Gevolgen voor pensioenfondsen van Advies Commissie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gevolgen voor pensioenfondsen van Advies Commissie"

Transcriptie

1 INVESTMENT SOLUTIONS & RESEARCH UPDATE 31 maart 2014 Voor professionele adviseursbeleggers Gevolgen voor pensioenfondsen van Advies Commissie Jaap Hoek en Roderick Molenaar Portfolio Strategy Parameters De parameters voor pensioenfondsen zijn herijkt. De gevolgen hiervan verschillen per pensioenfonds. De nieuwe parameters kunnen leiden tot een verbetering of verslechtering van de herstelplannen, afhankelijk van de rekenmethodes die een fonds op dit moment hanteert. In deze notitie bespreken we de vaststelling van de parameters en de mogelijke doorwerking ervan voor pensioenfondsen. Op 21 maart heeft staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een brief naar de Tweede Kamer gestuurd, waarin zij aangeeft dat het kabinet instemt met de adviezen van de Commissie Parameters. In 2013 is de Commissie gevraagd de parameters tegen het licht te houden. De laatste wijziging dateert van 2010, en de parameters dienen periodiek te worden herijkt. Bij de adviesaanvraag is expliciet gevraagd om meer consistentie na te streven tussen enerzijds het verwachte rendement van de verplichtingen en anderzijds het verwachte rendement van de vastrentende waarden in de portefeuille. Daarnaast is het verzoek gedaan om het totaalrendement van de zakelijke waarden vast te stellen onafhankelijk van de rentestand. Tot slot is verzocht om een stochastische scenarioset voor de haalbaarheidstoets in het nieuwe Financieel Toetsingskader (FTK). De parameters dienen een realistische en consistente inschatting te geven voor de minimaal verwachte prijsinflatie en contractloonstijging en de maximaal te verwachten rendementen op vastrentende waarden en zakelijke beleggingen. Deze verwachte rendementen vormen momenteel de input voor de continuïteitsanalyses en herstelplannen. In het nieuwe FTK zullen ze een rol spelen in de nog te ontwikkelen haalbaarheidstoets, die moet laten zien of het verwachte pensioenresultaat in overeenstemming is met de gewekte verwachtingen. Huidige parameters De huidige parameters zijn gebaseerd op een advies van de Commissie Parameters uit 2009 ( Advies betreffende parameters pensioenfondsen ) en zijn gegeven in Tabel 1. Article 1

2 Tabel 1: Huidige parameters Meetkundig Rekenkundig Minimum verwachtingswaarde Prijsinflatie 2,0% 2,0% Looninflatie 3,0% 3,0% Maximum verwachtingswaarde Vastrentende waarden 4,5% 4,5% Beursgenoteerde aandelen 7,0% 8,5% Overige zakelijke waarden 7,5% 9,0% Direct vastgoed 6,0% 7,5% Grondstoffen 6,0% 7,5% Bron: Commissie Parameters De parameters, zoals deze in Tabel 1 gegeven zijn, leiden tot een discrepantie tussen de wijze waarop de (bruto) rendementen voor de vastrentende waarden en de waardeontwikkeling van de verplichtingen bepaald worden. Het rendement op de portefeuille vastrentende waarde staat los van actuele marktrentes en is gemaximeerd op 4,5%. De waardeontwikkeling van de verplichtingen is daarentegen wel gebaseerd op marktrentes. Dit verschil in aanpak leidt bij de lage rentes (wat afgelopen jaren het geval was) tot een overschatting van de verwachte rendementen van de vastrentende beleggingen. Per ultimo 2013 kan hierdoor voor vastrentende waarden een verwacht rendement over 2014 van 4,5% gebruikt worden. Op basis van de dan geldende marktrentes (en forwards) is het verwachte rendement slechts 0,4%, opgehoogd met een eventuele vergoeding voor kredietrisico. De verwachte rendementen voor de overige beleggingscategorieën worden impliciet opgebouwd uit het rendement op vastrentende waarden. Hierbij wordt het risicovrije rendement opgehoogd met risicopremies: zo is het rendement op aandelen gelijk aan het 4% verwachte rendement op risicoloze obligaties opgehoogd met de aandelen risicopremie van 3%. 1 'De parameters dienen een realistische en consistente inschatting te geven voor de beleggingen en verplichtingen' Hoe passen pensioenfondsen deze parameters toe? De huidige en voorgestelde parameters zijn slechts grenswaarden. Zoals de Commissie Parameters in het recente rapport zelf ook aangeeft, blijft het de verantwoordelijkheid van de pensioenfondsen zelf om de eigen parameters vast te stellen. Een aantal partijen heeft de laatste jaren bij de continuïteitsanalyses het rendement op de vastrentende portefeuille al laten volgen uit marktrentes. Het 1-jaars rendement is dan gelijk aan de 1-jaars rente, terwijl het rendement in het 2e jaar gelijk is aan de 1-jaars forwardrente over een jaar. Door deze toepassing van marktrentes werd de discrepantie met de verplichtingen van deze fondsen beperkt. Rendementen van de zakelijke waarden in de portefeuille werden in lijn met de Commissie bepaald door een vaste risicopremie op te tellen bovenop de vastrentende rendementen. Andere fondsen pasten echter de methode van de Commissie toe, al dan niet met aangepaste (conservatievere) waarden. Door deze verschillen in toepassing zal de verandering in de parameters verschillend uitpakken voor pensioenfondsen. 1 De impliciete risicopremies volgen uit het verschil tussen de meetkundige rendementen van de beleggingscategorieën en een 4% rendement op risicoloze staatsobligaties. De Commissie Parameters was in 2009 unaniem van mening dat een risicovrije rente van 3,5% a 4% voor de komende jaren realistisch was. Het 4,5% rendement voor vastrentende waarden bevat deels een risicopremie voor credits. Article 2

