Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM )

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139)"

Transcriptie

1 Notitie HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. WATER TECHNOLOGY Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM ) Aan : E. Rekswinkel, M. Boersen Van : Wim Wiegant Controle : Ellen van Voorthuizen Datum : 4 augustus 214 Kopie : W. de Jager Onze referentie : BC3162/N2/42316/Nijm Betreft : Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht Inleiding Deze korte studie betreft de emissies die gepaard gaan met de verschillende opties voor de behandeling van afvalwater en de ontwatering en verdere (eind)verwerking van het slib op de rwzi Utrecht. Hierbij gaat het erom om voor enige verschillende opties voor de behandeling en ontwatering van het slib van de rwzi Utrecht, en de verdere eindverwerking van dit slib in te schatten: wat het energieverbruik is; wat de CO 2 -emissies zijn; wat het chemicaliënverbruik is. Deze notitie is een vervolg op een eerdere notitie van 7 november 213, waarin de verschillende opties werden vergeleken, maar dan mét slibgisting. Deze laatste is nu niet meer aan de orde. In het vervolg is zoveel mogelijk de opzet en presentatie van de vorige notitie aangehouden. Uitgangspunten De uitgangspunten voor de schatting van de emissies zijn de volgende geweest: 1. Voor het verbruik van energie en chemicaliën is gebruik gemaakt van gegevens die door het Hoogheemraadschap zijn aangeleverd. 2. Voor de schatting van het energieverbruik en de CO 2 -emissies van de eindverwerking van het slib en van de CO 2 -emissies die gepaard gaan met het gebruik van chemicaliën is uitgegaan van de uitgangspunten zoals deze zijn gehanteerd in Slibketenstudie II van de STOWA 1. Aan de hand van een van de berekeningsmodellen die voor deze studies zijn ontwikkeld, is een inschatting gemaakt van energieverbruik en emissies. 3. Voor de chemicaliën is als volgt geredeneerd: 1 STOWA 21. Slibketen II - Nieuwe technieken in de slibketen. STOWA, Amersfoort, rapport

2 methanol kan worden opgevat als een directe energiebron; daarom is het verbruik van methanol meegenomen in de berekening van de verbruikte energie; de overige chemicaliën ijzerzouten en polyelektrolyt zijn geen directe energiebron, maar er wordt wel energie gebruikt voor de productie van deze chemicaliën; deze chemicaliën zijn niet geteld als energieverbruik, maar er is wel CO 2 -emissie aan toegekend. voor de berekening van het energieverbruik voor het transport van ontwaterd slib is uitgegaan van een dieselverbruik,4 l/km voor een 34 ton vrachtwagen; energieverbruik en emissies van diesel zijn ontleend aan Slibketenstudie II. 4. De emissies zijn opgesplitst naar de verbruiken op de rwzi en die bij de eindverwerking. De verschillende opties De drie nu bestudeerde opties voor de rwzi kunnen als volgt worden samengevat: H : Huidige situatie: AB-proces, sliblijn handhaven, slib naar SNB; AB : AB-proces, geen slibgisting; Nereda :Nereda-proces, geen slibgisting; muct : muct proces, geen slibgisting; Voor iedere variant van de rwzi zijn twee varianten voor de slibeindverwerking meegenomen in de berekeningen: SNB :indirecte droging, wervelbedverbranding (SNB) GMB :Biologisch drogen, meeverbranding in e-centrale (GMB) Op deze manier is het energieverbruik en de CO 2 -emissie voor de drie varianten van de rwzi en de twee voor de eindverwerking inzichtelijk. Niet bestudeerd Warmte uit effluent Winning van warmte uit het effluent van de rwzi is niet nader bestudeerd. Wel worden in samenwerking met ENECO de mogelijkheden verkend van warmteterugwinning uit effluent. Hoewel het een gunstige invloed heeft op de energiebalans van de rwzi, is het niet onderscheidend in de keuze tussen de verschillende varianten. Terugwinning van fosfaat Hetzelfde geldt voor de terugwinning van fosfaat uit het slib. Ook hier zijn de verschillende mogelijkheden niet of nauwelijks onderscheidend tussen de verschillende varianten. Hoewel terugwinning bij een muct door de aanwezigheid van een aparte anaerobe ruimte relatief eenvoudig is, lijkt het logisch om, vanwege een hoger rendement, voor gecentraliseerde terugwinning te kiezen. In dat geval is een aparte installatie voor de terugwinning van fosfaat op rwzi Utrecht niet aan de orde. 4 augustus 214 BC3162/N2/42316/Nijm 2/1

3 Energieverbruik Het energieverbruik van de verschillende varianten is vastgesteld op basis van het elektriciteitsverbruik aangevuld met het eventuele methanolgebruik. In figuur 1 is het energieverbruik op de zuivering dus nog zonder slibeindverwerking -weergegeven, onderverdeeld in de verschillende onderdelen van de rwzi. Het energieverbruik van de huidige situatie (H) is inclusief slibgisting, de overige varianten zijn exclusief slibgisting. Beluchting bevat ook het energieverbruik van mengers en retourslib- en influentgemalen. Indikking bevat naast elektriciteit voor pompen en indikapparatuur ook het elektriciteitsverbruik ten behoeve van menging en ventilatie. 15 energievervbruik (TJPRIM/j) 1 5 beluchting methanol indikking gisting ontwatering rest totaal rwzi -5 Figuur 1. Samenvatting van het energieverbruik (in TJ PRIM /j) van de verschillende onderdelen van de rwzi, voor de 4 varianten. Methanol is apart aangegeven; het verbruik van methanol is ook al opgenomen in het verbruik van de waterlijn. Bij de berekening van het energieverbruik in het AB-proces is methanol meegenomen. Het methanolverbruik maakt in de huidige situatie 17% van het netto energieverbruik van de totale rwzi uit, en in de toekomstige variant waarin het AB-proces (zonder slibgisting) wordt toegepast 21%. Enige studie van de uitkomsten leert het volgende: De beluchting van het huidige AB-proces heeft een aanzienlijk hoger energieverbruik doordat minder efficiënte puntbeluchting wordt toegepast. Methanol is meegerekend in het energieverbruik; dit levert voor het AB-proces een aanzienlijke toename in het energieverbruik op. De variant met Nereda komt als het energiezuinigste uit de bus. 4 augustus 214 BC3162/N2/42316/Nijm 3/1

4 In figuur 2 is het totaal energieverbruik opgesplitst naar waterlijn (= beluchting + methanol + rest) en sliblijn (= indikking + ontwatering). 15 energievervbruik (TJPRIM/j) 1 5 waterlijn sliblijn totaal rwzi -5 Figuur 2. Samenvatting van het energieverbruik (in TJ PRIM /j) van de water- en sliblijnen van de 4 varianten. Uit figuur 2 is duidelijk dat de waterlijn aanzienlijk meer energie verbruikt dan de sliblijn. In figuur 3 is ook het energieverbruik bij de slibeindverwerking gegeven. De verschillende varianten hebben verschillende slibproducties, zodat de energieverbruiken bij de eindverwerking ook verschillend zijn. 15 energievervbruik (TJPRIM/j) 1 5 SNB GMB -5 Figuur 3. Samenvatting van het energieverbruik van de slibeindverwerking (in TJ PRIM /j) voor de vier varianten, bij de twee verschillende typen slibeindverwerking. 4 augustus 214 BC3162/N2/42316/Nijm 4/1

5 Uit figuur 3 komt naar voren: Compostering met daaraanvolgende verbranding in een energiecentrale (grijze kolommen, GMB) is energetisch redelijk gunstig (levert energie), terwijl indirecte droging en wervelbedverbranding (blauwe kolommen, SNB 2 ) energetisch minder gunstig is, en, met name bij handhaving van het AB-proces, veel energie kost. In figuur 4 is het totale energieverbruik van rwzi samen met slibeindverwerking (de hele keten) samengevat energievervbruik (TJPRIM/j) 1 5 SNB GMB -5 Figuur 4. Samenvatting van het totale energieverbruik van rwzi en eindverwerking (in TJ PRIM /j) voor de 4 varianten, bij de twee verschillende typen eindverwerking. Uit de vergelijking tussen figuur 3 en 4 blijkt dat het energieverbruik voor de eindverwerking onderschikt is aan het verbruik van de RWZI.. De volgorde (maar niet de absolute verschillen) in het energieverbruik (of -levering) als functie van de configuratie van de water- en sliblijn op de rwzi staat vrijwel los van de keuze voor de eindverwerking. Deze conclusie is in lijn met de conclusies van Slibketenstudie II 1 Het totale energieverbruik voor de variant met Nereda ligt het laagst, onafhankelijk van het type eindverwerking. 2 Bij SNB is men momenteel bezig met aanpassingen om de installatie energieneutraal te maken. 4 augustus 214 BC3162/N2/42316/Nijm 5/1

6 CO 2 -emissie De emissie van CO 2 voor de verschillende varianten van de rwzi is samengevat in figuur 5. De emissie is opgedeeld naar de emissie die verband houdt met het elektriciteitsverbruik (inclusief methanol), het verbruik van chemicaliën (polymeer en ijzerzouten) en het slibtransport. De emissie die het gevolg is van omzetting van vervuiling (CZV) in CO 2 (het afvalwaterzuiveringsproces zelf) is niet meegenomen. Deze CO 2 kan worden aangemerkt als korte kringloop CO 2. Deze hoeft niet in emissieberekeningen te worden opgenomen CO2-emissie (ton/j) electriciteit chemicaliën transport Figuur 5. Samenvatting van de CO 2 -emissie (in ton/j) van de rwzi voor de 4 varianten. Het aandeel van het transport aan de totale emissie is beperkt, evenals dat van polymeer en ijzerzouten. Dat geldt minder voor het aandeel van de methanol (onderdeel van de elektriciteitsbalken), dat wel voor een significant deel meetelt (zie ook figuur 1). Elektriciteit levert veruit het grootste aandeel CO 2 -emissie. De totale emissie van CO 2 voor de verschillende varianten is samengevat in figuur 6. Hoewel het lijkt alsof het dezelfde figuur betreft (maar dan met een andere Y-as) als figuur 4, is nu het energieverbruik van de (productie van de) gebruikte chemicaliën gebruikt voor de berekening van de CO 2 -emissie. De emissies zijn daarmee dus niet hetzelfde als de energieverbruiken. Het beeld komt echter sterk overeen met dat van figuur 4. 4 augustus 214 BC3162/N2/42316/Nijm 6/1

