Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo)"

Transcriptie

1 Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo) (Conceptversie 3 juni 2014, Karel Philipsen, Bas Trimbos & Annette Thijs) Vooraf In augustus 2014 start een pilot tweetalig primair onderwijs (tpo). Deze notitie wil de wenselijkheid van een gemeenschappelijke basis voor leerplanontwikkeling als onderdeel van de pilot onder de aandacht brengen. Tevens wil ze de deelnemende partijen een gezamenlijk begrippenkader aanreiken. Die partijen zijn de stuurgroep tpo (een voortzetting van de beleidsgroep), SLO, de deelnemende scholen en de onderzoekers. Deze notitie is geen statisch document. De ervaringen die worden opgedaan tijdens de vijf jaren die de pilot duurt, zullen worden gebruikt om deze notitie waar mogelijk aan te scherpen en verder uit te werken. De notitie moet dan ook nadrukkelijk worden gezien als groeidocument. 1. Pilot tpo 1.1 Uitgangspunten In 2011 is een werkgroep begonnen zich te oriënteren op de invoering van tpo. Die werkgroep bestond uit vertegenwoordigers van EarlyBird, het Europees Platform en actieve scholen op het terrein van vvto. Samen met het ministerie van OCW hebben zij een startnotitie geschreven. Daarin formuleren zij de onderwijskundige doelstellingen, onderzoeksopzet en samenwerkingsvorm voor een pilot. In juli 2013 presenteerde staatssecretaris Dekker het Plan van Aanpak Engels in het primair onderwijs. Dit Plan van Aanpak geeft de aanzet voor het bij wet vastleggen dat tot 15 % van de onderwijstijd Engels als doel- en voertaal kan worden gehanteerd. Ook wordt het startschot gegeven voor een pilot tweetalig primair onderwijs. Maximaal 20 scholen krijgen de ruimte om tot 50 % van de onderwijstijd les te geven in het Engels. 1 Volgens de staatssecretaris is deze verruimde aandacht voor Engels belangrijk om leerling adequaat toe te rusten als wereldburgers. De sterke internationale oriëntatie van Nederland vraagt om goede internationale kennis en taalvaardigheden. Een goed fundament voor Engels draagt bij aan de vaardigheden en zelfvertrouwen van leerlingen op de latere arbeidsmarkt. Bovendien maakt het aanbieden van onderwijs in een vreemde taal het onderwijs uitdagender en aansprekender, zo staat in het Plan van Aanpak. In het schooljaar starten 12 scholen met de pilot. In het daaropvolgende schooljaar is er nog ruimte voor 8 scholen om mee te doen. 1 De pilot tpo staat ook open voor scholen die dit programma in het Frans of Duits willen geven. In de eerste ronde hebben alleen scholen met belangstelling voor tpo-engels gereageerd. In deze startnotitie wordt dan ook uitgegaan van Engels als tweede onderwijstaal. Mochten scholen met tpo-duits of tpo-frans zich in de tweede selectieronde aansluiten bij de pilot, dan kan onderhavig document gehanteerd worden omdat dezelfde kaders en doelstellingen toepasbaar zijn. 1

2 De volgende uitgangspunten staan centraal in de pilot: - Het aanbod is dekkend voor de kerndoelen. - Scholen groeien naar een vorm van onderwijs waarbij voor 30-50% van het onderwijs het Engels de voertaal is. In deze vorm van immersieonderwijs ligt de nadruk op begrip en communicatie. Er wordt van vloeiendheid naar accuraatheid gewerkt, passend bij het ontwikkelingsniveau van de leerlingen. - Het aanbod kent een sterk internationale oriëntatie. 1.2 Doelstellingen Natuurlijk zullen de leerlingen aan het eind van groep 8 aan dezelfde eisen moeten voldoen als leerlingen die geen tpo volgen. De pilot voegt daar de volgende doelstellingen aan toe: Wat Engels betreft moeten de leerlingen het niveau van een onafhankelijk taalgebruiker bereiken. Bij onafhankelijk taalgebruiker gaat het om een beheersing van het Engels, afhankelijk van het uitstroomniveau van de leerling, op het B1-niveau dan wel het B2 niveau. Deze ambitie wordt in de loop van de pilot nader geconcretiseerd en op haalbaarheid onderzocht. Daartoe wordt jaarlijks 30 tot 50 % van de onderwijstijd gereserveerd voor Engelstalige lessen en activiteiten. Het principe doeltaal-voertaal is hierbij leidend en Engels wordt in samenhang met (andere) vakinhouden gebracht. Leerlingen hebben kennis van de internationale omgeving waarin zij acteren en hebben onder meer door internationale contacten ervaringen opgedaan die leiden tot meer intercultureel bewustzijn. Een belangrijk doel van de pilot is te komen tot een generiek, overkoepelend leerplankader voor tpo (zie paragraaf 2). Scholen geven in dit verband invulling aan een aanbod voor tpo en delen ervaringen met elkaar. Die worden bekeken op hun betekenis voor de ontwikkeling van het beoogde generieke leerplankader. In genoemde startnotitie tpo worden eisen gesteld aan de schoolorganisatie en de toerusting van leerkrachten en coördinatoren. De komende vijf jaar zullen ook gebruikt worden om na te gaan in hoeverre aan die eisen voldaan moet zijn om de (onderwijskundige) ambities van de pilot te realiseren. De startnotitie spreekt ook over de noodzaak criteria te ontwikkelen voor de borging van de kwaliteit van het onderwijsaanbod. Paragraaf 3.2 van deze notitie gaat hier nader op in. 1.3 Leerplanontwikkeling Binnen de kaders van de pilot hebben scholen ruimte voor schoolspecifieke keuzes wat betreft de ontwikkeling en inrichting van het aanbod tpo. Dit is een belangrijk uitgangspunt: ruimte voor eigenheid en schoolspecifieke keuzes, passend bij de ervaring, het eigen didactisch concept en de leerlingenpopulatie. Dit zorgt voor een rijk palet. Echter, een belangrijke doelstelling van de pilot is te komen tot generieke inzichten over de inrichting van het tpo-aanbod. Daaraan zouden conclusies moeten worden ontleend voor een gemeenschappelijk leerplankader. Dit betekent dat er naast eigenheid in keuzes ook gemeenschappelijke elementen en doelen moeten worden vastgesteld en nagestreefd. Het proces van leerplanontwikkeling in de pilot kent dus twee bewegingen: van de taakstellende kaders naar de scholen en van de scholen naar de taakstellende kaders. Het systematisch via onderzoek in kaart brengen van alle factoren die van invloed zijn op het uiteindelijke leerplankader is een wezenlijk onderdeel van deze pilot. 2