3 Voorstel nieuwe parameters In Tabel 2 worden de nieuwe parameters weergegeven. Naast het feit dat nu enkel het bruto meetkundig rendement gegeven wordt, worden de volatiliteiten en kostenafslagen expliciet gegeven. Tevens is er een inschatting voor het maximale diversificatie-effect bepaald. Tabel 2: Nieuwe parameters Meetkundig Volatiliteit Kostenafslag Minimum verwachtingswaarde Prijsinflatie 2,0% Looninflatie 2,5% Maximum verwachtingswaarde Staatsobligaties Forward rente 8,0% 0,15% Bedrijfsobligaties Combinatie forward & aandelen 8,0% 0,15% Beursgenoteerde aandelen 7,0% 20% 0,25% Overige zakelijke waarden 7,5% 25% 0,25% Niet beursgenoteerd vastgoed 6,0% 15% 0,80% Grondstoffen 5,0% 20% 0,40% Diversificatie-effect 0,5% Bron: Commissie Parameters In haar advies heeft de Commissie een uitgebreide analyse opgenomen, waarin zij de aanpassing van de parameters onderbouwt. Deze analyse vormt een goede onderbouwing voor rendementsverwachtingen en kan door pensioenfondsen mede worden gebruikt om de rendementsverwachtingen van ALM aanbieders en consultants te toetsen. Hieronder behandelen wij kort de voorgestelde wijzigingen: Voor de prijsinflatie wordt een ingroeipad van 5 jaar gebruikt om van de huidige afgeleide inflatie te groeien naar het 2% lange termijn niveau. Deze aanpassing sluit aan bij het voorstel voor het nieuwe (reële) pensioencontract dat in 2013 is gedaan. Ook voor de contractloonstijging wordt een ingroeipad van 5 jaar verondersteld. Waar in de huidige setting nog uitgegaan wordt van een reële loonstijging van 1%, wordt in de nieuwe setting uitgegaan van 0,5%. Voor vastrentende waarden wordt nu een expliciete scheiding aangebracht tussen risicoloze staatsobligaties, die een AAA rating moeten hebben en de overige vastrentende waarden. Voor de risicoloze staatsobligaties volgt het rendement uit de forward curve volgend uit de swapcurve. Het rendement op obligaties die een lagere rating dan AAA kennen, is een combinatie van de rendementen op risicoloze obligaties en aandelen. De weging voor beide categorieën hangt af van de rating: het rendement voor obligaties met een AA rating is een combinatie van voor 90% het rendement op risicoloze obligaties en voor 10% het rendement op aandelen. Momenteel hebben Nederlandse staatsobligaties nog een AAA rating. In het geval van een afwaardering zal het maximaal te hanteren rendement stijgen. Dit lijkt aantrekkelijk omdat het verwacht rendement van de portefeuille in dat geval stijgt. Merk echter op dat naast een stijging van het verwacht rendement tevens rekening moet worden gehouden met een toename in het risico. Voor high yield obligaties zijn de wegingen respectievelijk 40% en 60%. De risico-indeling aan de hand van de Rendementen van risicovrije vastrentende waarden worden nu marktconform bepaald Article 3

4 creditrating is in lijn met de methodiek voor credits zoals die in de Uitwerking herziening berekeningssystematiek Vereist Eigen Vermogen uit juni 2011 beschreven is en welke naar verwachting in 2015 in werking treedt. De maximaal verwachte rendementen voor beursgenoteerde aandelen en overige zakelijke waarden blijven qua niveau weliswaar onveranderd, het karakter verandert echter wel. In de huidige setting wordt voor beursgenoteerde aandelen impliciet uitgegaan van een vaste risicopremie van 3%, terwijl er in de nieuwe setting sprake is van een totaalrendement dat onafhankelijk is van de rentestand. Hieruit volgt dat de risicopremie variabel is: per ultimo 2013 bedraagt de risicopremie 6,6% terwijl de risicopremie na 10 jaar ca. 3,3% is (zie ook Figuur 1). 2 Door deze variabiliteit wordt volgens de Commissie Parameters rekening gehouden met het veronderstelde (negatieve) verband tussen de hoogte van de risicopremie en de hoogte van de risicovrije rente. Figuur 1: Ontwikkeling aandelenrisicopremie op basis van ultimo 2013 stand Bron: Commissie Parameters, Robeco Het verwachte rendement voor grondstoffen is neerwaarts bijgesteld naar 5%. De verlaging met 1%-punt volgt onder andere uit de trendmatige daling van de rendementen van grondstoffen. De Commissie geeft aan dat een verdere verlaging voor de hand ligt op basis van recente cijfers. Echter de Commissie verwijst naar de hoge onzekerheid (volatiliteit) rond deze cijfers, waardoor een verlaging van 1%-punt volstaat. Binnen de categorie vastgoed is een wijziging doorgevoerd. Het onderscheid direct versus indirect vastgoed wordt gewijzigd in een onderscheid beursgenoteerd versus niet-beursgenoteerd vastgoed. Deze wijziging is in lijn met de aanpassing van de berekening vereist eigen vermogen. 3 Beursgenoteerd vastgoed wordt ook in deze 2 De 1 jaar rente bedraagt per ultimo ,38%, terwijl de 1 jaar forward per ultimo 2023 gelijk is aan 3,7%. Hieruit volgen de risicopremies van respectievelijk 6,6% en 3,3%. 3 De wijziging is beschreven in Uitwerking herziening berekeningssystematiek Vereist Eigen Vermogen. Article 4

5 aanpak geschaard onder aandelen. Het verwachte rendement voor nietbeursgenoteerd vastgoed wijzigt niet ondanks de verandering van de samenstelling. De verwachte rendementen in Tabel 2 zijn gebaseerd op bruto cijfers. Om de netto rendementen te kunnen bepalen, heeft de Commissie uniforme kostenafslagen per beleggingscategorie aangegeven. De kosten hebben echter alleen betrekking op de beheerskosten. Bij beleggingen in overige zakelijke waarden als bijv. private equity of hedge fondsen is het waarschijnlijk dat de kosten hoger zijn dan voor aandelen. Deze additionele kosten, die ruim 2%-punt kunnen bedragen, worden niet meegenomen omdat er naar verwachting van de Commissie ook hogere rendementen tegenover kunnen staan. De (maximum) rendementen voor de verschillende categorieën zijn gebaseerd op meetkundig gemiddelden. Het meetkundig rendement van een portefeuille is hoger dan de gewogen som van de meetkundige gemiddelden van de onderliggende beleggingscategorieën. Dit positieve verschil is het diversificatie-effect. De Commissie heeft naast de volatiliteiten van de categorieën ook een bovengrens op het zogenoemde diversificatie-effect opgenomen, maar heeft geen uitspraken gedaan over de hoogte van de correlaties. In de praktijk gaat DNB het meetkundige rendement van de portefeuille in het herstelplan beoordelen door dit te vergelijken met het rendement van een benchmark. Voor de berekening van deze benchmark heeft DNB aannames gemaakt over de correlaties tussen de beleggingscategorieën. De correlaties, zoals die bij de nieuwe berekening van het vereist eigen vermogen aangenomen moeten worden, dienen hierbij als uitgangspunt. Er zijn echter enkele aanpassingen doorgevoerd, omdat de berekening van het vereist eigen vermogen uitgaat van extreme scenario s. Voor aandelen en staatsobligaties wordt bijvoorbeeld voor de berekening van het vereist eigen vermogen gewerkt met een correlatiecoëfficiënt van -0,5, terwijl deze correlatie gelijk is gesteld aan 0 voor de haalbaarheidstoets. Uniforme set van scenario s in haalbaarheidstoets In het nieuwe FTK worden de continuïteitsanalyse en consistentietoets vervangen door de haalbaarheidstoets. Met deze toets moet een fonds aantonen dat het verwachte pensioenresultaat aansluit bij de gewekte verwachtingen. De toets wordt daarnaast ook gebruikt om na te gaan in welke mate het pensioenresultaat in een ongunstig economisch scenario afwijkt van het mediane resultaat. De resultaten van de toets zullen een rol spelen in de communicatie met de individuele deelnemers. Om een vergelijking tussen de uitkomsten voor de verschillende fondsen mogelijk te maken, is het verzoek aan de Commissie gedaan om te adviseren over het opstellen van een uniforme set van scenario s, waarop de toets zal worden uitgevoerd. Door met uniforme scenario s te werken zijn de resultaten van de pensioenfondsen op dit terrein beter vergelijkbaar. De Commissie heeft de aanbeveling gedaan om de scenarioset te baseren op een model van Koijen, Nijman en Werker (2010). 4 Het gekozen model is relatief eenvoudig vergeleken met meer geavanceerde ALM modellen. Hierdoor is het relatief simpel door fondsen te implementeren. Het model is echter niet geschikt om fonds-specifieke ALM-studies uit te voeren. In het rapport worden de resultaten voor het gekozen model vergeleken met de resultaten op basis van meer geavanceerde ALM modellen. De resultaten zijn vergelijkbaar voor relatief eenvoudige portefeuilles (enkel aandelen en obligaties). Wat betekenen de aanpassingen van de parameters in de praktijk? De voorstellen van de Commissie Parameters sluiten zeker voor wat betreft de vastrentende waarden goed aan bij een marktwaardering, zoals die ook nu al door een 4 Koijen, R. S., T. E. Nijman, and B. J. Werker, 2010, When can life cycle investors benefit from timevarying bond risk premia?, Review of Financial Studies, 23(2): Article 5

6 aantal partijen prudent wordt toegepast. Voor de groep fondsen die al gebruik maakte van de marktwaardering voor obligaties, is het de vraag of zij willen blijven vasthouden aan een vaste (prudente) risicopremie van 3% voor aandelen, of dat zij zich aansluiten bij het uitgangspunt van de Commissie dat de risicopremie negatief gecorreleerd is met de hoogte van de risicovrije rente. In dat geval kunnen de fondsen werken met een vast totaal rendement voor aandelen, dat gemaximeerd is op 7%. Tevens verandert dan het rendement van credits (gezien de modellering met aandelen). Dit resulteert in dat geval in een hoger verwacht rendement voor de totale portefeuille zoals die in het herstelplan en straks de haalbaarheidstoets wordt toegepast. Deze conclusie lijkt haaks te staan op de conclusie in het rapport Voor een gemiddeld pensioenfonds, daalt het in te rekenen verwacht rendement in het eerste jaar van 5,9% op basis van de huidige systematiek naar 4,4% op basis van het voorstel van de Commissie. In het rapport heeft de Commissie echter gewerkt met de maximaal toegestane parameters. Fondsen die deze maximale parameters hanteren zullen in de praktijk dan ook met een lager verwacht rendement worden geconfronteerd in de berekeningen voor het herstelplan. Figuur 2: Verwachte dekkingsgraadontwikkeling (in procenten) in herstelplan Bron: Robeco In Figuur 2 zijn de resultaten weergegeven voor twee fictieve pensioenfondsen; fonds A en fonds B. De pensioenfondsen hebben een identieke beleggingsportefeuille bestaande uit 60% zakelijke waarden en 40% vastrentende waarden. De fondsen hebben een dekkingsgraad van 105% en hanteren een lineaire indexatiestaffel tussen 105% en 130%. De vastrentende waarde portefeuille bestaat voor 50% uit AAA staatsobligaties en 50% uit bedrijfsobligaties met een gemiddelde A rating. De zakelijke waarden portefeuille is volledig in aandelen belegd. Fonds A volgt voor de berekeningen in haar herstelplan de huidige parameters van de Commissie, terwijl Fonds B een prudent beleid volgt. Fonds B gebruikt de forward rentes als bron voor de vastrentende portefeuille en leidt zowel het rendement van de bedrijfsobligatieportefeuille en zakelijke waarden portefeuille hiervan af door een vaste risicopremie te hanteren voor deze beleggingen. Figuur 2 laat zien dat de verwachte dekkingsgraadontwikkeling voor Fonds A in de nieuwe situatie verslechtert. Aangezien de parameters van de Commissie als grenswaarden Article 6

