Prijsvorming van vastgoedderivaten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Prijsvorming van vastgoedderivaten"

Transcriptie

1 Prijsvorming van vastgoedderivaten IPD All Property Dec '08 IPD All Property Dec '09 IPD All Property Dec '10 3M LIBOR 500 (bps) 0 sep-06 nov-06 jan-07 apr-07 jun-07 aug-07 okt-07 jan-08 mrt-08 mei-08 jul drs. Erik Langens Masterproof MRE Amsterdam School of Real Estate Oktober 2008

2

3 PRIJSVORMING VAN VASTGOEDDERIVATEN Masterproof ter afronding van de postdoctorale opleiding Master of Real Estate aan de Amsterdam School of Real Estate (ASRE) te Amsterdam Titel: Auteur: drs. Erik Langens Begeleider ASRE: Prof. dr. Dirk Brounen Begeleider CBRE: Marco S.C. Hekman MRE MRICS Medebeoordelaar: drs. Gerjan A. Vos Datum: Oktober 2008

4

5 WOORD VOORAF 74 pagina s heb ik nodig gehad om inzichtelijk te maken wat de rationale is achter de prijsvorming van vastgoedderivaten. Veelgehoorde opmerkingen tijdens het schrijven van deze masterproof en mijn zoektocht naar het antwoord op de onderzoeksvraag zijn: het is toch gewoon een kwestie van vraag en aanbod en de waarde van vastgoedderivaten is niet meer dan wat de gek ervoor geeft. Deze opmerkingen hebben mij af en toe tot stilstaan gebracht en mijzelf doen afvragen waarom ik zoveel tijd steek in een onderzoek dat heel gemakkelijk wordt afgeserveerd met dergelijke - enigszins populistische - opmerkingen. De werkelijkheid is juist vanwege de unieke karakteristieken van vastgoed complexer en daarmee niet 1 op 1 vergelijkbaar met bestaande derivatenmarkten. De markt voor aandelen, opties, futures en andere financiële producten zijn inmiddels volwassen en relatief efficiënt. Van deze markten kan je alleen nog uit artikelen en studieboeken lezen hoe deze zich in de loop van de tijd hebben ontwikkeld tot waar ze nu staan. De markt voor vastgoedderivaten is relatief jong en heeft zich nog niet ontwikkeld tot een volwassen markt. Het is daarom interessant om van dichtbij mee te kunnen maken hoe een relatief nieuwe markt zich de komende jaren zal ontwikkelen. Juist vanwege het feit dat tot enige jaren geleden de vastgoedmarkt de enige belangrijke asset categorie was zonder een goed ontwikkelde derivatenmarkt maakt inzicht in de werking en prijsvorming van vastgoedderivaten essentieel en ondersteunend voor investeerders die overwegen om in vastgoedderivaten te investeren. Overtuigd ben ik dan ook dat een aantal conclusies voor velen niet als vanzelfsprekend zal worden ervaren en dat deze masterproof bijdraagt aan inzicht van en begrip voor vastgoedderivaten en hiermee verdere professionalisering van deze markt. Tot slot wil ik dit voorwoord gebruiken om Prof. dr. Dirk Brounen te bedanken voor zijn constructieve feedback en input op de vele conceptversies die vooraf zijn gegaan aan deze masterproof. Ik wens u veel leesplezier. Erik Langens Amsterdam, Oktober 2008 iv

6 v

7 SAMENVATTING EN AANBEVELINGEN Deze masterproof staat in het teken van de rationale achter de prijsvorming van vastgoedderivaten. Inzicht in deze prijsvorming draagt bij aan het begrip en inzicht in de werking van vastgoedderivaten en is hiermee ondersteunend voor investeerders die overwegen om vastgoedderivaten toe te voegen aan hun vastgoedportefeuille. Wat in deze masterproof is aangetoond is dat momenteel de handel in vastgoedderivaten niet efficiënt is en dat de waardebepaling afwijkt van hetgeen theoretisch kan worden aangetoond. De specifieke karakteristieken van vastgoed (illiquide markt, hoge transactiekosten, grote volumes etc.) zijn hier voor een belangrijk gedeelte debet aan. Asymmetrische kennis van informatie heeft tot gevolg dat investeerders in vastgoedderivaten een eigen rationele denkwijze hebben over hoe vastgoedderivaten gewaardeerd zouden moeten worden. De belangrijkste factoren die momenteel door investeerders in vastgoedderivaten als waardebepalend worden gezien zijn: 1. Het verwachte rendement van de onderliggende vastgoedindex 2. De verwachte rentevoet tot aan expiratie 3. Correctie voor transactie- en managementkosten Deze manier van denken lijkt momenteel gemeengoed te zijn, waardoor in belangrijke mate de realiteit op deze manier wordt ingevuld, met name voor korte termijn vastgoedderivaten. Het verwachte rendement van de onderliggende vastgoedindex heeft twee essentiële elementen in zich ten behoeve van de waardebepaling van vastgoedderivaten. Enerzijds letterlijk zoals het er staat, namelijk hoe de markt verwacht dat de vastgoedindex zich de komende jaren (tot aan expiratie) zal ontwikkelen. Anderzijds is de samenstelling van de onderliggende vastgoedindex van belang op het moment van aanschaffen van een vastgoedderivaat, maar ook tijdens de gehele looptijd van een vastgoedderivaat. Of je doel als investeerder nu is het hedgen van je risico s of puur het speculeren, de samenstelling van de index bepaalt uiteindelijk de waarde. vi

8 De correctie voor transactie- en managementkosten zijn tweeledig. Enerzijds heeft dit betrekking op de directe kosten die gepaard gaan met het aanschaffen van direct vastgoed bestaande uit hoofdzakelijk overdrachtsbelasting en advieskosten. Dit wordt bespaard indien investeerders vastgoedderivaten als alternatief kiezen, waardoor deze correctie wordt meegenomen in de waarde. Anderzijds vallen onder deze kosten de (indirecte) executiekosten als gevolg van de tijd die nodig is om een vastgoedportefeuille op te bouwen. Deze kosten maak je niet als je kiest voor vastgoedderivaten in plaats van direct vastgoed hetgeen een positieve spread tot gevolg heeft. Aanvullend op de drie bovengenoemde factoren die bepalend zijn voor de waarde van vastgoedderivaten is: 4. Looptijd van de contracten Enerzijds heeft dit invloed op de perceptie van de markt over de verwachte rendementen, anderzijds geldt dat transactie- en managementkosten bij kortlopende contracten relatief zwaarder wegen dan bij langlopende contracten en derhalve bij kortlopende contracten een grotere invloed hebben op de waardebepaling van vastgoedderivaten. Dit brengt mij bij de volgende factor, namelijk: 5. De dominantie van overwogen of onderwogen (hedge)investeerders die actief zijn op de markt voor vastgoedderivaten Een hedge investeerder die zijn exposure voor vastgoed wil vergroten (omdat vastgoed onderwogen is in zijn portefeuillesamenstelling) krijgt te maken met enorme transactiekosten als hij dit door middel investeringen in direct vastgoed doet. Hetzelfde geldt voor management kosten die een hedge investeerder bespaart door vastgoedderivaten te gebruiken in plaats van direct vastgoed om zijn exposure te vergroten. Tot slot wordt door middel van vastgoedderivaten object specifiek risico vermeden hetgeen kan worden gezien als besparing van indirect kosten. Een hedge investeerder die onderwogen is in vastgoed heeft daarom meer over voor vastgoedderivaten dan simpelweg het verschil tussen het verwachte rentevoet tot aan expiratie versus het verwachte rendement op de onderliggende vastgoedindex. Hierdoor zal een onderwogen hedge investeerder een hogere spread accepteren. vii

9 Een hedge investeerder die zijn exposure voor vastgoed wil verkleinen heeft voor wat betreft de transactiekosten dezelfde voordelen van vastgoedderivaten ten opzichte van het verkopen van zijn directe vastgoed als de hedge investeerder die onderwogen is. Ten tweede is het zo dat een overwogen investeerder door middel van het gebruik van vastgoedderivaten zijn management fees die hij verdient over zijn directe vastgoedportefeuille behoudt. Ten derde is het gebruikelijk dat een fondsmanager gelooft in zijn eigen fonds en derhalve verwacht dat het fonds een beter rendement maakt dan de markt i.e. een positieve alpha heeft. Deze outperformance komt ten goede van het fonds indien de overwogen positie door middel van vastgoedderivaten wordt gecompenseerd. Kortom, bij het verkopen van de index zou een overwogen investeerder een lagere spread accepteren dan het verschil tussen het verwachte rentevoet tot aan expiratie versus het verwachte rendement op de onderliggende vastgoedindex. Waardebepalend voor vastgoedderivaten is ook: 6. het verschil in tijdstip van uitbetaling van de verschillende kasstromen Uitbetaling van kasstromen gebeurt bij een swap op andere tijdstippen dan bij direct vastgoed het geval is. In een swap wordt jaarlijks op basis van het totale rendement i.e. inclusief indirect rendement afgerekend, waar dit bij direct vastgoed pas aan het einde van de looptijd plaatsvindt. Met andere woorden, de cashflow wordt naar voren gehaald hetgeen vanuit waarderingsperspectief voordelig is. Het effect zal derhalve groter worden naarmate de investeringsperiode langer is. Dit heeft relatief weinig invloed op de waarde voor vastgoedderivaten, echter in absolute termen kan het verschil aanzienlijk zijn. Inzicht in de factoren die van invloed zijn op de prijsvorming van vastgoedderivaten draagt bij aan het begrip en inzicht in de werking van vastgoedderivaten en is hiermee ondersteunend voor investeerders die overwegen om vastgoedderivaten toe te voegen aan hun vastgoedportefeuille. In Nederland moet de markt voor vastgoedderivaten nog vorm krijgen en dus hebben investeerders de tijd om zich hierop voor te bereiden. Praktische belemmeringen moeten verwijderd worden, juridische ondersteuning ingewonnen en strategische overwegingen moeten worden geanalyseerd naar de toegevoegde waarde van vastgoedderivaten. viii

10 Uit bovengenoemde waardebepalende factoren van vastgoedderivaten volgen een aantal belangrijke aanbevelingen voor investeerders. Aanbeveling 1: Een eerste aanbeveling is dat duidelijk moet zijn in welke fase de ontwikkeling van vastgoedderivaten zich bevindt. Zoals uit de vastgoedderivaten markt in de UK is gebleken, zijn in de loop van de tijd de waardebepalende factoren gewijzigd. Daar waar initieel de spread heel laag bleef (conform andere derivatenmarkten), steeg deze al snel vanwege de specifieke karakteristieken van vastgoed en de onderliggende vastgoedindex. Aanbeveling 2: Definieer duidelijk wat de achterliggende beweegreden is van het (des)investeren in vastgoedderivaten. Alternatieven van verschillende mogelijk in te nemen posities hebben verschillende indirecte transactiekosten die je als investeerder mee zou moeten nemen in de waardebepaling van vastgoedderivaten. Aanbeveling 3: Het moet duidelijk zijn welke soort investeerders domineren in de markt. Zoals is aangetoond maakt het nogal een verschil in prijs wanneer overwogen dan wel onderwogen investeerders de markt domineren. Aanbeveling 4: Begrijp heel goed de samenstelling van de onderliggende vastgoedindex en blijf deze gedurende de looptijd monitoren. De samenstelling van de index bepaalt uiteindelijk de toegevoegde waarde en hoeveel en welk risico / vastgoed exposure daadwerkelijk wordt toegevoegd dan wel wordt gehedged. Aanbeveling 5: Hou met het verrekenen van de (in)directe transactie- en managementkosten in de waardebepaling rekening met de looptijd van de in te nemen posities. Aanbeveling 6: Neem in de waardebepaling van vastgoedderivaten het verschil in timing van kasstromen mee ten opzichte van directe vastgoedinvesteringen. ix

11 INHOUD Woord vooraf...iv Samenvatting en aanbevelingen...vi 1 Inleiding Achtergrond Doelstelling Onderzoeksvraag Onderzoeksmethodiek Structuur van de masterproof De vastgoedderivaten markt Wat zijn derivaten? De voordelen van derivaten De risico s van derivaten Ontwikkeling van de vastgoedderivaten markt Vastgoedderivaten markt - marktvorming Doelgroep De toekomst van vastgoedderivaten De werking van vastgoedderivaten Misvattingen over swaps Swaps TRSs Sector level Swaps Cross Country Swaps PICs , de theorie x

12 4.1 Systematisch versus specifiek risico Prijsarbitrage De Security Market Line (SML) Conclusie , de praktijk Issues prijsvorming vastgoedmarkt Efficiëntie van de markt Liquiditeit en transactiekosten Vastgoed indexen Overige prijsvorming issues Gerealiseerde transacties Verwacht rendement Discount Analyse Theorie wijkt af van de praktijk Verwacht rendement versus afgeleid verwacht rendement Vastgoedkarakteristieken Conclusie en aanbevelingen Conclusie Aanbevelingen Afkortingen Literatuurlijst xi

13 Figurenlijst Figuur 1.1: Schematische weergave onderzoeksmethodiek Figuur 2.1: Volumes TRS in de UK Figuur 3.1: Total Return Swap Figuur 3.2: Cashflowstroom Total Return Swap Figuur 3.3: Rekenvoorbeeld Total Return Swap Figuur 3.4: Prijs IPD All Property Index december Figuur 3.5: Property Sector Swap Figuur 3.6: Rekenvoorbeeld Property Sector Swap Figuur 3.7: Cashflow stroom Swap en PIC Figuur 4.1: Schematische weergave arbitrage Figuur 4.2: Security Market Line Figuur 5.1: Verschillen tussen aandelenmarkt en vastgoedmarkt Figuur 5.2: Prijs IPD All Property Index december 2008, 2009 en Figuur 5.3: Verwacht rendement versus afgeleid verwacht rendement xii

14 13

15 1 Inleiding 1.1 Achtergrond De vraag naar (in)direct vastgoed als onderdeel van een beleggingsportefeuille is de laatste jaren sterk gegroeid. Het aanbod aan goede beleggingsproducten is de afgelopen jaren te klein geweest om aan de vraag te voldoen waardoor prijzen zwaar onder druk hebben gestaan en de gerealiseerde aanvangsrendementen voor direct vastgoed over de gehele linie sterk zijn gedaald. Sinds medio 2007 lijkt deze trend te zijn gekeerd. Mede als gevolg van de situatie op de kredietmarkt is de waarde van vastgoed de afgelopen maanden sterk gedaald, waardoor de beleggingsmarkt voor direct vastgoed enigszins op slot lijkt te staan doordat kopers en verkopers het niet eens kunnen worden over de waarde van het vastgoed. De combinatie van de karakteristieken van direct vastgoed (illiquide markt, hoge transactiekosten, grote volumes, etc.) en deze sterke waardeveranderingen in relatief korte tijd, zorgt ervoor dat (institutionele) beleggers in vastgoed moeite hebben hun portefeuille te managen en te sturen op basis van een vastgestelde allocatie van vastgoed als onderdeel van een (vastgoed)beleggingsportefeuille 1. Het sturen, managen en daarmee het optimaliseren van de rendement risico verhouding van een vastgoedportefeuille vraagt om continue aanpassing van de vastgoedportefeuille. Juist dit is vanwege bovengenoemde karakteristieken van vastgoed complex en kostbaar. De markt springt hierop in waardoor de laatste jaren alternatieve vastgoed beleggingsproducten op de markt zijn gekomen. Eén van de producten zijn vastgoedderivaten. Tot enige jaren geleden was de vastgoedmarkt de enige belangrijke asset categorie zonder een goed ontwikkelde derivatenmarkt. Pogingen om een derivatenmarkt voor vastgoed op te zetten mislukten veelal door een gebrek aan massa en handelsvolume. In 1991 is een poging gedaan om een markt te creëren voor vastgoed forwards op de London Futures and Options Exchange ( London FOX ). Gebrek aan handel leidde destijds tot interne transacties om zodoende de illusie te wekken dat er sprake zou zijn van grote activiteit in de handel. Juist deze poging heeft ertoe geleid dat investeerders deze markt wantrouwde met als gevolg dat 1 Vaak wordt bij grote institutionele beleggers op basis van een Asset Liability Management ( ALM )-studie bepaald uit hoeveel procent vastgoed (soms opgedeeld per sector) een (vastgoed)portefeuille moet bestaan. 14

16 nieuwe ontwikkelingen al snel de kop in werden gedrukt. Een andere oorzaak is dat de stringente regelgeving institutionele investeerders weerhield van deelname in de handel voor vastgoedderivaten. Investeerders zullen blijven zoeken naar een manier om met relatief lage toetredingskosten te investeren in vastgoed dan wel in de mogelijkheid om hun huidige vastgoed portefeuille te hedgen. Veranderingen in regelgeving hebben ervoor gezorgd dat de drempel lager is geworden om in vastgoedderivaten te handelen met als gevolg een sterk groeiende markt voor vastgoedderivaten. Naast verandering in regelgeving is de toegenomen interesse en bewustwording ook te wijten aan het aantal seminars dat de laatste jaren over dit onderwerp is gehouden en de verschillende handelsplatforms die zijn opgezet om in vastgoedderivaten te handelen. De oorsprong van vastgoedderivaten ligt in het Verenigd Koninkrijk. De eerste actieve markt voor commerciële vastgoedderivaten is de zogenaamde Total Return Swap ( TRS ) 2. In 2005 is in het Verenigd Koninkrijk voor circa USD 2,4 miljard aan TRS contracten afgesloten, terwijl in totaal sinds de initiëring van TRSs in 2004 ca. USD 21,5 miljard aan TRSs, verdeeld over 700 transacties, is verhandeld (Marcato/ Lizieri/ Ogden/ Baum, 2007). In theorie is de markt voor vastgoedderivaten in Europa zo groot als de gehele commerciële vastgoedmarkt in Europa. Dit is ongeveer USD 4,2 triljoen (www.propertynl.nl). In de praktijk zal dit niet zo n vaart lopen, maar experts schatten in dat de markt voor vastgoedderivaten in Europa binnen de komende 10 jaar tussen de USD 200 miljard en USD 300 miljard zal liggen (Buijs, 2006). 1.2 Doelstelling De doelstelling van deze masterproof is het inzichtelijk maken van de rationale achter de prijsvorming van vastgoedderivaten. Hoe komt een prijs voor vastgoedderivaten tot stand en wat zijn de onderliggende factoren voor deze prijsvorming? Inzicht in deze prijsvorming draagt bij aan het begrip en inzicht in de werking van vastgoedderivaten en is hiermee ondersteunend voor investeerders die overwegen om 2 Total Return Swaps is het uitwisselen van rendementen gebaseerd op een index met rendementen gebaseerd op een interest voet (bijvoorbeeld Euribor of LIBOR) met een positieve of negatieve opslag (margin of spread). 15

17 vastgoedderivaten toe te voegen aan hun vastgoedportefeuille. Als sluitstuk van deze masterproof zal ik aanbevelingen geven gericht aan investeerders die overwegen vastgoedderivaten onderdeel te laten uitmaken van hun investeringsstrategie. 1.3 Onderzoeksvraag De onderzoeksvraag die ik in deze masterproof ga behandelen luidt: Welke factoren zijn bepalend voor de waarde van vastgoedderivaten? 1.4 Onderzoeksmethodiek In de volgende figuur is schematisch weergegeven hoe het onderzoek van deze masterproof is opgebouwd: Figuur 1.1: Schematische weergave onderzoeksmethodiek BOUWSTENEN Ontwikkeling van vastgoedderivaten Omschrijving van vastgoedderivaten Werking van vastgoedderivaten THEORIE Theoretische basis voor de prijsvorming van assets en vastgoedderivaten PRAKTIJK Omschrijving van de praktijk alsmede toetsing van de theorie aan de praktijk ANALYSE Analyse van de toetsing van de praktijk aan de theorie CONCLUSIE & AANBEVELINGEN Onderzoeksvorm: literatuurstudie Onderzoeksvorm: berekeningen op basis van realistische (echte) data 1.5 Structuur van de masterproof In hoofdstuk 2 definieer ik het begrip vastgoedderivaten en zal ik nader ingaan op de ontwikkeling van de markt voor vastgoedderivaten in het Verenigd Koninkrijk, de USA en Nederland. Hiervoor zal ik met name een beschouwing geven van bestaande literatuur over vastgoedderivaten. In hoofdstuk 3 ga ik nader in op de werking van vastgoedderivaten en in het bijzonder de vastgoedswaps. Door middel van een aantal getallenvoorbeelden wordt duidelijk hoe en in welke situaties vastgoedderivaten ingezet kunnen worden binnen de strategie en visie van de investeerder. 16

18 Hoofdstuk 4 gaat in op de theorie en methodologie voor de financiële markt welke van toepassing is voor de prijsvorming van assets. De uitgangspunten van de theoretische basis voor prijsvorming van assets worden besproken alsmede de theoretische onderbouwing van de prijsvorming van vastgoedderivaten. In hoofdstuk 5 worden de karakteristieken van vastgoed en van de markt voor vastgoedderivaten besproken die van invloed zijn op de prijsvorming van vastgoedderivaten. Tevens zal ik door middel van realistische data de praktijk toetsen aan de theorie. Hoofdstuk 6 is een analyse van de theorie en de praktijk gericht op de bepaling van waardebepalende factoren voor vastgoedderivaten. Aan de hand hiervan kan worden verklaard waarom en op welke wijze de praktijk invloed heeft op de prijsvorming van vastgoedderivaten. In hoofdstuk 7 wordt antwoord gegeven op de onderzoeksvraag en worden de strategische aanbeveling gedaan voor investeerders in vastgoed die overwegen vastgoedderivaten onderdeel te laten uitmaken van hun investeringsstrategie. 17

19 2 De vastgoedderivaten markt 2.1 Wat zijn derivaten? Een derivaat is een financieel product waarvan de waarde afhangt van een onderliggend product (Hull, 2008). Hull heeft de verschillende soorten derivaten als volgt gecategoriseerd: - Futures / forwards: een overeenkomst tussen twee partijen om een product op een bepaald vastgesteld moment te kopen/ verkopen voor een van te voren vastgestelde prijs. - Optie contracten: een overeenkomst die de koper van het optie contract het recht geeft om een product op een bepaald vastgesteld moment van de verkoper van het optie contract te kopen voor een van te voren vastgestelde prijs. - Swaps: een swap contract is een overeenkomst tussen twee partijen om een reeks van periodieke betalingen met elkaar te ruilen volgens een overeengekomen formule. De belangrijkste redenen voor investeerders om te handelen in derivaten zijn (Hull, 2008 en Vermeulen 2005): 1. Het hegden van risico: door middel van een swap contract kunnen risico s worden afgedekt. 2. Speculeren: door middel van optiecontracten kan worden geanticipeerd op een verwachte prijsontwikkeling. 3. Portefeuille opbouw: door middel van bijvoorbeeld een future contract kan een investeerder op lange termijn een portefeuille opbouwen. Hull noemt ook nog een andere reden om in derivaten te handelen, namelijk vanwege de arbitrage mogelijkheden als gevolg van inefficiëntie in de markt. Slechts een kleine groep investeerders houdt zich op deze wijze bezig met derivaten en arbitrage is niet het doel op zich van derivaten. Een belangrijke reden die hieraan kan worden toegevoegd is dat derivaten een investeerder in staat stelt om in korte tijd de samenstelling van een portefeuille kan veranderen (Prebon, 18

20 2006). In het bijzonder voor investeerders in relatief illiquide producten (bijvoorbeeld vastgoed) zijn derivaten hiervoor een geschikt product. 2.2 De voordelen van derivaten De voordelen van derivaten zijn veelvuldig geanalyseerd en dit komt terug in vele onderzoeken, artikelen, scripties en andere literatuur. Door het benoemen van de voordelen wordt inzichtelijk wat derivaten kunnen toevoegen en hoe en wanneer derivaten kunnen worden toegepast. Daarom beschrijf ik in dit hoofdstuk kort deze voordelen. De belangrijkste voordelen van derivaten zijn (van Hasselt, 2003): 1. Risicobeheersing en veranderen van het risico profiel van een portefeuille: door middel van derivaten kunnen investeerders hun risico op onderliggende investeringen vergroten of verkleinen. Hierdoor verandert het risico profiel van de portefeuille. Als bijvoorbeeld een investeerder een onderliggende asset wil verkopen kan hij ervoor kiezen om een zogenaamde short positie in derivaten te nemen. Op deze wijze behoudt de investeerder de onderliggende asset in zijn portefeuille, maar zijn financiële risico is geëlimineerd. Dit is met name een voordeel voor illiquide assets met hoge transactiekosten, zoals vastgoed. 2. Hoge liquiditeit: transacties in derivaten zijn veelal sneller en makkelijker voor investeerders vanwege een hogere liquiditeit dan de onderliggende assets. Op deze manier kunnen derivaten met name waarde toevoegen voor investeerders in illiquide assets, zoals vastgoed. 3. Lage transactiekosten: een hoge liquiditeit betekent dat over het algemeen het verschil tussen de bied en de laat prijs klein is. Indirect zou je kunnen stellen dat hierdoor de transactiekosten relatief hoog zijn. 4. Innemen van short posities: door middel van derivaten is het mogelijk iets te verkopen wat je feitelijk niet in bezit hebt. Op deze manier anticipeer je op een prijsdaling van de onderliggende asset. 5. Hoge leverage: derivaten zijn als geleveregede producten ten opzichte van de onderliggende assets. Hierdoor is de benodigde investering in derivaten ten 19