3 1.4 Onderzoek De deelnemende scholen hebben zich alle gecommitteerd aan het onderzoek. Dat is meerjarig en richt zich vanzelfsprekend op de vraag wat de opbrengsten van de pilot tpo voor het Nederlands en Engels zullen zijn, maar ook op wat tpo vraagt aan didactiek en organisatie. Op scholen in Friesland wordt tevens onderzocht wat effecten zijn van tpo op taalvaardigheid in het Fries. De pilot zal gebruik kunnen maken van tussentijdse bevindingen van de onderzoekers. Als daar aanleiding toe is, zal de pilot aangepast worden. De dynamische opzet van de pilot biedt hier ruimte voor. 2. Leerplankader tpo 2.1 Een samenhangend aanbod voor tpo Een belangrijk doel van de pilot is om een leerplan voor tweetalig primair onderwijs te ontwikkelen. De kern van een leerplan betreft doorgaans de doelen en inhouden van het leren. Veranderingen in die kern veronderstellen meestal ook wijzigingen in andere leerplanonderdelen. Een verhelderende manier om een en ander in samenhang te visualiseren is het zogenaamde curriculaire spinnenweb (Van den Akker, 2003). Figuur 1: Curriculaire spinnenweb De kern en de negen draden van het spinnenweb verwijzen naar tien onderdelen van het curriculum die elk een vraag over het (plannen van) leren door leerlingen betreffen. In de pilot werken scholen aan de ontwikkeling van hun leerplan tpo. Ze doen dit, zoals gezegd, vanuit de eigenheid van de school en schoolspecifieke keuzes, maar binnen de gezamenlijk vastgestelde doelstellingen en uitgangspunten. Aan het eind van de pilot moet er een generiek leerplankader liggen met daarin op hoofdlijnen na te streven doelen en inhouden voor Engels en internationalisering als onderdeel van het brede leerplan voor tpo. Die doelen en inhouden moeten vanuit een integrale visie op tpo zijn beredeneerd en verantwoord. Ze zullen in de loop van de pilot 3

4 worden uitgewerkt naar de verschillende leerjaren. Zowel de einddoelen als tussendoelen zullen als daar aanleiding toe is - tussentijds worden bijgesteld. 2.2 Visie als gemeenschappelijk ankerpunt Zoals te zien in Figuur 1 vormt de visie de kern van het leerplan. De visie fungeert als centrale, verbindende schakel; de overige onderdelen (leerplanaspecten) zijn verbonden met die visie. Idealiter zijn ze ook met elkaar verbonden, zodat er sprake is van consistentie en samenhang. De visie geeft antwoord op de vraag waartoe het aanbod dient. Vertaald naar de pilot: wat is de ratio achter de invoering van tpo? Deze vraag moet beantwoord worden vanuit vier invalshoeken: Student: hoe draag het programma bij aan het leren van de leerling, welke visie is er op het leren van de leerling? Subject: vanuit welke visie op de vakinhoud wordt het programma ingericht? Society: hoe sluit het aanbod aan bij ontwikkelingen in de maatschappij? School: hoe sluit het aanbod aan bij het schooleigene? Verschillende van deze aspecten zijn in het Plan van Aanpak kort benoemd, maar behoeven een nadere uitwerking om als leidraad voor de ontwikkeling van het tpo-aanbod te kunnen dienen. Belangrijke vragen voor deze uitwerking zijn: 1. Visie op leren van de leerling (student) Van welke visie op leren gaat het programma uit: welke rol en inbreng heeft de leerling in het programma? En wat draagt het aanbod bij aan de vorming van de leerling? De doelstelling van de pilot is om bij te dragen aan de taalvaardigheid en internationale kennis en competenties. De verwachting is dat dit leerlingen meer zelfvertrouwen biedt om door te stromen naar het vervolgonderwijs en de latere arbeidsmarkt tegemoet te treden. Wat is nodig om leerlingen dit zelfvertrouwen te laten ontwikkelen? En hoe kunnen we de kans om het aanbod uitdagender en aansprekend te maken voor alle leerlingen zo goed mogelijk benutten? 2. Visie op de vakinhoud (subject) Welke visie is er op het leren en gebruiken van Engels als onderdeel van een tweetalig of meertalig aanbod? Hoe benutten we de mogelijkheden die tpo biedt om Engels op een natuurlijke manier aan te leren zo goed mogelijk? Hoe zien we de ontwikkeling van het Nederlandstalige deel van het programma: wat zijn aandachtspunten en hoe zorgen we voor samenhang tussen lessen in het Engels en in het Nederlands? Hoe bereiken we een goede integratie van Engels in vakinhouden? 3. Visie op de bijdrage aan maatschappelijke ontwikkelingen (society) Door de globalisering van de samenleving worden interculturele vaardigheden en de beheersing van de Engelse taal van toenemend belang. Tpo-scholen kunnen hier een belangrijke bijdrage aan leveren, zo staat in het Plan van Aanpak. Hoe benutten we deze meerwaarde zo effectief mogelijk: hoe kan het tpo-aanbod bijdragen aan de toerusting van leerlingen voor de samenleving? Welke aspecten van taalvaardigheid zijn van belang? Welke leerinhouden met een internationale dimensie vinden we belangrijk? Welke activiteiten dragen daaraan bij? 4. Visie op aansluiting bij het schooleigene (school) 4

