof Drs. W.P. Kouwenhoven is manager

Nadere informatie

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat Werkwijze 2004 publicatienr. 04-03 Ad Graafland Paul Schepers 3 maart 2004 abcdefgh Rijkswaterstaat Werkwijze 2/16 I Inleiding Verandering In 2003 is de organisatie van de ingrijpend veranderd. Twee belangrijke

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Asset Management is duurzaam. 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco

Asset Management is duurzaam. 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco Asset Management is duurzaam 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco Traduco bedrijfsvestigingen Traduco vestiging noordwest Heerhugowaard Traduco vestiging oost i/o Traduco vestiging

Nadere informatie

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer]

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] [Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] Bestemd voor: Managers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud, het (installatie)beheer of de bedrijfsvoering van technische systemen. Technici die

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

Assetmanagement bij ProRail

Assetmanagement bij ProRail Welkom Assetmanagement bij ProRail Ontwikkelingen, ambities en realisatie. Toelichting bij de Nederlandse vereniging voor Risicoanalyse en Bedrijfszekerheid, Delft. Ted Luiten 1 2 3 Daarvoor moeten we

Nadere informatie

Rapportage workfl ow

Rapportage workfl ow Rapportage workflow Rapportage registratie workflow C.G.A.M Wessels Introductie Workflow management (WFM) staat voor de automatisering van bedrijfsprocessen en werkstromen (regels, procedures en processen)

Nadere informatie

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen E-resultaat aanpak Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen 2010 ContentForces Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

Organisatie principes

Organisatie principes Organisatie principes Een overzicht van organisatie principes die als richtsnoer dienen bij het vormgeven van flexibele, innovatieve organisaties. Deze principes zijn gebaseerd op de Moderne Sociotechniek.

Nadere informatie

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The Road to Working Capital Excellence Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The road to Working Capital Excellence Vraag Aanpak Toepassing Resultaat Quick

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

TEN effecten in Den Haag, Duurzaam Dynamisch Verkeersmanagement door integrale afweging van Traffic, Emissie en Noise (TEN) bij inzet van scenario s

TEN effecten in Den Haag, Duurzaam Dynamisch Verkeersmanagement door integrale afweging van Traffic, Emissie en Noise (TEN) bij inzet van scenario s TEN effecten in Den Haag, Duurzaam Dynamisch Verkeersmanagement door integrale afweging van Traffic, Emissie en Noise (TEN) bij inzet van scenario s Tanja Vonk (TNO) Arjen Reijneveld (Gemeente Den Haag)

Nadere informatie

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Nuth,20augustus 2015 Auteur(s): Tom Kitzen Theo Beckers Geaccordeerd door: Serge Vreuls Financieel Directeur C O L O F O N Het format voor dit

Nadere informatie

Inleiding. Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management?

Inleiding. Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management? Inleiding Stand van zaken Nederland? Groeiende druk op de buitenruimte Veeleisende burgers Krimpende budgetten en Risico management Planmatig en weinig flexibiliteit en creativiteit; Beheer en onderhoud

Nadere informatie

Waardegestuurd Contractmanagement

Waardegestuurd Contractmanagement Waardegestuurd Contractmanagement Wat is de effectiviteit van úw Inkoop- en Contractmanagement? Augustus 2015 Ontwikkeling in Inkoop & Contractmanagement Uit Onderzoek van de IACCM (International Association

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Hans de Jonge 29 oktober2009

Hans de Jonge 29 oktober2009 Hans de Jonge 29 oktober2009 Strategische doelen Rendement Risico s Monitoring en verantwoording Risico- en lifecycle management Veroudering & lifecycle Besluitvorming en prioritering Operationele werkzaamheden

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten

Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten vertrouwen, transparantie & Verbondenheid 2 Voor het Volledige rapport: www.regieraadbouwzuid.nl Een nieuwe marktbenadering Bij Wonen Limburg

Nadere informatie

Implementatie assetmanagement Provincie Noord-Holland

Implementatie assetmanagement Provincie Noord-Holland Implementatie assetmanagement Provincie Noord-Holland Chris de Vries Directeur Beheer en Uitvoering AMC Seminar 30-10-2014 Het areaal van PNH Provincie Noord-Holland in cijfers 672 km wegen 391 km fietspaden/parallelwegen