7 gelden, zal Fonds A niet meer in staat zijn om de hogere rendementen voor vastrentende waarden in zijn herstelplan te hanteren. Voor Fonds B laat Figuur 2 zien dat een overgang naar de nieuwe parameters juist een forse verbetering van de verwachte dekkingsgraad inhoudt indien zij overgaan naar de parameters van de Commissie. Hiermee wijken ze dan wel af van hun huidige prudente aanpak. Fonds B heeft echter nog steeds de keuze om vast te houden aan deze prudente aanpak, of om over te gaan naar de nieuwe systematiek. Afhankelijk van de vraag hoe het pensioenfonds de parameters nu heeft ingevuld en zal gaan invullen, kunnen de berekeningen in het herstelplan in het nadeel of voordeel voor het fonds veranderen. Zoals de Commissie aangeeft blijft het echter de verantwoordelijkheid van de pensioenfondsen zelf om de eigen parameters binnen de vooraf gestelde kaders vast te stellen. Article 7

8 Belangrijke informatie Dit document is samengesteld door Robeco Institutional Asset Management B.V. (Robeco). Het is bedoeld om de belegger te voorzien van informatie over Robeco s specifieke vaardigheden, maar is geen aanbeveling om financiële instrumenten te kopen of verkopen. De informatie in deze publicatie is mede ontleend aan betrouwbaar geachte externe bronnen. De informatie in deze presentatie is uitsluitend bedoeld voor professionele partijen als bedoeld in de Wet op het Financieel Toezicht of personen die bevoegd zijn deze informatie te ontvangen op basis van andere van toepassing zijnde wetgeving. Aan de informatie in deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. Er wordt geen garantie of verklaring omtrent de juistheid of volledigheid gegeven, noch uitdrukkelijk, noch stilzwijgend. Dit document is niet bedoeld voor distributie aan of gebruik door enig persoon of entiteit in enige jurisdictie of land waar de plaatselijk geldende wet- of regelgeving een dergelijke distributie of een dergelijk gebruik niet toestaat. Alle copyrights, octrooien en andere rechten op de informatie in dit document zijn het eigendom van Robeco. Er worden geen rechten van welke aard dan ook in licentie gegeven of toegewezen of op andere wijze overgedragen aan personen die toegang hebben tot deze informatie. Robeco Institutional Asset Management B.V. (Handelsregister nummer ) heeft een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten te Amsterdam. Article 8

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 570 Besluit van 17 december 2014 tot wijziging van het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen in verband met vaststelling van de parameters

Nadere informatie

Update UFR. Update UFR 17 juli 2015 For professional investors. Inleiding

Update UFR. Update UFR 17 juli 2015 For professional investors. Inleiding 1 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 Zero rentes Update UFR 17 juli 2015 For professional investors Update UFR Voor een gemiddeld pensioenfonds stijgt de waardering van de verplichtingen

Nadere informatie

Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers

Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers Investment Solutions & Research Update oktober 2013 Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers Door Peter van der Spek, Remmert Koekkoek, Daniel Lai - Customized Overlay Management

Nadere informatie

Regeling parameters pensioenfondsen. Artikel 1. Artikel 2. Regeling parameters pensioenfondsen

Regeling parameters pensioenfondsen. Artikel 1. Artikel 2. Regeling parameters pensioenfondsen Regeling parameters pensioenfondsen Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 19 december 2006, nr. AV/ PB/2006/102565b, tot vaststelling van de parameters voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Scenarioplanning voor pensioenfondsen

Scenarioplanning voor pensioenfondsen Scenarioplanning voor pensioenfondsen Expected Returns 2013-2017 Pensioenbestuurders.nl Erasmus Universiteit Rotterdam, 14 mei 2013 Ronald Doeswijk, Chief Strategist Roderick Molenaar, Portfolio Strategist

Nadere informatie

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, CONCEPT Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van, tot vaststelling van de parameters voor pensioenfondsen (Regeling parameters pensioenfondsen) De Minister van Sociale Zaken en

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Commissie Parameters 27 februari 2014 mr. drs. T.W. Langejan (voorzitter) dr. G.M.M. Gelauff prof. dr. Th.E. Nijman prof. dr. O.C.H.M. Sleijpen prof. dr. O.W. Steenbeek 0 Samenvatting

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate

De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate ROCK note Februari 2013 Alleen voor professionele beleggers De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Roderick Molenaar

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

Reactie op Septemberpakket Pensioenen Alleen voor professionele beleggers

Reactie op Septemberpakket Pensioenen Alleen voor professionele beleggers FTK Update september 2012 Reactie op Septemberpakket Pensioenen Alleen voor professionele beleggers.. Door Peter van der Spek en Remmert Koekkoek, Customized Overlay Management Roderick Molenaar en Laurens