5 De school kan een aantal uitgangspunten hebben van waaruit ze haar onderwijsprogramma en - beleid geformuleerd heeft. Die uitgangspunten zullen ook van invloed zijn op de visie van de school op het aanbod. Hoe kan dat aanbod tegen deze achtergrond uitgewerkt worden? Gezien de centrale rol die ze in het leerplan heeft, is het belangrijk om de visie zorgvuldig en expliciet te formuleren. Dit helpt om zicht te krijgen op gemeenschappelijke uitgangspunten die als leidraad kunnen dienen bij het bepalen van de doelen en inhouden van het aanbod. Om als een verbindende schakel en gemeenschappelijk ankerpunt voor de pilot te kunnen dienen is het van belang om de visie gezamenlijk te ontwikkelen. De stuurgroep zal hier een leidende rol in spelen. Ze zal scholen tijdens bijeenkomsten stimuleren een visie te ontwikkelen en bevorderen dat de betrokken scholen van elkaars opvattingen wat dit betreft kennis nemen. Op deze manier worden uitgangspunten en ambities verhelderd en aangescherpt. 3. Ontwikkeling van het leerplankader tpo 3.1 Wisselwerking tussen meerdere niveaus De pilot biedt scholen de ruimte om op eigen wijze invulling te geven aan een aanbod voor tpo, maar wel vanuit gezamenlijk geformuleerde uitgangspunten en ambities (zie paragraaf 1). Dit betekent dat scholen weliswaar zelf vormgeven aan een tpo-aanbod, maar dit doen binnen de kaders en uitgangspunten die op pilotniveau zijn geformuleerd. Het aanbod moet passen bij de leerling in de klas, moet uitvoerbaar zijn voor de klas als geheel, moet afgestemd zijn met de visie van de school en aansluiten bij landelijke kaders, waaronder de kerndoelen. Figuur 2 geeft een overzicht van de verschillende niveaus van leerplanontwikkeling. Leerplanniveau Bereik Betrokkenen Leerplanproducten Supra Internationaal de Europese Commissie ERK Macro Nationaal Ministerie van OCW Kerndoelen Pilotniveau Stuurgroep tpo tpo-pilotscholen Gemeenschappelijke visie Uitgangspunten voor inrichting van het aanbod Leerplankader tpo Meso School Schoolleiding Team Micro Leerjaar Groep Leraar Team Groep Nano Leerling Docent Leerling Schoolbeleidsplan Leerplan tpo voor alle leerjaren Leerlijn met leerdoelen per jaar Lesplannen Lesmaterialen Toetsen Persoonlijke leerplan: maatwerk 5

6 Figuur 2: Niveaus van leerplanontwikkeling Bij het ontwikkelen van het tpo-aanbod is een goede uitlijning tussen het pilotniveau, het schoolniveau en het microniveau van belang. Op het mesoniveau hebben scholen veel ruimte om eigen keuzes te maken, passend bij de eigen visie, context en leerlingenpopulatie. Die keuzes mogen echter niet strijdig zijn met de kerndoelen en met de afspraken en ambities die op pilotniveau zijn vastgelegd. Belangrijk is ook dat er consistentie is in de wijze waarop de visie en ambities van de school vertaald worden naar doelen, inhouden en activiteiten in de verschillende leerjaren. De pilot moet ertoe leiden dat uitspraken kunnen worden gedaan over doelen die haalbaar en nastrevenswaardig zijn, over welke inhouden in het Engels aangeboden kunnen worden en welke leeractiviteiten in dat verband relevant zijn. 3.2 Kwaliteitscriteria voor het onderwijsaanbod Uiteindelijk moet de pilot een kwalitatief hoogwaardig leerplan voor tweetalig primair onderwijs opleveren. De waarde van een leerplan kan worden afgemeten aan de mate waarin het als (i) relevant, (ii) consistent, (iii) bruikbaar, (iv) effectief, en (v) als schaalbaar en duurzaam beoordeeld wordt voor de context waarvoor het is ontwikkeld. De kwaliteitscriteria kunnen gedurende de vijf jaar die de pilot helpen om de ontwikkelde leerplanproducten kritisch te bekijken op wat er nog beter zou kunnen. Scholen kunnen eigen producten bekijken maar ook in interactie met andere scholen praten over de relevantie, consistentie, bruikbaarheid en effectiviteit van een ontwikkelde aanpak. Relevantie: het aanbod bestaat uit doelen en inhouden die ertoe doen. Bij het ontwikkelen van het tpo-aanbod is het van belang dat de doelen en inhouden: aansluiten bij de kerndoelen; relevant gevonden worden door alle betrokkenen (leraren, leerlingen, ouders); aansluiten bij inzichten uit onderzoek over tweetalig onderwijs; aansluiten bij de ambities en uitgangspunten van de pilot. Consistentie: het aanbod zit logisch en samenhangend in elkaar. Bij het ontwikkelen van het tpo-aanbod is het van belang dat er sprake is van samenhang tussen: verschillende leerjaren (doorlopende leerlijn); onderdelen van het aanbod met Engels als middel (CLIL) en onderdelen van het aanbod met Engels als doel, immers, het doceren van vakinhoud en van een vreemde taal gebeurt tegelijkertijd (zie doelstellingen); visie en uitgangspunten op pilot-niveau en vertaling ervan in het aanbod op schoolniveau; het Engelstalige aanbod en het Nederlandstalige aanbod. Bruikbaarheid: het aanbod moet uitvoerbaar zijn. Voor het tpo-aanbod is het van belang dat de activiteiten uitvoerbaar zijn met: de beschikbare tijd en middelen (o.a. over de verdeling van de onderwijstijd over de jaarlagen); de competenties van leraren (denk hierbij bijv. aan taalvaardigheid, kennis van en vaardigheid in taaldidactiek). 6

7 Effectiviteit: het aanbod leidt tot de gewenste resultaten. Bij het ontwikkelen van het tpo-aanbod is het van belang dat: er heldere, voorlopige, ambities zijn wat betreft het eindniveau in groep 8 en dat er doelgericht naar dit eindniveau wordt toegewerkt (naast de kerndoelen dan nog uit te werken eindtermen voor Engels en Internationalisering); resultaten en opbrengsten van activiteiten in de klas zorgvuldig worden gemonitord; het aanbod gedurende de vijf jaar die de pilot duurt voortdurend wordt bijgesteld op basis van voortschrijdend inzicht met betrekking tot wat wel en wat niet werkt; de leeropbrengsten voor leerlingen een soepele overgang mogelijk maken naar vervolgonderwijs en voldoende voorwaarden bieden voor participatie in de samenleving. Schaalbaarheid en duurzaamheid. Voor het tpo-aanbod is het van belang dat: de ervaringen en opbrengsten van de pilot op schoolniveau worden vastgelegd en geborgd; de ervaringen en opbrengsten van de pilot overdraagbaar zijn voor andere scholen; de scholen in de jaren na de pilot de opbrengsten verder ontwikkelen en de lijn doortrekken naar groep 6 tot en met Ondersteuning van het proces: taken en rollen De ambities van de pilot tpo zijn groot en er liggen op alle niveaus veel uitdagingen. Dat vraagt o.a. om verdere uitwerking van het leerplankader op macroniveau, om uitwerking daarvan op schoolniveau en om bewaking van de kwaliteit van dit proces. Daarbij moet ook goed gekeken worden naar de voortgang van langlopend onderzoek naar de effecten en organisatie en inrichting van het programma. Kennisdeling tussen scholen is ook van groot belang. De netwerkbijeenkomst kunnen hiervoor worden benut, evenals digitale kanalen (oa. Yammer). Zoals gezegd hebben de scholen de ruimte om binnen het kader van deze pilot hun eigen versie van een tpo-programma te ontwikkelen. Vragen die scholen daarbij hebben worden door de stuurgroep in kaart gebracht en gekanaliseerd. Bij vragen die betrekking hebben op hele pilot, dat wil zeggen relevant zijn voor alle scholen binnen pilot, zal door stuurgroep zorgen voor uitwerking. Individuele vragen kunnen op kosten van de school beantwoord worden. Het Europees Platform is hierbij het eerste aanspreekpunt en kan behulpzaam zijn om te bekijken hoe de vraag beantwoord zouden kunnen worden. SLO is beschikbaar voor advies over inrichting van generieke elementen van het leerplankader. 7

Brochure versie 1 februari 2015

Brochure versie 1 februari 2015 Brochure versie 1 februari 2015 Pilot tweetalig primair onderwijs in Nederland Op 1 januari 2014 is onder leiding van het EP Nuffic een pilot gestart voor een beperkt aantal basisscholen met als doel invoering

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT School : Christelijke Basisschool De Poort Plaats : Bleiswijk BRIN-nummer : 07XM Onderzoeksnummer : 116787

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL 'T MÊÊTJE

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL 'T MÊÊTJE RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL 'T MÊÊTJE School : basisschool 't Mêêtje Plaats : Ellemeet BRIN-nummer : 05ZJ Onderzoeksnummer : 112723 Datum schoolbezoek : 28

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 568 Staatkundig proces Nederlandse Antillen Nr. 145 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

In artikel 18 van de Wet op de expertisecentra wordt na het tweede lid een lid

In artikel 18 van de Wet op de expertisecentra wordt na het tweede lid een lid Voorstel van Wet tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van het onderwijs te geven in de Engelse, Duitse

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. "DE UTSKOAT" Plaats: Witmarsum BRIN-nummer: 08FI Onderzoeksnummer: 116890 Onderzoek uitgevoerd op: 22 en 23 juni 2009 Conceptrapport verzonden op:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Waarom ontwikkel je een curriculum en wat is een curriculum dan? Jan van den Akker en Nienke Nieveen

Waarom ontwikkel je een curriculum en wat is een curriculum dan? Jan van den Akker en Nienke Nieveen Waarom ontwikkel je een curriculum en wat is een curriculum dan? Jan van den Akker en Nienke Nieveen Inleiding De term curriculum stamt van het Latijnse werkwoord currere, dat wil zeggen (hard) lopen.

