Alcohol drugsbeleid IBN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alcohol drugsbeleid IBN"

Transcriptie

1

2 Inhoudsopgave 1. Onderscheid alcohol en drugs Inleiding Wat verstaan we onder alcohol? Wat verstaan we onder drugs? Risico s Risico s op de werkplek Risico s voor het individu Protocol alcohol en drugs Doelstelling Uitgangspunten Wet en verantwoordelijkheid alcohol- en drugsbeleid Conclusie Instructies Instructie Signaleren/ begeleiden in het voortraject Instructie Onder invloed op het werk Instructie Testen; hoe en wanneer Testen met als doel zichzelf vrij te pleiten Testen als onderdeel van de behandeling Testen bij een (bijna) ongeval Bijlage A. De juridische en medische kant van testen Bijlage B Schematisch overzicht middelen Bijlage C Testformulier blaastest Bijlage D Machtiging testresultaten als onderdeel van verbetertraject AO 1.1 Pagina 1 van 19

3 1. Onderscheid alcohol en drugs 1.1 Inleiding Sinds een aantal jaren begint het gebruik van alcohol- en drugs een steeds vaker voorkomend maatschappelijk verschijnsel te worden. Net als ieder ander bedrijf krijgt ook IBN hiermee te maken. Een toenemend aantal nieuwe medewerkers is bekend met alcohol- en drugsgebruik. Ook bij de huidige medewerkers wordt een toename van deze problematiek geconstateerd en, in meer of mindere mate, de daarmee gepaard gaande (functionerings)problemen. Dit blijkt uit de signalen vanuit de organisatie van o.a. leidinggevenden, consulenten, beheerder noodfonds, A-team. Iedere IBN er heeft echter recht op een schone en veilige werkplek. Veilig werken betekent onder andere dat men niet onder invloed mag zijn van drugs of drank. Tijdens het werk mag geen drugs of drank gebruikt worden en men mag ook niet onder invloed op de werkplek verschijnen. Bovendien mag men ook niet naar alcohol ruiken als gevolg van alcoholconsumptie. 1.2 Wat verstaan we onder alcohol? Ongeveer 85 procent van de Nederlanders van 16 jaar en ouder drinkt regelmatig een glas alcohol. Ten behoeve van verantwoord alcoholgebruik wordt gezonde, volwassen vrouwen aanbevolen niet meer dan 1 tot 2 standaardglazen alcohol per dag te drinken. Voor gezonde, volwassen mannen is niet meer dan 2 tot 3 standaardglazen alcohol per dag verantwoord alcoholgebruik. Door tenminste 2 dagen in de week geen alcohol te drinken wordt voorkomen dat alcoholgebruik een gewoonte wordt. (Bron: Alcohol Infolijn). (Veelvuldig) alcoholgebruik kan leiden tot ontremming, vermindering van sociale angst en verandering van de gemoedstoestand. Van de alcoholisten komt maar 5 tot 6 procent bij instellingen voor verslavingszorg terecht. Risico s van alcohol ligt met name in de sfeer van schade aan lever, hersenen, hart en maag. Bovendien kan er gevaar ontstaan bij gebruik in combinatie met andere (verdovende) middelen. 1.3 Wat verstaan we onder drugs? Wanneer er wordt gekeken naar de werking, dan is een middel een drug wanneer het de hersenen prikkelt en er daardoor geestelijke en lichamelijke effecten optreden. De effecten kunnen stimulerend zijn, verdovend of bewustzijnsveranderend. In de Opiumwet zijn alle middelen opgenomen die door de overheid als drugs worden beschouwd. Softdrugs zijn drugs zoals marihuana en hasj. Drugs met een groter risico zoals heroïne, cocaïne, speed en LSD zijn harddrugs. (Bron: Drugs Infolijn) Van de mensen die problemen hebben met drugs klopt naar schatting 70 procent aan bij een instelling voor verslavingszorg. Risico s van drugsgebruik kunnen onder andere het ontstaan van psychische stoornissen zijn, maar ook uitputting, oververhitting, uitdroging, gewichtsverlies, rusteloosheid en mogelijke gedragsverandering door beschadiging in de hersenen, een en ander afhankelijk van de soort drugs. AO 1.1 Pagina 2 van 19

4 1.4. Risico s Het gebruik van alcohol en/of drugs brengt een aantal belangrijke risico s met zich mee. Hierna wordt een onderscheid gemaakt in risico s op de werkplek en risico s voor het individu Risico s op de werkplek 1. Kwaliteit- en kwantiteitvermindering in het functioneren. Door verlies aan concentratievermogen kunnen er problemen ontstaan rondom het opnemen van instructies, het verrichten van complexere handelingen. Het werken kost meer tijd en moeite. Er zijn perioden van hoge en lage productiviteit of een zodanige afname van productiviteit dat opdrachten niet binnen de tijdsnorm worden afgerond. 2. Verhoogd risico op verzuim Mensen met verslavingsproblemen hebben een hoger verzuim, zowel ziekteverzuim als overig verzuim, met name kortdurend. Andere kenmerken zijn vaak te laat komen of niet komen zonder toestemming. Afwezigheid en ziekte gaan vaak gepaard met vage/ongeloofwaardige excuses. Door het verminderde verantwoordelijkheidsgevoel, ontstaan met name problemen op het gebied van nakomen van werknemersverplichtingen. 3. Onveilige situaties Vaker betrokken bij (bijna) ongevallen of ongelukjes. Oorzaak hiervoor ligt in concentratieproblemen, het maken van vergissingen en het nemen van verkeerde beslissingen. 4. Agressief gedrag Wanneer een medewerker onder invloed is, kan diegene heftiger reageren op opmerkingen en/of klachten van directe collega s en leidinggevenden. Tevens bestaat er een verhoogd risico op problemen, wat het gedrag van de medewerker beïnvloed. 5. Verstoorde relaties met collega s Mensen kunnen overlast veroorzaken door verandering van gedrag, intimidatie, slechte persoonlijke verzorging, regelmatig uitvallen of zelfs wel anderen lastigvallen met hun problemen en/of anderen aansporen tot gebruik. 6. Afbreukrisico voor de organisatie. Er bestaat een verhoogde kans op het verspillen van materiaal, het maken van vergissingen en het niet tijdig afronden van opdrachten. Tevens zal er nonchalanter of juist agressiever naar de klant worden gereageerd, wat uiteraard niet ten goede komt van de werkrelatie Risico s voor het individu Het overmatig gebruik van alcohol en/of drugs kan leiden tot gezondheidsproblemen, lichamelijke en psychische afhankelijkheid, verslaving. Dit kan zich uiten in geldproblemen, relatieproblemen, problemen in de gezinssituatie en overige maatschappelijke problemen. AO 1.1 Pagina 3 van 19

5 2. Protocol alcohol en drugs 2.1 Doelstelling Medewerkers bij IBN worden geconfronteerd met alcohol en drugsgebruik in relatie tot het werk. Er is dan ook behoefte aan een eenduidig beleid met daarin concrete handvatten hoe om te gaan met deze problematiek. IBN hanteert als standpunt dat overmatig gebruik van alcohol en drugs een negatieve invloed heeft op de gezondheid en veiligheid van de medewerkers, op de productiviteit en de kwaliteit van de productie/dienstverlening. Het gebruik van deze middelen tijdens werktijd is daarom niet toegestaan. Tevens mogen medewerkers niet onder invloed zijn van alcohol en/of drugs op het moment dat de dienst begint. Het is ook niet toegestaan naar alcohol te ruiken als gevolg van alcoholconsumptie. De rol van de leidinggevenden is hierin cruciaal, zij dienen een voorbeeld te stellen door adequaat te handelen wanneer medewerkers onder invloed op hun werk zijn. Ondanks dat elke medewerker primair zelf verantwoordelijk blijft voor zijn alcohol- drugsconsumptie, wil IBN voorkomen dat medewerkers op de werkplek in de verleiding komen/worden aangezet door collega s tot het gebruik van alcohol dan wel drugs. Met het beleid ten aanzien van alcohol- en drugsgebruik wil IBN het volgende bereiken: Het bevorderen van de veiligheid, gezondheid en welzijn van de werknemers. Bedrijfsrisico s ten aanzien van bijvoorbeeld ongevallen vermijden. Afbreukrisico beperken. Het beperken van ziekteverzuim en het voorkomen van arbeidsongeschiktheid als gevolg van verslavingsproblematiek. Begeleiding vanuit hulpverlenende instanties bieden (eventueel gedwongen) is hier een belangrijk onderdeel van. Hiervoor zijn de volgende middelen nodig: Duidelijke uitgangspunten omtrent alcohol en drugsgebruik in relatie tot het werk. Duidelijke instructies hoe om te gaan met medewerkers die onder invloed van alcohol en drugs op de werkplek zijn, waarmee een eenduidige benadering beoogd wordt. Adequate voorlichting (scholing) voor de leidinggevenden. 2.2 Uitgangspunten Het algemene uitgangspunt is dat medewerkers van IBN (zowel gesubsidieerd als niet gesubsidieerd) op een veilige werkplek in een veilige werksfeer kunnen werken. Alcohol en drugs horen daar niet in thuis. Daarom stelt IBN zich op het standpunt dat de medewerkers van IBN niet onder invloed van alcohol en/of drugs op het werk mogen verschijnen op het moment dat de dienst begint. Ook het ruiken naar alcohol als gevolg van alcoholconsumptie wordt niet geaccepteerd. Daarnaast AO 1.1 Pagina 4 van 19

6 mag er tijdens het werk geen drugs gebruikt worden. Alcoholgebruik is uitsluitend toegestaan binnen de voorwaarden zoals geformuleerd in de laatste alinea van 2.2 Mensen met een alcohol en/of drugsprobleem die op de wachtlijst staan, kunnen alleen geplaatst worden als ze onder behandeling zijn bij een hulpverlenende instantie. Er zal geen dienstverband worden aangegaan wanneer dit traject nog niet is opgestart. Belangrijke activiteiten gelegen in de preventieve sfeer zijn onder andere: voorlichting, informeren van leidinggevenden en medewerkers over het beleid, bespreekbaar maken tijdens werkoverleg, etc. Wanneer er sprake is van disfunctioneren als gevolg van alcohol en/of druggebruik wordt het sanctiebeleid gehanteerd. Uiteindelijk zou dit kunnen leiden tot beëindiging van de arbeidsovereenkomst. Goed werkgeverschap betekent hulp bieden bij het oplossen van het probleem (veeleisend helpen). De medewerker krijgt een traject aangeboden waarin hij de kans krijgt zijn functioneren te verbeteren. Onderdeel van het traject is dat IBN de medewerker verplicht zich onder behandeling te laten stellen. De werknemer blijft echter zelf verantwoordelijk voor het aanpakken en oplossen van zijn probleem. Indien daartoe aanleiding is zal IBN overgaan tot controles op het gebruik van alcohol en/of drugs. Aanleiding voor deze controles kunnen zijn het ruiken naar alcohol en/of iemands gedrag (zie de risico s zoals omschreven in hoofdstuk 1.4. Risico s). De controles kunnen bestaan uit testen of controleren van werkplekken en/of persoonlijke eigendommen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen structureel en incidenteel gebruik en onder invloed zijn van verdovende middelen. Wanneer er sprake is van incidenteel gebruik en de medewerker volhoudt niet onder invloed te zijn, kan hem de mogelijkheid worden geboden zich vrij te pleiten door middel van een blaastest. Bij structureel gebruik wordt een behandelingstraject gestart waarbij het testen onderdeel is van dit traject. Het sanctiebeleid zal in werking treden indien blijkt dat de werknemer onder invloed is van alcohol en/of drugs, ook wanneer de werknemer naar alcohol ruikt als gevolg van alcoholconsumptie. Tijdens officiële gelegenheden (jubileum, afscheidsreceptie, nieuwjaars-, kerst-, en vakantieborrel) en andere door de directie bepaalde gelegenheden mag in het bedrijfsrestaurant/congrescentrum en/of de door de directie bepaalde bedrijfsruimte beperkt alcohol geschonken worden. De hoogst aanwezige leidinggevende van het betreffende bedrijf is verantwoordelijk voor de alcoholconsumptie, tenzij de gebeurtenis extern plaatsvindt op een niet IBN-locatie. 2.3 Wet en verantwoordelijkheid alcohol- en drugsbeleid De aanpak van alcohol en/of drugsgebruik op het werk vraagt uiterste zorgvuldigheid. Niet alleen vanwege de medische en juridische aspecten, maar ook vanwege het risico dat de werkrelatie er ernstig AO 1.1 Pagina 5 van 19

7 door kan worden verstoord. Alcoholgebruik op het werk is niet bij de wet verboden. Wel kunnen werkgevers het gebruik en het bezit van alcohol en drugs op de werkplek en vóór aanvang van het werk (voor zover dat invloed kan hebben op de arbeidsprestatie) verbieden. Ook mag de werkgever een controlebeleid voeren als onderdeel van een alcohol- en drugsbeleid. Basis hiervoor zijn de gezagsbevoegdheid van de werkgever (artikel 7A: 660 BW) het arbeidsreglement (artikel 7A: 613 BW) of de CAO. Werknemers met een alcohol en/of drugsprobleem dat hun functioneren structureel negatief beïnvloedt, riskeren ontslag op staande voet (artikel 7: 678 lid 2 onder c). Werkgevers mogen in bepaalde omstandigheden inbreuk maken op de grondrechten van werknemers. Zij kunnen zich dan beroepen op 'open normen' in het BW, zoals het goed werknemerschap (artikel 7: 611 BW). Als een werkgever een regeling over het bezit en/of gebruik van alcohol en drugs wil uitvaardigen behoeft dit instemming van de ondernemingsraad (artikel 27, lid 1, sub e WOR). Ook een in dit kader opgestelde testprocedure valt onder het instemmingsrecht. 2.4 Conclusie Vanwege de negatieve invloeden en risico s van alcohol- en drugsgebruik op de werkplek concludeert IBN dat medewerkers niet onder invloed van deze middelen mogen zijn tijdens werktijd. Het is overigens ook niet toegestaan naar alcohol te ruiken als gevolg van alcoholconsumptie. Om hieraan uitvoering te kunnen geven wordt er een alerte en actieve houding van de leidinggevenden verwacht. Leidinggevenden worden ondersteund door middel van trainingen en het Alcohol- en drugsbeleid van IBN en kunnen in overleg met HRM gebruik maken van het bestaande sanctiebeleid indien medewerkers zich niet aan het reglement houden. Om concreet aan te kunnen tonen dat medewerkers onder invloed zijn, zijn er afzonderlijke instructies opgesteld om controles uit te kunnen voeren bij medewerkers waarvan verdacht wordt dat ze onder invloed zijn van alcohol en/of drugs. Tot slot zal er hulp worden geboden aan mensen met verslavingsproblematiek in de vorm van een cursus of indien nodig doorverwijzingen naar hulpverlenende instanties waarmee IBN nauw contact onderhoudt. De medewerkers blijven echter zelf verantwoordelijk voor het accepteren van hulp en (verbetering van) hun gedrag. AO 1.1 Pagina 6 van 19

8 3. Instructies 3.1 Instructie Signaleren/ begeleiden in het voortraject Signalering In het alcohol- en drugsbeleid van IBN staat omschreven welke risico s alcohol- en drugsproblematiek met zich meebrengen in relatie tot het werk. Deze risico s kunnen ook opgepakt worden als signalementen voor leidinggevenden om te constateren dat er wellicht sprake is van overmatig alcohol en/of drugsgebruik. Naast deze risico s zijn er ook uiterlijke kenmerken om het gebruik van alcohol en drugs te signaleren. In bijlage B is schematisch weergegeven wat de invloeden zijn van de meest voorkomende verdovende middelen Begeleiding 1. Bespreekbaar maken Wanneer de leidinggevende signaleert dat er sprake is van disfunctioneren, kan de oorzaak gelegen zijn in het overmatig gebruik van verdovende middelen. Wanneer dit het geval blijkt te zijn, zal bekeken worden hoe de medewerker geholpen kan worden om dit probleem onder controle te krijgen (uitgangspunt is veeleisend helpen, waardoor de medewerker niet wordt ontslagen van zijn eigen verantwoordelijkheid). Wanneer de medewerker direct wordt aangesproken op verdenking van overmatig gebruik van verdovende middelen dan zal dit minder effect hebben dan wanneer de medewerker wordt gewezen op zijn functioneren. Het is dan ook van belang om relatie te leggen tussen het (dis)functioneren en de oorzaak die hieraan ten grondslag ligt. Uiteraard wordt het disfunctioneren vastgelegd, onder andere door middel van beoordelingen en gespreksverslagen. 2. Inschakelen van externe hulp Indien de medewerker het probleem onderkent kan de leidinggevende hem verwijzen naar specialisten die hulp kunnen bieden. Denk hierbij in eerste instantie aan huisarts, bedrijfsarts, (bedrijfs)maatschappelijk werk en in tweede instantie aan kliniek Novadic & Kentron. Indien de medewerker deze hulp niet accepteert en blijft disfunctioneren, dan zal de werkgever de medewerker sommeren om zich onder behandeling te stellen. Wanneer een medewerker hier niet aan mee werkt dan kan dit gevolgen hebben voor het voortbestaan van het dienstverband. Indien een medewerker zich onder behandeling laat stellen dan zal IBN de medewerker hiertoe gelegenheid bieden. Zodra een medewerker disfunctioneert, maar het probleem niet onderkent, dan is het disfunctioneren aanleiding om een verbetertraject op te starten. (Zie hiervoor het inpassingsbeleid.) Aangezien er sprake is van een wachtlijst voor behandeling bij Novadic & Kentron kan ter overbrugging van deze periode hulp worden aangeboden via huisarts. AO 1.1 Pagina 7 van 19

9 3. Te werk stellen bij IBG Naast het inschakelen van externe hulp kan de medewerker worden aangemeld voor werkzaamheden bij de Intensieve Begeleidingsgroep (IBG). De IBG biedt medewerkers door middel van een intensief traject met duidelijke structuur en goede begeleiding een laatste mogelijkheid om positieve gedragsverandering tot stand te brengen, met als doel terug te keren naar de reguliere werkzaamheden. (Zie hiervoor de instructie IBG.) 3.2 Instructie Onder invloed op het werk Indien de leidinggevende constateert dat de medewerker onder invloed is van alcohol en/of drugs, of vermoedens heeft van dien aard, dan is de handelswijze als volgt: 1. De leidinggevende verzoekt een tweede leidinggevende om te controleren of zijn vermoeden juist is. 2. De leidinggevende maakt melding van de misdraging bij diens verantwoordelijke leidinggevende. 3. De leidinggevende maakt een kort verslag van het incident en de gemaakte afspraken. 4. De medewerker wordt met toestemming van de verantwoordelijke leidinggevende naar huis gestuurd. (De leidinggevende ziet erop toe dat de medewerker zijn verantwoordelijkheid neemt om veilig thuis te komen.) Op basis van artikel 627 BW zal de medewerker die dag geen loon ontvangen. Dit dient schriftelijk door de betreffende bedrijfsdirecteur te worden medegedeeld. (Indien een medewerker wil aantonen dat hij niet onder invloed is van alcohol, dan kan hij gebruikmaken van de blaastest om zich vrij te pleiten.) 5. Het sanctiebeleid treedt eveneens in werking, volg de te nemen maatregelen. 6. Indien wordt geconstateerd dat er sprake is van regelmaat (vanaf 4 keer binnen een tijdsbestek van 1 jaar) van deze overtreding, dan dient de medewerker schriftelijk door de bedrijfsdirecteur gesommeerd te worden om zich onder behandeling te stellen. 7. IBN zal begeleiding bieden bij het mogelijk maken van de behandeling. Het blijft echter de verantwoordelijkheid van de medewerker. Wanneer er sprake is van ambulante hulpverlening, verleent IBN buitengewoon verlof conform de werktijden- en verlofregeling. Wanneer opname echter noodzakelijk blijkt in een ontwenningskliniek, dient de medewerker voor de periode die hiervoor noodzakelijk is te worden ziek gemeld. Een werknemer mag deze behandeling niet zomaar onderbreken en/of staken. Dit alles dient schriftelijk door de bedrijfsdirecteur te worden bevestigd. 8. Indien geen verbetering wordt geconstateerd en/of de medewerker weigert zijn medewerking te verlenen, is een ontslagprocedure onvermijdelijk. AO 1.1 Pagina 8 van 19

10 3.3 Instructie Testen; hoe en wanneer Er zijn 3 situaties die aanleiding kunnen geven tot testen, te weten: 1. Testen met als doel de medewerker de mogelijkheid bieden om zichzelf vrij te pleiten wanneer het vermoeden bestaat dat hij of zij onder invloed van alcohol is. 2. Testen wanneer de medewerker disfunctioneert vanwege alcohol/drugsverslaving; dan zal IBN de medewerker dwingen om zich onder behandeling te laten stellen. Testen is dan onderdeel van de behandeling. 3. Testen wanneer er sprake is van een (bijna) ongeval Testen met als doel zichzelf vrij te pleiten Bij vermoeden van alcoholgebruik voor of tijdens het werk is het mogelijk medewerkers een onafhankelijke alcoholtest aan te bieden om zichzelf vrij te pleiten. Hiermee kunnen de vermoedens van de leidinggevende bevestigd of ontkracht worden. Vooraf wordt een testformulier ondertekend (bijlage C testformulier blaastest ). De test wordt op aanvraag van de leidinggevende afgenomen door een Hoofd BHV er die daartoe is opgeleid. Procedure: De leidinggevende heeft een aan zekerheid grenzend vermoeden dat de medewerker onder invloed van alcohol is bij aanvang van de dienst of tijdens het werk. De leidinggevende verzoekt een tweede leidinggevende om te controleren of zijn vermoeden juist is. De leidinggevende verbiedt de medewerker om zijn arbeid te verrichten. De medewerker ontkent dat hij onder invloed is. De leidinggevende biedt hem/haar een onafhankelijke alcoholtest aan om zichzelf vrij te pleiten. De medewerker maakt gebruik van het aanbod; ter plekke wordt deel 1 van het testformulier ingevuld waarop medewerker verklaart gebruik te willen maken van de aangeboden testmogelijkheid. (Indien de medewerker geen gebruik maakt van het aanbod, zie instructie Onder invloed op het werk ). De Hoofd BHV er die de blaastest afneemt vult deel 2 van het testformulier in, die beide partijen ondertekenen. Hieraan wordt de door de medewerker ondertekende uitdraai met de testresultaten toegevoegd, indien de apparatuur een printfunctie heeft. AO 1.1 Pagina 9 van 19

11 Testen als onderdeel van de behandeling Wanneer er sprake is van een structureel alcohol en/of drugsprobleem wordt een aanpak voorgesteld die erop is gericht iemand in dienst te houden door onder andere de medewerker te motiveren om van het verslavingsprobleem af te komen en hulp/begeleiding aan te bieden. Voorop staat dat de medewerker zelf bereid is al het mogelijke te doen om zijn/haar functioneren te verbeteren. Beide partijen hebben verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheid van de leidinggevende in deze is het adequaat en consequent volgen en uitdragen van het alcohol- en drugsbeleid. Procedure: De medewerker disfunctioneert (zie onder risico s wat de aanwijzingen daarvoor zijn) en er is een aantoonbare relatie met alcohol en/ of drugsgebruik. De leidinggevende informeert de verantwoordelijke leidinggevende. Met de medewerker wordt besproken dat het noodzakelijk is om een traject in te gaan wil hij/zij zijn dienstverband kunnen behouden. De werknemer erkent dat hij een probleem heeft en is bereid en gemotiveerd om al het mogelijke te doen om er vanaf te komen. Er worden afspraken gemaakt over te nemen maatregelen en het behandelplan. De afspraken worden schriftelijk vastgelegd en zowel door de medewerker als door de verantwoordelijk leidinggevende ondertekend. Hulpverlening (bijvoorbeeld, huisarts, begeleiders van MEE of DICHTERBIJ, de bedrijfsarts) wordt ingeschakeld. Aanmelden bij Novadic & Kentron waar de behandeling wordt gestart. Het testen kan onderdeel uitmaken van het traject, de medewerker tekent een verklaring bij aanvang van het traject waarin hij/zij zich akkoord verklaart met het bekend maken van de testen aan IBN. (Zie bijlage D.) Indien het traject onverhoopt wordt afgebroken of onderbroken op initiatief van de medewerker, dan wordt hij toegelaten tot het werk onder voorwaarden. Hij krijgt een tweede kans om het traject voort te zetten. Wanneer de medewerker weigert, of een tweede traject niet succesvol is, wordt overgegaan tot een ontslagprocedure. Om het disfunctioneren te begrenzen wordt overigens het sanctiebeleid toegepast. Bovendien dient het traject nauwgezet gevolgd en vastgelegd te worden (wekelijks vindt er een korte aantekening plaats van de voortgang). Dit verbeterplan dient minimaal 1 keer per 2 maanden formeel geëvalueerd te worden en te worden vastgelegd middels een rapportage. Bij slagen van het verbetertraject dient dit positief afgesloten te worden middels een brief. AO 1.1 Pagina 10 van 19

12 Testen bij een (bijna) ongeval Indien er sprake is van een (bijna) ongeval op het werk, dient de betrokken medewerker te allen tijde worden getest op het gebruik van alcohol. Procedure: Indien er sprake is van een (bijna) ongeval wordt de gebruikelijke procedure gevolgd om dit te melden bij de KAM-coördinator. (Zie procedure melden en registreren van incidenten.) De medewerker werkt mee aan een blaastest; ter plekke wordt deel 1 van het testformulier (bijlage C) ingevuld. De Hoofd BHV er die de blaastest afneemt vult deel 2 van het testformulier in, die beide partijen ondertekenen. Hieraan wordt de door de medewerker ondertekende uitdraai met de testresultaten toegevoegd, indien de apparatuur een printfunctie heeft. Het testformulier alsmede de ondertekende uitdraai worden meegestuurd met het formulier melding ongeval, bijna ongeval, milieu incident en onveilige situatie. Indien de medewerker onder invloed blijkt van alcohol, dient de rol van de verantwoordelijke leidinggevende verder onderzocht te worden. Bovendien zal het sanctiebeleid in werking treden. Zie instructie Onder invloed op het werk. AO 1.1 Pagina 11 van 19

13 Bijlage A. De juridische en medische kant van testen Het bewaken en verbeteren van de veiligheid is een veelgebruikt argument voor het testen op alcohol en/of drugsgebruik. Ook het verminderen van verzuim en het verhogen van de productiviteit en kwaliteit van het werk en de werkomgeving zijn overwegingen om alcohol en/of drugsgebruik op de werkplek te beheersen en dus te testen. Bij vermoeden van alcoholgebruik voor of tijdens het werk is het mogelijk een werknemer een onafhankelijke alcoholtest aan te bieden om zichzelf vrij te pleiten. Het uitvoeren van testen kan ook een negatieve uitwerking hebben. Het kan de onderlinge verhoudingen en sfeer op het werk sterk verslechteren en de aandacht afleiden van reeds bestaande veiligheidsregels. Daarom is terughoudendheid gewenst bij het inzetten van alcoholtesten. Testen op het gebruik van alcohol en/of drugs onder het mom van een medische controle mag niet zomaar. Een test op het gebruik van alcohol en/of drugs is een directe inbreuk op de persoonlijke levenssfeer, die wordt beschermd door het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (artikel 8) en de Nederlandse Grondwet (artikel 10). Bij een bloedafname maakt een alcoholtest tevens inbreuk op de lichamelijke integriteit (Grondwet, artikel 11). Aan welke voorwaarden moet worden voldaan om te kunnen testen? 1. Testpersoon moet vrijwillig toestemmen. Een alcohol en/of drugstest is te beschouwen als een medische ingreep, waarvoor de vrijwillige en geïnformeerde toestemming informed consent van de werknemer nodig is. Hier mag slechts in uitzonderlijke situaties van worden afgeweken, bijvoorbeeld zoals het voor piloten geregeld is in de Wet Luchtvaart. 2. Werkgever en OR moeten toestemmen. Het testen op alcohol is alleen toegestaan als de werkgever en de Ondernemingsraad dit noodzakelijk vinden. 3. Alle medewerkers moeten bekend zijn met alcohol en drugsbeleid. Het bedrijf moet een alcohol en drugsbeleid hebben dat bij de medewerkers bekend is. Hierin moet zijn vastgelegd: het verbod op alcohol, het tijdstip van de controles, de redenen ervoor en de consequenties van geconstateerde overtredingen. Een test kan steekproefsgewijs plaatsvinden of als een gerichte controle bij een vermoeden dat iemand gebruikt. De controles zijn gericht op het vaststellen van actueel alcohol- en/ of drugsgebruik. AO 1.1 Pagina 12 van 19

14 4. De beoordelingscriteria van de testresultaten moeten vastliggen, en de onderzoeksmethode moet zo weinig mogelijk belastend zijn. De werknemer krijgt het resultaat van de test als eerste te horen. Aan de werkgever wordt als conclusie van het onderzoek meegedeeld of de werknemer aan de overeengekomen medische functie-eisen voldoet. (arbeidsgeschikt of arbeidsongeschikt). 5. Testbeleid geldt voor alle medewerkers. Het testbeleid geldt voor iedere medewerker; waarbij verkeerd handelen grote gevolgen heeft voor henzelf en de omgeving. AO 1.1 Pagina 13 van 19

15 Bijlage B Schematisch overzicht middelen Middel Uiterlijk middel Lichamelijke werking Psychische werking Aantoonbaarheid Alcohol Pure alcohol is een heldere, kleurloze en vrijwel smaakloze vloeistof. Alcoholische dranken bevatten naast alcohol en water nog een hele reeks natuurlijke of chemische kleur- en smaakstoffen. Amfetamine Heroïne Poeder, tabletten, capsules, pasta (natte vorm van poeder) Amfetamine kan in poedervorm diverse kleuren hebben (o.a. wit, roze en geel) Methylamfetamine is een wit poeder Er zijn diverse soorten heroïne: wit, (licht)roze, lichtbruin en bruin poeder. In Nederland is bijna alleen de bruine variant te koop geeft kleur aan je wangen meer urineren vermindering van je coördinatie vermindering van je spraakvermogen vermindering van je reactievermogen pijnstillende werking misselijkheid stimulerend, je gaat sneller praten, bent drukker en je hebt meer energie motorische onrust (o.a. kaakbeweging) verwijde pupillen verhoogde bloeddruk verhoogde hartslag uitzetten van de bronchiën (longblaasjes) tandenknarsen en kaakklem. pijnstillend ademhalingsremmend braakopwekkend (misselijkheid) remmend op de spiercellen in blaas en darm (obstipatie) vernauwde pupillen vertraagde hartslag vertraagde ademhaling lichaamstemperatuur gaat iets omlaag ontremming verandering gemoedstoestand (agressief, droefheid, blijheid) impulsief gedrag moeheid vermindering sociale angst en remmingen verwarring en duizeligheid black-outs en geheugenverlies bij hoge doseringen onderdrukking van je hongergevoel onderdrukking van je slaap en vermoeidheid geeft een verhoogd zelfvertrouwen wat resulteert in overmoed euforie (het gevoel de wereld aan te kunnen) zowel geestelijk als lichamelijk verhoogde alertheid. lichte euforie (het gevoel alles aan te kunnen, maar soms het tegenovergestelde effect (dysforie); het geeft een warm, gelukzalig gevoel van veiligheid en tevredenheid; negatieve gevoelens verdwijnen bij spuiten voel je eerst een 'flash' (korte heftige ervaring) die als orgastisch ervaren wordt vermindering van angstgevoelens emotionele vervlakking Een standaardglas alcohol doet er 1-1,5 uur over om afgebroken te worden door je lever en is dan niet meer aantoonbaar in je bloed. Alcohol is in je urine, afhankelijk van de hoeveelheid dat je hebt gedronken, tot maximaal 1 dag aantoonbaar. Amfetamine is in je urine 2-4 dagen aantoonbaar. Amfetamine is in je bloed tot maximaal 72 uur aantoonbaar. Heroïne zelf is doorgaans tot zo'n 8 uur na gebruik aantoonbaar. Bij tests wordt meestal gekeken naar de afbraakstoffen van heroïne en deze zin 3 tot 5 weken na gebruik aantoonbaar. AO 1.1 Pagina 14 van 19

Een probleemgebruiker is meester

Een probleemgebruiker is meester Moeten werknemers op het werk getest worden op alcoholgebruik? In Nederland zijn bedrijven, vakbonden, artsen, juristen en politici nog steeds over dit vraagstuk in gesprek. Er zijn goede argumenten voor

Nadere informatie

Alcohol-, drugs, en middelengebruik. 1. Inleiding. 2. Doel. 3. Regelgeving

Alcohol-, drugs, en middelengebruik. 1. Inleiding. 2. Doel. 3. Regelgeving 1. Inleiding Onder overmatig alcohol- en/of drugsgebruik wordt verstaan: een medewerker die onder invloed van alcohol en/of drugs op het werk verschijnt. Het is algemeen bekend dat het onder invloed zijn

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Werk en Verslaving Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Inhoud Inleiding Verslaving als ziekte Werk en verslaving Medisch - Juridisch kader Beleid Inleiding Gewoonteverslaving Gokverslaving, chatverslaving,

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

Handreiking inzet van e-learning in de SW

Handreiking inzet van e-learning in de SW De begeleiding van medewerkers met verslavingsproblemen en ongewenst gedrag Handreiking inzet van e-learning in de SW 7 Praktische bouwstenen Strategische bouwstenen Strategische bouwstenen Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag

Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag Programma Delictgedrag en middelengebruik jongeren Typen delictgedrag in relatie tot middelen(gebruik) Effecten middelengebruik samenleving Werking van

Nadere informatie

Programma. Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen

Programma. Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen Eelco de Gries & Nienke de Waard Afd. Voorlichting en Preventie Friesland Programma Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen 1 Onderzoek Iedereen gebruikt drugs!

Nadere informatie

Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk. Augustus 2008. Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA

Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk. Augustus 2008. Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk Augustus 2008 Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA Reglement Alcohol, Drugs en Medicijnen Een preventief beleid voor leden van de VIA-EU

Nadere informatie

Alcohol- en drugsbeleid Inleiding:

Alcohol- en drugsbeleid Inleiding: Alcohol- en drugsbeleid Inleiding: Het drinken van alcohol is als het ware verankerd in onze cultuur en overstijgt de verschillende klassen van de bevolking. Iedereen drinkt alcohol of excuseert zich omdat

Nadere informatie

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Controle Onlangs is door een grote opdrachtgever van STAR OGP een drugscontrole gehouden onder alle aanwezigen (dus medewerkers van diverse

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Regeling Alcohol - en drugsbel eid

Regeling Alcohol - en drugsbel eid Regeling Alcohol - en drugsbel eid to M e n s e n w e r k, v a k w e r k. Versie : 110221 definitief Datum : 21 februari 2011 Regeling alcohol en drugsbeleid Hierbij verklaart de directie van Top-Craft

Nadere informatie

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Programma Enkele cijfers over roken, drinken en gamen Jongeren en alcohol Andere drugs Enkele tips t.a.v. opvoeding en genotmiddelen Vragen en afsluiting

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Signaleren & Bespreken

Signaleren & Bespreken Signaleren & Bespreken HIER KOMT NOG EEN FOTO! Help! Mijn kind gaat uit! Hoe signaleer ik druggebruik bij mijn kind? Hoe signaleer ik problematisch gebruik bij mijn kind? En wat als blijkt dat..? Op tijd..

Nadere informatie

ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN

ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN Voo Click icon to add picture Praktijk Veiligheids Instructie ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN ASSET INTEGRITY PARTNER PAGE 1 Inhoud voorwoord Voorlichting alcoholgebruik Voorlichting drugsgebruik Voorlichting

Nadere informatie

BELEIDSNOTA ALCOHOL, DRUGS EN GOKKEN NOORDRAND COLLEGE

BELEIDSNOTA ALCOHOL, DRUGS EN GOKKEN NOORDRAND COLLEGE BELEIDSNOTA ALCOHOL, DRUGS EN GOKKEN NOORDRAND COLLEGE Noordrand College Bovenbouw - Hazelaarweg 50 3053 PM - Rotterdam T: 0104181867 F: 0104181881 website: www.noordrandcollege.nl INHOUDSOPGAVE Pagina

Nadere informatie

Gevolgen van alcoholgebruik

Gevolgen van alcoholgebruik Gevolgen van alcoholgebruik Katwijk 7 februari 2008 Programma Trends in alcohol gebruik Effecten en risico s Gevolgen (bij jongeren) Mogelijke oplossingen Conclusies 1 Algemene trends bij jongeren Steeds

Nadere informatie

Thema-avond Alcohol en Drugs in het uitgaanscircuit. *Welkom. Roy Helgering

Thema-avond Alcohol en Drugs in het uitgaanscircuit. *Welkom. Roy Helgering *Welkom Inhoud: Inleiding Drank (alcohol) en Uitgaansdrugs Gezondheidsrisico s EHBO Inleiding Overmatig alcohol en drugs gebruik komt steeds vaker voor. In het uitgangscircuit wordt drugs vaak in combinatie

Nadere informatie

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven.

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Voorbeeld alcoholbeleid Sociale Werk voorziening 1. Inleiding Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Binnen

Nadere informatie

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut Nee tegen alcohol (en drugs) schade Bert Vinken Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg Programma 19.30 uur 20.30 uur 20.45 uur 21.30 uur Presentatie Pauze vraag en antwoord Einde Drugs Definities

Nadere informatie

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 Programma Inleiding Uitgaansdrugs en drank Gezondheidsrisico's Beïnvloedende risico's Acute situaties Eerste hulp EHbDu Educare Trimbos 2 Uitgaansmiddelen XTC Speed

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar. Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL

Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar. Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL Programma Inleiding Uitgaansdrugs Meest voorkomende klachten en zorg Acute situaties

Nadere informatie

19 december 2006. Alcohol- & Drugsbeleid Yara Sluiskil B.V.

19 december 2006. Alcohol- & Drugsbeleid Yara Sluiskil B.V. 19 december 2006 Alcohol- & Drugsbeleid Yara Sluiskil B.V. Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Achtergrond 3 1.2 Doelstellingen 3 2. Alcohol en drugsbeleid 4 2.1. Algemeen geldende bepalingen voor Yara Sluiskil

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie 1

Alcoholintoxicatie 1 Alcoholintoxicatie 1 Je hebt teveel alcohol gedronken en dit heeft dusdanige effecten op je lichaam gehad dat een opname in het ziekenhuis noodzakelijk was. Doordat je teveel gedronken hebt kan er van

Nadere informatie

VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS. / pagina

VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS. / pagina VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS / pagina eens oneens VIA INVOEGEN KOPTEKST EN VOETTEKST KUNT U DEZE TEKST WIJZIGEN / pagina 2 Cannabis/hasj is verslavend VIA INVOEGEN KOPTEKST EN

Nadere informatie

01-03-12 XTC. Speed. Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Globaal effect: Stimulerend

01-03-12 XTC. Speed. Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Globaal effect: Stimulerend 01-03-12 versie EHBDu12p EHBDu Educare Trimbos 2012 Globaal effect: Stimulerend Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Gewenste werking: Toename energie Entactogeen 1

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs

Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 16 oktober 2012 marion.kooij@brijder.nl 023 5307400 www.twitter.com/brijderjeugd Hoeveel alcoholspelletjes kent u? Kingsen Boeren Zap een

Nadere informatie

Liefde & Behang Wat is Youz? Jongerenmerk van Bouman GGZ Advies en behandeling voor jongeren met problemen op het gebied van alcohol, drugs, gokken of gamen. Youz is er ook voor ouders en de omgeving.

Nadere informatie

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de klas en aan docenten) ABC gesprekken Aanwezig bij verschillende ZAT

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011 Programma vandaag 19:00 19:45 u Tactus Verslavingszorg Cijfers Middelen/gewoontes 19:45 20:00 u Pauze Pubers & Verslavingen Liska Vulperhorst Preventiewerker 21 maart 2013 20:00 20:45 u Stellingen 20:45

Nadere informatie

Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik

Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik Nummer: 09.0001681 Versie: 1.0 Vastgesteld door het DB d.d. 13 oktober 2011 Instemming COR 15 september 2011 Deze regeling treedt in werking op 13 oktober 2011

Nadere informatie

XTC. Speed. Cocaïne. Smartshopproducten. Cannabis. Alcohol GHB

XTC. Speed. Cocaïne. Smartshopproducten. Cannabis. Alcohol GHB 1 XTC Speed Cocaïne Smartshopproducten Cannabis Alcohol GHB 2 Verhoogde hartfrequentie Versnelde ademhaling Verhoogde bloeddruk Verhoogde lichaamstemperatuur Vergrote pupillen Verhoogde reflexen Verwardheid

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik

PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik 2007-0008691 r PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik Opmerkingen: 26 mei 2008: T.o.v. de versie van 1 juli 2007 zijn de volgende punten gewijzigd:

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Programma Stellingen Geschiedenis van verslaving Wat zijn drugs? Fasen van gebruik Soorten middelen Effecten

Nadere informatie

Welkom. Middelen & Opvoeden Youz

Welkom. Middelen & Opvoeden Youz Welkom Middelen & Opvoeden Youz Wat is Youz? Jongerenmerk van Bouman GGZ Advies en behandeling voor jongeren met problemen op het gebied van alcohol, drugs, gokken of gamen. Youz is er ook voor ouders

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?!

Dat doet mijn kind toch niet?! Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 17 maart 2016 marion.kooij@brijder.nl 088 3583 880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de

Nadere informatie

Middelenmisbruik en crisis

Middelenmisbruik en crisis Middelenmisbruik en crisis Een lastige combinatie Mike Veereschild Tom Buysse Middelengebonden spoedeisende situaties Intoxicatie van een verslavend middel Onthouding van een verslavend middel Kernsymptomen

Nadere informatie

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik I.V.A. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger Horeca Tijdens het verstrekken van alcohol dient er altijd een leidinggevende aanwezig te zijn. Deze persoon

Nadere informatie

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor opvang bij ernstige incidenten Sint Clemensschool School Sint Clemensschool Bevoegd gezag Stichting Catent Bestuursnummer

Nadere informatie

Alcoholproblemen op het werk. Adviezen voor leidinggevenden. 3e druk 2000 Alcon, Utrecht

Alcoholproblemen op het werk. Adviezen voor leidinggevenden. 3e druk 2000 Alcon, Utrecht Alcoholproblemen op het werk Adviezen voor leidinggevenden 3e druk 2000 Alcon, Utrecht (c) 2000 Alcohol Consultancy Nederland (ALCON) Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt

Nadere informatie

7. Bijlagen 7.1 Contract ivm Alcohol en/of Drugsverslaving 9 7.2 Lijst van symptomen alcohol of drugsgebruik 10 7.3 Werkinstructie Leidinggevenden 12

7. Bijlagen 7.1 Contract ivm Alcohol en/of Drugsverslaving 9 7.2 Lijst van symptomen alcohol of drugsgebruik 10 7.3 Werkinstructie Leidinggevenden 12 Alcohol en Drugsprotocol Versie 1 Juli 2007 SoZa/Nota 2007.07.17.01 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doel 3 3. Regels: de CAO en het Protocol 4 Representatief gebruik van alcohol 4 4. Hulpverlening bij

Nadere informatie

XTC, cocaïne en speed

XTC, cocaïne en speed XTC, cocaïne en speed Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van XTC, cocaïne en speed gehoord. XTC, cocaïne en speed zijn drugs. Het is belangrijk om te weten wat XTC, cocaïne en speed met je doen. Dat

Nadere informatie

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: ROKEN EN BLOWEN 3 GEWOONTEN 3 CONTRACT 4 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID

Nadere informatie

NVAB-STANDPUNT inzake de rol van de bedrijfsarts in het kader van het alcohol- en drugsbeleid binnen ondernemingen 1

NVAB-STANDPUNT inzake de rol van de bedrijfsarts in het kader van het alcohol- en drugsbeleid binnen ondernemingen 1 NVAB-STANDPUNT inzake de rol van de bedrijfsarts in het kader van het alcohol- en drugsbeleid binnen ondernemingen 1 Inleiding De NVAB is van mening dat zowel werkgever als werknemers een bijdrage dienen

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR?

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? Gezond genieten Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? 1. Op oudere leeftijd kun je lichamelijk beter tegen alcohol. 2. Vanaf het vijfenveertigste jaar heeft alcohol een gunstig effect op

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJK COMITÉ VOOR PREVENTIE EN BESCHERMING AAN DE HAVEN VAN ANTWERPEN ALCOHOL- EN DRUGSBELEID

GEMEENSCHAPPELIJK COMITÉ VOOR PREVENTIE EN BESCHERMING AAN DE HAVEN VAN ANTWERPEN ALCOHOL- EN DRUGSBELEID GEMEENSCHAPPELIJK COMITÉ VOOR PREVENTIE EN BESCHERMING AAN DE HAVEN VAN ANTWERPEN Brouwersvliet 33 Bus 7 2000 ANTWERPEN 1 VEILIGHEIDSBERICHTEN 5 SEPTEMBER 2007 ALCOHOL- EN DRUGSBELEID Binnen het Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Gedragscode medewerkers en cliënten

Gedragscode medewerkers en cliënten Gedragscode medewerkers en cliënten 2014 1/9 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Werkwijze... 3 3. Samenvatting gedragscode... 4 4. Gedragscode medewerkers stichting Zorg Almere... 5 - clientgerichtheid....5

Nadere informatie

SCREENER MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer

SCREENER MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer SCREENER MIDDELENGEBRUIK Achternaam bij vrouwelijke cliënten meisjesnaam Geboortedatum Cliëntnummer Datum interview d d m m d d m m Naam interviewer Interview is niet volledig afgenomen want: cliënt beëindigde

Nadere informatie

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik Associëren Novadic-Kentron Preventie, Voorlichting en Advies Workshop LVG 60 minuten Drugs Belevingswerelden Associëren drugs LVG Ø Impulsief Ø Hier & nu (gevoelig voor impulsen van dat moment) Ø Grenzeloos

Nadere informatie

Protocol Psychosociale ondersteuning

Protocol Psychosociale ondersteuning Protocol Psychosociale ondersteuning Zandvoortse Reddingsbrigade Datum: 1 juni 2015 Versie: 1.0 Versiehouder: Lars Carree Toepassing Het protocol psychosociale ondersteuning is van toepassing op de psychosociale

Nadere informatie

Basisvorming drugs & & drugge g bruik i

Basisvorming drugs & & drugge g bruik i Basisvorming drugs & druggebruik 1. Drugpunt en PZ Deinze -Zulte 2. Productinformatie: soorten drugs 3. Wetgeving 4. Welke drugs worden door onze leerlingen gebruikt? Inhoud 5. Hoe moeten we dat druggebruik

Nadere informatie

Presentatie DDu Ketencasus

Presentatie DDu Ketencasus Presentatie DDu Ketencasus Drank en Drugsincidenten in het uitgaanscircuit Reg. Ketencasusbespreking n Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker gezondheidswetenschapper (spoed)verpleegkundige n n Mass Gathering

Nadere informatie

Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging

Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging Inhoudsopgave Wat zijn paddo s?... 3 Waar komen paddo s vandaan?... 3 Wat zit er in paddo s?... 4 Hoe gebruik je paddo s?... 4 Wat kun je voelen als je paddo

Nadere informatie

Alcoholpoli voor jongeren

Alcoholpoli voor jongeren Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Alcoholpoli voor jongeren z 1 Het WZA heeft een speciale polikliniek voor jongeren tot achttien jaar die op de Spoedeisende Hulp

Nadere informatie

Uitgaan, Alcohol & Drugs. Charles Dorpmans Senior preventie Coördinator DIMS Noord-Brabant

Uitgaan, Alcohol & Drugs. Charles Dorpmans Senior preventie Coördinator DIMS Noord-Brabant Uitgaan, Alcohol & Drugs Charles Dorpmans Senior preventie Coördinator DIMS Noord-Brabant Genotmiddelengebruik na de oorlog Het recreatieve gebruik van genotmiddelen heeft vanaf ongeveer 1988 een enorme

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Cannabis Opvoedtips Wat zijn genotmiddelen?

Nadere informatie

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Vastgesteld in de MR-vergadering van 8 juni 2015. 1 Inleiding Per 1 januari 2014 is wettelijk vastgelegd dat geen alcohol verkocht mag worden aan jongeren jonger

Nadere informatie

Alcohol Preventiebeleid. Maandthema november

Alcohol Preventiebeleid. Maandthema november Alcohol Preventiebeleid Maandthema november Alcohol in het privéleven en op het werk Het gebruik van alcohol is sterk ingeburgerd en sociaal aanvaard in onze samenleving Voor een aantal personen leidt

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen Protocol Ongewenste Omgangsvormen Van De Banketgroep en haar dochtervennootschappen van toepassing vanaf 1 december 2013 Inleiding De Banketgroep wil ongewenste omgangsvormen zoals seksuele intimidatie,

Nadere informatie

Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen

Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen Doel Door een goede opvang en nazorg bij schokkende gebeurtenissen wordt het risico op psychische overbelasting verminderd. Er is sprake van een schokkende

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie

XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN

XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN XTC? Bij XTC spreek op zijn Engels uit ecstasy in enge zin gaat het eigenlijk over het synthetische MDMA, de stimulerende en bewustzijnsveranderende werkzame stof die in de

Nadere informatie

Reglement Genotmiddelen

Reglement Genotmiddelen Reglement Genotmiddelen Reitdiep College vestiging Kamerlingh Onnes 1.Inleiding De school wil bijdragen aan het welzijn en veiligheid van leerlingen en personeel. Om dit te realiseren zijn er regels en

Nadere informatie

Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging

Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging Inleiding Uw zoon of dochter is met een alcoholvergiftiging in het ziekenhuis geweest. Dit kan voor zowel u als voor uw kind een schokkende ervaring zijn.

Nadere informatie

Regelgeving omtrent genotmiddelen

Regelgeving omtrent genotmiddelen Regelgeving omtrent genotmiddelen Versie 27 mei 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Carmel College Salland; een gezonde school 1.2 Gezonde school en genotmiddelen 1.3 Op welke wijze wil de school een

Nadere informatie

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking. Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking. Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg Parnassia Bavo Groep Brijder Verslavingszorg Preventie Jeugd Zorg ambulant & klinisch Bereidheidliniaal

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan de hand? 11

1 Wat is er met me aan de hand? 11 Leven met een alcoholprobleem 07-03-06 09:25 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Typerend beeld van de kwaal 11 Symptomen 12 Vroege en late symptomen 14 Diagnostiek 14 Een paar

Nadere informatie

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Programma Soorten genotmiddelen Het puberbrein Genotmiddelen; Waterpijp Blowen Opvoeding Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering

Nadere informatie

lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met drugs 3 Verslaving in Nederland 3 Soorten drugs 3 Gewenning 5 Geestelijke Verslaving

Nadere informatie

Voorbeeld-reïntegratieprotocol

Voorbeeld-reïntegratieprotocol Dit TNO rapport is gemaakt in opdracht van Sectorfondsen Zorg en Welzijn 1 Voorbeeld-reïntegratieprotocol Beknopte reïntegratieprotocol (m.n. voor kleinere instellingen) TNO rapport 17944/35419.bru/wyn

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie

drugs WWW.VOORKOM.NL

drugs WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met drugs 3 Verslaving in Nederland 3 Soorten drugs 3 Gewenning 5 Geestelijke Verslaving

Nadere informatie

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam?

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam? de kater komt later ziek door te veel alcohol Je hebt te veel alcohol gedronken. Dit heeft je zo ziek gemaakt dat we je met spoed moesten opnemen in ons ziekenhuis. Waarschijnlijk ben je - net als je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Medische situaties op Konot-scholen

Medische situaties op Konot-scholen Medische situaties op Konot-scholen 1 Inhoud Beleid t.a.v. medische situaties op Konot-scholen Inleiding 3 Konot beleid 3 Medische situaties op school Inleiding 4 Aansprakelijkheid 4 De situaties 1. Het

Nadere informatie

Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel

Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel PATIENTENINFORMATIE AAN VOLWASSENEN MET LICHT TRAUMATISCH HOOFD-/HERSENLETSEL U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval

Nadere informatie

Nummer: D04-6 Datum: Oktober 2013 Versie: 1.0

Nummer: D04-6 Datum: Oktober 2013 Versie: 1.0 Chloralhydraatklysma 150-3000 mg Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof van Chloralhydraat-klysma s is chloralhydraat. Artsen schrijven chloralhydraat

Nadere informatie

lyondellbasell.com Versla de Verslaving

lyondellbasell.com Versla de Verslaving Versla de Verslaving Versla de Verslaving Verslaving, in welke vorm dan ook, is een wereldwijd begrip. De consequenties ervan kunnen variëren van chronische ziekten tot ontslag en van financiële ondergang

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer

ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK Achternaam bij vrouwelijke cliënten meisjesnaam Geboortedatum Cliëntnummer Datum interview d d m m d d m m 1. Naam interviewer 2. 3. Interview is niet volledig afgenomen want:

Nadere informatie

Bijsluiter: Informatie voor de gebruiker. Selincro 18 mg filmomhulde tabletten nalmefeen (nalmefene)

Bijsluiter: Informatie voor de gebruiker. Selincro 18 mg filmomhulde tabletten nalmefeen (nalmefene) Bijsluiter: Informatie voor de gebruiker Selincro 18 mg filmomhulde tabletten nalmefeen (nalmefene) Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Daardoor kan snel nieuwe veiligheidsinformatie

Nadere informatie

Kliniek Wolfheze. Informatie voor patiënten

Kliniek Wolfheze. Informatie voor patiënten Kliniek Wolfheze Informatie voor patiënten We spreken van een verslaving wanneer bepaald gedrag zoals middelengebruik of gokken uw leven gaat beheersen. Soms lukt het niet om daar zelf uit te komen. Bij

Nadere informatie

Combigebruik. De meest gestelde vragen

Combigebruik. De meest gestelde vragen Combigebruik. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - juni 2011 (herziene herdruk) - D/2011/6030/10

Nadere informatie

Alcohol nuchter bekeken

Alcohol nuchter bekeken Alcohol nuchter bekeken Alcohol en kanker Vandaag zal kanker je misschien niet echt bezighouden. Het is wel een feit dat overdadig alcoholgebruik op termijn het risico op bepaalde soorten kanker verhoogt.

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dipidolor oplossing voor injectie 10 mg/ml. piritramide

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dipidolor oplossing voor injectie 10 mg/ml. piritramide BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Dipidolor oplossing voor injectie 10 mg/ml piritramide Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken - Bewaar deze bijsluiter. Misschien

Nadere informatie

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege. inspirerend - betrokken - ondernemend

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege. inspirerend - betrokken - ondernemend Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege inspirerend - betrokken - ondernemend 2009 1 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Wat is wat 4 Handelingskaart wapenbezit 5 Handelingskaart opname maken zonder toestemming

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Verzuim? Verzuim voorkomen, Verzuimbeleid en Verzuimprotocol

Verzuim? Verzuim voorkomen, Verzuimbeleid en Verzuimprotocol Goede arbeidsomstandigheden en duidelijke afspraken over het verzuimbeleid binnen uw onderneming kunnen u helpen verzuim te voorkomen. Zorg voor goede arbeidsomstandigheden U kunt de arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Departement Psychosociale Aspecten

Departement Psychosociale Aspecten Departement Psychosociale Aspecten (bron FOD) Model 1 : beleidsverklaring waarbij de onderneming ervoor kiest om het alcohol- en drugsbeleid niet verder uit te werken (zie Art. 3, 3 en 4 van het KB van

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie