Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011"

Transcriptie

1 Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011 Door psychobio.nl SAMENVATTING 30 meerkeuzevragen, 3 open vragen en 1 bonusvraag

2 Vraag 1. Selectieve aandacht (of top-down aandacht) heeft een paar eigenschappen: 1) het heeft een beperkte capaciteit, 2) het is langzaam/heeft tijd nodig, en 3) selectie van het een gaat ten koste van het ander. Wat meet je met het paradigma in het plaatje hiernaast? a. Aandacht heeft een beperkte capaciteit. b. Aandacht is langzaam/heeft tijd nodig. c. Aandachtsselectie van het een gaat ten koste van het ander. Vraag 2. In het artikel van Gazzaley et al. (2005) wordt hersenactiviteit in object-selectieve gebieden tussen jonge en oude proefpersonen vergeleken. Uit deze data komt duidelijk naar voren dat jonge en oude proefpersonen van elkaar verschillen op 1 manier: a. Aandacht is veel beter in staat om hersenactiviteit te vergroten bij jongere proefpersonen. b. Aandacht is veel beter in staat om hersenactiviteit te onderdrukken bij oudere proefpersonen. c. Aandacht is veel beter in staat om hersenactiviteit te onderdrukken bij jongere proefpersonen. Vraag 3. Ja ja, de gevreesde Posner cueing taak, dus lees de vraag goed! Wat gebeurt er met de reactietijd van de proefpersoon als je een centrale cue aanbiedt die naar links wijst en 50 ms later bied je links een target aan? a. De reactietijd blijft hetzelfde ten opzichte van een neutrale cue conditie. b. De reactietijd wordt langzamer ten opzichte van een neutrale cue conditie. c. De reactietijd wordt sneller ten opzichte van een neutrale cue conditie. Vraag 4. Onder invloed van aandacht zie je dat de P1 (eerste positieve golf in het ERP) een grotere amplitude krijgt. Dit P1 effect is een a. spatieel aandachtseffect b. feature-based aandachtseffect c. object-based aandachtseffect Vraag 5. Biased competition treedt op als een neuron meerdere objecten tegelijk ziet. Welke uitspraak is over biased competition is waar? a. Wanneer een neuron meerdere objecten tegelijk ziet, zal de activiteit van het neuron onder invloed van aandacht aangepast worden alsof het neuron maar een object tegelijk ziet. b. Biased competition treedt alleen op als een neuron een heel duidelijke voorkeur voor een bepaalde stimulus heeft. c. Biased competition treedt alleen in object-specifieke visuele gebieden op. Vraag 6. Als een patient last heeft van Balint s syndroom, dan kan hij/zij: 1. Niet meer de aandacht richten op objecten in 1 visueel hemiveld. 2. Niet meer de aandacht richten op meer dan 1 object tegelijk 3. Niet meer de aandacht richten op objecten in 1 visueel hemiveld als tegelijk in het andere visuele hemiveld een object wordt getoond.

3 Vraag 7. Als je aan een patiënt met extinctie een houten schaar in het ene hemiveld laat zien en een ijzeren schaar in het andere hemiveld, dan zal de patiënt bijna nooit allebei de objecten kunnen rapporteren. Als je echter een ijzeren schaar in het ene hemiveld laat zien en een ijzeren vork in het andere hemiveld, dan is er best een reeële kans dat de patiënt beide objecten zal rapporteren. Wat zegt dit over objecten die in het beschadigde hemiveld worden verwerkt? 5. Alleen de basale stimuluseigenschappen worden verwerkt in het beschadigde hemiveld. 6. De stimulus in het beschadigde hemiveld wordt compleet verwerkt en op een onbewust niveau vergeleken met de stimulus in het onbeschadigde hemiveld. 7. De stimulus in het beschadigde hemiveld wordt alleen geheel verwerkt als de stimulus maar een keer voorkomt in beide hemivelden. Vraag 8. Als mensen zo snel mogelijk moeten beoordelen of het aantal bulten op de uiteinden van de objecten die je hiernaast ziet hetzelfde aantal of een ander aantal is, zijn ze: 1. Sneller in conditie a & b. 2. Sneller in conditie d & e. 3. Sneller in conditie a & d. Vraag 9. In een experiment krijgen proefpersonen op een beeldscherm meerdere cijfers en/of letters tegelijk te zien (de stimulus). Als ze een letter B (de target) zien tussen de overige cijfers/letters (de distractors) moeten ze zo snel mogelijk op een knop drukken. In deze taak is de reactietijd is afhankelijk van: a. kleur van de target, modaliteit van de target, aantal cijfers/letters dat tegelijk wordt getoond. b. oefenen van deze taak, aantal overeenkomstige eigenschappen tussen target en distractors, het feit of de target een letter of een cijfer is. c. voorspelbaarheid van de target locatie, aantal cijfers/letters dat tegelijk wordt getoond, aantal overeenkomstige eigenschappen tussen target en distractors. Vraag 10. De sturing van aandacht wordt door drie verschillende netwerken verzorgd. Welke hersendelen horen bij het filter-netwerk dat duidelijk in het artikel van Chadick & Gazzaley (2011) naar voren komt? a. De mediale prefrontale cortex (mpfc) en de posterieure cingulate cortex (PCC) b. De middle frontal gyrus (MFG) en bilaterale inferieure frontal junction (IFJ). c. De superior parietal lobe (SPL) en de frontal eye fields (FEF)

4 Vraag 11. Als je net te maken hebt gehad met conflicterende informatiestromen, pas je op de volgende trial je gedrag aan. Dit is op neuraal niveau terug te zien als mensen een STROOP taak uitvoeren. Welke uitspraak is correct met betrekking tot het mechanisme conflict detectiegedragsaanpassing? a. Als twee incongruente trials op elkaar volgen, zal de eerste trial een grotere neurale conflictresponse geven dan de tweede trial. b. Conflict detectie gebeurt in de laterale prefrontaal kwab, terwijl gedragsaanpassing in de anterieure cingulate cortex plaatsvindt. c. Hoe hoger de neurale activiteit is in de laterale prefrontale kwab in de vorige trial, hoe hoger de neurale activiteit in de anterieure cingulate cortex is op deze trial. Vraag 12. De error-related negativity is een fysiologische component die ontstaat als proefpersonen fouten maken. Waar komt dit signaal vandaan? a. De motor cortex b. De lateral prefrontale cortex c. De anterieure cingulate cortex Vraag 13. Als je afgaat op wat je weet over de prefrontale cortex en aandacht, welk van de volgende uitspraken is dan het meest van toepassing op een patiënt met prefrontale schade die een Stroop taak uitvoert? a. De patiënt zal minder last hebben van Stroop interferentie dan gezonde proefpersonen. b. De patiënt zal evenveel last hebben van Stroop interferentie als gezonde proefpersonen. c. De patiënt zal meer last hebben van Stroop interferentie dan gezonde proefpersonen. Vraag 14. Bij stop-signal taken dien je zo snel mogelijk te reageren op een simpele stimulus. Af en toe dien je je reactie echter af te breken op het moment dat er een stop-signaal in beeld verschijnt. Soms lukt dit wel, maar soms ook niet. Hoe verschilt succesvol stoppen van niet succesvol stoppen? a. Het inhibitie signaal is zwakker als je niet kan stoppen in vergelijking met wel stoppen. b. De activiteit in de motor cortex is op voorhand al hoger als je niet kan stoppen in vergelijking met wel stoppen. c. Het inhibitie signaal bereikt de motor cortex niet. Vraag 15. Er is veel evidentie dat de anterior cingulate het supervisory attention system (SAS) huisvest. In welke situatie zou je geen verhoogde activiteit in dit gebied verwachten. a. De taak vereist planning. b. De taak vereist goed geleerde of automatische responsen. c. De taak is moeilijk.

5 Vraag 16. Apen met schade aan de laterale prefrontale kwab presteren slecht op delayed-response taken. Theorieën die stellen dat inhibitie de essentiële functie van de prefrontale kwab is, zouden de volgende verklaring hiervoor geven. a. De apen hebben een slecht source geheugen. Hierdoor kunnen zich niet de locatie van het voedsel herinneren. b. De apen blijven de keuze maken die zij op de eerste trial hebben gemaakt. c. De apen worden afgeleid en vergeten de juiste locatie. Vraag 17. In het artikel van Badre (2008) worden een aantal verschillende theoriëen over de onderverdeling van de dorsolaterale prefrontale cortex (DLPFC) besproken. Met name het model van Sakai & Passingham is uitvoerig besproken tijdens het college. In deze theorie wordt gesteld dat: 1. De meer anterieure delen van de DLPFC betrokken zijn bij domein-specifieke vormen van werkgeheugen 2. De meer posterieure delen van de DLPFC schors betrokken zijn bij domein-generieke vormen van werkgeheugen 3. Beide uitspraken zijn niet waar. Vraag 18. Dit tentamen bestaat uit 30 multiple choice vragen. Om tot een goed antwoord te komen, moet je daarom steeds de verschillende antwoorden op de vraag met elkaar vergelijken en afwegen wat het beste antwoord op de vraag is. Je weet echter niet altijd wat het goede antwoord is. Welke neurale structuur zal sterker vuren als je het antwoord niet zeker weet, dus als je meer competitie/conflict tussen de vragen ervaart? a. De dorsolateral prefrontal cortex (DLPFC) b. De inferior frontal gyrus (IFG) c. De anterieure cingulate cortex (ACC) Vraag 19. Stel je eens voor dat je na je master als neuropsycholoog aan de slag gaat. Je krijgt dan allerhande patiënten over de vloer en jij moet steeds gaan beoordelen wat voor soort hersenschade de patiënt voor je heeft. Nu heb je een patiënt voor je zitten die direct na binnenkomst begon te graaien in je pennenbak en meteen een creatieve tekening maakte. Je hebt meteen een idee wat er aan de hand kan zijn, maar je wil het eerst nog testen. Daarvoor gebruik je: 1. een woord associatie taak 2. een N-back taak 3. een multiple object tracking taak Vraag 20. Welke uitspraak omschrijft schema control units het beste? a. schema control units zijn mentale representaties van mogelijke responsies. b. schema control units zijn opgeslagen informatie units over de temporele volgorde van handelingen. c. schema control units zijn opgeslagen informatie units met autobiografische informatie.

6 Vraag 21. Onze houding en positie passen we continu aan. Wat zal er gebeuren als je mensen korte tijd rondjes laat lopen op een tredmolen en daarna met een blinddoek om rechtdoor laat lopen? En als ze na het lopen geblinddoekt in een rolstoel worden gezet en gevraagd worden rechtdoor te gaan? 31. Na de tredmolen zullen ze rondjes gaan lopen of rondjes gaan rollen (in de rolstoel) 32. Na de tredmolen zullen ze rechtdoor lopen, maar rondjes rollen. 33. Na de tredmolen zullen ze rondjes lopen, maar rechtdoor rollen. Vraag 22. De peesreflex wordt door het volgende mechanisme in gang gezet: a. Golgi Tendon Organs sturen via de IA afferenten een signaal naar het ruggemerg b. Golgi Tendon Organs sturen via de IB afferenten een signaal naar het ruggemerg c. Golgi Tendon Organs sturen via de II afferenten een signaal naar het ruggemerg Vraag 23. Een blind persoon krijgt een duw van iemand die voor hem staat. Welke spieren worden in eerste instantie aangespannen en op basis van welk systeem. a. Spieren aan de voorkant van het lichaam en feedforward. b. Spieren aan de achterkant van het lichaam en feedforward. c. Spieren aan de voorkant van het lichaam en feedback. Vraag 24. Stelling I: Richting van bewegen wordt gecodeerd door populaties van corticale neuronen. Stelling II: Grijpen en reiken activeren dezelfde gebieden in de hersenen. a. Stelling I is correct en stelling II is incorrect b. Stelling I en II zijn correct c. Stelling I is incorrect en stelling II is correct Vraag 25. Hiernaast staat een plaatje van een patient met schade aan het cerebellum. Welk deel van het cerebellum is beschadigd. a. Het vestibulo-cerebellum b. Het spino-cerebellum c. Het cerebro-cerebellum Vraag 26. Bij schade aan de basale ganglia kunnen hyperactieve en hypoactieve stoornissen onstaan. Welke uitspraak is juist? a. Beschadigingen aan het directe pad veroorzaken hyperactieve stoornissen b. Beschadigingen aan het indirecte pad veroorzaken hyperactieve stoornissen c. Beschadigingen aan zowel het directe als het indirecte pad veroorzaken hyperactieve stoornissen Vraag 27. Wat is Fitt s law? a. een beschrijving van hoe de maximale snelheid van bewegen afhangt van de afstand tot aan het object. b. een beschrijving van hoe de maximale handopening afhangt van de afstand tot het object en de grootte van het object. c. een beschrijving van hoe de bewegingstijd naar een object afhangt van de afstand tot het object en de grootte van het object in de bewegingsrichting.

