Tips voor het diagnostische gesprek. Marisca Milikowski Rob Milikowski

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tips voor het diagnostische gesprek. Marisca Milikowski Rob Milikowski"

Transcriptie

1 Tips voor het diagnostische gesprek Marisca Milikowski Rob Milikowski

2 Herkent u deze leerling? Zwakke automatisering, Tellend rekenen vaak op de vingers Nieuwe kennis zakt snel weg Eenvoudige bewerkingen blijven inspanning en aandacht vergen Samengevat: Problemen met eenvoudige rekenhandelingen Andere vakken gaan vaak wel goed

3 Nieuwe ontwikkelingen ERWD protocol en Rekentoetsen VO Grotere rol voor scholen en leerkrachten Bij signalering Ondersteuning Dossiervorming

4 Bevoegdheden Diagnose Dyscalculie is voorbehouden aan psycholoog of orthopedagoog Diagnose Ernstig Rekenprobleem kan ook door deskundige leerkrachten worden gesteld

5 Wat is belangrijk Van belang is niet in de eerste plaats het label Van belang is een goede diagnose van de moeilijkheden waarmee leerling kampt En bieden van de noodzakelijke ondersteuning

6 Op de agenda: Signalement dyscalculie/hardnekkig automatiserings probleem Extra gereedschap voor de diagnostiek

7 Signaal: TELLEND REKENEN = 5, 6, = (vingers) 13, 12, 11 - waar was ik ook weer? 7

8 Signaal: NIET OVERZIEN VAN GROOTTES = 17? =...? 8

9 Signaal: INFORMATIE VERLIES TIJDENS REKENEN Wat had ik net ook al weer geteld? Waar was ik gebleven in die som? Getallen verdringen elkaar uit werkgeheugen 9

10 Signaal: VERGETEN VAN WAT IS GELEERD Tafel van 6 goed geleerd. Week later: 6 x 6 =.. Antwoord: 50? 54? 32? 38? 10

11 Samengevat Zwakke automatisering Tellend rekenen vaak op de vingers? Nieuwe kennis zakt snel weg? Eenvoudige bewerkingen blijven inspanning en aandacht vergen? Signaal gaat op oranje Tijd voor nadere diagnostiek

12 Diagnostiek: zwakke plekken zoeken Bij diagnostiek moet je de zwakke plekken opzoeken. Wat lukt niet? Wat loopt te stroef? Probleem moet boven tafel komen.

13 Met losse handen Sommige taken en tests neem je af zonder hulp te bieden. Ook in een een-op-een situatie. Waarom? Probleem moet niet verdoezeld worden! Want dan blijft de leerling ermee zitten.

14 Simpele taken Bij dyscalculie gaat het niet om problemen met ingewikkelde stof Waarover gaat het wel? Onderzoek naar kwaliteit van de rekenbasis

15 Geen E tjes op de cito s? Cito lvs scores zijn geen adequate maat Cito-opgaven zijn doorgaans complex Meten teveel tegelijk Doen zwaar beroep op begrijpend lezen en IQ Dus niet altijd E s op Cito lvs 15

16 Makkelijke dingen die moeite blijven geven

17 Aanvullende tests: Tempotests van Teije de Vos TTA en TTR zijn beide goede tests 2 minuten ipv 1 minuut per onderdeel TTA heeft nieuwere normen en Uitgebreider uitslagprofiel

18 Aanvullende tests: Zareki-R-nl Is dyscalculie screeningstest Diverse elementaire taken Geeft veel inhoudelijke informatie Geschikt vanaf groep 5 Mag door leerkracht worden afgenomen

19 Aanvullende tests: Nederlandse Dyscalculie Screener (NDS) Screent op tempo en automatisering Elementaire taken Ook voor individueel gebruik Geschikt vanaf groep 6 Mag door leerkracht worden afgenomen

20 Waarom deze tests? Deze tests onderzoeken de basis van het rekenen Met toepassing van nieuwe wetenschappelijke inzichten

21 Elementair: begrip van aantal 2 1

22 Triple code Samen vormen dit in de hersens een getal: Aantal of hoeveelheid, bijv. **** Verbaal symbool of telwoord: Vier Visueel symbool of cijfer: 4 Drie codes dus. Die elkaar vlot en feilloos moeten kunnen oproepen. 2 2

23 Klus voor de hersens: getalbegrip automatiseren! 2 3

24 Wat volgt: Toepassing in tests Voorbeeldopgaven uit NDS (de kortste test) Vergelijkbare opgaven uit Zareki 2 4

25 Getallen vergelijken in NDS 2 5

26 Grotere getallen vergelijken in NDS 2 6

27 Vergelijken in Zareki 2 7

28 Snel stippen tellen in NDS 2 8

29 Tellen in Zareki

30 Telrij in NDS 3 0

31 Telrij in Zareki Tel eens terug vanaf 22 Tel eens terug vanaf

32 Positie kiezen op getallenlijn in NDS 3 2

33 Getallenlijn in Zareki

34 Na het onderzoek: Didactische ondersteuning geven Hulpmiddelen geven Dossier aanleggen dat rechten kan geven in VO! 34

35 Didactische ondersteuning Langduriger en vaker aanknopen bij wat eerder is geleerd Voorkennis expliciet ophalen Veel herhalen en veel oefenen Ordelijke voorspelbare opbouw van leerstof Eén oplosmethode per bewerking 35

36 Pedagogische ondersteuning Neem de moeilijkheden van de leerling serieus Er is een rekenprobleem dat niets met karakter te maken heeft! 36