Nadere informatie

Addendum. Ultimate Forward Rate

Addendum. Ultimate Forward Rate Addendum Ultimate Forward Rate Wilt u meer weten over renterisico s, swaps en swaptions? Neem dan contact op met uw Account-CIO of met onze balansmanagement adviseurs Bas Scholten via bas.schoiten@achmea.ni

Nadere informatie

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors Renterisico Scan Een second opinion voor pensioenfondsen met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid For professional investors 1 Onderwerpen > Waarom deze Scan? > Hoe werkt het? > Contact over de scan

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Het nieuwe financieel toetsingskader

Het nieuwe financieel toetsingskader WHITE PAPER Update januari 2015` Voor professionele adviseursbeleggers Het nieuwe financieel toetsingskader Jaap Hoek Portfolio Strategist Robeco Investment Solutions Roderick Molenaar Portfolio Strategist

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen. Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten

Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen. Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten De daling van de dekkingsgraden heeft de afgelopen weken een uitgebreide discussie

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

134 De Pensioenwereld in 2015

134 De Pensioenwereld in 2015 14 134 De Pensioenwereld in 2015 Ontwikkelingen in de pensioenmarkt 135 Het nieuwe FTK: oude wijn in nieuwe zakken? Auteurs: Gijs Hoedemaker, Machiel Koper en Alexander van Stee Na de crisis leek er een

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Het Financieel Toetsingskader wijzigt

Het Financieel Toetsingskader wijzigt Het Financieel Toetsingskader wijzigt Wat zijn de consequenties en welke keuzes kunt u maken? Dit document is gebaseerd op het wetsvoorstel van 25 juni 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen

Nadere informatie

Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V.

Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V. Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V. Algemeen 1. Waarom wordt Robeco Life Cycle Funds N.V. geliquideerd? 2. Waarheen wordt het geliquideerde vermogen overgebracht?

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie S&V Reflector Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie Juni 2011 Sprenkels & Verschuren wil met dit document haar bijdrage leveren aan een verantwoord

Nadere informatie

reëel financieel toetsingskader (FTK2)

reëel financieel toetsingskader (FTK2) nominaal financieel toetsingskader (FTK1) - bestaande contract - nominale contract - uitkeringsovereenkomst - onderscheid tussen nominale opbouw en indexatie - 2,5% onderdekkingskans maatstaf voor nominale

Nadere informatie

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Nieuw pensioencontract DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Kernpunten 1. Eén ftk met twee soorten contracten (nominale contract en reële contract) 2. Contracten

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Datum: 5 december 2014 Betreft: Generatie- en premie-effecten aanpassing pensioenregels 2015

Datum: 5 december 2014 Betreft: Generatie- en premie-effecten aanpassing pensioenregels 2015 CPB Notitie Aan: Dhr. Omtzigt en dhr. Hoekstra, Kamerleden voor het CDA Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon M.H.C. Lever en Th.

Nadere informatie

Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 20 juni 2014 Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie Aan: Minsterie van SZW Centraal Planbureau

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

MIJN HEINZ PENSIOEN Werking Beschikbare premie

MIJN HEINZ PENSIOEN Werking Beschikbare premie MIJN HEINZ PENSIOEN Werking Beschikbare premie Deze slides zijn in juni 2010 gepresenteerd aan deelnemers aan de informatiesessies. De inhoud heeft een puur informatief karakter. Aan de informatie in deze

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK)

Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK) Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK) Utrecht, 2 september 2014 Koninklijk Actuarieel Genootschap Postbus 2433 3500 GK UTRECHT 1 In deze notitie treft u de reactie aan

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

Een introductie tot factor beleggen

Een introductie tot factor beleggen WHITE PAPER September 2013 Voor professionele beleggers Een introductie tot factor beleggen Door David Blitz PhD, Hoofd Quantitative Equity Research Joop Huij PhD, Senior Quantitative Researcher Pim van

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW

DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW BIJLAGE: DEKKINGSGRAADSJABLOON PER 1 JANUARI 2009 & TOELICHTING HOREND BIJ HET HERSTELPLAN BPF BOUW 25 JUNI 2009 Bijlage bij Herstelplan BPF Bouw 25 juni 2009: Dekkingsgraadsjabloon per 1 januari 2009

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 Herstelplan PME 2015 Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 1 PME Herstelplan 2015 dekkingraadsjabloon inclusief onderbouwing Dit document bevat het dekkingsgraadsjabloon dat deel uitmaakt