7 Vraag 28. Je staat op het tennisveld en wilt de bal terugslaan die je van je tegenstander toegespeeld krijgt. Wat moet je volgens de Chapman strategie doen om de bal succesvol terug te slaan als de optische snelheid van de bal toeneemt? a. naar achteren lopen b. naar voren lopen c. blijven staan Vraag 29. Alle motor structuren in het brein vertonen een gigantische overlap in de timing van neurale activiteit. Dit betekent dat a. de planmatige componenten van een beweging afgerond moeten zijn voordat de beweging daadwerkelijk uitgevoerd kan worden. b. de planmatige componenten van een beweging niet alleen voorafgaan aan een beweging, maar ook tijdens een beweging nog actief zijn. c. de planmatige componenten van een beweging niet direct te observeren zijn. Vraag 30. Welke structuur in de basale ganglia is een input- of outputstructuur? a. Globus pallidus interna b. Globus pallidus externa c. Subthalamic nucleus

8 Vraag 1 In de jaren 80 hebben Michael Posner en Robert Rafal een aantal (milde) neglect patiënten getest met de klassieke Posner Spatial Cuing taak. a. Leg deze Posner cuing taak kort uit inclusief tekening van het paradigma (focus alleen op de endogene variant van de taak). 40% b. Teken hoe de reactietijden van gezonde proefpersonen eruit zien. Teken met een stippellijn hoe reactietijden van neglect patiënten in het verstoorde, contralesionele hemiveld eruit zien. 40% c. Op basis van deze resultaten concludeerden Posner en Rafal dat aandacht op een specifieke manier verstoord was bij neglect patiënten. Leg uit wat er mis is met het aandachtssysteem van neglect-patiënten? [HINT: dit komt overeen met de resultaten van Corbetta] 20%

9 Vraag 2 Uit het artikel van Neubert et al. (2010) blijkt duidelijk dat zowel de rechter inferieure frontale gyrus (rifg) als de presupplementary motor area (presma) betrokken zijn bij inhibitie. Echter, de exacte manier waarop de rifg en de presma betrokken zijn bij inhibitie is verschillend. a. Leg de taak uit die proefpersonen moesten uitvoeren (met tekening; Fig. 1A in artikel). 40% b. Leg uit hoe de onderzoekers met twee TMS pulsen (conditioning pulse en test pulse) de motor evoked potential (MEP) in grootte lieten variëren (mag met tekening; Fig. 1B/C in artikel). 40% c. Tot slot: leg uit hoe de rifg en de presma verschillen in hoe zij inhibitie implementeren. [HINT: hoe verschillen de MEPs bij conditioning pulse op IFG/preSMA bij verschillende soorten trials?)

10 Vraag 3 Leg uit hoe een spiercontractie werkt (vanaf de actiepotentiaal van het motor neuron tot aan de terugflux van calcium naar het sarcoplasmisch reticulum). Tekeningen mogen, mits duidelijk en kort toegelicht. 6 keer 16%

11 Bonusvraag EEG Hieronder worden een aantal vragen over EEG gesteld. Omdat dit een bonusvraag betreft, word je antwoord extra streng beoordeeld. Geef daarom een zo compleet mogelijk antwoord. Je kunt EEG-data op verschillende manieren analyseren. Traditioneel werden altijd grote hoeveelheden trials gemiddeld om zo een duidelijk Event-Related Potential (ERP) uit de data te krijgen. a. Waarom heb je zoveel trials nodig voor ERP data-analyse? b. Wat is het grote nadeel van ERP analyses? c. Leg uit hoe time frequency analyses werken. Leg hierbij uit wat een wavelet is en hoe je die met de data moet convolueren om time frequency plots te maken.

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE? De Hersenen Oriëntatie, september 2002 Esther Wiersinga-Post Inhoud college de Hersenen historisch overzicht (ideeën vanaf 1800) van de video PAUZE neurofysiologie - opbouw van neuronen - actie potentialen

Nadere informatie

Chapter 13. Nederlandse samenvatting. A.R.E. Potgieser

Chapter 13. Nederlandse samenvatting. A.R.E. Potgieser Chapter 13 Nederlandse samenvatting A.R.E. Potgieser Chapter 13 Nederlandse samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene introductie over de premotor cortex met een focus op betrokkenheid van deze gebieden

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de Rick Helmich Cerebral Reorganization in Parkinson s disease (proefschrift) Nederlandse Samenvatting De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

Nadere informatie

Networks of Action Control S. Jahfari

Networks of Action Control S. Jahfari Networks of Action Control S. Jahfari . Networks of Action Control Sara Jahfari NEDERLANDSE SAMENVATTING Dagelijks stappen velen van ons op de fiets of in de auto, om in de drukke ochtendspits op weg te

Nadere informatie

Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren.

Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren. Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren. Inleiding tot de gedragsneurowetenschappen, d.d. 08-09-09 Studentennummer: 1. Het neuraal substraat voor selectieve

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Aandacht

Hoofdstuk 3: Aandacht 1. SELECTIEVE AANDACHT Selectieve aandacht verdeelde aandacht Selectieve aandacht: verwijst naar selectie van bepaalde stimuli voor verdere cognitieve verwerking. Verdeelde aandacht: de aandacht die globaal

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 207 Hoe handhaaf je jezelf in een sociale omgeving? Welke psychologische processen liggen hieraan ten grondslag? Welke delen van de hersenen zijn hierbij betrokken? En is zijn deze processen en/of hersengebieden

Nadere informatie

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal Lucia M. Talamini UvA Onderwerpen 1. Intro Geheugen en het brein 2. Factoren die leren en geheugen bevorderen 3. Multimodaal leren 4. Aansluiten

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson (ZvP) is een progressieve aandoening van de hersenen

De ziekte van Parkinson (ZvP) is een progressieve aandoening van de hersenen Samenvatting 125 126 SAMENVATTING De ziekte van Parkinson (ZvP) is een progressieve aandoening van de hersenen waarbij zenuwcellen in de middenhersenen, die de neurotransmitter dopamine produceren, afsterven.