37 Hulpmiddelen Tafelkaart Opzoekboekje Stappenplan Biedt wat nodig is om stappen vooruit te kunnen maken! 37

38 IMMERS: De leerling moet vooruitgang blijven boeken in de stof En de schoolloopbaan moet worden veilig gesteld 38

39 Meer lezen? 39

40 Meer informatie? Over mijn boek, de NDS en de TTA : Boomtestuitgevers.nl Over Zareki-R-nl en TTR: Pearsonclinical.nl Marisca en Rob Milikowski: Rekencentrale.nl Stephan Vermeire Rtamersfoort.nl 40

Dyscalculie gediagnostiseerd. En dan? MBO conferentie Dyscalculie

Dyscalculie gediagnostiseerd. En dan? MBO conferentie Dyscalculie Niet alle rekenproblemen zijn dyscalculie 2 1 T O M B R A A M S Dyscalculie gediagnostiseerd. En dan? MBO conferentie Dyscalculie PPON 2004 en 2011 De onderzoeken van PPON 2004 en 2011 laten zien dat routinematige

Nadere informatie

Marisca Milikowski. Dyscalculie en rekenproblemen. 20 obstakels en hoe ze te nemen

Marisca Milikowski. Dyscalculie en rekenproblemen. 20 obstakels en hoe ze te nemen Marisca Milikowski Dyscalculie en rekenproblemen 20 obstakels en hoe ze te nemen Dyscalculie en rekenproblemen Dyscalculie en rekenproblemen 20 obstakels en hoe ze te nemen Marisca Milikowski BOOM Voor

Nadere informatie

Diagnostiek rekenen in de school; hoe pak je dat aan?

Diagnostiek rekenen in de school; hoe pak je dat aan? Welkom Diagnostiek rekenen in de school; hoe pak je dat aan? Presentatie door 11 december 2013 Mariska van der Vliet Aan het einde van de workshop weet/kunt u: rekenproblemen signaleren welke stappen u

Nadere informatie

RID, daar kom je verder mee. Jelle wil net als zijn vriendjes naar de havo. Dyscalculie houdt hem niet tegen. Dyscalculiebehandeling

RID, daar kom je verder mee. Jelle wil net als zijn vriendjes naar de havo. Dyscalculie houdt hem niet tegen. Dyscalculiebehandeling RID, daar kom je verder mee Jelle wil net als zijn vriendjes naar de havo. Dyscalculie houdt hem niet tegen. Dyscalculiebehandeling Waarom het RID? Wat is dyscalculie? Een gestructureerde aanpak Ruim 25

Nadere informatie

Aan de slag met rekenproblemen

Aan de slag met rekenproblemen Aan de slag met rekenproblemen Marije van Oostendorp BOOM Inhoud Inleiding 9 Deel I De basis van goed rekenonderwijs 1 Tips voor goed rekenonderwijs 19 Opbouwen van rekenkennis: algemene adviezen 20 Motivatie

Nadere informatie

Leren automatiseren met. Rekensprint. Rekensprint

Leren automatiseren met. Rekensprint. Rekensprint Leren automatiseren met Inspectierapport 2011 Scholen die tevreden zijn over aanbod automatiseren methode hebben significant lagere eindopbrengsten. Veel scholen scoren onvoldoende op de doorgaande lijn

Nadere informatie

Ik ga u nu kort iets vertellen over dyscalculie.

Ik ga u nu kort iets vertellen over dyscalculie. Ik ben Marisca Milikowski. Mijn man Rob Milikowski en ik houden er samen de Rekencentrale op na, een instituut voor rekenen en dyscalculie. We doen al vele jaren diagnostisch onderzoek. De teller staat

Nadere informatie

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Eerste versie 2015-2016 Het volgen van - en begeleiding bij ernstige rekenproblemen en dyscalculie Stappenplan bij (ernstige ) rekenproblemen en dyscalculie De vier

Nadere informatie

PROTOCOL DYSCALCULIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG. 1.Inleiding

PROTOCOL DYSCALCULIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG. 1.Inleiding 1.Inleiding In dit protocol wordt beschreven hoe op de Annie M.G. Schmidtschool wordt gewerkt aan het voorkomen, onderkennen en aanpakken van rekenproblemen of dyscalculie. Dit protocol maakt onderdeel

Nadere informatie

Presentatie ernstige rekenproblemen & Dyscalculie 22 oktober 2014; Johanna Jager & Annelie van Harten

Presentatie ernstige rekenproblemen & Dyscalculie 22 oktober 2014; Johanna Jager & Annelie van Harten Presentatie ernstige rekenproblemen & Dyscalculie 22 oktober 2014; Johanna Jager & Annelie van Harten Programma Invoering van referentieniveaus en rekentoetsen in het onderwijs. Wat zijn ernstige rekenproblemen

Nadere informatie

Martin van Reeuwijk CvTE

Martin van Reeuwijk CvTE REKENEN IN MBO ENTREE REKENEXAMENS 2A, 2ER, 2F Martin van Reeuwijk CvTE REKENEN IN MBO ENTREE Diversiteit in instroom Uitstroom en doorstroom Drie rekenexamens 2F, 2A, 2ER Welk examen voor wie? Eén syllabus

Nadere informatie

Veel voorkomende rekenproblemen: preventie en interventie. 4 februari 2015. Arlette Buter

Veel voorkomende rekenproblemen: preventie en interventie. 4 februari 2015. Arlette Buter Veel voorkomende rekenproblemen: preventie en interventie 4 februari 2015 Arlette Buter 1 Inhoud Schoolbrede preventieve maatregelen Preventie en interventie bij: Verlenen van betekenis aan getallen en

