Interpretatie van arteriële bloedgassen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Interpretatie van arteriële bloedgassen"

Transcriptie

1 Interpretatie van arteriële bloedgassen Prof. Dr. Walter Vincken, Diensthoofd Pneumologie en Slaaplabo Volwassenen, AZ VU Brussel, België Inhoud: Inleiding A. Hypercapnie B. Hypoxemie C. Hypocapnie D. Metabole acidose E. Metabole alkalose F. Respiratoire insufficiëntie Besluit en samenvatting Inleiding. Arteriële bloedgassen (ABG) worden gemeten in bloed door punctie van een perifere arterie, meestal de arteria radialis. Na de punctie wordt het arteriële bloed in een luchtvrije spuit op ijs zo snel mogelijk vervoerd naar het laboratorium voor onmiddellijke analyse. Correcte interpretatie van de ABG vereist dat de relevante omstandigheden waarin ze worden afgenomen bekend zijn en dus op de aanvraag tot analyse genoteerd worden: zonder of met zuurstof, zuurstofdebiet, in rust of bij inspanning, wakker of in slaap, spontane ademhaling of geventileerd,... De in het laboratorium belangrijkste gemeten of berekende parameters zijn: a) Parameters die toelaten de oxygenatie van het bloed te beoordelen: - de P a O 2 of zuurstofspanning in het arterieel bloed - de S a O 2 of zuurstofsaturatie van het arterieel bloed. Deze parameters laten toe vragen zoals 'is er normoxemie of eerder hypoxemie en desaturatie? te beantwoorden. b) Parameters die toelaten de alveolaire ventilatie en de zuur-base status van het bloed te beoordelen: - de P a CO 2 of koolstofdioxidespanning in het arterieel bloed - de ph of zuurtegraad van het arterieel bloed - de HCO 3 - concentratie of bicarbonaatconcentratie, en het BE of Base Excess. Deze parameters laten toe vragen zoals 'is de alveolaire ventilatie voldoende (normocapnie), onaangepast hoog (hypocapnie) of eerder onvoldoende (hypercapnie)? en 'Is er acidose of eerder alkalose? te beantwoorden.

2 Normale waarden (in mmhg) van P a O 2 en P a CO 2 bedragen: PO 2 PCO 2 arterieel (a) 100* 40 gemengd veneus (v ) NB: 1 kpa = 7.5 mmhg * P a O 2 is leeftijdsafhankelijk: P a O 2 = (leeftijd/3) In het arterieel bloed is de ph normaal 7.4, de bicarbonaatconcentratie 24 meq/l en het Base Excess 0 meq/l. Afwijkingen van deze normale waarden worden hieronder besproken uitgaande van de pathofysiologische mechanismen die ervoor verantwoordelijk zijn. A) HYPERCAPNIE of CO 2 RETENTIE Hypercapnie wordt gedefinieerd als een toegenomen P a CO 2 (normaal: 40 mmhg). Hypercapnie ontstaat ten gevolge van en wijst dus op één of meerdere van de volgende mechanismen: 1. zuivere (alveolaire) hypoventilatie 2. toegenomen CO 2 productie V ( & CO 2 ): VCO & 2 PCO a 2 k VA & 3. ventilatie-perfusie onevenwicht. A.1. Zuivere (alveolaire) hypoventilatie: Daling van de minuutventilatie V ( & E = V& A + V& D ), en dus ook van de alveolaire ventilatie V ( & A ), bij patiënten met in se normale longen is het gevolg van: - onderdrukking van het ademhalingscentrum (gedaalde 'respiratoire drive'): bvb. aandoeningen van het CZS, overdosis van bepaalde drugs en geneesmiddelen (opiaten, barbituraten, sedativa, hypnotica, ); - ademspierzwakte: bvb. neuromusculaire ziekten (ALS, poliomyelitis, Guillain- Barré syndroom, myasthenia gravis, myopathieën, ); - thoraxwandmisvormingen (bvb. kyfoscoliosis, ) inclusief morbide obesitas; - ernstige bovenste luchtwegobstructie. Het gevolg van alveolaire hypoventilatie is een toename van de P a CO 2 (hypercapnie) en een (obligate) daling van de P a O 2 (hypoxemie). Dit laatste vloeit voort uit de alveolaire gasvergelijking: PCO a 2 PA O2 149 R Als de P a CO 2 toeneemt, daalt de P A O 2 en, bij constante alveolo-arteriële zuurstofspanningsgradiënt (P A-a O 2 ), dus ook de P a O 2. Bij een respiratoir quotiënt (R) van 0,8 kan zelfs voorspeld worden dat per toename van 1 mmhg P a CO 2, de P a O 2 met 1,25 mmhg zal dalen. De alveolo-arteriële zuurstofspanningsgradiënt (P A-a O 2 ) is het verschil tussen de alveolaire zuurstofspanning (P A O 2 ) en de arteriële zuurstofspanning (P a O 2 ). De P A-a O 2 bedraagt normaal 5 tot 10 mmhg.

3 Berekening van de alveolo-arteriële zuurstofspanningsgradiënt (P A-a O 2 ) laat toe het onderscheid te maken tussen enerzijds hypoxemie die zuiver te wijten is aan alveolaire hypoventilatie (normale P A-a O 2 ), en anderzijds hypoxemie die het gevolg is van een verstoorde gaswisselingsfunctie van de longen (toegenomen P A-a O 2 ). De hypoxemie te wijten aan alveolaire hypoventilatie kan vrij gemakkelijk gecorrigeerd worden door toediening van zuurstof: aanrijking van de ingeademde lucht met O 2 verhoogt er de fractionele zuurstofconcentratie (F i O 2 ) en, bijgevolg, ook de P i O 2, P A O 2 en P a O 2. Echter, correctie van de hypoxemie door zuurstoftoediening kan de respiratoire 'drive verder onderdrukken, en de hypercapnie verergeren. Een betere en meer definitieve oplossing is de alveolaire ventilatie te doen toenemen (de P a CO 2 daalt dan en de P a O 2 neemt toe) door behandeling, in de mate van het mogelijke, van de oorzaak van de alveolaire hypoventilatie (bvb. toediening van antidota bij drugsoverdosis) en/of door mechanische ventilatie (kunstmatige beademing). Bij acute toename van de P a CO 2 (acute hypercapnie) zal tevens de arteriële ph dalen: er ontstaat acute respiratoire acidose. Dit is het gevolg van de Henderson- Hasselbach vergelijking: [ HCO ph = pk A + log CO 3 ] = 1,6 [ HCO + log 3 ] [ 2] PCO 2,0 03 ph 7.20 / P a CO 2 60 mmhg / HCO meq/l / BE 0 meq/l / P a O 2 75 mmhg Bij persisterende of chronische hypercapnie en respiratoire acidose ontstaat - metabole compensatie: de HCO 3 concentratie (en het Base Excess) nemen toe door HCO - 3 retentie in de nieren. Deze compensatoire metabole alkalose herstelt de arteriële ph tot een bijna normale waarde na ongeveer 2-3 dagen. ph 7.37 / P a CO 2 60 mmhg / HCO meq/l / BE +10 meq/l / P a O 2 75 mmhg A.2. Toegenomen CO 2 productie: De CO 2 productie in de weefsels neemt toe bij verhoogde metabole activiteit, bvb. bij inspanning, bij koorts. Het is echter zelden een oorzaak van CO 2 retentie of hypercapnie, tenzij bij patiënten die hun V & E (en V & A ) niet voldoende kunnen verhogen (cfr. A.1.) A.3. Ventilatie-perfusie onevenwicht: Long- en luchtwegziekten die de 'matching van ventilatie en perfusie verstoren leiden ertoe dat de longen inefficiënte gasuitwisselaars worden. Niet alleen de O 2 opname, maar ook de CO 2 afgifte wordt gestoord, en er ontstaat naast arteriële hypoxemie ook hypercapnie. Zowel de hypercapnie als de hypoxemie leiden tot stimulatie van (centrale en perifere) chemoreceptoren. Het ademcentrum wordt er dan toe aangezet zijn output naar de ademspieren te verhogen (toename van de respiratoire 'drive ) waardoor de V & E toeneemt en de P a CO 2 terugkeert naar normale waarden. De kostprijs is verhoogde ademarbeid wat door de patiënt vaak als kortademigheid of dyspneu ervaren wordt.

4 Deze toename in minuutventilatie van longen met ventilatie/perfusie onevenwicht herstelt minder effectief de P a O 2 dan de P a CO 2. Immers, de toename van de lokale ventilatie in regio's met zeer lage V & Q/ & ratio (shunt-like regio's) blijft beperkt. Deze regio's blijven weinig geoxygeneerd bloed toevoegen aan het gemengde arteriële bloed, zodat steeds een zekere graad van hypoxemie blijft bestaan. Gevolgen van arteriële hypercapnie Andere gevolgen van arteriële hypercapnie, naast arteriële hypoxemie en respiratoire acidose zijn: 1. Ter hoogte van het centrale zenuwstelsel (CZS) ontstaat cerebrale vasodilatatie met toegenomen cerebrale perfusie en toegenomen druk in het cerebrospinale vocht (intracraniële hypertensie). Dit leidt tot: hoofdpijn, papiloedeem rusteloosheid, gemoedsstoornissen (flapping) tremor verminderd bewustzijn tot coma ('carbonarcose') 2. Perifere vasodilatatie leidt tot een rozerode (cherry red), warme huid, zodat de begeleidende hypoxemie en cyanose verdoezeld en onopgemerkt worden. B) HYPOXEMIE. Arteriële hypoxemie wordt gedefinieerd als een daling van de P a O 2 (normaal: 100 mmhg). Oorzaken van hypoxemie zijn: 1. Gedaalde P A O 2 : a. Gedaalde P i O 2 b. Alveolaire hypoventilatie (met toegenomen P a CO 2 ) PCO a 2 PA O2 = PiO 2 R 2. Toegenomen P A-a O 2 : c. Diffusiestoornis d. Ventilatie/perfusie onevenwicht e. Rechts-links shunt 3. Gedaalde gemengd veneuze zuurstofspanning P ( vo 2 ): f. Gedaald hartdebiet (C.O. of Q tot ) g. Toegenomen O 2 verbruik ( V & O2 ) of O 2 opname in de weefsels B.1.a. Gedaalde P i O 2 : Komt in feite enkel voor op grote hoogte (in het gebergte, in het vliegtuig) waar de omgevingsdruk (P B ) daalt, en bijgevolg ook de zuurstofspanning in de ingeademde lucht (P i O 2 ): P i O 2 = P B x F i O 2

5 B.1.b. Alveolaire hypoventilatie (cfr. supra: A.1.): Dit leidt tot hypercapnie (toegenomen P a CO 2 ) en, obligaat daarmee verbonden hypoxemie (gedaalde P a O 2 ): PCO a 2 PA O2 = PO I 2 R Als P a CO 2 stijgt, daalt P A O 2 en, bij gelijke P A-a O 2, ook de P a O 2. B.2.c. Diffusiestoornis: Wanneer de alveolo-capillaire membraan verdikt is (door bvb. oedeem, ontsteking of fibrose van het longinterstitium) of haar oppervlakte ingekrompen is (bvb. longemfyseem), wordt de diffusie van O 2 in (en van CO 2 uit) het capillaire bloed bemoeilijkt. Dit leidt echter zelden tot arteriële hypoxemie bij rust. Inderdaad, omwille van het grote verschil in zuurstofspanning (PO 2 ) tussen gemengd veneus bloed P ( VO 2 = 40 mmhg) en alveolair gas (P A O 2 = 100 mmhg) diffundeert O 2 vlot doorheen de alveolo-capillaire membraan en neemt de PO 2 van het bloed in de longcapillairen snel toe van 40 tot 100 mmhg in nauwelijks 0.25 sec. De transittijd van bloed doorheen de longcapillairen bedraagt 0.75 sec. bij rust. Er is dus ruim tijd om het veneuze bloed te 'arterialiseren', zelfs bij longziekten met verdikking of inkrimping van de alveolocapillaire membraan. Wel is het zo dat tijdens inspanning, wanneer de bloedstroom versnelt en de capillaire transittijd verkort, patiënten met interstitiële longziekten hypoxemie kunnen ontwikkelen door het mechanisme van diffusie limitatie. B.2.d. Ventilatie/perfusie onevenwicht: Zelfs in normale longen bestaat er een zekere (alhoewel geringe) graad van ventilatie/perfusie onevenwicht: dependente (basale) longregio's worden relatief ondergeventileerd voor hun graad van perfusie (ze vertonen een lage V & Q/ & ratio en gedragen zich 'rechts-links shunt-like') en niet-dependente (apicale) longregio's worden relatief overgeventileerd voor hun graad van perfusie (ze vertonen een hoge V & Q/ & ratio en, bijgevolg, een 'dode ruimte effect, de zogenaamde alveolaire dode ruimte). Bij talrijke longziekten, zowel van het obstructieve als het restrictieve type, is dit ventilatie/perfusie onevenwicht toegenomen. De meeste van deze longaandoeningen tasten de longen niet homogeen maar heterogeen aan: sommige longregio's worden normaal geventileerd en doorbloed en functioneren relatief normaal, andere longregio's zijn zwaar aangetast en vertonen een te lage of te hoge ventilatie/perfusie verhouding. Het bloed afkomstig uit longregio's met lage V & Q/ & ratio is onvoldoende geoxygeneerd en draagt bij tot een 'rechts-links shunt-like effect met arteriële hypoxemie tot gevolg. B.2.e. Rechts-links shunt: Een echte rechts-links shunt betekent dat veneus bloed in het linkerhart en het arterieel vaatstelsel terechtkomt zonder doorheen geventileerde longregio's gestroomd te hebben.