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO.

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science,

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. DE WIELEN, LOCATIE GALAMASTINS

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. DE WIELEN, LOCATIE GALAMASTINS RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. DE WIELEN, LOCATIE GALAMASTINS Plaats: Leeuwarden BRIN-nummer: 16ZB Onderzoeksnummer: 116891 Onderzoek uitgevoerd op: 1 en 2 september 2009 Conceptrapport

Nadere informatie

BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK

BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK INHOUD Uitkomst onderzoek Newschool.nu te Harderwijk 3 2 en oordelen per onderliggende onderzoeksvraag 4 3 Samenvattend oordeel 10 Bijlage 1A: Overzicht

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING COMENIUS COLLEGE, AFDELING VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING COMENIUS COLLEGE, AFDELING VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING COMENIUS COLLEGE, AFDELING VWO Plaats: Hilversum BRIN-nummer: 03FO-0 Arrangementsnummer: 169057 Onderzoek uitgevoerd op: 28 oktober 2011 Conceptrapport

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. : Kallenkote

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. : Kallenkote RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij obs Kallenkote Plaats : Kallenkote BRIN-nummer : 13ZM Onderzoeksnummer : 122102 Datum schoolbezoek : 6 januari 2011 vastgesteld te Zwolle op : 14 februari

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Pleincollege Sint Joris PRO PRO Plaats : Eindhoven BRIN nummer : 20AT C6 BRIN nummer : 20AT 05 PRO Onderzoeksnummer : 273588 Datum onderzoek : 16 april 2014

Nadere informatie

INSPECTIE. hetonderwus RAPPORT VAN BEVINDINGEN

INSPECTIE. hetonderwus RAPPORT VAN BEVINDINGEN INSPECTIE RAPPORT VAN BEVINDINGEN School : o.b.s. De Hanwizer Plaats : Vrouwenparochie BRIN-nummer : 18TK Datum uitvoering onderzoek : 10 juni 2008 Datum conceptrapport bevindingen: 19 juni 2008 Datum

Nadere informatie

DOE040 VOORTGEZET ONDERWIJS

DOE040 VOORTGEZET ONDERWIJS BIJLAGE 2: UITKOMST ONDERZOEK DOE040 VOORTGEZET ONDERWIJS TE EINDHOVEN INHOUD Uitkomst onderzoek DOE040 VO te Eindhoven 3 2 en oordelen per onderliggende onderzoeksvraag 4 3 Samenvattend oordeel 10 Bijlage

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Perspectief op de ontwikkeling van kinderen.. als kijken in een glazen bol? Wat is het ontwikkelingsperspectief?

Nadere informatie

Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij. Christelijke Speciale basisschool De Branding

Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij. Christelijke Speciale basisschool De Branding RAPPORT VAN BEVINDINGEN Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij Christelijke Speciale basisschool De Branding Plaats : Spijkenisse BRIN-nummer : 23XL Onderzoeksnummer : 123530 Datum schoolbezoek :

Nadere informatie

DEMOCRATISCHE SCHOOL UTRECHT VOOR PRIMAIR ONDERWIJS

DEMOCRATISCHE SCHOOL UTRECHT VOOR PRIMAIR ONDERWIJS BIJLAGE 2: UITKOMST ONDERZOEK DEMOCRATISCHE SCHOOL UTRECHT VOOR PRIMAIR ONDERWIJS TE UTRECHT INHOUD Uitkomst onderzoek Democratische School Utrecht te Utrecht 3 2 en oordelen per onderliggende onderzoeksvraag

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Jaarplan SOPOH 2014-2018. Personeel. Onderwijs. Organisatie. Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit.

Jaarplan SOPOH 2014-2018. Personeel. Onderwijs. Organisatie. Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit. SOPOH Jaarplan 2014-2018 Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit Personeel Onderwijs Organisatie Huisvesting Pr-Marketing Financiën 1 Voorwoord Stichting Openbaar Primair

Nadere informatie

kempelscan K1-fase Eerste semester

kempelscan K1-fase Eerste semester kempelscan K1-fase Eerste semester Kempelscan K1-fase eerste semester 1/6 Didactische competentie Kern 3.1 Didactisch competent Adaptief omgaan met leerlijnen De student bereidt systematisch lessen/leeractiviteiten

Nadere informatie

WAT MOET EN WAT MAG IN DE ONDERBOUW? versie. Sinds 1 augustus 2006. Onderbouw-VO. d e f i n i t i e v e LEERSTOFAANBOD ONDERWIJSTIJD

WAT MOET EN WAT MAG IN DE ONDERBOUW? versie. Sinds 1 augustus 2006. Onderbouw-VO. d e f i n i t i e v e LEERSTOFAANBOD ONDERWIJSTIJD WAT MOET EN WAT MAG geactualiseerdee n versie d e f i n i t i e v e IN DE ONDERBOUW? Onderbouw-VO Noordzeelaan 24A 8017 JW Zwolle T 038 42 54 750 F 038 42 54 760 Postbus 266 8000 AG Zwolle E info@onderbouw-vo.nl