Nadere informatie

VRAGENLIJST SCHOOL IN GEVAL VAN VERMOEDEN DYSCALCULIE

VRAGENLIJST SCHOOL IN GEVAL VAN VERMOEDEN DYSCALCULIE VRAGENLIJST SCHOOL IN GEVAL VAN VERMOEDEN DYSCALCULIE Basisgegevens leerling en school Voor- en achternaam leerling: Geboortedatum: Groep: School: Groepsleerkracht: Groepsverloop: Intern Begeleider: Adresgegevens

Nadere informatie

Veel voorkomende rekenproblemen; preventie en interventie. Arlette Buter

Veel voorkomende rekenproblemen; preventie en interventie. Arlette Buter Veel voorkomende rekenproblemen; preventie en interventie Arlette Buter 1 Inhoud Schoolbrede preventieve maatregelen Rekenproblemen bij: n Verlenen van betekenis aan getallen en bewerkingen n Hardnekkig

Nadere informatie

Het Odulphuslyceum gebruikt voor dit Protocol de volgende definitie van dyscalculie (Ruijssenaars et al. 2004)

Het Odulphuslyceum gebruikt voor dit Protocol de volgende definitie van dyscalculie (Ruijssenaars et al. 2004) Dyscalculieprotocol Odulphuslyceum I Wat is dyscalculie? Het Odulphuslyceum gebruikt voor dit Protocol de volgende definitie van dyscalculie (Ruijssenaars et al. 2004) Dyscalculie is een stoornis die gekenmerkt

Nadere informatie

Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs. De Meent

Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs. De Meent DE DE DE DE MEENT MEENT MEENT MEENT MAARN MAARN MAARN MAARN Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs De Meent Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Wat is dyslexie... 1 3. Van signaleren tot

Nadere informatie

WORKSHOP DYSCALCULIE. SSgN studiedag 21 maart 2014

WORKSHOP DYSCALCULIE. SSgN studiedag 21 maart 2014 WORKSHOP DYSCALCULIE SSgN studiedag 21 maart 2014 6 + 3 =? Volgens Jelle (2Jn): 6 + 3 = 8??? Hoe doet Jelle dat? 6 x 7 =? Volgens Jelle: 6 x 7 = 44 Of 49? Jelle heeft het eerste uur vrij. Het tweede uur

Nadere informatie

Checklist Rekenen Groep 3. 1. Tellen tot 20. 2. Getallen splitsen. Hoe kun je zelf het tellen controleren?

Checklist Rekenen Groep 3. 1. Tellen tot 20. 2. Getallen splitsen. Hoe kun je zelf het tellen controleren? Checklist Rekenen Groep 3 1. Tellen tot 20 Als kleuters, in groep 1 en groep 2, zijn de kinderen bezig met de zogenaamde voorbereidende rekenvaardigheid. Onderdelen hiervan zijn ordenen en seriatie. Dit

Nadere informatie

Programma. Geschiedenis Uitgangspunten IJsberg- denken

Programma. Geschiedenis Uitgangspunten IJsberg- denken Programma Inleiding Geschiedenis Uitgangspunten IJsberg- denken De rekenkaarten De opzoekkaarten RTAmersfoort Opzoekkaarten en het drieslagmodel Oefenen met de transfer Het rekendossier Rollenspel De rekenschouw

Nadere informatie

Overzicht evolutie lln G

Overzicht evolutie lln G Overzicht evolutie lln G Meer uitleg over de aanpak kan je op mijn weebly of in agenda terugvinden. Oktober 2015 In oktober nam ik G nog niet wekelijks een aantal keer uit de klas. Ik bood vooral ondersteuning

Nadere informatie

ERWD. Rekenpiloot 16 december 2011 Freudenthal Instituut

ERWD. Rekenpiloot 16 december 2011 Freudenthal Instituut ERWD Rekenpiloot 16 december 2011 Freudenthal Instituut Leidende vragen Wat houdt ERWD in en hoe herken je het? Protocol ERWD Wat kun je zelf doen in de rekenles? Welke hulmiddelen zijn er in de rekenles?

Nadere informatie

www.masterplandyscalculie.nl

www.masterplandyscalculie.nl In gesprek met... www.masterplandyscalculie.nl Gesprekken Deze waaier is voor zorgcoördinatoren, rekencoördinatoren en rekenspecialisten die gesprekken voeren met en over een leerling met ernstige rekenwiskunde-problemen.

Nadere informatie

Veel voorkomende rekenproblemen; preventie en interventie. Arlette Buter

Veel voorkomende rekenproblemen; preventie en interventie. Arlette Buter Veel voorkomende rekenproblemen; preventie en interventie Arlette Buter 1 Inhoud Schoolbrede preventieve maatregelen Rekenproblemen bij: n Verlenen van betekenis aan getallen en bewerkingen n Hardnekkig

Nadere informatie

VOORBEELD: UITSPRAAK: AUTOMATISEREN EN MEMORISEREN 13-03- 11 TEMPO TOETS AUTOMATISEREN

VOORBEELD: UITSPRAAK: AUTOMATISEREN EN MEMORISEREN 13-03- 11 TEMPO TOETS AUTOMATISEREN UITSPRAAK: Zonder goede technische leesvaardigheid is het niet mogelijk om tot goed begrijpend lezen te komen ( Vernooy, 2006) TEMPO TOETS AUTOMATISEREN Bijeenkomst RVP 16 en 23 maart 2011 Gerard Regeling

Nadere informatie

Vrije Basisschool de Regenboog, Mimosaplein 1, 5643 CJ Eindhoven, Tel: 040-2110648, Fax: 040-2138482

Vrije Basisschool de Regenboog, Mimosaplein 1, 5643 CJ Eindhoven, Tel: 040-2110648, Fax: 040-2138482 Rekenprotocol: dyscalculie VBS de Regenboog 2014-2015 Opgesteld door L.Verhezen, rekenspecialist. Vrije Basisschool de Regenboog, Mimosaplein 1, 5643 CJ Eindhoven, Tel: 040-2110648, Fax: 040-2138482 Procotol

Nadere informatie

MBO. Protocol ERWD3 - MBO. Programma. Uitgangspunten ERWD3 ERWD. Doelgroepen in MBO. ERWD3 - MBO 5 en 7 juni Mieke van Groenestijn, HU 1

MBO. Protocol ERWD3 - MBO. Programma. Uitgangspunten ERWD3 ERWD. Doelgroepen in MBO. ERWD3 - MBO 5 en 7 juni Mieke van Groenestijn, HU 1 3 - MBO 5 en 7 juni 2012 Programma 2 Protocol 3 - MBO MBO Mieke van Groenestijn Kenniscentrum Educatie Hogeschool Utrecht 3 Uitgangspunten 3 Opet 3-MBO: - deel 1: rekenbeleid (inclusief visie en stappenplan)

Nadere informatie

Programma ERWD. Dyscalculie. ERWD-presentatie Mieke van Groenestijn, HU, Utrecht 1

Programma ERWD. Dyscalculie. ERWD-presentatie Mieke van Groenestijn, HU, Utrecht 1 -presentatie 17-5-2011 Programma Programma Inleiding Hoofdlijnen Handelingsmodel Werken met het handelingsmodel Fasen Motto Ernstige RW-problemen en Dyscalculie Motto 1 Passend begint bij goed Ernstige

Nadere informatie

Lienke de Kroon Testadvies. - Afnameduur: 30-45 minuten (individueel) - 12 subtests verschillende deelvaardigheden van rekenen

Lienke de Kroon Testadvies. - Afnameduur: 30-45 minuten (individueel) - 12 subtests verschillende deelvaardigheden van rekenen ZAREKI-R-NL Lienke de Kroon Testadvies ZAREKI-R-NL Wat is de ZAREKI-R-NL? 1. Wat is de ZAREKI-R-NL? 2. Subtests 3. Scoring en percentielrange 4. Psychometrische eigenschappen 5. Casus uit de handleiding

Nadere informatie

Dyscalculie. Tempo-test-rekenen

Dyscalculie. Tempo-test-rekenen Dyscalculie Tempo-test-rekenen Tempo-test-rekenen ( TTR ) Teije de Vos 1992 Vaardigheidsniveau van elementaire rekenbewerkingen / automatisatie 1 lj tot en met 6 de lj Vlaamse normen vanaf 2 de leerjaar

Nadere informatie

Begeleidingswijzer Dyscalculie

Begeleidingswijzer Dyscalculie Begeleidingswijzer Dyscalculie Dyscalculie De term dyscalculie komt uit het Latijn (dys = slecht) en Grieks (calculus = rekenen) en kan vertaald worden als het niet kunnen uitvoeren van berekeningen. Voor

Nadere informatie

Visie en uitgangspunten

Visie en uitgangspunten -PO; conferentie Steunpunt Welkom Programma Protocol BAO, SBO, SO Protocol BAO, SBO, SO Mieke van Groenestijn emeritus Lector Gecijferdheid, Hogeschool Utrecht projectleider Conferentie Steunpunt T&R,11

Nadere informatie

Dyscalculie in het VO

Dyscalculie in het VO Dyscalculie in het VO Eindhoven, 13 oktober 2011 Conferentie Geslaagd met dyslexie en dyscalculie Hans van Luit j.e.h.vanluit@uu.nl Dyscalculie, een definitie Dyscalculie is een stoornis. Blijvende problemen

Nadere informatie

Dr. Bert De Smedt - KULeuven 1

Dr. Bert De Smedt - KULeuven 1 Kinderen met rekenproblemen of dyscalculie Dr. Bert De Smedt Overzicht Inleiding Definitie + Prevalentie Recente wetenschappelijke inzichten Cognitieve kenmerken van kinderen met dyscalculie Neurobiologische

Nadere informatie

Dr. Mieke van Groenestijn 1

Dr. Mieke van Groenestijn 1 ; Conferentie Steunpunt Protocol vo Protocol - VO Mieke van Groenestijn emeritus Lector Gecijferdheid, Hogeschool Utrecht projectleider Conferentie Steunpunt T&R,9 december 2013 Rekenen in vo Probleemoplossend

Nadere informatie

Dr. Mieke van Groenestijn 1

Dr. Mieke van Groenestijn 1 Protocol Protocol PO - VO (-MBO) Mieke Groenestijn emeritus Lector Gecijferdheid, Hogeschool Utrecht projectleider Conferentie Steunpunt T&R,2 april 2013 Rekenen Probleemoplossend werken Rekenvaardigheid

Nadere informatie

AANMELDINGSFORMULIER OUDERS VOOR ONDERZOEK VAN DYSCALCULIE

AANMELDINGSFORMULIER OUDERS VOOR ONDERZOEK VAN DYSCALCULIE AANMELDINGSFORMULIER OUDERS VOOR ONDERZOEK VAN DYSCALCULIE De heer en mevrouw ouders / verzorgers van: Voornaam kind: Achternaam kind: Geboortedatum: Geslacht: jongen meisje Verlenen BNT-consult toestemming

Nadere informatie

Protocol ernstige rekenproblemen en dyscalculie

Protocol ernstige rekenproblemen en dyscalculie Protocol ernstige rekenproblemen en dyscalculie Olympus College 2016-2017 1 Inhoud Inleiding 3 Definitie 4 Signalering en diagnostiek 5 Faciliteiten 6 Organisatie 7 Bijlage 1 Aanmeldformulier dyscalculie

Nadere informatie

www.masterplandyscalculie.nl

www.masterplandyscalculie.nl In gesprek met... www.masterplandyscalculie.nl Gesprekken Deze waaier is voor zorgcoördinatoren, rekencoördinatoren en rekenspecialisten die gesprekken voeren met en over een student met ernstige rekenwiskunde-problemen.

Nadere informatie

Informatieboekje bovenbouw

Informatieboekje bovenbouw Informatieboekje bovenbouw Voor ouders en kinderen uit de bovenbouw. INHOUD Inleiding... 3 Agenda... 3 Toetsrooster... 5 Reguliere toetsen.... 5 Wereldoriëntatie:... 5 Taal, rekenen en Engels:... 5 Boekverslag/

Nadere informatie

Omdat Elk Kind Telt! in Zuidoost

Omdat Elk Kind Telt! in Zuidoost Flaps die gemaakt werden door groep A4 tijdens de PLG Leerkrachten tijdens blokje VERDIEPEN op 25 november 2009 in het kader van het project Omdat Elk Kind Telt! in Zuidoost Problemen Rekeninzicht is niet

Nadere informatie

Samen rekenen... alleen!

Samen rekenen... alleen! veel Inside 2-99 Samen rekenen... leuker dan alleen! Rekenen met een tutor: wat wil je nog meer? Agnes Vosse Dit artikel is eerder gepubliceerd in Willem Bartjens, jaargang 17, januari 1998 1. Inleiding

Nadere informatie

inhoud Dyscalculie Rekenproblemen Presentatie_gebruikersdag_najaar2013 1 Onderhoudsproblemen

inhoud Dyscalculie Rekenproblemen Presentatie_gebruikersdag_najaar2013 1 Onderhoudsproblemen inhoud Rekenblokken voor de zwakke rekenaar Over wie hebben we het? Welke problemen zijn er zoal? Wat is er aan te doen? Rekenproblemen Dyscalculie Onderhoudsproblemen Beschikbaarheidsproblemen Ernstige

Nadere informatie

Exam s digitale testen voor dyscalculie.

Exam s digitale testen voor dyscalculie. Exam s digitale testen voor dyscalculie. Er wordt in de Nederlandse literatuur over dyscalculie een gemeenschappelijk standpunt aangetroffen in de overtuiging dat iets basaals de oorzaak is en dat een

Nadere informatie

DIDACTISCH GROEPSPLAN

DIDACTISCH GROEPSPLAN SBO De Boei DIDACTISCH GROEPSPLAN GROEP: Kof LEERKRACHT(EN): Anke Heijs/Margriet Wouda VAKGEBIED: Rekenen PERIODE: Jan.-juni Samenstelling van de groep: Stimulerende factoren: Belemmerde factoren: Beginsituatie:

Nadere informatie

Het protocol Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie: Van plank naar praktijk. Lunteren maart 2016 Ine van de Sluis

Het protocol Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie: Van plank naar praktijk. Lunteren maart 2016 Ine van de Sluis Het protocol Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie: Van plank naar praktijk Lunteren 2016 23 maart 2016 Ine van de Sluis Stijgen en Dalen 1. Eén persoon stelt een gesloten vraag. 2. Is het antwoord

Nadere informatie

ERWD. Welkom op de regiobijeenkomst [invullen locatie] [datum]

ERWD. Welkom op de regiobijeenkomst [invullen locatie] [datum] ERWD Welkom op de regiobijeenkomst [invullen locatie] [datum] Programma 13.30 uur Opening 13.35 uur Interactieve keynote 15.00 uur Pauze 15.30 uur Dialoogtafels binnen sector 16.15 uur Dialoogtafels sectoroverstijgend

Nadere informatie

Het onderzoeken van problemen met vermenigvuldigen en delen? Zo doe je dat!

Het onderzoeken van problemen met vermenigvuldigen en delen? Zo doe je dat! Het onderzoeken van problemen met vermenigvuldigen en delen? Zo doe je dat! Mariska van der Vliet-de Keizer 10 december 2014 Doel van de bijeenkomst Een direct inzetbaar document om het vermenigvuldigen

Nadere informatie

Automatiseren en memoriseren van het rekenen tot 10 (20)

Automatiseren en memoriseren van het rekenen tot 10 (20) Automatiseren en memoriseren van het rekenen tot 10 (20) Masterplan Dyscalculie December 2013 Ine van de Sluis (inevandesluis@hotmail.com) Automatiseren/memoriseren van de sommen tot 10 (20) - Verschil

Nadere informatie

Rekencoach. Bijeenkomst 4 7 februari 2012

Rekencoach. Bijeenkomst 4 7 februari 2012 Rekencoach Bijeenkomst 4 7 februari 2012 Programma 1. Krant 2. Verhoudingen 3. Dyscalculie 4. Huiswerk en vooruitblik deel 0 DE KRANT VAN VANDAAG Verhoudingsgewijs vergelijken Griekenland Amaran4s Van

Nadere informatie

Handelingsplan. Dyscalculie

Handelingsplan. Dyscalculie Handelingsplan Dyscalculie Datum van invullen: Omschrijving van dit plan: Dyscalculie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de basisvaardigheden van het

Nadere informatie

Zwakke rekenaar in het MBO

Zwakke rekenaar in het MBO Welkom Zwakke rekenaar in het MBO 28 mei 2014 Ceciel Borghouts info@borghoutsrekenadvies.nl Kennismaking Agenda Over welke studenten hebben we het? Een indruk. Vooraf: Handelingsmodel Problemen in kaart

Nadere informatie

Cursus rekendidactiek. Bijeenkomst 6 26 februari 2013 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut

Cursus rekendidactiek. Bijeenkomst 6 26 februari 2013 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut Cursus rekendidactiek Bijeenkomst 6 26 februari 2013 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut Rekenen uit de krant Huiswerk Zwakke rekenaars Bekijk samenvatting van het protocol ERWD voor

Nadere informatie

Beste mensen, goedemorgen, welkom op deze workshop.

Beste mensen, goedemorgen, welkom op deze workshop. INTRO Beste mensen, goedemorgen, welkom op deze workshop. Ik ben Marisca Milikowski, en ik heb een boek over dyscalculie geschreven waarover ik wat ga vertellen. Het boek vormt de neerslag van mijn ervaringen

Nadere informatie

Protocol dyscalculie en ernstige rekenproblemen

Protocol dyscalculie en ernstige rekenproblemen Protocol dyscalculie en ernstige rekenproblemen Dit protocol heeft als doel richtlijnen te geven voor de begeleiding van leerlingen met dyscalculie en ernstige rekenproblemen op Thorbecke vmbo-pro. Het

Nadere informatie

Automatiseren in de rekenles: Wat je moet weten

Automatiseren in de rekenles: Wat je moet weten Automatiseren in de rekenles: Wat je moet weten Er is veel aandacht voor het verbeteren van basisvaardigheden rekenen. Terecht, want deze vaardigheden zijn onmisbaar voor het succes van kinderen in andere

Nadere informatie

www.masterplandyscalculie.nl

www.masterplandyscalculie.nl In gesprek met... www.masterplandyscalculie.nl Gesprekken Deze waaier is voor intern begeleiders, rekencoördinatoren en reken specialisten die gesprekken voeren met en over een leerling met ernstige rekenwiskunde-problemen.

Nadere informatie

BEGELEIDING LEERLINGEN DYSCALCULIE EN ERNSTIGE REKENPROBLEMEN

BEGELEIDING LEERLINGEN DYSCALCULIE EN ERNSTIGE REKENPROBLEMEN BEGELEIDING LEERLINGEN DYSCALCULIE EN ERNSTIGE REKENPROBLEMEN Begeleiding van leerlingen met ernstige rekenproblemen en/of dyscalculie Definitie van dyscalculie Dyscalculie is een stoornis die gekenmerkt

Nadere informatie

Automatiseren en memoriseren van het rekenen tot 10 (20) Masterplan Dyscalculie April Ine van de Sluis

Automatiseren en memoriseren van het rekenen tot 10 (20) Masterplan Dyscalculie April Ine van de Sluis Automatiseren en memoriseren van het rekenen tot 10 (20) Masterplan Dyscalculie April 2014 Ine van de Sluis (i.vandesluis@onderwijsmaakjesamen.nl) Algemene lesdoelen Verkennen Oefenen/ automatiseren Automatiseren

Nadere informatie

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt. Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.2014 Inleiding Rekenen moet, ook in het VO, een aparte plek krijgen.

Nadere informatie

Dyslexie protocol en stappenplan

Dyslexie protocol en stappenplan Dyslexie protocol en stappenplan Wat is dyslexie? Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis, waardoor leren lezen en spellen voor veel problemen zorgt. Kinderen met dyslexie hebben vooral veel moeite met

Nadere informatie

Aanmeldingsformulier Dyscalculie

Aanmeldingsformulier Dyscalculie Aanmeldingsformulier Dyscalculie Van Graafeiland Psychologie Beukenlaan 4-i 2612 VC DELFT De Korf 53 2924 AH KRIMPEN AAN DEN IJSSEL Tjeerd Kuipersstraat 29 2662 GM BERGSCHENHOEK Telefoonnummer: 015-213

Nadere informatie

Alles over. Rekenrijk. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Rekenrijk. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

Protocol Dyscalculie

Protocol Dyscalculie Protocol Dyscalculie Inhoud Inleiding 2 Visie en uitgangspunten 3 Wat wordt verstaan onder dyscalculie? 4 Leren rekenen en rekenproblemen 4 Drie pijlers 5 Interne diagnostiek 5 Externe diagnostiek 6 Stappenplan

Nadere informatie

Rekenen bij Moderne Wiskunde

Rekenen bij Moderne Wiskunde Moderne Wiskunde Rekenen: een volledig doorlopende leerlijn rekenen voor alle leerjaren en alle niveaus! Rekenen bij Moderne Wiskunde 1 Verplichte rekentoets Vanaf schooljaar 2013/2014 Voor alle leerlingen

Nadere informatie

Werkvormen voor automatisering bij rekenen

Werkvormen voor automatisering bij rekenen Workshop Automatiseren Werkvormen voor 8 september 2010 Henk Logtenberg Hogeschool Windesheim Agenda (1) 1. Introductie 1.1 Voorstellen 1.2 Warming - up 1.3 Doelen vandaag 2. Delen van kennis en ervaringen

Nadere informatie

Vroege signalen van dyscalculie

Vroege signalen van dyscalculie Rekenen-Wiskunde Rekenproblemen herkennen Vroege signalen van dyscalculie Leerlingen met dyscalculie of ernstige reken-wiskundeproblemen laten vaak op jonge leeftijd al bijzonderheden zien in hun (voorbereidend)

Nadere informatie

Het Fundament voor goed rekenonderwijs

Het Fundament voor goed rekenonderwijs Het Fundament voor goed rekenonderwijs september 2011 Ina Cijvat Door vroegtijdige interventies kunnen alle kinderen getalbegrip ontwikkelen. Preventie van rekenproblemen Leerlijnen / tussendoelen kennen

Nadere informatie

Want slim is hij wel! Diagnostiek van dyscalculie bij leerlingen van havo en vwo

Want slim is hij wel! Diagnostiek van dyscalculie bij leerlingen van havo en vwo 10 Artikel Door: Marisca Milikowski & Rob Milikowski Want slim is hij wel! Diagnostiek van dyscalculie bij leerlingen van havo en vwo Casus: David Als David werkt aan de aftreksommen van de Tempo Test

Nadere informatie

MEMORISEREN VAN DE TAFELS 1 T/M 10

MEMORISEREN VAN DE TAFELS 1 T/M 10 MEMORISEREN VAN DE TAFELS 1 T/M 10 Onderzoekers: Mireille Eggink en Hanneke Plancius van de Brederoschool te Groningen. Dit onderzoek over het memoriseren van de tafels is gedaan op de Brederoschool te

Nadere informatie

In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen.

In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen. In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen. In groep 3 werken we voor taal, lezen en spelling met de methode Veilig leren

Nadere informatie

Masterplan Dyscalculie Bunnik 2 april Pilot aangepaste rekentoets (ER-toets)

Masterplan Dyscalculie Bunnik 2 april Pilot aangepaste rekentoets (ER-toets) Masterplan Dyscalculie Bunnik 2 april 2014 Pilot aangepaste rekentoets (ER-toets) 2 opties in de pilot dyscalculie voor leerlingen: 1 = standaard rekentoets met gebruik van rekenkaart en 30 min. extra

Nadere informatie

Het ABC van de leerstoornissen

Het ABC van de leerstoornissen Het ABC van de leerstoornissen 23 oktober 2012 K.A. Redingenhof Leuven Nadia Gielen Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek PraxisP Inhoud Leerstoornissen, dyslexie, dyscalculie een beknopt overzicht

Nadere informatie

Alles over. Rekenrijk. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Rekenrijk. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Rekenrijk Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking

Nadere informatie

parate rekenvaardigheden

parate rekenvaardigheden parate rekenvaardigheden Rinske Stelwagen & Teun Hommersom parate rekenvaardigheden wie zijn wij workshop tijdens de vorige conferentie de som van de dag een wiskunde- / reken-website een diagnostische

Nadere informatie

de ER-zorgroute en. 4 november 2015

de ER-zorgroute en. 4 november 2015 de ER-zorgroute en. 4 november 2015 Rinske Stelwagen & Teun Hommersom de ER-zorgroute en. wie zijn wij het dossier: de rekendocent de rekendocent en/of slb-er de rekenspecialist EduArte de Team-Examen-Commissie

Nadere informatie

Preventie rekenproblemen door effectief rekenonderwijs in de groepen 1-2 28 januari 2015

Preventie rekenproblemen door effectief rekenonderwijs in de groepen 1-2 28 januari 2015 Preventie rekenproblemen door effectief rekenonderwijs in de groepen 1-2 28 januari 2015 Arlette Buter info@rekenadviesbuter.nl 1 Goede rekenstart Beredeneerd aanbod Inhoud Rekenactiviteiten in de (kleine)

Nadere informatie

Didactisch groepsoverzicht Rekenen

Didactisch groepsoverzicht Rekenen groepsoverzicht Rekenen Groep: 6a datum: oktober/november 2011 Rekendomein: vermenigvuldigen en getalbegrip tot 10.000 leerkracht: XXXXXXXX periode: sept. 2011/ febr. 2012 methode: Wereld in getallen Naam

Nadere informatie

Leerroutes Passende Perspectieven Alles telt groep 5 blok 1

Leerroutes Passende Perspectieven Alles telt groep 5 blok 1 Leerroutes Passende Perspectieven Alles telt groep 5 blok Legenda kleuren Getalbegrip Optellen en aftrekken Vermenigvuldigen en delen Verhoudingen Meten Meten Tijd Meten Geld Meetkunde Verbanden Legenda

Nadere informatie

Protocol Ernstige Reken-Wiskundeproblemen en Dyscalculie

Protocol Ernstige Reken-Wiskundeproblemen en Dyscalculie Protocol Ernstige Reken-Wiskundeproblemen en Dyscalculie Daar waar leerlingen problemen ervaren bij rekenen-wiskunde dient het onderwijs te worden afgestemd op de problematiek van de leerling. Voor elk

Nadere informatie

Rekenen in het MBO

Rekenen in het MBO Rekenen in het MBO 1 2 Wat komt aan de orde? Actuele ontwikkelingen Rekenen in het MBO waarom eigenlijk? Rekenen in het MBO belangrijke aandachtspunten Rekenen in het MBO actuele ontwikkelingen waarom

Nadere informatie

Effectieve aanpakken bij versterking rekenonderwijs wat werkt? Gert Gelderblom 24 augustus 2009

Effectieve aanpakken bij versterking rekenonderwijs wat werkt? Gert Gelderblom 24 augustus 2009 Effectieve aanpakken bij versterking rekenonderwijs wat werkt? Gert Gelderblom 24 augustus 2009 1 2 Wat komt aan de orde? Context van deze presentatie Effectieve aanpakken versterking rekenonderwijs Succesfactoren

Nadere informatie

Zorg om je toekomst. Wat is. dyscalculie?

Zorg om je toekomst. Wat is. dyscalculie? Zorg om je toekomst Wat is dyscalculie? 2 Inleiding Patrick is 14 jaar, maar weet in een winkel niet hoe hij met briefjes en muntstukken moet betalen en heeft geen idee hoeveel hij terug kan verwachten.

Nadere informatie

Zo leer je kinderen rekenen: Verslag van een praktijkonderzoek 1

Zo leer je kinderen rekenen: Verslag van een praktijkonderzoek 1 25 02 2010 Verkorteversievaneendefinitiefteverschijnenwetenschappelijkrapport Prof.dr.AnnaM.T.Bosman RadboudUniversiteitNijmegen Zoleerjekinderenrekenen:Verslagvaneenpraktijkonderzoek 1 1 Inleiding 2 De

Nadere informatie

Durf te kiezen in doelen voor zwakke rekenaars; 19 tips

Durf te kiezen in doelen voor zwakke rekenaars; 19 tips KWALITEITSKAART Rekenen Durf te kiezen in doelen voor zwakke rekenaars; 19 tips PO / SO / SBO Wat te doen als leerlingen rekendoelen niet halen? In iedere klas en op elke school zijn leerlingen te vinden

Nadere informatie

Juf ik weet het niet meer

Juf ik weet het niet meer Juf ik weet het niet meer Voorbeelden uit de praktijk Wijnand Dekker Praktijk Dekker & Dooyeweerd, Ede www.dekkerdooyeweerd.nl info@dekkerdooyeweerd.nl Wat vertellen kinderen ons?! Je eigen naam schrijven,

Nadere informatie

Goed rekenonderwijs voor risicoleerlingen. Masterplan dyscalculie primair onderwijs 11 december 2013 Gert Gelderblom

Goed rekenonderwijs voor risicoleerlingen. Masterplan dyscalculie primair onderwijs 11 december 2013 Gert Gelderblom Goed rekenonderwijs voor risicoleerlingen Masterplan dyscalculie primair onderwijs 11 december 2013 Gert Gelderblom Doel van deze presentatie Aandachtspunten, richtlijnen en praktische tips voor goed rekenonderwijs

Nadere informatie

ERWD-beleid HNL. (Ernstige Reken- Wiskundeproblemen en Dyscalculie)

ERWD-beleid HNL. (Ernstige Reken- Wiskundeproblemen en Dyscalculie) ERWD-beleid HNL (Ernstige Reken- Wiskundeproblemen en Dyscalculie) 2015/2016 ! Inhoudsopgave! Doel%van%deze%brochure% 2! Wat%is%het%verschil%tussen%rekenproblemen%en%dyscalculie?% 2! ERWD%en%Het%Nieuwe%Lyceum%

Nadere informatie

Voortgang implementatie Masterplan Dyscalculie. Rapportage. Mei, s-hertogenbosch

Voortgang implementatie Masterplan Dyscalculie. Rapportage. Mei, s-hertogenbosch Voortgang implementatie Masterplan Dyscalculie Rapportage Mei, 2016 s-hertogenbosch Inhoud Introductie... 2 Opzet van het onderzoek... 2 Resultaten... 2 Conclusies, interpretaties en aanbevelingen... 2

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

VRAGENLIJST SCHOOL IN GEVAL VAN VERMOEDEN ERNSTIGE DYSLEXIE

VRAGENLIJST SCHOOL IN GEVAL VAN VERMOEDEN ERNSTIGE DYSLEXIE VRAGENLIJST SCHOOL IN GEVAL VAN VERMOEDEN ERNSTIGE DYSLEXIE Basisgegevens leerling en school Voor- en achternaam leerling: Geboortedatum: School: BRIN-nummer: Groepsverloop: Groep: Groepsleerkracht: Intern

Nadere informatie

Een onderzoek naar fouten die leerlingen maken bij het uitvoeren van een leertaak.

Een onderzoek naar fouten die leerlingen maken bij het uitvoeren van een leertaak. Programma overzicht Wat is een foutenanalyse? Doel foutenanalyse Voorwaarden Statistische & didactische analyse Diagnostisch gesprek Rekenen-wiskunde Taal Een onderzoek naar fouten die leerlingen maken

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

dyscalculieverklaring gebruikt wordt, staat in het onderstaande kader vermeld.

dyscalculieverklaring gebruikt wordt, staat in het onderstaande kader vermeld. Dyscalculieprotocol Dit dyscalculieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat leerlingen met dyscalculie kunnen verwachten van het dyscalculiebeleid op onze school. Dyscalculie Dyscalculie

Nadere informatie

Alles over. Reken zeker. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Reken zeker. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

Zwakke rekenaars sterk maken

Zwakke rekenaars sterk maken Zwakke rekenaars sterk maken Bijeenkomst 3 9 maart 2011 monica wijers, ceciel borghouts Freudenthal Instituut In de planning Hoe geef je lessen vorm waarin je rekening houdt met zwakke rekenaars? De volgende

Nadere informatie

Dyscalculie in het MBO

Dyscalculie in het MBO Dyscalculie in het MBO Amersfoort, 5 juni 2012 Eindhoven, 7 juni 2012 Conferentie Studiesucces met dyslexie en dyscalculie in het mbo Hans van Luit j.e.h.vanluit@uu.nl Dyscalculie, een definitie Dyscalculie

Nadere informatie

Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO

Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO Utrecht, 9 december 2014 Conferentie Masterplan dyscalculie Hans van Luit Protocol ERWD voor VO Programma s voor het VO/MBO 12Count Startrekenen NU rekenen Got

Nadere informatie

Groepsplan voor rekenen

Groepsplan voor rekenen Groepsplan voor rekenen Groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: wiskunde A - B wiskunde C wiskunde D-E TTR A-B TTR - C TTR D-E Verkorte instructie Verkorte instructie- Basis instructie Basis instructie

Nadere informatie

Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld. Programma. Optimaliseren rekenonderwijs

Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld. Programma. Optimaliseren rekenonderwijs Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld Simeacongres 13 april 2012 Kim de Keijser en Loes Wauters Programma Rekenrapport Rekenontwikkeling DSH en ESM Praktijkvoorbeeld Uitwisseling: inrichting rekenonderwijs

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Pallas Athene College

Dyslexieprotocol Pallas Athene College Dyslexieprotocol Pallas Athene College 1. Inleiding Doel en uitgangspunten Het Pallas Athene College wil alle leerlingen met dyslexie die ondersteuning en begeleiding bieden die zij nodig hebben om de

Nadere informatie