Nadere informatie

Een kijkje in je hersenen

Een kijkje in je hersenen Brein in beeld Een kijkje in je hersenen Je brein ziet eruit als een uit de kluiten gewassen walnoot, niet veel groter dan twee gebalde vuisten tegen elkaar. Wat de hersenen doen, het is teveel om op te

Nadere informatie

Visualiseren en leren met animaties. Pieter Wouters

Visualiseren en leren met animaties. Pieter Wouters Visualiseren en leren met animaties Pieter Wouters 1 Programma Multimedia en animaties Waarom animaties gebruiken? Hoe worden animaties door mensen verwerkt? Welke problemen ontstaan hierbij? Oplossingen

Nadere informatie

The Neurochemical Correlate of Consciousness: Exploring Neurotransmitter Systems Underlying Conscious Vision A.M. van Loon

The Neurochemical Correlate of Consciousness: Exploring Neurotransmitter Systems Underlying Conscious Vision A.M. van Loon The Neurochemical Correlate of Consciousness: Exploring Neurotransmitter Systems Underlying Conscious Vision A.M. van Loon NEDERLANDSE SAMENVATTING Het neurale correlaat van bewustzijn Hoe creëren onze

Nadere informatie

Brain Oscillations and Synchrony in Neurocognitive Systems J. van Driel

Brain Oscillations and Synchrony in Neurocognitive Systems J. van Driel Brain Oscillations and Synchrony in Neurocognitive Systems J. van Driel Nederlandse samenvatting Hersenactiviteit is sterk ritmisch, net als bijvoorbeeld geluidsgolven, lichtspectra en signalen voor moderne

Nadere informatie

De hersenen. 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen

De hersenen. 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen LES 13 De hersenen 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen NOTA BENE Moeilijk: Complexe anatomie Gezichtspunten: voor, achter, boven, onder, links, rechts Vele functies Bewust / onbewust autonoom

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 203 Nederlandse samenvatting Wittere grijstinten Klinische relevantie van afwijkingen in de grijze stof in multipele sclerose, zoals afgebeeld met MRI Multipele sclerose (MS) is

Nadere informatie

Kijk eens in het brein!

Kijk eens in het brein! Kijk eens in het brein! Hersenen en taal Hersenen als onderzoeksdomein Cognitief proces als onderzoeksdomein bouwstenen, chemie anatomie localisatie functies fasen en verloop cognitief proces neurale representatie

Nadere informatie

Ontwikkeling van het adolescentenbrein

Ontwikkeling van het adolescentenbrein Ontwikkeling van het adolescentenbrein Eveline Crone Brain & Development lab Universiteit Leiden 13 sept 1848: Een ongelooflijk verhaal.. Phineas Gage 1 Phineas Gage Phineas Gage: herstel bleef bij bewustzijn

Nadere informatie

Methoden hersenonderzoek

Methoden hersenonderzoek Methoden hersenonderzoek Beschadigingen Meting van individuele neuronen Elektrische stimulatie Imaging technieken (Pet, fmri) EEG Psychofarmaca/drugs TMS Localisatie Voorbeeld: Het brein van Broca s patient

Nadere informatie

Chapter 9. Samenvatting

Chapter 9. Samenvatting Chapter 9 Samenvatting Samenvatting Voor de meeste mensen is zien een van de meest vanzelfsprekende zaken die er bestaan. Om goed te kunnen zien hebben we behalve goede ogen en voldoende licht ook een

Nadere informatie

a p p e n d i x Nederlandstalige samenvatting

a p p e n d i x Nederlandstalige samenvatting a p p e n d i x B Nederlandstalige samenvatting 110 De hippocampus en de aangrenzende parahippocampale hersenschors zijn hersengebieden die intensief worden onderzocht, met name voor hun rol bij het geheugen.

Nadere informatie

welkom bij de Oolgaardtlezingen

welkom bij de Oolgaardtlezingen www.oolgaardtlezingen.nl welkom bij de Oolgaardtlezingen seizoen 2009 Seeing Emotion Petra Vlamings Vakgroep Ontwikkelingspsychologie, Faculteit Psychologie, Universiteit Maastricht Overzicht Welke afwijkingen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/30209 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/30209 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/30209 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Witteman, Jurriaan Title: Towards a cognitive neuroscience of prosody perception

Nadere informatie

Foutloos leren bij Goal Management Training

Foutloos leren bij Goal Management Training A8 Foutloos leren bij Goal Management Training Kan het opnieuw aanleren van alledaagse taken na hersenletsel beter? Dirk Bertens 1 Dirk Bertens, MSc Prof. Luciano Fasotti Prof. Roy Kessels Dr. Danielle

Nadere informatie

Neuropsychologie les 7 Aandacht. 1. Wat is aandacht?

Neuropsychologie les 7 Aandacht. 1. Wat is aandacht? Neuropsychologie les 7 Aandacht 1. Wat is aandacht? Slide 3: Als allereerste een denkoefeningetje. Wat denk je dat er intuïtief valt onder aandacht, wat wordt daarmee bedoeld? Er valleen heel veel facetten

Nadere informatie

Waarom uitstellen zo verleidelijk is. Dr. Esther Aarts

Waarom uitstellen zo verleidelijk is. Dr. Esther Aarts Waarom uitstellen zo verleidelijk is Dr. Esther Aarts Inhoud Uitstelgedrag Meten van uitstelgedrag in het lab en in het brein impulsieve keuzes plannen, vooruit denken beloningsgevoeligheid Tips om uitstelgedrag

Nadere informatie

Veranderend onderwijs. Hersenontwikkeling in de adolescentie. Onderwijs en het brein. Onderwijs en het brein. Waar of niet waar? Waar of niet waar?

Veranderend onderwijs. Hersenontwikkeling in de adolescentie. Onderwijs en het brein. Onderwijs en het brein. Waar of niet waar? Waar of niet waar? Hersenontwikkeling in de adolescentie Dr. Linda van Leijenhorst www.brainandeducationlab.nl Veranderend onderwijs Onderwijs nu ziet er anders uit dan onderwijs in het verleden tegenwoordig 1915 1953 Onderwijs

Nadere informatie

Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk

Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk Nina Davids & Judith Pijnacker - senior onderzoekers Petra van Alphen - projectleider Expertise & Innovatie, PonTeM Taal in het Kleuterbrein Waarom EEG? Wat

Nadere informatie

te krijgen in dynamica van de CZS processen. Figuur 1 laat de algemene onderzoeksopzet van de experimenten uit Hoofdstuken 2 tot en met 7 zien.

te krijgen in dynamica van de CZS processen. Figuur 1 laat de algemene onderzoeksopzet van de experimenten uit Hoofdstuken 2 tot en met 7 zien. amenvatting 141 amenvatting Onze zintuigen zijn fascinerende systemen die ons in staat stellen om de wereld om ons heen waar te nemen en onze bewegingen te controleren. Meestal komt de informatie van de

Nadere informatie

Leren & Geheugen. Hertentamen 2011. Bob Hersbach. SAMENVATTING 5 open vragen en 25 meerkeuzevragen

Leren & Geheugen. Hertentamen 2011. Bob Hersbach. SAMENVATTING 5 open vragen en 25 meerkeuzevragen Leren & Geheugen Hertentamen 2011 Bob Hersbach SAMENVATTING 5 open vragen en 25 meerkeuzevragen 1. Krugers AMPA and NMDA receptoren spelen een essentiële rol bij het versterken van communicatie tussen