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP OPENBARE 6E MONTESSORISSCHOOL ANNE FRANK

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP OPENBARE 6E MONTESSORISSCHOOL ANNE FRANK RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP OPENBARE 6E MONTESSORISSCHOOL ANNE FRANK School : Openbare 6e Montessorisschool Anne Frank Plaats : Amsterdam BRIN-nummer : 20TX Onderzoeksnummer

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP A. BARON VAN DEDEM

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP A. BARON VAN DEDEM RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP A. BARON VAN DEDEM School : A. Baron van Dedem Plaats : Dalfsen BRIN-nummer : 10QO Onderzoeksnummer : 113044 Datum schoolbezoek : 25 juni

Nadere informatie

Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind

Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind Dit format is bedoeld voor scholen die in 2015 een tweede aanvraag doen voor de subsidieregeling cultuur voor ieder kind van de

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Om dit te realiseren hebben we in het Strategisch Beleidsplan de volgende beleidsvoornemens geformuleerd:

Om dit te realiseren hebben we in het Strategisch Beleidsplan de volgende beleidsvoornemens geformuleerd: Beleidsplan opbrengstgericht werken aan Onderwijs en Kwaliteit Beleid en doelen voor het thema Onderwijs en Kwaliteit voor de jaren 2013 2016 Vastgesteld juli 2013 Inleiding Onderwijs is onze kerntaak.

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO CHRISTELIJKE SPECIALE BASISSCHOOL DE BRANDING

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO CHRISTELIJKE SPECIALE BASISSCHOOL DE BRANDING RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO CHRISTELIJKE SPECIALE BASISSCHOOL DE BRANDING School : Christelijke Speciale basisschool De Branding Plaats : Spijkenisse BRIN-nummer : 23XL Onderzoeksnummer : 56699 Datum

Nadere informatie

1. Voorbereiden. Horizontaal doorlopende leerlijn. Verticaal doorlopende leerlijn. 3. Uitvoeren

1. Voorbereiden. Horizontaal doorlopende leerlijn. Verticaal doorlopende leerlijn. 3. Uitvoeren Verticaal doorlopende leerlijn Beleidscyclus Om de doorlopende leerlijn een stevige basis te bieden, is het van belang dat het een fundamentele plek krijgt in het beleidsplan. Tevens is het belangrijk

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Voortgezet Onderwijs IPC 2650 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Atrium PRO Plaats : Zoetermeer BRIN nummer : 21KM C1 BRIN nummer : 21KM 00 PRO Onderzoeksnummer : 277364 Datum onderzoek : 1 oktober 2014 Datum vaststelling

Nadere informatie

Criteria bij ERK methodes

Criteria bij ERK methodes SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

Internationale leerresultaten in het curriculum. Workshop

Internationale leerresultaten in het curriculum. Workshop Internationale leerresultaten in het curriculum Workshop Structuur van de sessie 1. Overlopen lijst competenties en deze koppelen aan een concrete opleiding 2. Het meten van draagvlak bij docenten: de

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ''T STOOFJE'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ''T STOOFJE' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ''T STOOFJE' School : basisschool ''t Stoofje' Plaats : Ouwerkerk BRIN-nummer : 10BL Onderzoeksnummer : 94512 Datum schoolbezoek : 14 juni 2007 Datum vaststelling

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

Reflectie op het ontwerpproces van het leerplankader

Reflectie op het ontwerpproces van het leerplankader Reflectie op het ontwerpproces van het leerplankader kunstzinnige oriëntatie Stéfanie van Tuinen en René Leverink Sinds juni 2014 is er een leerplankader kunstzinnige oriëntatie, dat richtinggevend is

Nadere informatie

Koers 2016. Ons Middelbaar Onderwijs, sinds 1916

Koers 2016. Ons Middelbaar Onderwijs, sinds 1916 Onze leerlingen! Ze zijn in de leeftijd van 11 tot ongeveer 18 jaar, de periode waarin zij hun identiteit ontwikkelen. Ouders vertrouwen erop dat wij hun kinderen de best denkbare educatieve en pedagogische

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010

Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010 Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010 Na een jaar samenwerken binnen het excellentieprogramma volgt nu een beschrijving van de behaalde resultaten en voornemens voor

Nadere informatie

Samen verantwoordelijk voor studiesucces

Samen verantwoordelijk voor studiesucces BIJLAGE 1 De pilot samen verantwoordelijk voor studiesucces biedt de kans om gezamenlijk aan visieontwikkeling te doen. Op basis van een gedeelde visie en gezamenlijk beleid kan onderzocht worden waar

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OPENBARE BASISSCHOOL NOORDHOVE

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OPENBARE BASISSCHOOL NOORDHOVE RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OPENBARE BASISSCHOOL NOORDHOVE School : Openbare basisschool Noordhove Plaats : Zoetermeer BRIN-nummer : 16ND Onderzoeksnummer : 94861 Datum schoolbezoek : 5 en 7 juni

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve Plaats : Hoevelaken BRIN-nummer : 03OU Onderzoeksnummer : 124256 Datum schoolbezoek : 27 Rapport vastgesteld te Utrecht

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD'

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD' RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD' School : de Vrije School 'Hoeksche Waard' Plaats : Oud-Beijerland BRIN-nummer : 06UQ Onderzoeksnummer : 73849 Datum schoolbezoek : 20 april