7 CO2-emissie (ton/j) SNB GMB 2. Figuur 6. Samenvatting van de CO 2 -emissie (in TJ PRIM /j) van de gehele slibketen inclusief eindverwerking, voor de 4 varianten van de rwzi en voor 2 varianten van de eindverwerking. Zoals duidelijk zal zijn, is het verschil tussen figuur 4 en 6 (afgezien van de schaal) niet erg groot. Kennelijk is de CO 2 -emissie zoals berekend voor de gebruikte chemicaliën anders dan methanol, dat al als energie is meegeteld niet van groot belang voor het onderscheid tussen de verschillende varianten. Emissies van lachgas en methaan Lachgas en methaan zijn broeikasgassen. De emissie van lachgas een belangrijk broeikasgas dat 298 x zo veel global warming potential heeft als CO 2, is vooral van belang in installaties met hoge concentraties van ammonium en nitriet. Bij een geschikt ontwerp is voor beide verbindingen de concentratie laag, en dan zal de emissie van lachgas zeker niet veel invloed hebben op de totale CO 2 -emissie, en zullen de verschillende varianten dan ook slechts geringe verschillen in lachgasemissie te zien geven. De emissie van methaan dat 25 x zo veel global warming potential heeft als CO 2 een speelt vooral een onderscheidende rol bij vergisting van slib en de opslag van het vergiste slib. De emissie uit het aangevoerde afvalwater is aanzienlijk (circa,7 kg CH 4 /kg CZV IN 3, neerkomend op circa 3 ton CO 2 per jaar), maar is niet onderscheidend voor de varianten. Met een hoog aandeel afvalwater dat onder vrij verval wordt aangevoerd zal deze schatting waarschijnlijk te hoog zijn; normaal wordt ervan uitgegaan dat de emissie uit met persleidingen 3 STOWA 21. Emissies van broeikasgassen uit rwzi s.. STOWA, Amersfoort, rapport augustus 214 BC3162/N2/42316/Nijm 7/1

8 aangevoerd afvalwater veel hoger is dan uit afvalwater dat onder vrij verval wordt aangevoerd 4. Deze is echter hetzelfde voor alle varianten. Het verschil tussen wel of niet vergisten bedraagt circa,15 kg CH 4 /kg CZV 3, en dat komt neer op circa 66 ton CO 2 per jaar. Deze extra emissie, alleen in de huidige situatie, is niet in figuur 6 opgenomen. CO 2 -emissie tijdens de bouw Men kan zich afvragen of in de berekening van de CO 2 -emissie het van belang is om verschillen in de hoeveelheden beton in de verschillende varianten in rekening te brengen. De bijdrage bij het gebruik van beton in de CO 2 -emissie blijkt echter betrekkelijk laag te zijn. Als wordt uitgegaan van een generieke emissie van circa 434 kg/m 3 gewapend beton, dan levert berekening van het beton van eerste trap, tussenbezinking, beluchte ruimte en nabezinking een schatting op van circa 5 8 m 3 beton, hetgeen zou neerkomen op circa 3 ton CO 2. Bij een levensduur van 3 jaar betekent dit circa 1 ton CO 2 /jaar. Dat valt in het niet bij de geschatte emissie van 6 tot 13 ton CO 2 /jaar voor de verschillende varianten. De emissie van de civiele constructies bedraagt circa,7 tot 1,6 % van de totale CO 2 -emissie. Dit betekent dat het verschil in emissies bij wel of geen hergebruik van verschillende elementen van de bestaande installatie kan worden verwaarloosd. Conclusies 1. Bij de beoordeling welke variant de meest duurzame is, is het elektriciteitsgebruik doorslaggevend, speelt methanol een significante rol en tellen chemicaliën en transport nauwelijks mee. 2. De inrichting van de rwzi heeft grote effecten op het totale energieverbruik. Nereda komt in de huidige berekeningen als gunstigste naar voren. In alle gevallen is de GMB route milieuvriendelijker. 3. De keuze voor een waterlijn staat los van het type slibeindverwerking: Nereda scoort in beide situaties het gunstigst, renovatie het ongunstigst. 4. De emissie van methaan vanuit een rwzi met name vanuit het aangevoerde afvalwater is aanzienlijk, maar niet onderscheidend voor de varianten.. 5. De emissie van CO 2 bij de bouw van de civiele werken van een (willekeurige) afvalwaterzuiveringsinstallatie kan worden verwaarloosd ten opzichte van de emissie die het gevolg zijn van het bedrijven van die installatie. 4 STOWA 212. Emissies van broeikasgassen uit rwzi s.. STOWA, Amersfoort, rapport augustus 214 BC3162/N2/42316/Nijm 8/1

De klimaatneutrale waterketen

De klimaatneutrale waterketen De klimaatneutrale waterketen Jos Frijns Lelystad, 13 februari 2009 Klimaatverandering: adaptatie ja, maar ook mitigatie Belang van mitigatie voor watersector Gevolgen worden vooral zichtbaar in de waterketen,

Nadere informatie

Influent fijnzeven in rwzi s. Chris Ruiken Enna Klaversma

Influent fijnzeven in rwzi s. Chris Ruiken Enna Klaversma Influent fijnzeven in rwzi s Chris Ruiken Enna Klaversma Inhoud Kosten en opbrengsten Energiebalans 19-05-2010 2 Grofvuilrooster 6 mm Zandvanger Voorbezinktank aeratietank nabezinktank effluent Primair

Nadere informatie

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Versie: 0.0 Datum: 21-4-2015 Auteur: Vrijgave: M.J.A. Rijpert T. Crum 1 IKN (Innovatie Kenniscentrum Nederland) Copier is de initiatiefnemer

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Page 1 of 5 Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Auteur: Anne Bosma, Tony Flameling, Toine van Dartel, Ruud Holtzer Bedrijfsnaam: Tauw, Waterschap De Dommel Rioolwaterzuiveringen

Nadere informatie

Omzet.Amersfoort. Van onderzoek naar realisatie. Henry van Veldhuizen 28 juni 2011

Omzet.Amersfoort. Van onderzoek naar realisatie. Henry van Veldhuizen 28 juni 2011 Omzet.Amersfoort Van onderzoek naar realisatie Henry van Veldhuizen 28 juni 2011 Doelen 1. Terugkoppeling onderzoek Omzet.Amersfoort 2. Voorbereiden voorstel AB 30 juni 2011 Historie van het project: plannen

Nadere informatie

LIMBURG WATERSCHAPSBEDRI-JF. Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas

LIMBURG WATERSCHAPSBEDRI-JF. Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas WATERSCHAPSBEDRI-JF donderdag 1 maart12 Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Huidige situatie Ontwikkelingen

Nadere informatie

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0 Bijlage 1 Inleiding Door ons waterschap is voor het jaar 2012 weer deelgenomen aan de Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer (BVZ). Met de uitkomsten van deze vergelijking kan de positie c.q. score van

Nadere informatie

RWZI Tilburg Energie- en grondstoffenfabriek

RWZI Tilburg Energie- en grondstoffenfabriek RWZI Tilburg Energie- en grondstoffenfabriek Waterschap De Dommel Het idee + Afvalwater zuiveringsslib = Waarom RWZI Tilburg? RWZI Tilburg (cap. 350.000 i.e.; 8.000 ton d.s.) alleen aanpassingen in de

Nadere informatie

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 9 Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495 In D&H: 16-07-2013 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ 03-09-2013 Telefoonnummer: (030) 6345726

Nadere informatie

Iv-Groep Ketenanalyse Slibverwerking met energieopwekking

Iv-Groep Ketenanalyse Slibverwerking met energieopwekking Iv-Groep Ketenanalyse Slibverwerking met energieopwekking 20140418 Ketenanalyse energieopwekking slibverwerking - versie 1.2 definitief Iv-Groep b.v. i Opdrachtgever: Iv-Groep Projectnummer opdrachtgever:

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

Ketenanalyse RWZI s. Revisie Auteur Datum Toelichting 01. Reinoud Goudswaard

Ketenanalyse RWZI s. Revisie Auteur Datum Toelichting 01. Reinoud Goudswaard Ketenanalyse RWZI s Revisie Auteur Datum Toelichting 01. Reinoud Goudswaard 18-01-2013 Bij deze revisie is de CO 2 reductie door het toepassen van groene energie gekwantificeerd en is de techniek Nereda

Nadere informatie

Onderwerp: Oplegnotitie bij de investeringsvoorstellen rwzi Utrecht Nummer: 609148

Onderwerp: Oplegnotitie bij de investeringsvoorstellen rwzi Utrecht Nummer: 609148 COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 5 Onderwerp: Oplegnotitie bij de investeringsvoorstellen rwzi Utrecht Nummer: 609148 In D&H: 10-01-2013 Steller: ing. M.J.A.

Nadere informatie

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2012

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2012 Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2012 Voor akkoord, opsteller Naam R.W. Goudswaard Functie KAM-manager Datum 17-6-2013 Handtekening 1 Voortgang doelstellingen voor Scope 1 en 2 1.1 Reductiedoelstellingen

Nadere informatie

38,6. CO 2 (ton/jr) 2014

38,6. CO 2 (ton/jr) 2014 Carbon footprint Op basis van de diverse soorten CO 2 -emissies is de totale CO 2 -emissie van Den Ouden Groep berekend. 9,8 38,6 51,6 Diesel personenwagens Diesel combo's en busjes Hybride personen wagens

Nadere informatie

Nieuwbouw rwzi Weesp in 2020: is voorbezinking nog doelmatig duurzaam?

Nieuwbouw rwzi Weesp in 2020: is voorbezinking nog doelmatig duurzaam? Nieuwbouw rwzi Weesp in 2020: is voorbezinking nog doelmatig duurzaam? Hans van Fulpen, Manon Bechger (Waternet), Ronnie Berg, Berend Reitsma (Tauw) De rwzi Weesp is verouderd en zal uiterlijk 2020 worden

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2-2012

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2-2012 Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2-2012 Voor akkoord, opsteller Voor vrijgave Naam R.W. Goudswaard G. J. van de Pol Functie KAM-manager Algemeen directeur Datum 04-12-2012 10-12-2012 Handtekening

Nadere informatie

Carbon Footprint 1e helft 2015 (referentiejaar = 2010)

Carbon Footprint 1e helft 2015 (referentiejaar = 2010) Carbon Footprint 1e helft 2015 (referentiejaar = 2010) Opgesteld door: Akkoord: I. Bangma O. Van der Ende 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Steel Protectors Group staat zowel interne als externe duurzaamheid

Nadere informatie

Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar)

Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar) Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar) Dit document bevat: - De uitgewerkte actuele emissie inventaris 2009 o de analyse van de emissie inventaris

Nadere informatie

Carbon Footprint 2e helft 2015 (referentiejaar = 2010)

Carbon Footprint 2e helft 2015 (referentiejaar = 2010) Carbon Footprint 2e helft 2015 (referentiejaar = 2010) Opgesteld door: Akkoord: I. Bangma O. Van der Ende 1. INLEIDING Binnen de Van der Ende Steel Protectors Group BV staat zowel interne als externe duurzaamheid