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Doel Ontwikkelen, implementeren, evalueren en bijstellen van beleid op één of meerdere aandachtsgebieden/beleidsterreinen ten behoeve van de instelling,

Nadere informatie

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE EEN ONDERZOEK NAAR DE IMPLEMENTATIE VAN BEST VALUE BINNEN EEN SYSTEMS ENGINEERING OMGEVING STEPHANIE SAMSON BEST VALUE KENNIS SESSIE WESTRAVEN 17 JUNI 09.00 12.00

Nadere informatie

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016 Financial Control Framework Van data naar rapportage Inhoudsopgave Even voorstellen Doel van de workshop Positie van Finance & Control Inrichting van management

Nadere informatie

READ: de informatiestrategieaanpak van Steenwinkel Kruithof Associates (SKA)

READ: de informatiestrategieaanpak van Steenwinkel Kruithof Associates (SKA) READ: de informatiestrategieaanpak van (SKA) INLEIDING HET SPANNINGSVELD TUSSEN KORTETERMIJNVERWACHTINGEN EN LANGETERMIJNBEHOEFTEN In veel bedrijven volgen businessgerelateerde veranderingen elkaar snel

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

Leergang Opleidingsmanagement

Leergang Opleidingsmanagement Leergang Opleidingsmanagement Voor Trainingscoördinatoren Opleidingsmanagers Leidinggevenden met opleidingstaken Hoe kan ik gezond verstand plannen onderbouwen met bewezen modellen en inzichten? Hoe overtuig

Nadere informatie

DACE seminar Value Management: Van Crisis naar Kans - 4 november 2009

DACE seminar Value Management: Van Crisis naar Kans - 4 november 2009 DACE seminar Value Management: Van Crisis naar Kans - 4 november 2009 Biografie Frits Willems Flow-Way b.v. Frits Willems (1954) heeft sterrenkunde gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. In 1987

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Van Schoonhoven Infra BV

Energiemanagement actieplan. Van Schoonhoven Infra BV BV Leusden, oktober 2013 Auteurs: G.J. van Schoonhoven D.J. van Boven Geaccordeerd door: D.J. van Boven Directeur eigenaar INLEIDING Ons bedrijf heeft een energiemanagement actieplan conform NEN-ISO 50001.

Nadere informatie

Optimalisatie van onderhoud binnen een openbaar vervoerbedrijf. Agenda. Introductie RET. Reden voor verandering. Project beschrijving

Optimalisatie van onderhoud binnen een openbaar vervoerbedrijf. Agenda. Introductie RET. Reden voor verandering. Project beschrijving Optimalisatie van onderhoud binnen een openbaar vervoerbedrijf Door: V. Gabriëls Datum: 18-03-2011 Agenda Introductie RET Reden voor verandering Project beschrijving Opmaken van de balans Successen en

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen Raadsvergadering d.d. : 1 december 2011 Raadsbesluitnummer : R11.081 Carrousel d.d. : 17 november 2011 Onderwerp : Eindrapport Rekenkamercommissie kwaliteit Grondbeleid

Nadere informatie

Onderzoekscommissie Steenwijkerland

Onderzoekscommissie Steenwijkerland Onderzoekscommissie Steenwijkerland Adviesrapportage onderzoek verbouwing De Meenthe (2) 1 oktober 2012 Colofon Een onderzoek door de raad is een op waarheidsvinding gericht onderzoek naar een specifiek

Nadere informatie

Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik!

Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik! Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik! Helène van der Poel Nationale Databank Wegverkeersgegevens (NDW) Sharon Schoppema Provincie Noord-Holland Wim Smittenaar Nationale Databank Wegverkeersgegevens

Nadere informatie

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer 27 november 2014 Jan Demey & Rianne Welvaarts Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer AGENDA Definitie

Nadere informatie

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Weert, 6 september 2011. Rekenkamer Weert Inhoudsopgave 1. Achtergrond en aanleiding 2. Centrale vraagstelling 3. De wijze van onderzoek 4. Deelvragen

Nadere informatie

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013 VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND 31 augustus 2013 CONTEXT Delfland wordt de komende jaren geconfronteerd met een groeiende interne en externe vraag naar (innovatieve)

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Planning & Control. Inleiding. Inhoudsopgave

Planning & Control. Inleiding. Inhoudsopgave Planning & Control Inleiding Planning & Control is de Engelse benaming voor coördinatie en afstemming. Het is gericht op interne plannings- en besturingsactiviteiten. Een heldere Planning & Control functie

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland Baggerbedrijf West Friesland Gebruikte handelsnamen: Baggerbedrijf West Friesland Grond & Cultuurtechniek West Friesland Andijk, februari-mei 2014 Auteurs: M. Komen C. Kiewiet Geaccordeerd door: K. Kiewiet

Nadere informatie

Centre of expertise. voor samenwerking. B&C Bout&Co. structuur in samenwerking

Centre of expertise. voor samenwerking. B&C Bout&Co. structuur in samenwerking B&C Bout&Co structuur in samenwerking Centre of expertise voor samenwerking Centre of expertise Bout & Co vergroot de performance door verbetering van de structuur in samenwerking tussen ondernemingen,

Nadere informatie

VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa. Jaap Zeilmaker projectdirecteur

VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa. Jaap Zeilmaker projectdirecteur VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa Jaap Zeilmaker projectdirecteur 1-12-2011 Leitmotief niet het object staat centraal maar de functie die het object vervult. Ontwikkeling komt voort uit

Nadere informatie

Samenvatting projectplan Versterking bevolkingszorg

Samenvatting projectplan Versterking bevolkingszorg Aanleiding en projectdoelstellingen Aanleiding In 2011 werd door de (toenmalige) portefeuillehouder Bevolkingszorg in het DB Veiligheidsberaad geconstateerd dat de nog te vrijblijvend door de gemeenten

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan

Energiemanagement actieplan Energiemanagement actieplan Vandervalk+degroot-groep Waalwijk, 15 oktober 2013 Auteur(s): Arend-Jan Costermans Ed den Breejen Antoine Steentjes Joni Ann Hardenberg Geaccordeerd door: Leo van der Valk Algemeen

Nadere informatie

*1475555* Mededeling. Financien. Geachte Staten,

*1475555* Mededeling. Financien. Geachte Staten, Mededeling Datum 21 maart 2013 Aan Provinciale en Gedeputeerde Staten Afdeling CC Van drs. G. de Vos Doorkiesnummer 759 Betreft Uitwerking fase 2 Doorontwikkeling begroting (SMART) Registratienummer: 1475555

Nadere informatie

Energiemanagementsysteem

Energiemanagementsysteem Energiemanagementsysteem BVR Groep B.V. Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien,Manager KAM, Personeel & Organisatie Pagina 1

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Betreffende beantwoording schriftelijke vragen van de heer Maxim van Luttikhuizen (SP) inzake Deregulering in het fysieke domein.

Betreffende beantwoording schriftelijke vragen van de heer Maxim van Luttikhuizen (SP) inzake Deregulering in het fysieke domein. Corsanummer: 1400276623 Op 16 oktober 2014 zijn bij de raadsgriffie vragen binnen gekomen van de heer Maxim van Luttikhuizen van de fractie SP gericht aan de voorzitter van de Raad op grond van ex artikel

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

4.1 Simulatie in de analysefase

4.1 Simulatie in de analysefase 1 Bijlage 4 Simulatietechnieken Simulatie is een toetstechniek waarmee door middel van het nabootsen van een bepaalde situatie (bijvoorbeeld een herontworpen bedrijfsproces) in een afgeschermde omgeving

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

ORGANISEREN BINNEN FM

ORGANISEREN BINNEN FM Marjon Klootwijk KWALITEITSDOCUMENTEN ORGANISEREN BINNEN FM De hoeveelheid documenten neemt alsmaar toe en het overzicht in het aantal en soorten documenten verdwijnt geleidelijk. De relaties of de interdependentie