21 opzichten van de onderliggende asset vele malen kleiner terwijl dezelfde risico exposure kan worden gecreëerd. Investeerders kunnen hierdoor eenvoudig producten met een bepaald risico - rendement verhouding selecteren dat past bij hun behoefte en hiermee het totale risico rendement van de portefeuille verbeteren/ efficiënter maken. 6. Timing: doordat derivaten relatief liquide zijn kan eenvoudig, snel en op ieder moment een positie in een bepaalde markt worden ingenomen zonder dat je wordt geconfronteerd met hele hoge instap kosten. 2.3 De risico s van derivaten Van Hasselt onderscheidt 6 verschillende risico s ten aanzien van derivaten. Deze risico s zijn meer algemeen van aard en hebben niet zozeer direct een relatie met het product derivaten. Daarom benoem ik deze risico s kort en ga ik niet uitgebreid op deze risico s in: 1. Krediet risico: als je belegt in vastgoedderivaten is er altijd de aanwezigheid van een tegenpartij. Het risico bestaat dat de tegenpartij in diskrediet raakt en niet meer in staat is aan haar verplichtingen te voldoen (Hull, 2008). 2. Juridisch risico: indien volgens de wet bepaalde afspraken niet nagekomen kunnen worden. 3. Markt risico: zodra je gaat beleggen zal je een visie moeten hebben op hoe de markt zich in de toekomst zal ontwikkelen. Dit is bij vastgoed derivaten niet anders. Je loopt nog steeds het risico dat de markt niet doet wat je had verwacht. 4. Operationeel risico: het risico van menselijke fouten en slecht management. 5. Systematisch risico: indien er iets in het financiële systeem volledig fout gaat met als meest extreme gevolg dat het financiële systeem ineenstort. 6. Afhandelingsrisico: het risico dat de tegenpartij niet aan zijn verplichtingen kan voldoen terwijl je zelf wel al aan je verplichting jegens de tegenpartij voldaan hebt. Aan bovenstaande risico s wil ik nog een risico toevoegen, namelijk dat je met derivaten afhankelijk bent van de constructie van de index en de wijze waarop de index tot stand komt, 20

22 zoals de manier waarop het onderliggende vastgoed wordt gewaardeerd en welk vastgoed wel/ niet wordt meegenomen in de index (Buijs, 2006). Ook bestaat het risico dat de vraag naar derivaten, om wat voor reden dan ook, plotseling daalt met als gevolg een zeer groot verschil tussen de bied en de laat prijzen op de markt, met name zolang de markt nog niet volwassen is en zich nog zal moeten bewijzen. 2.4 Ontwikkeling van de vastgoedderivaten markt Tot enige jaren geleden was de vastgoedmarkt de enige belangrijke asset categorie zonder een goed ontwikkelde derivatenmarkt. Pogingen om een derivatenmarkt voor vastgoed in het Verenigd Koninkrijk op te zetten mislukten veelal door een gebrek aan massa en handelsvolume. In deze paragraaf omschrijf ik een aantal producten die, sinds de start van vastgoedderivaten, op de markt zijn gebracht door verschillende bedrijven. Het overzicht is niet volledig, maar geeft wel een beeld van de ontwikkeling van de vastgoedderivaten markt, de verschillende variaties die zijn bedacht en de ontwikkeling van het type bedrijven dat in deze producten handelt. Het is begonnen op 9 mei 1991 toen op de London Futures and Options Exchange ( London FOX ) 4 verschillende vastgoed future contracten werden geïntroduceerd, namelijk: - Residential Property contract - Mortgage Interest Rate ( MIR ) contract - Commercial Property Capital Values contract; en de - Commercial Property Rents contract. Deze contracten waren gebaseerd op respectievelijk de zogenaamde Nationwide Anglia Building Society house price ( NAHP ), de FOX MIR index, de Investment Property Databank (IPD) commercial capital value index en de IPD commercial rent index. Lang heeft de handel in deze future contracten niet geduurd. Op 2 oktober 1991 was het afgelopen met de handel in deze contracten en was de mislukking van deze introductie een feit. Er zijn verschillende oorzaken die hiertoe hebben geleid, maar de voornaamste reden is geweest dat gebrek aan handel destijds leidde tot interne transacties om zodoende de illusie te 21

23 wekken dat er sprake zou zijn van grote activiteit in de handel. Juist deze poging heeft ertoe geleid dat investeerders deze markt wantrouwde met als gevolg dat nieuwe ontwikkelingen al snel de kop in werden gedrukt. Een andere oorzaak is dat de stringente regelgeving en ongunstige belastingwetten institutionele investeerders weerhield van deelname in de handel voor vastgoedderivaten. De eerste serieuze poging opnieuw vastgoedderivaten op de markt te brengen kwam van Barclays, namelijk de zogenaamde Barclays Zoete Wedd ( BZW ) Property Index Certificates 3 ( PICs ). De ontwikkeling van dit product was te danken aan de wens van Barclays Bank Plc om haar exposure voor de commerciële vastgoed verhuurmarkt te verkleinen (Hasselt, 2003). Deze PIC werd in 1994 geïntroduceerd en staat nu meer bekend als zogenaamde Property Linked Notes. PICs zijn als obligaties gestructureerd waarbij jaarlijks een uitbetaling (coupon) plaatsvindt gelinkd aan het directe rendement van de IPD index. De aflossing van de PIC is gelinkd aan het indirecte rendement op de IPD All Property index over de looptijd van het de PIC. Indien je in deze PICs investeert simuleer je dus feitelijk de IPD index returns zonder dat je hoge investeringskosten maakt. Andere PICs zijn geïntroduceerd in 1994, 1995, 1996, 1999 en 2005 met een totaal volume sinds de introductie in 1994 van ca. 800 miljoen (Baum/ Lizieri/ Marcato, 2006). Nadat Barclays in 1994 de PICs introduceerde, kwam BZW in november 1996 met de zogenaamde Property Index Forwards 4 ( PIFs ). Echter, een kritieke massa in handelsvolume als in liquiditeit werd niet bereikt (Baum/ Lizieri/ Marcato, 2006). De vastgoedmarkt in het Verenigd Koninkrijk bleef zoeken naar een manier om beter strategische en tactisch hun vastgoed portefeuille te managen door vastgoed exposure snel, eenvoudig en zonder hoge transactie kosten aan te passen aan de marktomstandigheden. Echter, regelgeving, ongunstige belasting wetten en de afwezigheid van goede onderliggende property indexen zaten dit in de weg. Daarom bleef de vastgoedmarkt bij de overheid lobbyen om de beperkingen om te investeren en handelen in vastgoedderivaten te beperken. Rond de eeuwwisseling begon deze lobby z n vruchten af te werpen. In 2002 heeft de Engelse AFM 3 Dit product is een vastgoedderivaat gebaseerd op een directe vastgoed index. 4 Dit product is een vastgoedderivaat gebaseerd op een directe vastgoed index. 22