Nadere informatie

Verantwoording herziening leerlijnen VSO. Uitstroom dagbesteding en arbeid. Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman

Verantwoording herziening leerlijnen VSO. Uitstroom dagbesteding en arbeid. Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman Verantwoording herziening leerlijnen VSO Uitstroom dagbesteding en arbeid Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman CED-Groep, juli 2012 Inleiding Veel VSO-scholen werken met de leerlijnen die de CED-Groep

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK School : Basisschool Den Dijk Plaats : Odiliapeel BRIN-nummer : 05YW Onderzoeksnummer : 95105 Datum schoolbezoek : 23 augustus 2007 Datum vaststelling

Nadere informatie

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID Aanleiding: Scholen in de regio hebben geen behoefte aan een verruiming van het aanbod, maar aan het inzichtelijk maken van het aanbod en de keuzemogelijkheden,

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

gevorderd voldoende minimum

gevorderd voldoende minimum Opbrengsten SO Het Mozaïek onderbouw Inleiding Iedere school heeft tot taak onderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en houdingen verwerven. Uitgangspunt voor dat aanbod zijn de kerndoelen

Nadere informatie

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013 Gericht Werken als bril om naar het zorgbeleid te kijken zorg Handelings- Leerlingenbegeleiding fase 0 fase 1 HGW HGW Leren & studeren Studieloopbaanbegeleiding Socioemotioneel fase 2 fase 3 HGW HGW centrale

Nadere informatie

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis Kennisbasis Duits 8 juli 2009 Thema Categorie/kernconcept Omschrijving van de categorie / het kernconcept De student 1. Taalvaardigheden 1.1 De vaardigheden 1.1.1 beheerst de kijkvaardigheid en de luistervaardigheid

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN STELSELONDERZOEK 2014-2015. De Klimboom

RAPPORT VAN BEVINDINGEN STELSELONDERZOEK 2014-2015. De Klimboom RAPPORT VAN BEVINDINGEN STELSELONDERZOEK 2014-2015 De Klimboom Plaats : Hoofddorp BRIN nummer : 02WW C1 Onderzoeksnummer : 281667 Datum onderzoek : 27 januari 2015 Datum vaststelling : 26 maart 2015 Pagina

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE CBS DE KAMELEON. : CBS De Kameleon : 's-gravenzande BRIN-nummer : 13IK Onderzoeksnummer : 95095

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE CBS DE KAMELEON. : CBS De Kameleon : 's-gravenzande BRIN-nummer : 13IK Onderzoeksnummer : 95095 RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE CBS DE KAMELEON School : CBS De Kameleon Plaats : 's-gravenzande BRIN-nummer : 13IK Onderzoeksnummer : 95095 Datum schoolbezoek : 21 juni 2007 Datum vaststelling : 6

Nadere informatie

Professionele leeromgeving. Inleiding

Professionele leeromgeving. Inleiding Professionele leeromgeving Het onderwijs aan studenten is gebaat bij betrokken en professionele onderwijsteams. Het bieden van professionele ruimte geeft teams de gelegenheid om het onderwijs op een optimale

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ School : Basisschool De Staaij Plaats : Middelaar BRIN-nummer : 09AI Onderzoeksnummer : 92633 Datum schoolbezoek : 25 juni 2007 Datum vaststelling : 19

Nadere informatie

Gaat 'gezond bewegen' het verschil maken?

Gaat 'gezond bewegen' het verschil maken? Gaat 'gezond bewegen' het verschil maken? SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling VO Studiedag 20-01-2016 Berend Brouwer (b.brouwer@slo.nl) Agenda Warming-up Het leerplankader SBGL Thema 'bewegen

Nadere informatie

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze!

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze! Presentatie tijdens lesjes middag De Vos: jouw slimste keuze! Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen op basis van individuele kwaliteiten.

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO Plaats : Silvolde BRIN nummer : 14UM C1 BRIN nummer : 14UM 00 HAVO Onderzoeksnummer : 276258 Datum onderzoek :

Nadere informatie

Pilot Tweetalig Basisonderwijs 2014-2019. Basisschool Haagsche SchoolVereeniging

Pilot Tweetalig Basisonderwijs 2014-2019. Basisschool Haagsche SchoolVereeniging Pilot Tweetalig Basisonderwijs 2014-2019 Basisschool Haagsche SchoolVereeniging Basisschool HSV Nassaulaan 26 2514 JT Den Haag Projectplan TPO HSV versie 2014 06 18 Pagina 1 Inleiding De Basisschool Haagsche

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE HEEMDE

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE HEEMDE RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE HEEMDE School : Basisschool De Heemde Plaats : Veessen BRIN-nummer : 11GD Onderzoeksnummer : 113048 Datum schoolbezoek : 14

Nadere informatie

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs stand van zaken en toekomstige mogelijkheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 SLO, nationaal

Nadere informatie

VOORLOPIG WAARDERINGSKADER SO DECEMBER 2014

VOORLOPIG WAARDERINGSKADER SO DECEMBER 2014 VOORLOPIG WAARDERINGSKADER SO DECEMBER 2014 In dit voorlopig waarderingskader Speciaal Onderwijs worden de standaarden en portretten beschreven die in de pilots in de periode april tot en met juni 2015

Nadere informatie

UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD VOORTGEZET ONDERWIJS

UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD VOORTGEZET ONDERWIJS UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD VOORTGEZET ONDERWIJS DE VRIJE RUIMTE TE DEN HAAG School/vestiging: De Vrije Ruimte VO Plaats: Den Haag BRIN-nummer: 30AC Datum uitvoering onderzoek: 13 december

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

Visie op gepersonaliseerd onderwijs en de rol van het LVS

Visie op gepersonaliseerd onderwijs en de rol van het LVS Visie op gepersonaliseerd onderwijs en de rol van het LVS Onderwijs wordt steeds flexibeler en meer op maat aangeboden aan leerlingen. Voor onze doelgroep is dat logischer en vanzelfsprekender dan waar

Nadere informatie

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC-PO DE NEDERLANDSE SCHOOL 'T BARTJE

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC-PO DE NEDERLANDSE SCHOOL 'T BARTJE RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC-PO DE NEDERLANDSE SCHOOL 'T BARTJE School : NTC-po De Nederlandse school 't Bartje Plaats : PATAN - - NEPAL BRIN-nummer : 28FU Onderzoeksnummer : 101884 Datum

Nadere informatie

Checklist Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen

Checklist Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen Checklist Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen Deze checklist kan u behulpzaam zijn bij het opstellen, implementeren en vastleggen van beleid voor de doorlopende leerlijnen 1 taal en rekenen. De checklist

Nadere informatie

UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS

UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS Basisschool Aquamarin te Bonaire School: Aquamarin Plaats: Jato Baco, Bonaire BRIN-nummer: 30KX Datum uitvoering onderzoek: 20 mei 2014 Datum

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. De Tender

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. De Tender RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK De Tender Plaats : Schagen BRIN nummer : 11HX C1 Onderzoeksnummer : 279604 Datum onderzoek : 24 november 2014 Datum vaststelling : 7 januari 2015 Pagina 2 van

Nadere informatie

KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL FLORENCIUS

KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL FLORENCIUS DEFINITIEF RAPPORT KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGDE INSTELLING VOOR PRIMAIR ONDERWIJS BASISSCHOOL FLORENCIUS School/vestiging: Basisschool Florencius Plaats: Naarden Brin: 29ZZ Datum uitvoering onderzoek:

Nadere informatie

Standaard tweetalig onderwijs Engels havo/vwo

Standaard tweetalig onderwijs Engels havo/vwo Standaard tweetalig onderwijs Engels havo/vwo De standaard tweetalig onderwijs bewaakt de kwaliteit van het tweetalig onderwijs in Nederland en wordt onderschreven door alle scholen die lid zijn van het

Nadere informatie

KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGDE INSTELLING VOOR PRIMAIR ONDERWIJS DE WERFKLAS

KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGDE INSTELLING VOOR PRIMAIR ONDERWIJS DE WERFKLAS DEFINITIEF RAPPORT KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGDE INSTELLING VOOR PRIMAIR ONDERWIJS DE WERFKLAS Plaats: : Culemborg BRIN-nummer : 29PX Datum schoolbezoek : 8 september 2011 Datum vaststelling rapport

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen Leerlingen met een opvallende ontwikkeling Hoe ga je om met leerlingen met speciale onderwijsbehoeften? Cruciaal in de zorgstructuur is de kwaliteit van instructie. Maar inspelen op onderwijsbehoeften

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP FREINETSCHOOL, LOCATIE HUGO DE GROOT

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP FREINETSCHOOL, LOCATIE HUGO DE GROOT RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP FREINETSCHOOL, LOCATIE HUGO DE GROOT School : Freinetschool, locatie Hugo de Groot Plaats : Delft BRIN-nummer : 13YL Onderzoeksnummer : 116871

Nadere informatie

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren 2015-2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Wat houdt de pilot tweetalig onderwijs op het Dollard College in?... 3 De lessen... 3 Device... 4 Taalvaardigheid... 4 Internationalisering... 5 Kosten... 5 Bevorderingsnormen...

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo

Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo Kwaliteit Elos voor internationalisering in het vmbo in Nederland Elos is een internationale leerroute voor scholen in het Nederlands voorgezet

Nadere informatie

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5 DAG VAN DE BEROEPSKOLOM MBO-HBO 9 O K TO B E R 20 1 5 Doelen Kijken wat al goed werkt Nagaan of iets bijdraagt aan de kwaliteit van de aansluiting en doorstroom Aangeven wat kan verder worden uitgewerkt

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken KWALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Deze kaart biedt een aantal indicatoren om bij de uitvoering van de stappen uit 1-zorgroute op groepsniveau en op schoolniveau de kwaliteit te monitoren en te

Nadere informatie

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag BVE/IenI/2006-43667

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag BVE/IenI/2006-43667 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk BVE/IenI/2006-43667 Onderwerp Inspectierapport 'Nederlands in het mbo' Bijlage(n) Rapport

Nadere informatie

15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs. Rick de Graaff Platform vvto Nederland

15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs. Rick de Graaff Platform vvto Nederland 15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs Rick de Graaff Platform vvto Nederland Literatuurstudie ICLON Leiden Expertisecentrum MVT Wat zegt ander onderzoek over vvto?

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Daltonschool Columbus

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Daltonschool Columbus RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Daltonschool Columbus Plaats : Heerhugowaard BRIN nummer : 12BF C1 Onderzoeksnummer : 242143 Datum onderzoek : 17 september 2013 Datum vaststelling : 5 december

Nadere informatie