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

*ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014

*ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014 *ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-26406/DV.14-396, afdeling Ruimte. Sellingen, 11 december 2014 Onderwerp: Vaststellen Nota OOR (Onderhoud van de Openbare

Nadere informatie

Benefits Management. Sturen op realistische organisatievoordelen

Benefits Management. Sturen op realistische organisatievoordelen Benefits Management Sturen op realistische organisatievoordelen Benefits Management Het project is klaar, de finish is gehaald. En nu? Ervaren u en uw belanghebbenden dat de organisatie écht profijt heeft

Nadere informatie

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014 ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014 Robert van Grunsven, Adviseur CMS Asset Management Inhoud assetmanagement Assetmanagement ISO55000 assetmanagementsysteem

Nadere informatie

HealthRatio Integrated Planning

HealthRatio Integrated Planning HealthRatio Integrated Planning HIP is de alles in één oplossing voor uw besturing: Begroten, plannen, prognosticeren en rapportage Financieel, Productie en Middelen (FTE, OK, Bedden) Geïntegreerde kostprijscalculatie

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. De SYSQA dienst auditing Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

Opleidings en ontwikkelportfolio Zaakgericht Werken

Opleidings en ontwikkelportfolio Zaakgericht Werken Opleidings en ontwikkelportfolio Zaakgericht Werken Zaakgericht Werken; de oplossing voor het digitaliseringsvraagstuk? Veel organisaties zijn ervan overtuigd dat Zaakgericht Werken (ZGW) essentieel is

Nadere informatie

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen.

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. ERP, CRM, workflowmanagement en documentmanagement systemen, ze hebben één ding gemeen: Veel van de

Nadere informatie

Assetmanagement bij Rijkswaterstaat

Assetmanagement bij Rijkswaterstaat Assetmanagement bij De werkmethode van de toekomst InfraQuest, projectendag 5 november 2013 Jenne van der Velde, topadviseur assetmanagement Missie van is de uitvoeringsorganisatie die in opdracht van

Nadere informatie

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Urologie (NVU) heeft als doel kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen bij iedere uroloog ten gunste van iedere patiënt.

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan. All hazard voorbereid zijn (1 van 3)

Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan. All hazard voorbereid zijn (1 van 3) Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan All hazard voorbereid zijn (1 van 3) Versie 1.0 11 november 2014 Voorwoord Zorginstellingen zijn vanuit

Nadere informatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie Erik Saaman (projectleider DUTO) NORA Gebruikersraad, 9 juni 2015 normenkader@nationaalarchief.nl Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

WAB*info. Op schema! Inhoud. Colofon. Op schema! Beheer en gebruikersondersteuning. WAB*info en Uniformering Primaire Processen (UPP)

WAB*info. Op schema! Inhoud. Colofon. Op schema! Beheer en gebruikersondersteuning. WAB*info en Uniformering Primaire Processen (UPP) WAB*info Inhoud Op schema! Beheer en gebruikersondersteuning WAB*info WAB*info en Uniformering Primaire Processen (UPP) Activiteitenkalender WAB*info Colofon Dit is een uitgave van Rijkswaterstaat (januari

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Beleids- en BeheersCyclus. Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk

Beleids- en BeheersCyclus. Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk Beleids- en BeheersCyclus Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk Inhoud cursus Rode draad 1.2 Inleiding 1.3 Definities 1.4 Model strategisch 1.5 Belang strategisch 1.6 Belang

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT. Wat voegt risicomanagement toe?

RISICOMANAGEMENT. Wat voegt risicomanagement toe? RISICOMANAGEMENT Risicomanagement ondersteunt op een gestructureerde manier het behalen van doelstellingen en het opleveren van projectresultaten. Dit kan door risico s expliciet te maken, beheersmaatregelen

Nadere informatie

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel Ontwikkelaar ICT Doel Ontwikkelen en ontwerpen van ICT-producten, binnen overeen te komen dan wel in een projectplan vastgelegde afspraken ten aanzien van tijd, budget en kwaliteit, opdat overeenkomstig

Nadere informatie