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options. 23 september 2010

AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options. 23 september 2010 AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options 23 september 2010 1 Agenda Huiswerk vorige keer Swaps (H7 1 t/m 4) Optie markt (H8) 2 Interest Rate Swaps Een interest rate swap (IRS) is een financieel contract

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Vastgoedbeleggingsresultaten van Nederlandse pensioenfondsen: internationale diversificatie stelt teleur

Vastgoedbeleggingsresultaten van Nederlandse pensioenfondsen: internationale diversificatie stelt teleur Vastgoedbeleggingsresultaten van Nederlandse pensioenfondsen: internationale diversificatie stelt teleur Veel Nederlandse pensioenfondsen hebben in de afgelopen jaren hun vastgoedportefeuilles opnieuw

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep Brochure bestemd voor particuliere beleggers p. 2 Index 1. Hoe werken ze? 3 2. Welke kosten zijn er bij een belegging in Turbo s, Speeders, Sprinters,? 5 3. Wat zijn de voordelen van Turbo s? 5 4. Welke

Nadere informatie

CFD s van TradersOnly zijn OTC contracten die het rendement van het onderliggende aandeel, inclusief dividenden en corporate actions opleveren.

CFD s van TradersOnly zijn OTC contracten die het rendement van het onderliggende aandeel, inclusief dividenden en corporate actions opleveren. Wat zijn CFD s? CFD s van TradersOnly zijn OTC contracten die het rendement van het onderliggende aandeel, inclusief dividenden en corporate actions opleveren. Anders omschreven is het een overeenkomst

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 5 juni Sectorcommentaar Vastgoed Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor beursgenoteerd vastgoed zijn volgens ons voor zowel

Nadere informatie

Onafhankelijk en rationeel. Professioneel. Transparant en veilig

Onafhankelijk en rationeel. Professioneel. Transparant en veilig Today s Vermogensbeheer Wij verzorgen persoonlijk en onafhankelijk vermogensbeheer voor zowel particulieren als ondernemingen. Op basis van uw specifieke situatie geeft Today s Vermogensbeheer invulling

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note High Risk Equity Interest Other ING Metal Index Note 175% participatie in de mogelijke stijging van een metalen-index 60% garantie van de nominale waarde op einddatum Maximum aflossing: 187,50% van de

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Participantenvergaderingen AHPF

Participantenvergaderingen AHPF Welkom op de participantenvergadering van het Alpha High Performance Fund (AHPF); Datum: 30 mei 2014 1 Agenda: Opening door de voorzitter; Algemene ontwikkelingen Managed Futures-markten Ontwikkelingen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode Drs. ing. Norbert Bol Drs. Tjeerd Tromp Agenda 2 Introductie onderzoek Norbert

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

het gemak van het Pension Lifecycle Fund

het gemak van het Pension Lifecycle Fund het gemak van het Pension Lifecycle Fund 1 inhoud Omschrijving Pagina 1. Wat is een lifecycle fonds? 2 2. Hoe werkt het ABN AMRO Pension Lifecycle Fund? 2 3. Hoeveel rendement kunt u behalen? 3 4. Wat

Nadere informatie

LONG/SHORT TRADING FUND

LONG/SHORT TRADING FUND LONG/SHORT TRADING FUND Frog Capital Management B.V. Van Weedestraat 3 3761 CA Soest +31 (0)35 6039201 info@frogfund.nl www.frogcapitalmanagement.com Frog Capital Management B.V. Opgericht maart 2002 Tot

Nadere informatie

Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed

Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed Beleggen FINANCE AVENUE 2012 Herman Du Bois Wie zijn wij? Naam: Quality in Real Estate Services Dienstverlening in vastgoed 4 afdelingen WONEN Residential

Nadere informatie

Risico s en kenmerken van beleggen

Risico s en kenmerken van beleggen Risico s en kenmerken van beleggen 1. Risico s en kenmerken in het algemeen Beleggen brengt risico s met zich mee. Vaak geldt: hoe hoger het verwachte rendement, hoe meer risico s. Ook geldt dat in het

Nadere informatie

De internationale vastgoedmarkt

De internationale vastgoedmarkt De internationale vastgoedmarkt Auteur(s): Eichholtz, P.M.A. (auteur) Graaf, N. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij Global Property Research te Maastricht. Eichholtz is daarnaast verbonden aan de

Nadere informatie

Participantenvergaderingen AHPF

Participantenvergaderingen AHPF Welkom op de participantenvergadering van het Alpha High Performance Fund (AHPF); Datum: 30 mei 2014 1 Agenda: Opening door de voorzitter; Algemene ontwikkelingen Managed Futures-markten Ontwikkelingen

Nadere informatie

Het beleggingssysteem van Second Stage

Het beleggingssysteem van Second Stage Het beleggingssysteem van Second Stage Hoewel we regelmatig maar dan op zeer beperkte schaal (niet meer dan vijf procent van het kapitaal) - zeer kortlopende transacties doen, op geanticipeerde koersbewegingen

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Beschrijving De vermogensbeheerders van Van Tornhout & Partners bespreken allerlei producten met hun cliënten. Hierna volgen vijf situaties waarin verschillende

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Juni 2015. Informatie over het orderuitvoeringsbeleid van Kempen Capital Management

Juni 2015. Informatie over het orderuitvoeringsbeleid van Kempen Capital Management Juni 2015 Informatie over het orderuitvoeringsbeleid van Kempen Capital Management 1 Introductie 2 In dit beleid is beschreven hoe KCM voor haar cliënten op consistente wijze het best mogelijke resultaat

Nadere informatie

Participantenvergaderingen AHPF

Participantenvergaderingen AHPF Welkom op de participantenvergadering van het Alpha High Performance Fund (AHPF); Datum: 12 september 2013 1 Agenda: Opening door de voorzitter; Ontwikkelingen All Markets Fund; Ontwikkelingen Alpha Global

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid Januari 2015

Orderuitvoeringsbeleid Januari 2015 Januari 2015 Versie 3.0 Extern 1 van 8 Versiebeheer Wijzigingsgeschiedenis Datum Auteur Versie Omschrijving 02-08-2013 G. van Gameren 2.0 Definitief 30-01-2014 V. Albayrak 2.1 Enkele wijzigingen doorgevoerd