Nadere informatie

1. INLEIDING Rapportage

1. INLEIDING Rapportage 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

gelet op het besluit van het Algemeen Bestuur op 29 juni 2011 over de visie en strategie voor het zuiveringsbeheer

gelet op het besluit van het Algemeen Bestuur op 29 juni 2011 over de visie en strategie voor het zuiveringsbeheer VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 5c Onderwerp: Voorbereiding realisatie sliblijn (Fase 1) op de huidige locatie van de rwzi Utrecht Nummer: 576424 In D&H: 10-1-2013 Steller: ing. M.J.A. Boersen

Nadere informatie

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Versie: 0.1 Datum: 23-11-2015 Auteur: Vrijgave: P. Cleijne T. Crum 1 IKN (Innovatie Kenniscentrum Nederland) Copier is de initiatiefnemer

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT 2015 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016

CARBON FOOTPRINT 2015 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016 Contactpersonen IR. B. (BAȘAK) KARABULUT Adviseur T +31 (0)88 4261 322 M +31 (0)6 312 02492 E basak.karabulut@arcadis.com Arcadis Nederland B.V. Postbus 4205 3006 AE Rotterdam

Nadere informatie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Doelstelling thema bijeenkomst: Inzicht in ontwikkelingen bij overheid, industrie en agrarische sector Inzicht in kansen voor synergie

Nadere informatie

Vernieuwing waterlijn rwzi Utrecht Achtergrondinformatie voor de besluitvorming waterlijn van rwzi Utrecht

Vernieuwing waterlijn rwzi Utrecht Achtergrondinformatie voor de besluitvorming waterlijn van rwzi Utrecht Bijlage 1: Vernieuwing waterlijn rwzi Utrecht; Achtergrondinformatie voor de besluitvorming waterlijn van rwzi Utrecht (DM 852637) Vernieuwing waterlijn rwzi Utrecht Achtergrondinformatie voor de besluitvorming

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen. 29 november 2012 H. Kuipers

ALGEMENE VERGADERING. 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen. 29 november 2012 H. Kuipers VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen STUKDATUM NAAM STELLER 29 november 2012 H. Kuipers ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 7 Renovatie en upgrade

Nadere informatie

2. in te stemmen met het houden van een aanbestedingsprocedure door het college voor transport en verwerking van zuiveringsslib van de rwzi Utrecht.

2. in te stemmen met het houden van een aanbestedingsprocedure door het college voor transport en verwerking van zuiveringsslib van de rwzi Utrecht. VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 3.1 Onderwerp: Voorstel keuze sliblijn project rwzi Utrecht Nummer: 855463 In D&H: 16 september 2014 Steller: Willem de Jager In Cie: BMZ 30 september 2014

Nadere informatie

Feiten en cijfers rondom ontgassingen

Feiten en cijfers rondom ontgassingen Feiten en cijfers rondom ontgassingen Notitie Opgesteld voor: Provincie Zuid-Holland, Ingrid van Leeuwen Delft, mei 2014 Opgesteld door: A. (Ab) de Buck M.J.J. (Maarten) 't Hoen 2 Mei 2014 3.D20.1 - Feiten

Nadere informatie

Bijlage 5: Terugwinnen grondstoffen: toepassingsmogelijkheden voor de rwzi Utrecht (DM 842468)

Bijlage 5: Terugwinnen grondstoffen: toepassingsmogelijkheden voor de rwzi Utrecht (DM 842468) Bijlage 5: Terugwinnen grondstoffen: toepassingsmogelijkheden voor de rwzi Utrecht (DM 842468) Datum: 10 juli 2014 Ons kenmerk: 842468 Aan: Algemeen Bestuur Van: Willem de Jager, Marlies Verhoeven Betreft

Nadere informatie

Energy Balance Assessment Tool

Energy Balance Assessment Tool Energy Balance Assessment Tool Energy Balance Assessment Tool (EBAT) Verbruik van verschillende soorten energie in de waterkringloop: een Excel tool Energy Balance Assessment Tool (EBAT) Waarom is EBAT

Nadere informatie

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval 4.A.1 Ketenanalyse Groenafval Prop Beplantingswerken v.o.f. Autorisatie Nummer/versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 01 22-01-2015 Naam: F. van Doorn Naam: A. Prop Datum: 22 januari 2015 Datum: 22

Nadere informatie

2 Achtergrondinformatie van het EssDe -proces Het EssDe -proces is een alternatief voor de conventionele stikstofverwijderingsroute 1.

2 Achtergrondinformatie van het EssDe -proces Het EssDe -proces is een alternatief voor de conventionele stikstofverwijderingsroute 1. Notitie Referentienummer Datum Kenmerk Versie 5 12 juli 2015 334159 Betreft Beschrijving EssDe en energiebalans t.b.v. MER oplegnotitie 1 Inleiding Vanwege het feit dat de gekozen oplossing voor de renovatie

Nadere informatie

CO₂-nieuwsbrief. De directe emissie van CO₂ - vanuit scope 1 is gemeten en berekend als 1.226 ton CO₂ -, 95% van de totale footprint.