6 Zelfs in normale longen bestaat er een kleine rechts-links shunt: een deel van het bloed van de bronchiale arteriën draineert rechtstreeks in de pulmonale venen en een deel van het bloed van de coronaire arteriën draineert via de Thebesian venen rechtstreeks in het linker atrium. Deze normale, anatomische rechts-links shunt (Q S ) bedraagt slechts enkele procenten van het totale hartdebiet (Q T ) en leidt tot een daling van de P a O 2 met ongeveer 5 mmhg. Sommige aandoeningen leiden tot een toename van de anatomische rechts-links shunt en veroorzaken, afhankelijk van de grootte van de shunt (uitgedrukt als QS % ) een min of meer ernstige arteriële hypoxemie. QT Men onderscheidt: - intracardiale shunts bvb. atrium septum defect, ventrikelseptum defect, - intrapulmonale shunts bvb. arterio-veneuze malformaties of fistels. De hypoxemie die er het gevolg van is, is veel moeilijker dan bij andere oorzaken van hypoxemie te corrigeren door zuurstoftoediening (verhoging van de F i O 2 en, bijgevolg, de P i O 2 en P A O 2 ). Dit is het gevolg van het feit dat 'geshunt bloed dat de geventileerde alveoli 'bypasst nooit blootgesteld wordt aan de verhoogde P A O 2 en dus veneus van samenstelling blijft. Enige verbetering van de hypoxemie wordt bewerkstelligd doordat O 2 toegevoegd wordt, vooral in opgeloste vorm, aan capillair bloed in de geventileerde regio's. Deze eigenschap van anatomische rechts-links shunts om 'refractaire hypoxemie te veroorzaken, m.a.w. een minder dan verwachte toename van de P a O 2 bij toediening van 100% zuurstof (F i O 2 = 1), wordt trouwens als klinische test aangewend om deze oorzaak van hypoxemie te onderscheiden van de andere oorzaken. B.3. Gedaalde P VO 2 : Daling van het hartdebiet (C.O. of Q T ) bij linkerhartfalen leidt tot een vertraging van de bloedstroom in de systemische capillairen. Er wordt dan meer O 2 onttrokken uit de capillairen in de weefsels, en de P VO 2 daalt. Een daling van de PVO 2 kan ook het gevolg zijn van een verhoogd O 2 verbruik of verhoogde O 2 opname in de perifere weefsel en organen. Wanneer gemengd veneus bloed met een lagere P VO 2 aan de pulmonale capillairen aangeboden wordt, bemoeilijkt dit de arterialisatie ervan en draagt dit bij tot arteriële hypoxemie, vooral wanneer door ziekte van de long reeds een diffusiestoornis, ventilatie/perfusie onevenwicht en/of shunt aanwezig zijn. Gevolgen van arteriële hypoxemie 1. Stimulatie van perifere chemoreceptoren toename van de centrale respiratoire 'drive stimulatie van de ademspieren hyperventilatie (toename van f b en V T ) toename van ademarbeid dyspneu daling van de P a CO 2 (hypocapnie) respiratoire alkalose

7 2. Pulmonale vascoconstrictie toename van de pulmonale arteriële bloeddruk (PAP): pulmonale hypertensie 3. Daling van de S a O 2 ~ toename van de gedesatureerde Hb concentratie cyanose 4. Weefselhypoxie met orgaandisfunctie CZS: hoofdpijn, slaperigheid, gedaald bewustzijn, verwardheid cardiovasculair: tachycardie, (lichte) hypertensie nieren: verstoorde nierfunctie, zoutretentie, proteïnurie [N.B. een andere oorzaak van weefselhypoxie ZONDER hypoxemie is anemie (gedaald Hb-gehalte), carboxyhemoglobinemie (CO intoxicatie), sulf- of methemoglobinemie. Deze patiënten zijn hypoxisch maar niet cyanotisch.] 5. Weefselhypoxie met omschakelen naar anaëroob metabolisme productie van lactaat met metabole (lactaat) acidose. 6. Secundaire polycythemie (polyglobulie) door toename van het door de nier gesecreteerde erythropoïetine. Polycythemie verhoogt de viscositeit van het bloed. Noteer nogmaals Berekening van de alveolo-arteriële zuurstofspanningsgradiënt (P A-a O 2 ) laat toe de hypoxemie toe te schrijven aan een stoornis van de (pulmonale) gaswisseling (diffusiestoornis, ventilatie/perfusie onevenwicht, rechts-links shunt): in dit geval is de P A-a O 2 toegenomen (normaal: 5 à 10 mmhg). Hypoxemie met normale P A-a O 2 wijst op zuivere alveolaire hypoventilatie. C) HYPOCAPNIE Hypocapnie (gedaalde P a CO 2 ) is het gevolg van (alveolaire) hyperventilatie. Alveolaire hyperventilatie is meestal het gevolg van arteriële hypoxemie en stimulatie van perifere chemoreceptoren (cfr. supra), tenzij vanzelfsprekend de hypoxemie zelf het gevolg is van alveolaire hypoventilatie. Hyperventilatie kan ook optreden in geval van: - weefselhypoxie door anemie, CO-intoxicatie, sulf- en methemoglobinemie [in deze omstandigheden is de P a O 2 normaal maar de arteriële zuurstofinhoud of zuurstof content, C a O 2, gedaald] - hypotensie (shock) via stimulatie van intra-arteriële baroreceptoren - stimulatie van interstitiële J-receptoren in de long (bvb. bij interstitieel longoedeem) - psychogeen hyperventilatiesyndroom - [deze diagnose kan pas gesteld worden na uitsluiten van alle andere, organische oorzaken van hyperventilatie)

8 Hypocapnie leidt, conform de Henderson-Hasselbach vergelijking, tot respiratoire alkalose (toename van de arteriële ph > 7.40). Halvering van de P a CO 2 (van 40 naar 20 mmhg) leidt tot een toename van de ph met 0.2 eenheden (van 7.4 naar 7.6). ph 7.60 / P a CO 2 20 mmhg / HCO 3-24 meq/l / BE 0 meq/l / P a O mmhg Indien de (alveolaire) hyperventilatie, arteriële hypocapnie en respiratoire alkalose persisteren, ontstaat een compensatoire metabole acidose: de nier zal HCO 3 - in de urine uitscheiden, waardoor de arteriële bicarbonaatconcentratie [HCO 3 - ] daalt en de arteriële ph naar een meer normale waarde toe daalt (net boven 7.40). Het Base Excess is dan negatief en wordt dan Base Deficit genoemd. ph 7.43 / P a CO 2 20 mmhg / HCO 3-16 meq/l / BE -8 meq/l / P a O mmhg D) METABOLE ACIDOSE In deze context betekent 'metabool een primaire verandering in de plasma bicarbonaat concentratie [HCO 3 - ]. Bij metabole acidose is er een opstapeling van zuren in het bloed. Plasma bicarbonaat (HCO 3 - ) buffert het zuur, waardoor CO 2 en H 2 O gevormd worden en de [HCO 3 - ] daalt. Conform de Henderson-Hasselbach vergelijking daalt dan ook de ph. Er ontstaat een Base Deficit (negatief Base Excess). ph 7.20 / P a CO 2 40 mmhg / HCO 3-16 meq/l / BE -8 meq/l / P a O mmhg Metabole acidose kan te wijten zijn aan: - nierinsufficiëntie (accumulatie van fosfor- en zwavelzuren) - ontregelde diabetes mellitus (suikerziekte): keto-acidose - weefselhypoxie of weefsel hypoperfusie (bvb. bij shock): lactaat acidose - intoxicaties (bvb. ingestie van acetylsalicylzuur, ethyleenglycol = antivriesmiddel, ). Bij persisterende metabole acidose ontstaat een compensatoire respiratoire alkalose: de [H + ] ionen stimuleren chemoreceptoren, de centrale ventilatoire 'drive neemt toe, de ademspieren worden gestimuleerd met toename van de V & E (maar ook ademarbeid en dyspneu) tot gevolg. Deze hyperventilatie leidt tot daling van de P a CO 2 en toename van de ph naar een meer normale waarde toe (compensatoire hypocapnie en respiratoire alkalose). ph 7.37 / P a CO 2 25 mmhg / HCO 3-16 meq/l / BE -8 meq/l / P a O mmhg

9 E) METABOLE ALKALOSE Bij metabole alkalose is de [HCO 3 - ] in het plasma toegenomen en, bijgevolg, eveneens de ph en het Base Excess. Een toename van het plasmabicarbonaat kan het gevolg zijn van bvb.: - verlies van zuur via de nieren (bij bepaalde renale tubulopathieën) - verlies van zuur via de tractus digestivus (verlengd braken, diarree) - overdreven orale inname van alkali (bvb. bij patiënten met overdreven maagzuursecretie en gastro-oesofageale reflux) - inname van bepaalde geneesmiddelen (bvb. diuretica, glucocorticosteroïden) - hypercorticisme (Cushing syndroom) - hypokaliëmie ph 7.55 / P a CO 2 40 mmhg / HCO 3-33 meq/l / BE +7 meq/l / P a O mmhg Bij persisterende metabole alkalose ontstaat hypoventilatie: verminderde output van de chemoreceptoren doet de centrale respiratoire drive dalen, waardoor de V & E afneemt, de P a CO 2 toeneemt en de ph naar een meer normale waarde toe daalt. Men spreekt dan van respiratoire compensatie van de metabole alkalose. ph 7.43 / P a CO 2 50 mmhg / HCO 3-33 meq/l / BE +7 meq/l / P a O 2 90 mmhg F) RESPIRATOIRE INSUFFICIËNTIE of RESPIRATOIR FALEN Wordt gedefinieerd als hypoxemie (P a O 2 < 60 mmhg) met of zonder hypercapnie (P a CO 2 > 50 mmhg): om de diagnose van respiratoir falen te stellen is afname van ABG onontbeerlijk. Men onderscheidt 2 types respiratoire insufficiëntie: - Respiratoire Insufficiëntie type I: oxygenatie falen: hypoxemie zonder hypercapnie (vaak zelfs met hypocapnie te wijten aan alveolaire hyperventilatie secundair aan de hypoxemie). De P A-a O 2 is toegenomen. Het probleem situeert zich in de longen/luchtwegen. - Respiratoire Insufficiëntie type II: ventilatoir falen: hypoxemie met (en te wijten aan) hypercapnie. De P A-a O 2 is normaal. Het probleem situeert zich in de adempomp (centrale controller, neuromusculair apparaat, thoraxwand).

10 BESLUIT en SAMENVATTING Arteriële bloedgassen zijn uitermate nuttig om de integriteit en correcte functie van het respiratoir systeem in zijn geheel, en afwijkingen daarvan, te beoordelen. Een correcte interpretatie van arteriële bloedgassen vereist een correcte afname, transport en behandeling ervan, inclusief het noteren van de omstandigheden waarin ze werden afgenomen. Arteriële bloedgassen verschaffen inlichtingen over zowel de oxygenatiegaswisselingsfunctie van de longen als over de ventilatie-pompfunctie van het respiratoir apparaat. Ze laten toe afwijkingen van het zuur-base evenwicht toe te schrijven aan primair respiratoire dan wel metabole aandoeningen, en aan de hand van af- of aanwezigheid van compensatoire veranderingen na te gaan of deze afwijkingen acuut dan wel persisterend of chronisch zijn. Bij de interpretatie van arteriële bloedgassen wordt best uitgegaan van de pathofys iologische mechanismen die de afwijkingen veroorzaken. Aldus komt men tot een etiologische diagnose en correcte behandeling.

Bloedgassen. Homeostase. Ronald Broek

Bloedgassen. Homeostase. Ronald Broek Bloedgassen Homeostase Ronald Broek Verstoring Homeostase Ziekte/Trauma/vergiftiging. Geeft zuur-base en bloedgasstoornissen. Oorzaken zuur-base verschuiving Longemfyseem. Nierinsufficientie Grote chirurgische

Nadere informatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie Bloedgasanalyse Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht Doelstelling De student kan de 4 stoornissen in het zuurbase evenwicht benoemen. De student kan compensatiemechanismen herkennen en benoemen. De

Nadere informatie

ZUURBASE. Praktisch bekeken

ZUURBASE. Praktisch bekeken ZUURBASE Praktisch bekeken Bloedgasafwijkingen en Electrolytstoornissen Enerzijds handteken van ziekte (hulp in diagnose) Anderzijds mogelijk (urgente) pathologie op zich (? nood aan behandeling) BEHANDELING

Nadere informatie

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen.

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen. ZUUR BASE EVENWICHT Afwijkingen in het zuur base evenwicht worden onderverdeeld in respiratoire en metabole acidose, respiratoire en metabole alkalose en gemengde aandoeningen. 1.1 Respiratoire acidose

Nadere informatie

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Doel & inhoud Het uitwisselen van ideeën, kennis en gedachten en vooral een leuke voordracht!!! Gasuitwisseling

Nadere informatie

bloedgassen Snelle interpretatie

bloedgassen Snelle interpretatie bloedgassen Snelle interpretatie Wat is de Ph Het aantal waterstofionen (H+) geteld per ml water. Hoeveel waterstofionen komen er bij een reactie vrij of gaan er verloren en/of hoeveel waterstofionen worden

Nadere informatie

ACUTE RESPIRATOIRE INSUFFICIËNTIE

ACUTE RESPIRATOIRE INSUFFICIËNTIE ACUTE RESPIRATOIRE INSUFFICIËNTIE Dr Erwin DHONDT & Dringende Geneeskundige Hulpverlening Centraal Hospitaal van de Basis Koningin Astrid, Brussel DEFENSIE KULEUVEN RESPIRATOIR SYSTEEM: componenten LONGEN

Nadere informatie

hypoxemie toont de pco2 afwijking naar 21/11/15 interpretatie van arteriele bloedgassen ZUURBASE EVENWICHT EN ABG ANALYSE

hypoxemie toont de pco2 afwijking naar 21/11/15 interpretatie van arteriele bloedgassen ZUURBASE EVENWICHT EN ABG ANALYSE ZUURBASE EVENWICHT EN ABG ANALYSE interpretatie van arteriele bloedgassen 1.heeft de patient hypoxemie? 2.pH 3.toont de pco2 afwijking naar acidose of alkalose? 4.toont de HCO3- (metabole) afwijking naar

Nadere informatie

Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen. Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst

Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen. Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst Zuur-Base balans Essentieel voor een correcte stofwisseling Onevenwicht door uitval van vitale functies ph =

Nadere informatie

Centrum voor Thuisbeademing UMC Utrecht Blad 1

Centrum voor Thuisbeademing UMC Utrecht Blad 1 Aanbevolen literatuur Martin L. All you really need to know to interpret arterial blood gases,, 2 nd ed. 1999. ISBN 0-6830 683-30604-9. Rose BD. Clinical physiology of acid-base and electrolyte disorders.

Nadere informatie

Interpretatie van stoornissen base-evenwichtevenwicht

Interpretatie van stoornissen base-evenwichtevenwicht Interpretatie van stoornissen in het zuur-base base-evenwichtevenwicht Brevet Acute Geneeskunde, 11 mei 2004 Dr Erwin Dhondt Urgentiegeneeskunde en DGH Universitaire Ziekenhuizen Leuven KULeuven Centraal

Nadere informatie

Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht

Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht Brevet Acute Geneeskunde, 11 mei 2004 en DGH KULeuven Centraal Hospitaal van de Basis-Koningin Astrid Defensie De fysiologie moet haar onderzoek

Nadere informatie

Ergometrie: interpretatie. Strategie. Volgorde. Fietsergometrie: Interpretatie op Tijdbasis. Waarom alle variabelen als functie van de tijd?

Ergometrie: interpretatie. Strategie. Volgorde. Fietsergometrie: Interpretatie op Tijdbasis. Waarom alle variabelen als functie van de tijd? Ergometrie: interpretatie Fietsergometrie: Interpretatie op Tijdbasis NVALT Assistentendag Juni 11 j.g.vanden.aardweg@mca.nl Hart-Long Centrum Medisch Centrum Alkmaar 1 2 Strategie 1. Logische en consequente

Nadere informatie

Respiratoir falen Pathofysiologie en behandeling

Respiratoir falen Pathofysiologie en behandeling Respiratoir falen Pathofysiologie en behandeling Dr. Nicolas Müller Anesthesie en reanimatie Urgentiegeneeskunde en Intensieve zorgen AZ St. Jan Brugge Oostende, campus St. Jan Leerdoelen Ademhaling: anatomie

Nadere informatie

Hyperglycemie Keto-acidose

Hyperglycemie Keto-acidose Hyperglycemie Keto-acidose Klinische les Marco van Meer SJG 20 06 2007 (acute) ontregeling van diabetes Doel Op het einde van mijn presentatie is jullie kennis over glucose huishouding en ketoacidose weer

Nadere informatie

De P, RR, adh,t, en vochtbalans

De P, RR, adh,t, en vochtbalans De P, RR, adh,t, en vochtbalans Een lezing Presentatie: Alfons Huisintveld Principe van de pols? Hart contractie linker ventrikel Slagvolume 70 100 ml Meten vd pulsatie Pols = a.r Hals = a.c Lies = a.f

Nadere informatie

Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen

Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen A. Oorzaken van verdrinking Primair Onderdompeling Bewustzijnsverlies Verdrinking Secundair Bewustzijnsverlies Onderdompeling Verdrinking 75 % 25% 1. Primaire

Nadere informatie

Sport hoogte RozenbergSport.nl 5 april 2012 pagina 1 / 5

Sport hoogte RozenbergSport.nl 5 april 2012 pagina 1 / 5 RozenbergSport.nl 5 april 2012 pagina 1 / 5 Inhoud Geografie waarden Onder water waarden effecten Acute effecten Hormonaal Metabolisme Inspanning & spier Cardiovasculair Pulmonaal Hematologisch Chronische

Nadere informatie

Hemodynamische op/malisa/e op de IC. Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam

Hemodynamische op/malisa/e op de IC. Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam Hemodynamische op/malisa/e op de IC Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam Circulatoir falen Definitie SHOCK! Levensbedreigende toestand waarin te weinig bloed met zuurstof naar de organen

Nadere informatie

NVZF Jaarcongres 2011 Inspanningstesten en hun klinische betekenis bij COPD

NVZF Jaarcongres 2011 Inspanningstesten en hun klinische betekenis bij COPD NVZF Jaarcongres 2011 Inspanningstesten en hun klinische betekenis bij COPD dr. A.J. van t Hul Schoondonck-centrum voor Longrevalidatie Brabantlaan 1 4817 JW Breda 076-533 14 54 a.vanthul@rcbreda.nl Basis

Nadere informatie

Respiratoire insufficiëntie

Respiratoire insufficiëntie Respiratoire insufficiëntie pathofysiologie & behandeling Prof Dr Marc Sabbe Dienst Urgentiegeneeskunde Departement Public Health and Primary Care Doel: Ademhaling Oxygenatie = respiratie => respiratoir

Nadere informatie

Inspanningsfysiologie Victor Niemeijer, sportarts

Inspanningsfysiologie Victor Niemeijer, sportarts Inspanningsfysiologie Victor Niemeijer, sportarts 18 e Grande Conference Verona 2012 Algemene veranderingen tijdens inspanning Binnen enkele seconden: Hartfrequentie neemt toe Ventilatie neemt toe Zuurstofopname

Nadere informatie

Tussentoets Long (TT-2) Hart en Long 8WA03. Woensdag 3 april 2013 8.45-10.30

Tussentoets Long (TT-2) Hart en Long 8WA03. Woensdag 3 april 2013 8.45-10.30 Tussentoets Long (TT-2) Hart en Long 8WA03 Woensdag 3 april 2013 8.45-10.30 Faculteit Biomedische Technologie BSc opleiding Medische Wetenschappen en Technologie Verantwoordelijk docent: C. Bouten Coördinator

Nadere informatie

Vraag 1: Welk onderzoek laat u verrichten om pulmonale hypertensie aan te tonen of uit te sluiten?

Vraag 1: Welk onderzoek laat u verrichten om pulmonale hypertensie aan te tonen of uit te sluiten? ROIG 22-11-06 Leerstof Murray and Nadels s textbook of respiratory medicine, 4 de editie Volume 1 Hfst 4: Ventilation, blood flow and gas exchange Hfst 24: Pulmonary function testing Hfst 36 en 37: COPD

Nadere informatie

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag.

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag. Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015 Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart 12/3/14 pag. 2 Inhoudstafel Casus Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Acuut

Nadere informatie

Non-Invasieve Beademing

Non-Invasieve Beademing Non-Invasieve Beademing cursus Pulmonologie Hans Verberne Teamleider Intensive care Non - invasieve Beademing Wat is het? Wanneer? Waarom? Hoe? Waar? Beademing Mechanische Ventilatie Beademingsindicaties

Nadere informatie

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Diabe&sche ketoacidose Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Casus 38- jarige man VG: blanco Buiten bewustzijn aangetroffen, onduidelijk of hij voordien klachten had Bij verdenking hypoglycemie in ambulance

Nadere informatie

De kwantitatieve meeting is bv. bij de Corpuls 3 of de Corpuls 08/16 in de hoofdstroom en bij de Lifepak 12 in de sidestream.

De kwantitatieve meeting is bv. bij de Corpuls 3 of de Corpuls 08/16 in de hoofdstroom en bij de Lifepak 12 in de sidestream. 4.6. CO 2 en capnografie: Het afblazen van CO 2 is naast de oxygenatie de tweede component van de ventilatie en kan op verschillende manieren gemeten worden. Alleen kwalitatief bijvoorbeeld via de Easycap

Nadere informatie

Les 15 Ademhaling 2. Ademhalingsstimulatie

Les 15 Ademhaling 2. Ademhalingsstimulatie Les 15 Ademhaling 2 Ademhalingstimulatie,cyanose, stridor, dyspnoe, hoesten, hyperventilatie ANZN 1e leerjaar - Les 15 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Ademhalingsstimulatie Ventilatiebehoefte wordt

Nadere informatie

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 Neurotraumatologie Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 1 Primair letsel A-B-C-D-E Uitsluiten chirurgisch letsel Voorkomen secundaire schade Beperken O2 verbruik hersenen Normo-/hypothermie

Nadere informatie

MyAirvo bij COPD: Hoge flow in combinatie met optimale bevochtiging, een ideale combinatie? Hoe werkt het: Theorie en Praktijk

MyAirvo bij COPD: Hoge flow in combinatie met optimale bevochtiging, een ideale combinatie? Hoe werkt het: Theorie en Praktijk MyAirvo bij COPD: Hoge flow in combinatie met optimale bevochtiging, een ideale combinatie? Hoe werkt het: Theorie en Praktijk K. Cové BDM Ventilation & Respiratory Care Agenda COPD in het kort MyAivo

Nadere informatie

Sportmedische begeleiding naar. Crohn/colitis

Sportmedische begeleiding naar. Crohn/colitis Sportmedische begeleiding naar Cardiopulmonary effects of high- altitude grote hoogte Aconcagua 6972; patiënten met Dieke HJ Kok Crohn/colitis Dieke HJ Kok Sportgeneeskundige afdeling sportartsen Michael

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. Gasvormige Medische Zuurstof Linde, 100% v/v, inhalatiegas

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. Gasvormige Medische Zuurstof Linde, 100% v/v, inhalatiegas SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Gasvormige Medische Zuurstof Linde, 100% v/v, inhalatiegas 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Bevat zeer zuivere droge zuurstof

Nadere informatie

Gaswisseling tijdens Inspanning 1

Gaswisseling tijdens Inspanning 1 Gaswisseling tijdens Inspanning 1 De pulmonale gaswisseling kan tijdens inspanning gevolgd worden met behulp van zowel invasieve als noninvasieve parameters. In deze voordracht zullen de belangrijkste

Nadere informatie

Longemfyseem is bij ouderen een van de belangrijkste oorzaken van kortademigheid en gebrek aan uithoudingsvermogen.

Longemfyseem is bij ouderen een van de belangrijkste oorzaken van kortademigheid en gebrek aan uithoudingsvermogen. Examentrainer Vragen Longemfyseem Longemfyseem is bij ouderen een van de belangrijkste oorzaken van kortademigheid en gebrek aan uithoudingsvermogen. Het ontstaan van longemfyseem is een complex proces.

Nadere informatie

Benauwdheid in de palliatieve fase

Benauwdheid in de palliatieve fase Benauwdheid in de palliatieve fase S. M. D E H O S S O N L O N G A R T S T W I T T E R : @ S H O S S O N T W I T S 1 O K T O B E R 2 0 1 5 La médecine, c'est guérir parfois, soulager souvent, consoler

Nadere informatie

Het meten van beperkende factoren bij COPD een praktische kennismaking

Het meten van beperkende factoren bij COPD een praktische kennismaking Het meten van beperkende factoren bij COPD een praktische kennismaking Peter Willemsen Ziekenhuis Rivierenland Tiel De Lage Korn, Buren Inhoud Huiswerkopdracht Beperkende factoren bij gezonden Beperkende

Nadere informatie

Richtlijnen voor het gebruik van zuurstof bij volwassenen en

Richtlijnen voor het gebruik van zuurstof bij volwassenen en 1 Richtlijnen voor het gebruik van zuurstof bij volwassenen en kinderen Opstellers: Prof. Dr. W. De Backer, Universiteit Antwerpen Prof. Dr. E. Derom, Universiteit Gent Prof. Dr. P. De Vuyst, Université

Nadere informatie

Een persoon raakt opgewonden en begint te hyperventileren. Om de hyperventilatie te stoppen, pakt hij een plastic zak.

Een persoon raakt opgewonden en begint te hyperventileren. Om de hyperventilatie te stoppen, pakt hij een plastic zak. Examentrainer Vragen Hyperventilatie Het overmatig snel verversen van de lucht in de longen wordt hyperventilatie genoemd. Door bewust of onbewust snel in en uit te ademen, daalt de concentratie van CO

Nadere informatie

Reanimatie van de pasgeborene

Reanimatie van de pasgeborene Reanimatie van de pasgeborene Anne Debeer, neonatale intensieve zorgen, UZ Leuven Katleen Plaskie, neonatale intensieve zorgen, St Augustinus Wilrijk Luc Cornette, neonatale intensieve zorgen, AZ St-Jan

Nadere informatie

Zuurstoftransport: DO2 en VO2 in balans C. Peeters

Zuurstoftransport: DO2 en VO2 in balans C. Peeters Zuurstoftransport: DO2 en VO2 in balans C. Peeters Shock is een circulatoir falen dat leidt tot hypoxie op weefselniveau. Dit is een algemene definitie die van toepassing is op elke vorm van shock, ongeacht

Nadere informatie

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel Presentatie Casus 1b Victoria Janes & Yvonne Poel Casusbeschrijving Vrouw: 55 jaar wordt door de ambulance naar de SEH gebracht, waar u als arts-assistent assistent werkzaam bent. Dezelfde ochtend heeft

Nadere informatie

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Voorraadproducten. Nitroprusside dinatrium 2H2O 50 mg = 2 ml (ZI-15901661)

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Voorraadproducten. Nitroprusside dinatrium 2H2O 50 mg = 2 ml (ZI-15901661) 1. Naam van het geneesmiddel Nitroprusside dinatrium 2H 2 O 50 mg = 2 ml 2. Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling Bevat per ampul van 2 ml: Nitroprussidedinatrium.2-water : 50 mg (=25 mg/ml) Voor

Nadere informatie

Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris.

Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris. De Enkel-Arm index; Waarom, wanneer en hoe? Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris. Deze ulcera vaatlijden, andere

Nadere informatie

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma...

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... H.J.Jansen, E.S. Louwerse, C.P.C. de Jager Intensive Care, Jeroen Bosch Ziekenhuis, lokatie: Groot Ziekengasthuis Nieuwstraat 34, 5211 NL, s-hertogenbosch

Nadere informatie

Thuisbeademing kinderen Indicatie en organisatie in Nederland. 12 oktober 2007 Dr. NAM Cobben, longarts-intensivist

Thuisbeademing kinderen Indicatie en organisatie in Nederland. 12 oktober 2007 Dr. NAM Cobben, longarts-intensivist Thuisbeademing kinderen Indicatie en organisatie in Nederland 12 oktober 2007 Dr. NAM Cobben, longarts-intensivist Thuisbeademing Situatie, waarin de patiënt chronisch of chronisch intermitterende ademhalingsondersteuning

Nadere informatie

Obesitas op de recovery

Obesitas op de recovery Obesitas op de recovery Marlous Huijzer AIOS anesthesiologie UMC Utrecht Inzichten Toegenomen arbeid hart en longen Verhoogde kans metabool syndroom Verhoogde kans op DVT of longembolie Obesitas hypoventilatie

Nadere informatie

BELGIAN WORKING GROUP ON HEART FAILURE ANDCARDIAC FUNCTION

BELGIAN WORKING GROUP ON HEART FAILURE ANDCARDIAC FUNCTION BELGIAN WORKING GROUP ON HEART FAILURE ANDCARDIAC FUNCTION PERSCONFERENTIE 25SEPTEMBER2009 PROVINCIAAL ADMINISTRATIEF CENTRUM GENT 1 INHOUDSTAFEL 1. Persmededeling 3 2. Citaten 5 3. Voorstelling vandebwghf

Nadere informatie

ARTERIELE HYPERTENSIE

ARTERIELE HYPERTENSIE ARTERIELE HYPERTENSIE Wat u moet weten - Patiëntinformatie - Hypertensie is de medische term voor hoge bloeddruk. Dat is de druk waaraan de arteriële bloedvaten of slagaders in het lichaam blootgesteld

Nadere informatie

Arteriële Hypertensie

Arteriële Hypertensie Arteriële Hypertensie Fysiopathologie Screening secundaire hypertensie B. Maes Definitie European Societies of Hypertension and Cardiology 2007 systolisch (mm Hg) Optimaal

Nadere informatie

College. Beademing 1. Opleiding Intensive Care Fontys Hogescholen. Hans Verberne Teamleider Intensive care Docent respiratie/beademing

College. Beademing 1. Opleiding Intensive Care Fontys Hogescholen. Hans Verberne Teamleider Intensive care Docent respiratie/beademing College Beademing 1 Opleiding Intensive Care Fontys Hogescholen Hans Verberne Teamleider Intensive care Docent respiratie/beademing Beademing Kunst of Kunde? Respiratie Functie van de ademhaling en longen

Nadere informatie

Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt?

Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt? Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt? ClaudicatioNet Jaarcongres 12-03-2015 Dr. Ben Janssen UHD, Farmacoloog b.janssen@maastrichtuniversity.nl We worden in allemaal ouder. In een betere

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL. GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL. GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850, omhulde tabletten 850 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Inhoud Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Inhoud Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 INHOUD I Inhoud Hoofdstuk 1 Klinische aspecten van hypertensie 1 1. Voorkomen en definitie 1 2. Over risico en risicoreductie 3 3. Klinische manifestaties 9 4. De bloeddrukmeting 10 A. De bloeddrukmeting

Nadere informatie

SYNONIEMEN: 2-Propeennitril, Acrylnitril, Vinylcyanide EINECS nr:203-466-5 CAS nr: 107-13-1 EEG nr: 608-003-00-4

SYNONIEMEN: 2-Propeennitril, Acrylnitril, Vinylcyanide EINECS nr:203-466-5 CAS nr: 107-13-1 EEG nr: 608-003-00-4 BEHANDELINGSKAART CHEMISCHE PRODUKTEN NAAM: ACRYLONITRIL FORMULE: CH 2 =CHCN SYNONIEMEN: 2-Propeennitril, Acrylnitril, Vinylcyanide EINECS nr:203-466-5 CAS nr: 107-13-1 EEG nr: 608-003-00-4 ALGEMENE GEGEVENS:

Nadere informatie

Femke Gresnigt SEH-arts KNMG OLVG Amsterdam Lid sectie toxicologie NVSHA Bestuurslid NVSHA portefeuille Opleiding & Onderwijs

Femke Gresnigt SEH-arts KNMG OLVG Amsterdam Lid sectie toxicologie NVSHA Bestuurslid NVSHA portefeuille Opleiding & Onderwijs Femke Gresnigt SEH-arts KNMG OLVG Amsterdam Lid sectie toxicologie NVSHA Bestuurslid NVSHA portefeuille Opleiding & Onderwijs Ecstasy in het OLVG Cijfers OLVG Casuïstiek ernstige complicaties Hyperthermie

Nadere informatie

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedvergiftiging Informatie voor patiënten F0907-1225 juni 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

1 Het acuut zieke kind

1 Het acuut zieke kind 1 Het acuut zieke kind C.M.P. Buysse, E.N. de Jager, M. de Hoog 1.1 Inleiding In de acute kindergeneeskunde is de grootste uitdaging niet een succesvolle reanimatie, wél de tijdige herkenning en adequate

Nadere informatie

Citraat, meer dan een anticoagulans. Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc

Citraat, meer dan een anticoagulans. Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc Citraat, meer dan een anticoagulans Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc Citraat Stolling citrate Zuur-base Brandstof Biocompatibiliteit Anti-oxidant Gebruiken jullie citraat? Citraat als

Nadere informatie

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 Inleiding: Een post-anoxisch coma wordt veroorzaakt door globale anoxie of ischemie van de hersenen,

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen Datum vaststelling: 02-2013 Datum revisie: 02-2015 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive

Nadere informatie

Cardiale implicaties bij slaapapnoe

Cardiale implicaties bij slaapapnoe Cardiale implicaties bij slaapapnoe Dr Valck 02-06-2015 CAMPUS HENRI SERRUYS Inleiding OSA: repititieve episodes van apnoe tijdens slaap gedaalde inspiratoire airflow obstructie bovenste luchtweg OSAS

Nadere informatie

Elektrolytstoornis tijdens ALS. samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH

Elektrolytstoornis tijdens ALS. samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH Elektrolytstoornis tijdens ALS samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH Inhoudsopgave Doelstelling Context: 4 H s en 4 T s Kalium Hyperkaliëmie Hypokaliëmie Samenvatting Vragen/discussie Doelstelling Inzicht

Nadere informatie

Chronische zuurstoftherapie en zuurstofconventie. J Wynants Longarts 05-12-2015

Chronische zuurstoftherapie en zuurstofconventie. J Wynants Longarts 05-12-2015 Chronische zuurstoftherapie en zuurstofconventie J Wynants Longarts 05-12-2015 Chronische zuurstoftherapie 1. Hoe zuurstof meten? 2. Oorzaken hypoxemie of zuurstoftekort 3. Evidentie van zuurstoftherapie:

Nadere informatie

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500, omhulde tabletten 500 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS

PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS Avondsymposium VOET2013 23 april 2013 Inhoud Deel 1: pathofysiologie van ischemie... 2 Deel 2: Pathofysiologie van het voetulcus... 4 Deel 1:

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA HOGE BLOEDDRUK. psamtik@fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA HOGE BLOEDDRUK. psamtik@fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA HOGE BLOEDDRUK psamtik@fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling

Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling Prof. Dr. Benoit Nemery KU Leuven Prof. Dr. Christophe Stove UGent Acrylonitril: chemische eigenschappen

Nadere informatie

De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt. Loes Klieverik WES 11-03-2010

De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt. Loes Klieverik WES 11-03-2010 De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt Loes Klieverik WES 11-03-2010 Wat is oud?? Definitie Hartfalen Tekortschieten van de pompwerking van het hart en veranderingen in de neurohumorale activatie

Nadere informatie

Thorax trauma. Casus GM. Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst. 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst

Thorax trauma. Casus GM. Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst. 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst 1 Thorax trauma Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst Casus GM 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst Blanco voorgeschiedenis 1 GM, man, 3/5/1951 Observatie: Zweet

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Obesitastraining Eat-Fit

Patiënteninformatie. Obesitastraining Eat-Fit Patiënteninformatie Obesitastraining Eat-Fit Inhoud Inleiding... 2 Body Mass Index (BMI)... 2 Obesitas en fysieke activiteit... 2 Dieettherapie... 3 Operatie... 4 Onze obesitastraining Eat-Fit... 4 Persoonlijke

Nadere informatie

Het Fenomeen van Raynaud

Het Fenomeen van Raynaud Het Fenomeen van Raynaud Wat is het Fenomeen van Raynaud? Wij spreken van het Fenomeen van Raynaud bij het plotseling optreden van verkleuringen van vingers en/of tenen bij blootstelling aan kou of bij

Nadere informatie

Algemene kennis over farmacokinetiek (PK)

Algemene kennis over farmacokinetiek (PK) Algemene kennis over farmacokinetiek (PK) C max, klaring, Vd, halfwaardetijd, AUC, biologische beschikbaarheid, proteinebinding Watis ditjargon? Is dit belangrijk voor mij? 2-1 Algemene kennis over farmacokinetiek

Nadere informatie

Tentamen B: correctievoorschrift 24 december 2004

Tentamen B: correctievoorschrift 24 december 2004 Thema 1.2: Stoornissen in het milieu interieur Tentamen B: correctievoorschrift 24 december 2004 a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Nadere informatie

Osmo- en volumeregulatie

Osmo- en volumeregulatie Osmo- en volumeregulatie De water- en zouthuishouding van het lichaam Anne Lohuis - 7 Februari 2013 Doelstelling Het verduidelijken van twee belangrijke functies van het menselijk lichaam, met daar aan

Nadere informatie

De Vliegreis. medische en fysiologische aspecten. Ries Simons, arts TNO Aerospace Medicine European Society of Aerospace Medicine

De Vliegreis. medische en fysiologische aspecten. Ries Simons, arts TNO Aerospace Medicine European Society of Aerospace Medicine De Vliegreis medische en fysiologische aspecten, arts TNO Aerospace Medicine European Society of Aerospace Medicine Human Factors 1 AEROSPACE MEDICINE: MISSIE Veiligheid Prestaties Gezondheid Bemanning

Nadere informatie

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling.

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling. 1. Samenvatting Deze medische procedure beschrijft de evaluatie, behandeling en opvolging bij diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling bij volwassen patiënten. 2. Inleiding/doel

Nadere informatie

Adequaat zuurstofgebruik in verschillende pathologieën, inclusief palliatie. Medische aspecten van BiPAP bij acuut respiratoir falen

Adequaat zuurstofgebruik in verschillende pathologieën, inclusief palliatie. Medische aspecten van BiPAP bij acuut respiratoir falen Adequaat zuurstofgebruik in verschillende pathologieën, inclusief palliatie Medische aspecten van BiPAP bij acuut respiratoir falen B. Buyse Dienst Longziekten Centrum voor Slaapmonitoring en Thuisventilatie

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

MCTD (mixed connective tissue disease)

MCTD (mixed connective tissue disease) MCTD (mixed connective tissue disease) Wat is MCTD? MCTD is een zeldzame systemische auto-immuunziekte. Ons afweersysteem (= immuunsysteem) beschermt ons tegen lichaamsvreemde indringers, zoals o.a. bacteriën

Nadere informatie

nederlandse samenvatting

nederlandse samenvatting Nederlandse Samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING Inleiding Hartfalen is een syndroom, waarbij de pompfunctie van het hart achteruitgaat en dat onder andere gepaard kan gaan met klachten van kortademigheid

Nadere informatie

ASAFLOW 80 mg maagsapresistente tabletten ASAFLOW 160 mg maagsapresistente tabletten

ASAFLOW 80 mg maagsapresistente tabletten ASAFLOW 160 mg maagsapresistente tabletten Bijsluiter BENAMING ASAFLOW 80 mg maagsapresistente tabletten ASAFLOW 160 mg maagsapresistente tabletten SAMENSTELLING ASAFLOW 80 mg: Acidum acetylsalicylicum 80 mg Maydis amylum Acidum methacrylicum et

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER NATRICLO 585 mg/10ml NATRICLO 1g/10ml NATRICLO 2g/10ml NATRICLO 3g/10ml NATRICLO 4g/20ml NATRICLO 6g/20ml Concentraat voor oplossing voor infusie Natriumchloride

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Bloedvergiftiging. of sepsis

PATIËNTEN INFORMATIE. Bloedvergiftiging. of sepsis PATIËNTEN INFORMATIE Bloedvergiftiging of sepsis 2 PATIËNTENINFORMATIE Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw naaste een bloedvergiftiging heeft, ook wel sepsis genoemd. Een sepsis is een complexe

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg aan neuromusculaire patienten

Verpleegkundige zorg aan neuromusculaire patienten Verpleegkundige zorg aan neuromusculaire patienten Ineke Ras-van den Berg consulent Continentie/Wond/Pegsonde Polikliniek Sophia Revalidatie Den Haag Nienke de Goeijen nurse practitioner neuromusculaire

Nadere informatie

INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING MET BETABLOKKERS 5

INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING MET BETABLOKKERS 5 WAT IS HARTFALEN? 3 WAT VOELT U ALS U AAN HARTFALEN LIJDT? 3 WAT DOET UW ARTS OM UW ZIEKTE TE BEHANDELEN? 4 Controle van de symptomen4 De verdere evolutie van de ziekte voorkomen 4 INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING

Nadere informatie

Vochtbalans bij de cardiologische patiënt

Vochtbalans bij de cardiologische patiënt Vochtbalans bij de cardiologische patiënt Voor uw behandeling is het belangrijk dat er per dag wordt opgeschreven hoeveel u drinkt en plast. Dit noemen we het bijhouden van uw vochtbalans. In deze folder

Nadere informatie

1/05/2011. Inleiding. LLL Symposium Stress en substraatmetabolisme

1/05/2011. Inleiding. LLL Symposium Stress en substraatmetabolisme Stress en substraatmetabolisme Jan J. De Waele MD PhD SICU Universitair Ziekenhuis Gent Inleiding Voeding is belangrijk bij de gehospitaliseerde patient IZ patienten verschillen fundamenteel Insult dat

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Kent u de cijfers van uw hart?

Kent u de cijfers van uw hart? Kent u de cijfers van uw hart? CHOLESTEROL? GEWICHT/ BUIKOMTREK? UW? BLOEDDRUK? SUIKERGEHALTE? V.U.: Dr Freddy Van de Casseye - Elyzeese-Veldenstraat 63-1050 Brussel Belgische Cardiologische Liga www.cardiologischeliga.be

Nadere informatie

Mythe: Zuurstof is gevaarlijk bij COPD

Mythe: Zuurstof is gevaarlijk bij COPD Mythe: Zuurstof is gevaarlijk bij COPD Dr Leo Heunks longarts-intensivist afd intensive care April, 211 Programma Regulatie van de ademhaling Effect O2 tijdens AE-COPD Oorzaken hypercapnie tijdens AE-COPD

Nadere informatie

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

Hyperbare zuurstoftherapie in de wondzorg.

Hyperbare zuurstoftherapie in de wondzorg. Hyperbare zuurstoftherapie in de wondzorg. 1. Doel: De weefseloxygenatie verhogen in de geïnfecteerde en hypogeperfuseerde wonden. 2. Wat is hyperbare zuurstof therapie? HYPERBARE ZUURSTOFTHERAPIE (HBOT)

Nadere informatie

Een verhit postoperatief beloop

Een verhit postoperatief beloop Een verhit postoperatief beloop Centraal anticholinerg syndroom? R Verhage C Hofhuizen Casus Dhr V, 31-1-1952 Voorgeschiedenis: - dilatatie aorta ascendens. - AF, thrombus linker hartoor (verdwenen na

Nadere informatie

cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 2011

cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 2011 cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 211 Sterfte bij vrouwen en mannen Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke oorzaak van overlijden

Nadere informatie

Anatomie / fysiologie Circulatie. Stellingen n.a.v. vorig college. Stellingen, vervolg. Bloeddruk

Anatomie / fysiologie Circulatie. Stellingen n.a.v. vorig college. Stellingen, vervolg. Bloeddruk Anatomie / fysiologie Circulatie Bloeddruk 1 Stellingen n.a.v. vorig college Het ventrikelseptum van het hart is dikker dan het atriumseptum van het hart. Een hart dat over de top van de Frank Starling-curve

Nadere informatie

Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013

Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013 Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013 Naam van het geneesmiddel: MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak, concentraat voor drank Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling: Elke 25

Nadere informatie

BIJSLUITER. FUROSEMIDE 2 mg/ml drank

BIJSLUITER. FUROSEMIDE 2 mg/ml drank BIJSLUITER FUROSEMIDE 2 mg/ml drank Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 12 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u

Nadere informatie