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Het nieuwe financieel toetsingskader

Het nieuwe financieel toetsingskader WHITE PAPER 24 juli 2014 Voor professionele beleggers Het nieuwe financieel toetsingskader Jaap Hoek Portfolio Strategist Investment Solutions & Research Roderick Molenaar Portfolio Strategist Investment

Nadere informatie

Nieuwe spelregels voor pensioenfondsen Alleen voor professionele beleggers

Nieuwe spelregels voor pensioenfondsen Alleen voor professionele beleggers Investment Solutions & Research Update juli 2013 Nieuwe spelregels voor pensioenfondsen Alleen voor professionele beleggers Door Remmert Koekkoek, Mathieu van Roon - Customized Overlay Management Roderick

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 315 Besluit van 24 juli 2010 tot wijziging van het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen in verband met vaststelling van de parameters

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Samenvatting. Analyses. Kostendekkende premie

Samenvatting. Analyses. Kostendekkende premie Samenvatting Op 14 juli 2015 heeft DNB aangekondigd dat zij de berekeningsmethodiek van de Ultimate Forward Rate (UFR), welke onderdeel vormt van de rekenrente waarmee pensioenfondsen hun verplichtingen

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Nadere uitwerking van de nota met de Hoofdlijnen voor de regeling van het financiële toezicht op pensioenfondsen in de Pensioenwet

Nadere uitwerking van de nota met de Hoofdlijnen voor de regeling van het financiële toezicht op pensioenfondsen in de Pensioenwet Nadere uitwerking van de nota met de Hoofdlijnen voor de regeling van het financiële toezicht op pensioenfondsen in de Pensioenwet Aanleiding en vervolg 1) Het kabinet heeft begin 2004 met sociale partners

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Bijlage A: Sjabloon herstelplan per 31 december 2008

Bijlage A: Sjabloon herstelplan per 31 december 2008 Bijlage A: Sjabloon herstelplan per 31 december 2008 Naam pensioenfonds: Stichting Pensioenfonds Holland Casino Nummer fonds: 60196 Dekkingsgraad per 31-12-2008: 88,2% Status financiële positie (reservetekort,

Nadere informatie

Herstelplan Stichting Pensioenfonds TNO

Herstelplan Stichting Pensioenfonds TNO Herstelplan Stichting Pensioenfonds TNO Maart 2009 1 Naam Pensioenfonds: Stichting Pensioenfonds TNO Nummer fonds: 692 Dekkingsgraad per 31-12-2008: De dekkingsgraad van Stichting Pensioenfonds TNO is

Nadere informatie

Aon Actualiteitenseminar

Aon Actualiteitenseminar Aon Actualiteitenseminar Risico's voor herverzekerde pensioenfondsen Erik Jan Jansen Van de website Brief Donner 17 sept 2010 Daarna gaat Erik Jan Jansen in op risico s bij herverzekerde pensioenfondsen.

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM Wormerveer, 12 december 2011 Betreft: Herstelplan Stichting Pensioenfonds De Fracties Geachte heer Keereweer, De dekkingsgraad

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Tekst Nationaal regime MiFID. Bijlage. Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2. toetsterm 1

Tekst Nationaal regime MiFID. Bijlage. Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2. toetsterm 1 ijlage Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2 Nummer Termen T* toetsterm 1 Eindterm 5a: De personen zijn in staat met betrekking tot financiële instrumenten uit te leggen aan de consument waarom

Nadere informatie

Marktconsistente waardering voor. Theo Nijman Bas Werker Tilburg University July 2011

Marktconsistente waardering voor. Theo Nijman Bas Werker Tilburg University July 2011 Marktconsistente waardering voor zachte (reële) pensioencontracten Theo Nijman Bas Werker Tilburg University July 20 Samenvatting presentatie Theo Nijman Verevening kan tot lange periode leiden voordat

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Asset Liability Management

Asset Liability Management 0. Inhoudsopgave Stichting Pensioenfonds Citco Nederland 1. Inleiding 2. Management samenvatting 3. Economische veronderstellingen 4. Huidige beleid: pensioenregeling en sturingsinstrumenten: 1. Huidige

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Tactische Asset Allocatie

Tactische Asset Allocatie Tactische Asset Allocatie Enno Veerman Volendam, 2 maart 2012 Tactische Asset Allocatie (TAA) Strategische Asset Allocatie (SAA): portefeuille samenstellen op basis van lange-termijn voorspellingen TAA:

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding Nieuwsbrief augustus 2015 Beleggen Inleiding In de nieuwsbrief van juli 2015 over het nieuwe FTK en het toeslag-/premiebeleid kondigden we aan dat het Q8 Pensioenfonds u graag nader wil informeren over