CO₂-nieuwsbrief. De directe emissie van CO₂ - vanuit scope 1 is gemeten en berekend als 1.226 ton CO₂ -, 95% van de totale footprint. Derde voortgangsrapportage CO₂-emissie reductie Hierbij informeren wij u over de uitkomsten van onze Carbon Footprint en de derde CO₂ -emissie inventarisatie, betreffende de periode van juni 2014 tot en

Nadere informatie

REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI

REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI Hans Korving Witteveen+Bos WAARSCHUWING Deze presentatie kan verrassende resultaten bevatten Waar gaan we het over hebben? Wat is de achtergrond? Historie en toekomst

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 Schriek & Hol. BV Milieubarometer - 2014 Schriek & Hol. BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT 2014

CARBON FOOTPRINT 2014 CARBON FOOTPRINT 2014 HOGESCHOOL UTRECHT 16 april 2015 078353524:A - Definitief C05013.000012.0500 Inhoud 1 Uitgangspunten... 3 1.1 Boundaries... 3 1.2 Scope definitie... 3 1.3 Gehanteerde uitgangspunten...

Nadere informatie

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 CO-2 Rapportage 2014 Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 Aalten 28-04-2015 Versie 2.2 J.Nannings Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 Verheij Infra b.v Milieubarometer - 2015 Verheij Infra b.v Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

55e Vakantiecursus in Drinkwatervoorziening & 22e Vakantiecursus in Riolering en Afvalwaterbehandeling URINE APART INZAMELEN? Introductie Afvalwaterzuivering vindt zijn oorsprong in de behoefte om de stedelijke

Nadere informatie

Ketenanalyse ophoogzand voor MNO Vervat

Ketenanalyse ophoogzand voor MNO Vervat DEFINITIEVE RAPPORTAGE Ketenanalyse ophoogzand voor MNO Vervat Betrokkenen: John Kerstjens Sander Hegger Maxim Luttmer MNO Vervat Groep Vestiging Rotterdam, november 2010 Rapportage Ketenanalyse ophoogzand

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2013

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2013 Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2013 Voor akkoord, opsteller Naam R.W. Goudswaard Functie KAM-manager Datum 24-09-2013 Handtekening 1 Voortgang doelstellingen voor Scope 1 en 2 1.1 Reductiedoelstellingen

Nadere informatie

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Dit document bevat de uitgewerkte actuele emissie inventaris van Welling Bouw Vastgoed Rapportage januari december 2009 (referentiejaar) Opgesteld door: Wouter van

Nadere informatie

Nieuwe sanitatie en (energie)

Nieuwe sanitatie en (energie) Nieuwe sanitatie en (energie) prestatie boordelingsmethoden. STOWA afvalwaterketen symposium Jan de Wit, 24 mei 2011 Kom verder. Saxion. b lk d h d f l De bulk van de energie-inhoud van afvalwater Is thermisch

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Gebroeders Van der Plas Milieubarometerrapport - Gebroeders Van der Plas - 2012 Milieubarometer - 2012 Gebroeders Van der Plas Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals

Nadere informatie

Ecologische Duurzaamheid

Ecologische Duurzaamheid Ecologische Duurzaamheid GRI-data De scope van de gerapporteerde milieu-indicatoren is in de meeste gevallen beperkt tot de relevante O&O- en productievestigingen te Beerse, en Olen. De voetafdruk van

Nadere informatie

1. INLEIDING. 1.1. Rapportage

1. INLEIDING. 1.1. Rapportage 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

Chris Ruiken. 21 juni 2011

Chris Ruiken. 21 juni 2011 Influent zeven Chris Ruiken 21 juni 2011 Inhoud 1. Introductie 2. Demo installatie Blaricum 3. Massabalansen cellulose 4. Conclusie Afvalwater bevat van alles en nog wat. Toiletpapier is ongeveer 30% van

Nadere informatie

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Indicatie van het potentieel van Mobility Mixx wanneer toegepast op het gehele Nederlandse bedrijfsleven Notitie Delft, november 2010 Opgesteld door: A.

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

RWZI s-hertogenbosch - renovatie

RWZI s-hertogenbosch - renovatie Rapport datum: 17 juli 2015 RWZI s-hertogenbosch - renovatie MER oplegnotitie Gegund ontwerp & Groen gas project Aanvullingen Projectnummer 7341.09.08 Rapport titel : Project nummer : 7341.09.08 Rapport

Nadere informatie

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Ketenanalyse 1 Inleiding Eis: Aantoonbaar inzicht in de meest materiele emissies uit scope 3 middels 2 ketenanalyses. Voor het in kaart brengen van scope III

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

DE WATERKETEN RAPPORT

DE WATERKETEN RAPPORT FFinal l report p ENERGIE IN DE WATERKETEN RAPPORT 2010 35 EnErgiE in de waterketen STOWA 2010 35 isbn 978.90.5773.488.5 stowa@stowa.nl www.stowa.nl TEL 033 460 32 00 FAX 033 460 32 01 Stationsplein 89

Nadere informatie

Datum 15 augustus 2012 Onderwerp Stand van zaken MJA3

Datum 15 augustus 2012 Onderwerp Stand van zaken MJA3 Ingekomen stuk Aan algemeen bestuur 19 september 2012 Datum 15 augustus 2012 Stand van zaken MJA3 Docbasenummer 259834 Portefeuillehouder Heemraden B. Vreeswijk en J. Verhoef Projectnummer Programma Waterketen

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 VINCI Energies Netherlands BV Milieubarometer - 2014 VINCI Energies Netherlands BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie

Nadere informatie

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 EMA Principes Antwerpen ondertekende het Europese Burgemeestersconvenant. Meer dan 5.000 lokale en regionale overheden hebben ondertekend en engageren zich om op

Nadere informatie

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik??

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Road map Klimaatvriendelijk: carbon footprint Wat is carbon footprint? Wat is klimaatneutraal? Broeikasgassen en akkerbouw Het project boerenklimaat.nl Perspectief

Nadere informatie

Handleiding model milieuimpact en energiebehoefte van rwzi s

Handleiding model milieuimpact en energiebehoefte van rwzi s 1996-2011: Fvan ina Final l rereport p orttot bruikbaar oppervlaktewater effluent Stationsplein 89 POSTBUS 2180 3800 CD AMERSFOORT Handleiding model milieuimpact en energiebehoefte van rwzi s TEL 033 460

Nadere informatie

Milieubarometer 2009-2010

Milieubarometer 2009-2010 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N004 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2009-2010 Datum : 26 juli 2011 Milieubarometer 2009-2010 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Verkuil & Moree BV Milieubarometer - 2013 Verkuil & Moree BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

20140813.v2 2014 Q1/Q2

20140813.v2 2014 Q1/Q2 2014 Voortgang CO2-prestatieladder 2014 OFS heeft, samen met OFN, in het begin van niveau 5 bereikt op de CO 2 -prestatieladder. Dit is de hoogst haalbare trede op de ladder. Zoals gebruikelijk blikken

Nadere informatie

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar Notitie Project DGMR Duurzaam Betreft Milieubarometer 2011-2012 Ons kenmerk A.2007.5221.01.N006 Versie 001 Datum 7 oktober 2013 Verwerkt door VI GA Contactpersoon drs. ing. B.E.A. (Bianca) van Osch E-mail

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2016

Milieubarometerrapport 2016 Milieubarometerrapport Verheij Infra b.v Milieubarometer - Verheij Infra b.v Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de

Nadere informatie

SCHOON EN VEILIG WATER

SCHOON EN VEILIG WATER SCHOON EN VEILIG WATER Publicatie Afvalwater 2011 U staat er vast niet dagelijks bij stil wat er allemaal voor nodig is om het afvalwater en regenwater in te zamelen, te transporteren en te zuiveren.

Nadere informatie

Derde voortgangsrapportage CO2-emissiereductie.

Derde voortgangsrapportage CO2-emissiereductie. Derde voortgangsrapportage CO2-emissiereductie. Graag informeren wij u over de uitkomsten van onze Carbon Footprint en de derde CO 2 Emissie-inventarisatie, dit alles over 2014. Hierin zijn de hoeveelheden

Nadere informatie

Carbon Footprint Schindler Liften B.V. Rapportage 01/2009-12/2009* *2009 = referentiejaar. www.schindler.nl

Carbon Footprint Schindler Liften B.V. Rapportage 01/2009-12/2009* *2009 = referentiejaar. www.schindler.nl Carbon Footprint Schindler Liften B.V. Rapportage 01/2009-12/2009* *2009 = referentiejaar www.schindler.nl Wat Schindler Liften B.V. doet voor een beter milieu. Mobiliteit is essentieel in de wereld waarin

Nadere informatie

Bedrijfsvergelijking (2009)

Bedrijfsvergelijking (2009) Artikel Afvalwaterzuivering Energie onder één noemer Mirabella Mulder (Mirabella Mulder Waste Water Management) Jos Frijns (KWR Watercycle Research Institute) Ad de Man (Waterschapsbedrijf Limburg) Henri

Nadere informatie

Rapportage Jade Beheer 2012 versie 130206

Rapportage Jade Beheer 2012 versie 130206 2012 Meetresultaten Jade Beheer B.V. 2012 In navolging op de rapportages van 2013 Q1/Q2 en 2012 Q3/Q4 is het helaas met de kennis van nu noodzakelijk enkele wijzigingen op die rapportages kenbaar te maken.

Nadere informatie

Op weg naar een klimaatneutrale waterketen

Op weg naar een klimaatneutrale waterketen Op weg naar een klimaatneutrale waterketen rijkswaterstaat riza postbus 17, 8200 aa lelystad bezoekadres Zuiderwagenplein 2, 8224 ad lelysta telefoon: 0320 298411 internet: www.riza.nl Watercycle Research

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Dit document bevat de uitgewerkte actuele emissie-inventaris van Welling Bouw Vastgoed Rapportage 2011H1 en H2 (januari december 2011) Opgesteld door: TL Gecontroleerd

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 Aannemingsbedrijf Dubbink Vriezenveen B.V. Milieubarometer - 2015 Aannemingsbedrijf Dubbink Vriezenveen B.V. Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik

Nadere informatie

Milieubarometer 2010-2011

Milieubarometer 2010-2011 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N005 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2010-2011 Datum : 6 januari 2012 Milieubarometer 2010-2011 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Inhoud 1 Aanleiding 1 2 Werkwijze 2 2.1. Bronnen 2 2.2. Kentallen 2 3 CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie 3 4 Ontwikkeling 5 5

Nadere informatie

Restwarmte en riothermie

Restwarmte en riothermie Restwarmte en riothermie Early Morning Toast Bijeenkomst Stichting kiemt, netwerk Arnhem Hoenderloo, 26 maart 2014 Rada Sukkar gfs@tauw.nl 06-15945727 Tauw introductie TAUW BV In Top 10 van Nederlandse

Nadere informatie

Standpunt Nieuwe Sanitatie

Standpunt Nieuwe Sanitatie Standpunt Nieuwe Sanitatie Vastgesteld door het college van dijkgraaf en hoogheemraden op 12 juni 2012. Inleiding Over de manier van inzameling- en zuivering van huishoudelijk afvalwater ontstaan nieuwe

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Dit document bevat de uitgewerkte actuele emissie-inventaris van Welling Bouw Vastgoed Rapportage 1 e halfjaar 2010 (januari juli 2010) Opgesteld door: TL Gecontroleerd

Nadere informatie

Carbon footprint 2013

Carbon footprint 2013 PAGINA i van 13 Carbon footprint 2013 Opdrachtgever: Stuurgroep MVO Besteknummer: - Projectnummer: 511133 Documentnummer: 511133_Rapportage_Carbon_footprint_2013_2.0 Versie: 2.0 Status: Def Uitgegeven

Nadere informatie

Energie Beoordeling 2014

Energie Beoordeling 2014 Energie Beoordeling 2014 Uitgevoerd door: N. Deylius (KAM-Cöordinator) K. Ridderhof (Ploegverantwoordelijke) S. de Mooij (Procesmonteur) Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Huidig energieverbruik en CO 2 -uitstoot...

Nadere informatie

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn:

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn: 1 Introductie In een huishouden is ventilatie nodig om ervoor te zorgen dat het huis van schone en gezonde lucht is voorzien. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen natuurlijke ventilatie (type A), en

Nadere informatie

Slimmere slibgistingstechniek: nog meer energie uit afvalwater

Slimmere slibgistingstechniek: nog meer energie uit afvalwater Slimmere slibgistingstechniek: nog meer energie uit afvalwater Dennis Heijkoop (Royal HaskoningDHV) André Visser (Royal HaskoningDHV) Leo van Efferen (Waterschap Zuiderzeeland) Een energiefabriek: dat

Nadere informatie

Publieksmilieujaarverslag 2014

Publieksmilieujaarverslag 2014 Publieksmilieujaarverslag 2014 Waarom dit milieujaarverslag? Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is wettelijk verplicht om voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie (awzi) Kralingseveer

Nadere informatie

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 2/5 Toelichting bij scenario-analyse energiebeleid Beesel Venlo Venray Deze toelichting beschrijft wat

Nadere informatie

Businesscase thermofiele slibgis3ng

Businesscase thermofiele slibgis3ng Businesscase thermofiele slibgis3ng Anna Veldhoen 1), E/eke Wypkema 2) Cora Uijterlinde 3), Freek Kramer 1) ; 1) Wi/eveen+Bos, 2) Waterschap Brabantse Delta, 3) Stowa Slib a5oms3g van communale afvalwaterzuiveringen

Nadere informatie

Carbon footprint BT Nederland NV 2014

Carbon footprint BT Nederland NV 2014 Carbon footprint BT Nederland NV 2014 1 Inleiding Ten behoeve van het behalen van niveau 3 van de CO 2 Prestatieladder heeft BT Nederland N.V. (hierna BT Nederland) haar CO 2-uitstoot (scope 1 & 2 emissies)

Nadere informatie

Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering

Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering Cursusboek Nieuwegein, 2014 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, januari 2014 Groningenhaven 7 3433 PE Nieuwegein Versie 4.0

Nadere informatie

Energiepark Olburgen. Een samenwerking van Waterstromen B.V., Waterschap Rijn & IJssel & Aviko BV. Door Arnold Veldhuis

Energiepark Olburgen. Een samenwerking van Waterstromen B.V., Waterschap Rijn & IJssel & Aviko BV. Door Arnold Veldhuis Energiepark Olburgen Een samenwerking van Waterstromen B.V., Waterschap Rijn & IJssel & Aviko BV Door Arnold Veldhuis Waterstromen B.V. 18 maart 2015 Onderwerpen Over Waterstromen Locatie Olburgen Huidige

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 17 maart 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie... 2 2.2

Nadere informatie

Fina l re port NIEUWE TECHNIEKEN IN DE SLIBKETEN SLIBKETENSTUDIE RAPPORT

Fina l re port NIEUWE TECHNIEKEN IN DE SLIBKETEN SLIBKETENSTUDIE RAPPORT Fina l re port SLIBKETENSTUDIE II NIEUWE TECHNIEKEN IN DE SLIBKETEN RAPPORT 2010 33 SLIBKETENSTUDIE II NIEUWE TECHNIEKEN IN DE SLIBKETEN RAPPORT 2010 33 ISBN 978.90.5773.507.3 stowa@stowa.nl www.stowa.nl

Nadere informatie

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Interactie tussen gevelisolatie, ventilatiesystemen en capaciteit warmtepompsystemen Per 1 januari 2015 worden de EPCeisen aangescherpt. Voor woningen

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

CO 2 emissie scope 3. Emissie-soort Scope 2010 2011 2012 2013 2014 reductie 2014-2013. Totaal 2.815 2.677 2.370 2.383 2.214 7,1% Reductie 169

CO 2 emissie scope 3. Emissie-soort Scope 2010 2011 2012 2013 2014 reductie 2014-2013. Totaal 2.815 2.677 2.370 2.383 2.214 7,1% Reductie 169 Werk Bewust! Antea Group en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen projectnr. 080365 Onderdeel CO2 prestatieladder 12 juni 2015 Bijlage bij - 3.B.2 Energiemanagementsprogramma Monitoring scope 3 1 Periode:

Nadere informatie