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Onderzoek Indextrackers. Samenvatting

Onderzoek Indextrackers. Samenvatting Onderzoek Indextrackers Samenvatting 1. Inleiding De stichting Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op correcte, duidelijke en niet misleidende informatieverstrekking aan consumenten. Het

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2008 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

55129 (09-13) Productinformatie ASR VermogenBelegd

55129 (09-13) Productinformatie ASR VermogenBelegd 55129 (09-13) Productinformatie ASR VermogenBelegd Wat is ASR VermogenBelegd? Welk risico loopt u met dit product? Unieke kenmerken? Welke informatie staat waar? Koopsom of periodieke inleg? Wat krijgt

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Beursgenoteerd vastgoed kansrijk. Grip op je Vermogen 19 april 2013

Beursgenoteerd vastgoed kansrijk. Grip op je Vermogen 19 april 2013 Beursgenoteerd vastgoed kansrijk Grip op je Vermogen 19 april 2013 Beursgenoteerd vastgoed kansrijk april 2013 2 I. Wie zijn wij? II. Investeren in vastgoed: Een mooi huis in Florida of de beste winkelcentra

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen Vrijdag 22 april 2016 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Voormalig arbitrage handelaar bij Optiver Oprichter

Nadere informatie

Een gemengd woningfonds

Een gemengd woningfonds Een gemengd woningfonds Cathelijne van den Berg 1/43 Inhoudsopgave Introductie Opzet onderzoek Literatuurstudie Onderzoeksresultaten Conclusie & aanbevelingen 2/43 Introductie Housing Woningcorporaties

Nadere informatie

VOC Beleggen Verdubbelen met opties en conservatives

VOC Beleggen Verdubbelen met opties en conservatives VOC Beleggen Verdubbelen met opties en conservatives Rob Stuiver & Tycho Schaaf 12 mei 2016 Sprekers Rob Stuiver RBA Tycho Schaaf Ondernemend belegger Beleggingsspecialist bij LYNX Inhoud van vandaag Herhaling

Nadere informatie

Voorbeeldrapportage 2015. Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015. Vermogensrapportage : 400000. Portefeuilleprofiel : geel

Voorbeeldrapportage 2015. Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015. Vermogensrapportage : 400000. Portefeuilleprofiel : geel Voorbeeldrapportage 2015 Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015 Vermogensrapportage : 400000 Portefeuilleprofiel : geel ibeleggen Van Eeghenstraat 108 1071 GM AMSTERDAM 020-673 63 72 Rapportagedatum:

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Beleggen op uw manier

Beleggen op uw manier Beleggen op uw manier 2 Professioneel beleggen U wilt uw vermogen snel laten groeien; sneller dan op een spaarrekening. U durft daarbij risico te lopen, maar u houdt wel graag zelf de controle over uw

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Beursproducten op Futures

Beursproducten op Futures Beursproducten op Futures Inhoud Wat is een future? 05 Beursproducten op futures 06 Waar kan ik de koersen van futures terugvinden? 14 Meer informatie? 14 Disclaimer 15 3 Beursproducten op futures Commerzbank

Nadere informatie

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Annemarie van Gaal Ondernemer & financieel deskundige Bob Homan Manager ING Investment Office Amsterdam, 8 oktober 2013 Agenda 1. Wat is beleggen

Nadere informatie

Beleggingsprincipes. Wetenswaardigheden over beleggen, risico en rendementen. De effecten van inflatie en looptijd. Balans tussen risico en rendement

Beleggingsprincipes. Wetenswaardigheden over beleggen, risico en rendementen. De effecten van inflatie en looptijd. Balans tussen risico en rendement Beleggingsprincipes Wetenswaardigheden over beleggen, risico en rendementen De effecten van inflatie en looptijd Balans tussen risico en rendement De kracht van herbeleggen Risico neemt af naarmate de

Nadere informatie

RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012

RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012 RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012 Inhoudsopgave pagina Algemeen Directieverslag 2 Halfjaarrekening Balans 4 Winst- en verliesrekening 5 Kasstroomoverzicht 6 Toelichting algemeen en

Nadere informatie

Rendement Certificaten

Rendement Certificaten Rendement Certificaten Een alternatief voor een rechtstreekse belegging in aandelen!* Aantrekkelijk vast rendement, indien de onderliggende waarde boven de rendementgrens blijft handelen Ook kans op een

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Hoe beschermt u uw vermogen?

Hoe beschermt u uw vermogen? Hoe beschermt u uw vermogen? Vastgoedinvesteringen 22 oktober 2011 Niet-beursgenoteerde investeringsopportuniteiten in vastgoed Beperkte risico s Aantrekkelijk rendement Inflatiegebonden rendement Historisch

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

HANDLEIDING RISICO BELEGGINGSPORTEFEUILLE

HANDLEIDING RISICO BELEGGINGSPORTEFEUILLE HANDLEIDING RISICO BELEGGINGSPORTEFEUILLE INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 3 2 PORTEFEUILLE OVERZICHT... 4 2.1 MARGIN OVERZICHT... 5 2.1.1 WAARDE PORTEFEUILLE... 5 2.1.2 KASSALDO... 5 2.1.3 NETTO LIQUIDITEITSWAARDE...

Nadere informatie

EMPEN C REDIT L INKED N OTE

EMPEN C REDIT L INKED N OTE EMPEN C REDIT L INKED N OTE per juli 2011 Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico De Europese rente staat momenteel op

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Aandelen Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2009 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Presentatie Pensioen voor de ondernemer Loege Schilder

Presentatie Pensioen voor de ondernemer Loege Schilder Presentatie Pensioen voor de ondernemer Loege Schilder Volendam, 18 juni 2014 Beleggen voor Pensioen Regeling -lijfrente/banksparen -pensioen eigen beheer -sparen/beleggen Risico -beweeglijkheid -liquiditeit

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013 Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's Joost Driessen 26 maart 2013 Illiquide assets voor lange-termijn beleggers? David Swensen, CIO Yale endowment: "Accepting illiquidity

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

OXBY zelf beleggen Tarieven- en conditieoverzicht

OXBY zelf beleggen Tarieven- en conditieoverzicht OXBY zelf beleggen Tarieven- en conditieoverzicht Aandelen / obligaties / warrants Euronext (Nederland, België, Frankrijk, Portugal) Provisie 6.50 + 0.10% [min. 10, max. 150] Luxemburg (Eurobonds) Provisie

Nadere informatie

Alles over ETF s deel 2 Van strategie tot portefeuille

Alles over ETF s deel 2 Van strategie tot portefeuille Alles over ETF s deel 2 Van strategie tot portefeuille Dinsdag 10 november 2015 Wie geven deze presentatie? Tycho Schaaf Beleggingsspecialist LYNX Martijn Rozemuller Oprichter en Managing Director Think

Nadere informatie

Inlegvel 1 Prospectus Finles Multi Strategy Hedge Fund (30 juni 2011)

Inlegvel 1 Prospectus Finles Multi Strategy Hedge Fund (30 juni 2011) Inlegvel 1 Prospectus Finles Multi Strategy Hedge Fund (30 juni 2011) Samenvoeging Raad van Toezicht Finles beleggingsfondsen en Raad van Commissarissen Finles N.V. Op de jaarvergadering van de Finles

Nadere informatie

Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr.

Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr. Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr. Eerst suppletoire begroting Ministerie van Financiën IXA Vraag 1 Hoe hebben de spreads van de G20-landen en EU-lidstaten zich

Nadere informatie

PLUK DE VRUCHTEN VAN 3 STERAANDELEN

PLUK DE VRUCHTEN VAN 3 STERAANDELEN beleggen Autocall Belgacom-ING-Total PLUK DE VRUCHTEN VAN 3 STERAANDELEN n Een coupon van 11% bruto bij een stijging of een daling tot -50% van Belgacom-ING-Total n Looptijd van 1 tot 4 jaar De voordelen

Nadere informatie

Deutsche Bank. www.deutschebank.nl. Uw rentederivaat bij. Deutsche Bank

Deutsche Bank. www.deutschebank.nl. Uw rentederivaat bij. Deutsche Bank Deutsche Bank www.deutschebank.nl Uw rentederivaat bij Deutsche Bank Uw derivaat bij Deutsche Bank 1. Waarom is deze brochure belangrijk? U heeft op dit moment een rentederivaat. In deze brochure geven

Nadere informatie

ETF. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Een onderneming van de KBC-groep

ETF. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Een onderneming van de KBC-groep Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Fysieke ETF s 4 3. Synthetische ETF s 5 Voor- en nadelen 5 4. Inverse

Nadere informatie

ING Soft Commodities Coupon Note

ING Soft Commodities Coupon Note Limited Risk Equity Interest Other ING Soft Commodities Coupon Note Profiteer van een gelijkblijvende of (licht) stijgende prijs van landbouwgrondstoffen Mogelijk coupon per jaar 97% garantie van de nominale

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Reverse Exchangeable Notes. Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever.

Reverse Exchangeable Notes. Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever. Reverse Exchangeable Notes Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever. 02 Reverse Exchangeable Notes Reverse Exchangeable Notes Profiteer van een vaste

Nadere informatie

Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015

Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015 Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van

Nadere informatie

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U?

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons

Nadere informatie

Het valutarisico is volledig afgedekt naar de euro. Het model maakt gebruik van futures, wat kan leiden tot leverage.

Het valutarisico is volledig afgedekt naar de euro. Het model maakt gebruik van futures, wat kan leiden tot leverage. Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

DE BESTE START VOOR UW BELEGGING

DE BESTE START VOOR UW BELEGGING BELEGGEN Optimal Timing 2015 DE BESTE START VOOR UW BELEGGING Instappen op het laagste niveau tijdens het eerste jaar Deelname aan de evolutie van de Dow Jones EuroStoxx Select Dividend 30 Looptijd van

Nadere informatie

Welke soorten beleggingen zijn er?

Welke soorten beleggingen zijn er? Welke soorten beleggingen zijn er? Je kunt op verschillende manieren je geld beleggen. Hier lees je welke manieren consumenten het meest gebruiken. Ook vertellen we wat de belangrijkste eigenschappen van

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

55119 (06-13) Begrippenlijst ASR VermogenBelegd

55119 (06-13) Begrippenlijst ASR VermogenBelegd 55119 (06-13) Begrippenlijst ASR VermogenBelegd ASR Euro Aandelen Fonds Dit fonds belegt in aandelen van grote bedrijven die genoteerd zijn aan Europese aandelenbeurzen. Dit fonds belegt gespreid in de

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 20-Oct-15 9:52 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 20-Oct-15 9:52 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De Chinese economie is in het derde kwartaal van 215 minder sterk gegroeid dan in het voorgaande kwartaal.

Nadere informatie

1. Hoe ziet het conservatieve beleggingsportefeuille van BNP Paribas Fortis er uit?

1. Hoe ziet het conservatieve beleggingsportefeuille van BNP Paribas Fortis er uit? Sparen en beleggen Het conservatief beleggersprofiel 1. Hoe ziet het conservatieve beleggingsportefeuille van BNP Paribas Fortis er uit? BNP Paribas Fortis stelt een beleggingsportefeuille voor, samengesteld

Nadere informatie

Koersrisico Het koersrisico is het risico dat uw beleggingen minder waard worden.

Koersrisico Het koersrisico is het risico dat uw beleggingen minder waard worden. KENMERKEN EN RISICO S VAN BELEGGINGEN INHOUDSOPGAVE 1. Kenmerken en risico s in het algemeen 2. Belangrijke risico s 3. Kenmerken en risico s per belegging 4. Overig 1. Kenmerken en risico s in het algemeen

Nadere informatie

Expirerende Lijfrente

Expirerende Lijfrente GROEI NAAR VERMOGEN Expirerende Lijfrente Zorgeloos genieten van uw pensioen Er komt een moment in uw leven dat u zonder zorgen wilt gaan genieten van uw pensioen. Vandaag de dag betekent dit dat het regelen

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Amsterdam, 29 maart 2006 Nederlanders zijn het best bekend met duurzame beleggingsfondsen. Dat blijkt uit onderzoek

Nadere informatie

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten 8 oktober 2015 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Oprichter

Nadere informatie

Ambassador Investments Fondsen

Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Vanaf het vierde kwartaal 2013 is het voor beleggers mogelijk te participeren in de beleggingsstijl van Ambassador Investments door zelfstandig

Nadere informatie

ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS

ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS Inhoud Inleiding 1 De belangrijkste voordelen van ishares Currency Hedged ETF s 1 De werking van ishares Currency Hedged ETF s 2 De impact

Nadere informatie

Putoptie. 1Productinformatie!

Putoptie. 1Productinformatie! Putoptie 1Productinformatie! Een valutatransactie is een overeenkomst tussen twee partijen om een afgesproken hoeveelheid van één valuta te ruilen tegen een afgesproken hoeveelheid van één andere valuta.

Nadere informatie