Nadere informatie

Samenvatting. Introductie. Werkgeheugen en selectieve aandacht

Samenvatting. Introductie. Werkgeheugen en selectieve aandacht Samenvatting Introductie Het doel van dit proefschrift was om te onderzoeken of en hoe gebreken in de informatieverwerking in verband kunnen worden gebracht met de ontwikkelingsstoornissen PDD-NOS (pervasive

Nadere informatie

Sandra Veenstra. www.bsl.nl

Sandra Veenstra. www.bsl.nl Sandra Veenstra www.bsl.nl De toepassing van EMDR bij somatische klachten zoals chronische pijn Sandra Veenstra Jaarbeurs Utrecht, 27-09-13 Lichamelijke klachten geschikt voor behandeling met EMDR Wanneer

Nadere informatie

Samenvatting en Conclusies

Samenvatting en Conclusies Samenvatting en Conclusies De adolescentie is een fascinerende levensfase. In een relatief korte periode, ongeveer tussen het tiende en twintigste levensjaar, veranderen kinderen langzaam maar zeker in

Nadere informatie

Cognitive Neuroscience - hoofdstuk 4. Cognitive Neuroscience - hoofdstuk 5. Enkele kernbegrippen

Cognitive Neuroscience - hoofdstuk 4. Cognitive Neuroscience - hoofdstuk 5. Enkele kernbegrippen Cognitive Neuroscience - hoofdstuk 4 Enkele kernbegrippen Stimulus-onset asynchrony : tijd tussen twee stimuli Stroop-task : Noem de kleur van de letters van het woord. Redelijk gemakkelijk als er red

Nadere informatie

Bio (EEG) feedback. Reflecties vanuit de klinische praktijk. Kannercyclus 09-05-2011 Dr. EWM (Lisette) Verhoeven

Bio (EEG) feedback. Reflecties vanuit de klinische praktijk. Kannercyclus 09-05-2011 Dr. EWM (Lisette) Verhoeven Bio (EEG) feedback Reflecties vanuit de klinische praktijk Kannercyclus 09-05-2011 Dr. EWM (Lisette) Verhoeven Neurofeedback -Een vraag uit de spreekkamer- Minimaal 1500 Literatuur 2008 literatuur search

Nadere informatie

Neurorevalidatie ITON IN VOGELVLUCHT

Neurorevalidatie ITON IN VOGELVLUCHT Neurorevalidatie ITON IN VOGELVLUCHT ITON ITON: instituut voor toegepaste neurowetenschappen Hoofddocent: Dr. Ben van Cranenburgh Inhoud presentatie Cijfers t.a.v. CVA Anatomie,informatieverwerking e.d.

Nadere informatie

Gedragsneurowetenschappen

Gedragsneurowetenschappen Hoofdstuk 2: Bouw van het zenuwstelsel Gedragsneurowetenschappen Andries Van Wesel (= auteursnaam: Andreas Vesalius) Wordt als een van de grootste anatomen beschouwd aller tijden Heeft precies beschrijvingen

Nadere informatie

Cognitieve controle. terwijl er plotseling een ambulance met sirene aankomt.

Cognitieve controle. terwijl er plotseling een ambulance met sirene aankomt. O n d e r z o e k s m e t h o d e n Cognitieve controle Dr. W.P.M. van den Wildenberg Universitair docent Faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen Afdeling Psychologie, Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Achtergrond Het risico op het ontwikkelen van een psychiatrische ziekte, zoals attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), schizofrenie of verslaving, wordt voor een aanzienlijk deel bepaald door

Nadere informatie

het lerende puberbrein

het lerende puberbrein het lerende puberbrein MRI / fmri onbalans hersenstam of reptielenbrein automatische processen, reflexen, autonoom het limbisch systeem of zoogdierenbrein cortex emotie, gevoel, instinct, primaire behoeften

Nadere informatie

Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem

Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem Robert V. Harrison 2nd Pediatric Conference Chicago 2001 Jojanneke

Nadere informatie

Selectieve geheugenstabilisatie door reactivatie tijdens diepe slaap

Selectieve geheugenstabilisatie door reactivatie tijdens diepe slaap Het interactieve brein in slaap Symposium over Slaap en Slaapstoornissen 12 oktober 2012 Selectieve geheugenstabilisatie door reactivatie tijdens diepe slaap Drs. Eelco van Dongen Donders Instituut voor

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 188 Type 1 Diabetes and the Brain Het is bekend dat diabetes mellitus type 1 als gevolg van hyperglykemie (hoge bloedsuikers) kan leiden tot microangiopathie (schade aan de kleine

Nadere informatie

Ruggenmerg Hersenen. Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon. Somatisch zenuwstelsel Autonoom zenuwstelsel

Ruggenmerg Hersenen. Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon. Somatisch zenuwstelsel Autonoom zenuwstelsel HOOFDSTUK 2: BOUW VAN HET ZENUWSTELSEL Onderdelen van het zenuwstelsel Centraal zenuwstelsel Ruggenmerg Hersenen Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon Medulla Pons Mesencephalo Perifeer zenuwstelsel

Nadere informatie

God en het brein André Aleman

God en het brein André Aleman God en het brein André Aleman Rijksuniversiteit Groningen André Wij zijn ons brein Na lezing van dit boek zul je beter begrijpen waarom je bent wie je bent Prof. Jim van Os Wij zijn niet ons brein Herman

Nadere informatie

COMPLEXITEIT EN PLASTICITEIT VAN DE HERSENEN

COMPLEXITEIT EN PLASTICITEIT VAN DE HERSENEN COMPLEXITEIT EN PLASTICITEIT VAN DE HERSENEN Naam: Klas: Datum: INLEIDING De hersenen kun je zien als het besturingssysteem van je lichaam. Ze ontvangen en verwerken informatie en sturen signalen uit naar

Nadere informatie

MRI. fmrt. HELP mijn kind heeft huiswerk! 30-11-2015. Frontaal kwab. In het lichaam kijken zonder het te hoeven openen. Hersenen

MRI. fmrt. HELP mijn kind heeft huiswerk! 30-11-2015. Frontaal kwab. In het lichaam kijken zonder het te hoeven openen. Hersenen HELP mijn kind heeft huiswerk! MRI In het lichaam kijken zonder het te hoeven openen. Hersenen fmrt Frontaal kwab Groei rond het 12e jaar Hersenen bereiden zich voor op snelle groei in puberteit. Use it

Nadere informatie

Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht:

Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht: Ons brein Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht: De hersenen zijn onderdeel van het zogenoemde centrale zenuwstelsel.

Nadere informatie

Executieve Functies en Werkgeheugen. Dr. Dorine Slaats Klinisch neuropsycholoog

Executieve Functies en Werkgeheugen. Dr. Dorine Slaats Klinisch neuropsycholoog Executieve Functies en Werkgeheugen Dr. Dorine Slaats Klinisch neuropsycholoog U krijgt antwoord op: 1. Wat is het werkgeheugen? 2. Hoe belangrijk is het werkgeheugen? 3. En wat als het werkgeheugen faalt?

Nadere informatie

Verschijnselen. Objectief. Casi. Dr. Ronny Boey

Verschijnselen. Objectief. Casi. Dr. Ronny Boey CIOOS Opleiding Specialisatie Stotteren 2012-13 Verschijnselen Dr. Ronny Boey 1 Objectief Diepgaande kennis over vloeiend spreken en stotteren verwerven op gebied van de fenomenen en processen. Dit is

Nadere informatie

Willem Bossers - Kennis in Beweging. Bewegen. door het leven heen. Door: Dr. Willem Bossers. @willembossers

Willem Bossers - Kennis in Beweging. Bewegen. door het leven heen. Door: Dr. Willem Bossers. @willembossers 20 30 Willem Bossers - Kennis in Beweging 15 40 10 60 5 80 0 100 Bewegen door het leven heen Door: Dr. Willem Bossers @willembossers Bewegen Norm Gezond Bewegen: gericht op het onderhouden van gezondheid

Nadere informatie

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Dr. Nienke Jabben Amsterdam 5 november 2011 Academische werkplaats Bipolaire Stoornissen GGZ ingeest n.jabben@ggzingeest.nl Overzicht Wat is cognitief functioneren?

Nadere informatie

Werkgeheugen bij kinderen met SLI. Indeling presentatie. 1. Inleiding. Brigitte Vugs, 19 maart 2009. 1. Inleiding 2. Theoretische achtergrond

Werkgeheugen bij kinderen met SLI. Indeling presentatie. 1. Inleiding. Brigitte Vugs, 19 maart 2009. 1. Inleiding 2. Theoretische achtergrond Werkgeheugen bij kinderen met SLI Brigitte Vugs, 19 maart 2009 Indeling presentatie 1. Inleiding 2. Theoretische achtergrond SLI, Geheugen, Werkgeheugen 3. Ontwikkeling werkgeheugen 4. Relatie werkgeheugen

Nadere informatie

Spiegeltherapie. Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum

Spiegeltherapie. Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum Spiegeltherapie Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum Plasticiteit v.d. hersenen 7 jarig Turks meisje Op drie-jarige leeftijd oa taalgebieden verwijderd Tweetalig

Nadere informatie

rtms als behandeling van depressie Philip van Eijndhoven

rtms als behandeling van depressie Philip van Eijndhoven rtms als behandeling van depressie Philip van Eijndhoven Stelling 1 rtms is een effectieve behandeling voor depressie Stelling 2 rtms heeft een plaats in de behandeling van depressie Een stukje geschiedenis

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties. Informatie voor verwijzers

Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties. Informatie voor verwijzers Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties Informatie voor verwijzers Zie jij wat ik zie? Kinderen met CVI Visuele problemen en beperkingen in het dagelijks

Nadere informatie

Scene Statistics: Neural Representation of Real-world Structure in Rapid Visual Perception I.I.A. Groen

Scene Statistics: Neural Representation of Real-world Structure in Rapid Visual Perception I.I.A. Groen Scene Statistics: Neural Representation of Real-world Structure in Rapid Visual Perception I.I.A. Groen Nederlandse samenvatting behorende bij het proefschrift Scene statistics: neural representation of

Nadere informatie

Transcraniële magnetische stimulatie

Transcraniële magnetische stimulatie Transcraniële magnetische stimulatie S.F.W. Neggers (PhD) Hersencentrum Rudolf Magnus UMC Utrecht Transcraniële magnetische stimulatie Korte magnetische puls als gevolg van ~15cm grote spoel op het hoofd

Nadere informatie

17-1-2012. niet aangeboren hersenletsel. Hersenen en gedrag, een veelomvattend werkterrein: Dit komt tot uitdrukking in.. Neuroplasticiteit:

17-1-2012. niet aangeboren hersenletsel. Hersenen en gedrag, een veelomvattend werkterrein: Dit komt tot uitdrukking in.. Neuroplasticiteit: BrainDynamics Groningen Een eerste kennismaking. Praktijk voor 1 ste en 2 de lijns psychologische zorg (verwijzers) Praktijk voor training, coaching en optimal performance niet aangeboren hersenletsel

Nadere informatie

Laat zien en vertel, dat is het motto van

Laat zien en vertel, dat is het motto van Geef een presentatie en doe dat vooral met tekeningen Dan Roam, Visueel presenteren - Het ontwerpen van presentaties die overtuigen, Vakmedianet, 260 blz., ISBN 978 94 6276 016 5. Het doel van de presentator

Nadere informatie

VMBO-congres, 9 november 2009. Eveline Crone. Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl

VMBO-congres, 9 november 2009. Eveline Crone. Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl VMBO-congres, 9 november 2009 Ontwikkelende hersenen Eveline Crone Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl b l Brein en onderwijs Op welke leeftijd zijn scholieren in staat om keuzes

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) * 132 Baby s die te vroeg geboren worden (bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken) hebben een verhoogd risico op zowel ernstige ontwikkelingproblemen (zoals mentale

Nadere informatie

Aandachtscontrole over emotionele stimuli bij depressie: een ERP studie.

Aandachtscontrole over emotionele stimuli bij depressie: een ERP studie. Faculteit Psychologie en Pedagogische wetenschappen Academiejaar 2010-2011 1 ste examenperiode Aandachtscontrole over emotionele stimuli bij depressie: een ERP studie. Masterproef neergelegd tot het behalen

Nadere informatie

ADHD = medicatie? Inhoud. 1. Wat is ADHD? Lezing voor 40 jaar Centrum voor Ambulante Revalidatie Ter Kouter op 21/10/2011

ADHD = medicatie? Inhoud. 1. Wat is ADHD? Lezing voor 40 jaar Centrum voor Ambulante Revalidatie Ter Kouter op 21/10/2011 Inhoud ADHD = medicatie? Dr. Myriam De Roo, kinder- en jeugdpsychiater 1. Wat is ADHD Plaats van het anatomisch letsel Fysiologische moeilijkheid Impact van ADHD. Wat is er aan te doen? Uitleg Multidisciplinaire

Nadere informatie

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch perspectief Inleiding De ziekte van Alzheimer wordt gezien als een typische ziekte van de oudere leeftijd, echter

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Genetische & omgevingsrisicofactoren. Compulsieve symptomen: Beïnvloeden zij het brein op dezelfde manier?

Nederlandse samenvatting. Genetische & omgevingsrisicofactoren. Compulsieve symptomen: Beïnvloeden zij het brein op dezelfde manier? Genetische & omgevingsrisicofactoren voor Obsessieve- Compulsieve symptomen: Beïnvloeden zij het brein op dezelfde manier? 181 182 Obsessieve-compulsieve (OC) symptomen worden gekenmerkt door terugkerende,

Nadere informatie

Diagnostiek en behandeling apathie bij hersenschade: geen doorsnee kwestie!

Diagnostiek en behandeling apathie bij hersenschade: geen doorsnee kwestie! Diagnostiek en behandeling apathie bij hersenschade: geen doorsnee kwestie! agressie apathie Apathie? Sigmund Freud (1914, On Narcissism): We must recollect that all of our provisional ideas in psychology

Nadere informatie

Neurocognitive Processes and the Prediction of Addictive Behaviors in Late Adolescence O. Korucuoğlu

Neurocognitive Processes and the Prediction of Addictive Behaviors in Late Adolescence O. Korucuoğlu Neurocognitive Processes and the Prediction of Addictive Behaviors in Late Adolescence O. Korucuoğlu Nederlandse Samenvatting De adolescentie is levensfase waarin de neiging om nieuwe ervaringen op te

Nadere informatie

HET DOVE BABYBREIN: HANS KLOK ONDER DE ILLUSIONISTEN

HET DOVE BABYBREIN: HANS KLOK ONDER DE ILLUSIONISTEN HET DOVE BABYBREIN: HANS KLOK ONDER DE ILLUSIONISTEN L E Z I N G T H E M A : H E T D O V E B A B Y B R E I N J O H N B O S, M S C N E U R O W E T E N S C H A P P E R N E U R O P S Y C H O L O O G D O C

Nadere informatie

Chronische instabiliteit van de enkel

Chronische instabiliteit van de enkel Chronische instabiliteit van de enkel Een update Dr. Wim Jorissen, 24 maart 2012. Recidiverende enkeldistortio s Recidiverende enkeldistortio s met vaak een gevoel van instabiliteit Recidiverende enkeldistortio

Nadere informatie

Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie. Anja Huizink

Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie. Anja Huizink Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie Anja Huizink Adolescentie = grenzen verkennen Op zoek naar prikkels Brein in ontwikkeling Nucleus accumbens (basale ganglia): -

Nadere informatie

Doelgericht trainen van functionele stabiliteit

Doelgericht trainen van functionele stabiliteit Doelgericht trainen van functionele stabiliteit Een overzicht van de neurologische regelmechanismen Martin Moons Sportfysiotherapeut Samenvatting van de ochtendlezing en de workshops tijdens het MFT congres

Nadere informatie

Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies

Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies Dr. Ben van Cranenburgh, neurowetenschapper Stichting ITON: www.stichtingiton.nl Symposium KNGF Scheutig met pijn 15 april Alkmaar, 20

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32960 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32960 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32960 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Ruiz Muñoz, Manuel Jesús Title: Controlling thought and action : a perspective

Nadere informatie

Hoe rekent ons brein?? Recente neurowetenschappelijke inzichten in de ontwikkeling van rekenen en dyscalculie

Hoe rekent ons brein?? Recente neurowetenschappelijke inzichten in de ontwikkeling van rekenen en dyscalculie Overzicht Inleiding Hoe rekent ons brein?? Recente neurowetenschappelijke inzichten in de ontwikkeling van rekenen en dyscalculie Prof. Dr. Bert De Smedt (number sense) Bewerkingen Hersenstructuur en rekenen

Nadere informatie

EMDR. Geheugenrepresentaties 20-04- 2012. Kerngebeurtenis

EMDR. Geheugenrepresentaties 20-04- 2012. Kerngebeurtenis EMDR Klachten hebben een (leer)geschiedenis Ervaringen/gebeurtenissen/boodschappen laten sporen in het geheugen: Geheugenrepresentaties Het gaat nooit om wat er gebeurd is, maar hoe het in het geheugen

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Dit hoofdstuk vat de in dit proefschrift beschreven onderzoeken samen. Na de samenvatting van de studies volgen de methodologische overwegingen en klinische implicaties. De ziekte

Nadere informatie

Puberbrein, huiswerk en ouders..

Puberbrein, huiswerk en ouders.. Puberbrein, huiswerk en ouders.. Opbouw Introductie Deel 1: Het puberbrein Deel 2: Pubers, huiswerk en hun ouders Deel 3: Tips Introductie Wie Jongeren aan het woord Stellingen Deel 1: Het puberbrein Breinfeit

Nadere informatie

Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg. Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011. www.stichtingiton.

Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg. Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011. www.stichtingiton. Instituut voor toegepaste Neurowetenschappen Faculteit der Bewegingswetenschappen Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011

Nadere informatie

Neurofeedback: een geschikte behandeling voor autisme?

Neurofeedback: een geschikte behandeling voor autisme? Neurofeedback: een geschikte behandeling voor autisme? Mirjam Kouijzer, MSc Radboud Universiteit Nijmegen Het programma Controversiële behandelingen Wat is biofeedback? Mijn onderzoek naar de effecten

Nadere informatie

Wetenschappelijke Samenvatting. 1. Kwetsbaarheid en emotionele verwerking bij depressie

Wetenschappelijke Samenvatting. 1. Kwetsbaarheid en emotionele verwerking bij depressie Wetenschappelijke Samenvatting 1. Kwetsbaarheid en emotionele verwerking bij depressie In dit proefschrift wordt onderzocht wat spaak loopt in de hersenen van iemand met een depressie. Er wordt ook onderzocht

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting NEDERL ANDSE SAMENVAT TING HET OOG ALS WEERSPIEGELING VAN HET BREIN Optische coherentie tomografie in MS Meer dan een eeuw geleden schreef een van de eerste neurologen die gebruik maakte van de oogspiegel,

Nadere informatie

Question 6 Multiple Choice

Question 6 Multiple Choice Question 1 Multiple Choice Het onderzoek van Strack e.a. (1988) waarin mensen op verschillende manieren een pen vasthielden terwijl ze cartoons beoordeelden toont aan dat: Question 2 Multiple Choice mensen

Nadere informatie

1 Ontstaan van hersenletsel

1 Ontstaan van hersenletsel 1 Ontstaan van hersenletsel 11 Voor de trainer Voordat je begint is het goed om te inventariseren wat het beginniveau is van de groep mensen die je tegenover je hebt: Beginniveau 1: Onbekend met NAH Beginniveau

Nadere informatie

Oude hersenen en een verliefd brein

Oude hersenen en een verliefd brein Brein in beeld Oude hersenen en een verliefd brein Ouderdom komt met gebreken, dat geldt ook voor de hersenen. Oudere mensen zijn niet meer zo flexibel en vlug als vroeger en ze onthouden dingen op den

Nadere informatie

Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard

Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard Anita Voskamp 2012 Hoe ziet een paard In dit hoofdstuk leg ik uit hoe de visus van het paard werkt. Voor ons mensen

Nadere informatie

Hoofdstuk 8: Control of movement

Hoofdstuk 8: Control of movement SPIEREN Skeletspieren Skeletspieren zijn spieren die ons skelet bewegen en verantwoordelijk zijn voor onze handelingen. Ze zijn vastgehecht aan elk uiteinde van elk been via pezen (sterke bundel bindweefsel).

Nadere informatie

Het gedrag van Jongeren leren begrijpen.

Het gedrag van Jongeren leren begrijpen. Het gedrag van Jongeren leren begrijpen. Als jongeren in de puberteit geraken, gebeurt er erg veel met hun ontwikkeling. In het begin krijgen de jongeren te maken met lichamelijke en motorieke groeispurten,

Nadere informatie

Neuropsychologie les 5 Objectherkenning

Neuropsychologie les 5 Objectherkenning Neuropsychologie les 5 Objectherkenning Slide 2: Licht valt op de retina en iets later heb je daar een levendige perceptie van. De hersenen zijn zeer efficiënt gestructureerd om een perceptie tot stand

Nadere informatie

Jochem Nauw - Specialisatie Concept. Hoe word jij tijdens je supermarktaankopen beïnvloed?

Jochem Nauw - Specialisatie Concept. Hoe word jij tijdens je supermarktaankopen beïnvloed? Jochem Nauw - Specialisatie Concept Hoe word jij tijdens je supermarktaankopen beïnvloed? Hoofdvraag Welke psychologische methodes worden er gebruikt voor het beïnvloeden van het aankoopgedrag van consumenten

Nadere informatie

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Executieve functies en emotieregulatie Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Inhoud 1. Executieve functies en emotieregulatie 2. Rol van opvoeding

Nadere informatie

Nederlandse Vertaling van Neuroscience for Dummies

Nederlandse Vertaling van Neuroscience for Dummies Nederlandse Vertaling van Neuroscience for Dummies Door: Mariëlle Grannetia Van Lennepweg 214 2041 LL Zandvoort mmgrannetia@gmail.com Tel: 06 41 21 12 95 Part 1: Introducing your nervous system (Introductie

Nadere informatie

Allereerst moeten we de letters kunnen zien

Allereerst moeten we de letters kunnen zien Leren lezen doe je met je lijf We hebben vroeger allemaal met meer of minder moeite leren lezen. We gaan ervan uit dat ieder mens met een normale intelligentie kan leren lezen. Toch zijn er in ons land

Nadere informatie

Opgeroepen hersenpotentialen als venster op de fysieke eigenschappen van externe representaties

Opgeroepen hersenpotentialen als venster op de fysieke eigenschappen van externe representaties Opgeroepen hersenpotentialen als venster op de fysieke eigenschappen van externe representaties Bachelorthese - Lot Verburgh (s0111252) Vakgroep Instructietechnologie (IST) Begeleiders: Theo van Leeuwen

Nadere informatie

LAVEREN DOOR HET SOCIALE LEVEN: OVER SOCIALE COGNITIE IN GEZONDHEID EN PSYCHOSE SAMENVATTING

LAVEREN DOOR HET SOCIALE LEVEN: OVER SOCIALE COGNITIE IN GEZONDHEID EN PSYCHOSE SAMENVATTING LAVEREN DOOR HET SOCIALE LEVEN: OVER SOCIALE COGNITIE IN GEZONDHEID EN PSYCHOSE SAMENVATTING Navigating Social Life Samenvatting Sociale cognitie ligt ten grondslag aan succesvol sociaal functioneren.

Nadere informatie

Ouderavond Bataafs Lyceum 4H/V. Executieve functies. Welkom! Nancy Lussing

Ouderavond Bataafs Lyceum 4H/V. Executieve functies. Welkom! Nancy Lussing Ouderavond Bataafs Lyceum 4H/V Executieve functies Welkom! Nancy Lussing Even voorstellen Ondersteuning algemeen, coördinator masterclass Leer- & gedragsspecialist Stelling Een hoog IQ is bepalend voor

Nadere informatie

Sensitisatie. Anesthesiologie

Sensitisatie. Anesthesiologie Sensitisatie Anesthesiologie Anesthesiologie Inleiding Wanneer pijn lang bestaat en er geen lichamelijke afwijkingen (meer) voor die pijn te vinden is, wordt pijn chronisch genoemd. Mensen met chronische

Nadere informatie

inhoud Voorwoord... 11 deel i: neurowetenschappen in taal en taalstoornissen... 17 Hst 1: Historisch overzicht van de afasiologie...

inhoud Voorwoord... 11 deel i: neurowetenschappen in taal en taalstoornissen... 17 Hst 1: Historisch overzicht van de afasiologie... inhoud Voorwoord... 11 deel i: neurowetenschappen in taal en taalstoornissen... 17 Hst 1: Historisch overzicht van de afasiologie... 19 1.1. Historiek vóór 1860... 20 1.2. Broca, Wernicke en Lichtheim

Nadere informatie

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68.

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68. 1 Elke gedachte/ gevoel/ actie komt op de één of andere manier door het zenuwstelsel. Ze kunnen niet voorkomen zonder het zenuwstelsel. is een complexe combinatie van cellen (functie: zorgen dat organismen

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 11 Chapter 11 Traumatisch hersenletsel is de meest voorkomende oorzaak van hersenletsel in onze samenleving. Naar schatting komt traumatisch hersenletsel jaarlijks voor in 235

Nadere informatie

Definitie. Terminologie. Neglect. Hersenfeest!! Aandacht voor Neglect

Definitie. Terminologie. Neglect. Hersenfeest!! Aandacht voor Neglect Hersenfeest!! Aandacht voor Neglect Paul de Kort Neuroloog St.Elisabeth ziekenhuis Tilburg Neglect Definitie Bij wie? Manifestaties? Hoe toon je neglect aan? Theoretische modellen? Anatomisch substraat?

Nadere informatie