Nadere informatie

1 Inleiding. 1.1 Wettelijk kader. 1.2 Opzet van het rapport

1 Inleiding. 1.1 Wettelijk kader. 1.2 Opzet van het rapport Pensioenfonds Caribisch Nederland Continuïteitsanalyse 17-4-2014 Bijlage bij Herstelplan 31-12-2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Wettelijk kader... 3 1.2 Opzet van het rapport... 3 2 Beschrijving

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013 Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's Joost Driessen 26 maart 2013 Illiquide assets voor lange-termijn beleggers? David Swensen, CIO Yale endowment: "Accepting illiquidity

Nadere informatie

Welkom. Datum: 25 april 2014

Welkom. Datum: 25 april 2014 Welkom Datum: 25 april 2014 Even voorstellen Ronald Stoel Directeur Personal Banking Ingrid van Doremalen Financial Planner ING Private Banking 2 Uw geldzaken op orde voor nu en later, dát is Financieel

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen?

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? ROCK note Juli 2012 Alleen voor professionele beleggers Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Tom Steenkamp Co-head

Nadere informatie

CONFIDENTIEEL. [adres] Geacht bestuur,

CONFIDENTIEEL. [adres] Geacht bestuur, CONFIDENTIEEL [adres] De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Instructiebrief haalbaarheidstoets Handelsregister 3300 3396 Geacht

Nadere informatie

Antwoord: Gelet op het antwoord op de eerste vraag, is deze vraag niet aan de orde.

Antwoord: Gelet op het antwoord op de eerste vraag, is deze vraag niet aan de orde. Bijlage: antwoorden op de vragen van de Pensioenfederatie Naar aanleiding van een vraag van de CDA-fractie zijn hieronder de vragen van de Pensioenfederatie beantwoord die zijn opgenomen in de notitie

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB IPFOS Bestuurders Conferentie Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks 2 Inhoud 1.

Nadere informatie

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Annemarie van Gaal Ondernemer & financieel deskundige Bob Homan Manager ING Investment Office Amsterdam, 8 oktober 2013 Agenda 1. Wat is beleggen

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten gevolgen van invoering nieuw FTK en gewijzigde UFR. Samenvatting

Onderzoeksresultaten gevolgen van invoering nieuw FTK en gewijzigde UFR. Samenvatting Onderzoeksresultaten gevolgen van invoering nieuw FTK en gewijzigde UFR Samenvatting Pensioenfondsen zijn de afgelopen tijd geconfronteerd met diverse wijzigingen in de wet- en regelgeving. Sinds 1 januari

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Reactie van de pensioenkoepels op de kabinetsvoornemens naar aanleiding van de evaluatie van het FTK

Reactie van de pensioenkoepels op de kabinetsvoornemens naar aanleiding van de evaluatie van het FTK Reactie van de pensioenkoepels op de kabinetsvoornemens naar aanleiding van de evaluatie van het FTK 1. Inleiding In dit position paper wordt ingegaan op het rapport Evaluatie Financieel toetsingskader

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak Gespecialiseerd team onderhoudt en ontwikkelt LCM WWW.INGIM.COM 2 ING INVESTMENT MANAGEMENT

Nadere informatie

Bijlage: sjabloon voor het langetermijnherstelplan en toelichting invulling

Bijlage: sjabloon voor het langetermijnherstelplan en toelichting invulling Bijlage: sjabloon voor het langetermijnherstelplan en toelichting invulling In deze bijlage wordt het sjabloon voor het door de fondsen met een reservetekort vanaf januari 27 aan te leveren langetermijnherstelplan

Nadere informatie

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen?

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen? Algemeen 1. Aantal vragen dat DNB stelt Is het logisch dat DNB zoveel vragen moet stellen over de derivatenstaat? (Naar aanleiding van het feit dat alle aanwezigen in de zaal aangaven vragen te hebben

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014 Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Vermogensbeheer SPMS 17 november 2014 Structuur SPMS (vermogensbeheer) Bestuur SPMS F&C (verantwoord beleggen) Ortec (ALM studie) Bestuursbureau Investment

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun. langlopende swaps te verkopen? De implementatie van het nieuwe. Financieel Toetsingskader

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun. langlopende swaps te verkopen? De implementatie van het nieuwe. Financieel Toetsingskader S&V Reflector De implementatie van het nieuwe Dienen de pensioenfondsen hun Financieel Toetsingskader langlopende swaps te verkopen? Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij? Een risicomanagement

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie