SCALPEL TUR-SYNDROOM ANESTHESIEPROBLEMEN. BIJZONDERE BEROEPSTITELS. klinidrape EN VERDER IN DIT NUMMER

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SCALPEL TUR-SYNDROOM ANESTHESIEPROBLEMEN. BIJZONDERE BEROEPSTITELS. klinidrape EN VERDER IN DIT NUMMER"

Transcriptie

1 DRIEMAANDELIJKS TIJDSCHRIFT - VERENIGING VAN VLAAMSE OPERATIEVERPLEEGKUNDIGEN NR 59 - JULI - AUGUSTUS - SEPTEMBER 2005 SCALPEL TUR-SYNDROOM V. U. CASTELEYN JAN, EINDSTRAAT 3, B NEERPELT AFGIFTEKANTOOR 2400 MOL - P2A9798 EN VERDER IN DIT NUMMER ANESTHESIEPROBLEMEN. BIJZONDERE BEROEPSTITELS. SUPPORTED BY: AND klinidrape

2 THE 4 TH CONGRESS OF THE EUROPEAN OPERATING ROOM NURSES ASSOCIATION Dear Colleagues (Céad Míle Fáilte - One Hundred Thousand Welcomes) On behalf of the Organising Committee it is our great pleasure to invite you to participate in the 4th Congress of the European Operating Room Nurses Association. The Congress will be held in Dublin, Ireland, from 25th to the 28th May The theme of the congress is Perioperative Care: On the Shores of Excellence. The scientific programme will offer delegates innovative and stimulating topics with wellbalanced oral presentations, poster sessions and workshops. A major international exhibition will be a central feature of the Congress. This will be a splendid opportunity to strengthen and share knowledge in the perioperative arena. As a thriving cosmopolitan city, Dublin attracts millions of visitors every year and is very accessible with Dublin Airport located only 10km from the city centre. Dublin surpasses the expectations of visitors. It is well known that the hospitality and warmth that Ireland bestows on its visitors is an unforgettable experience. The historical Congress venue, the Royal Dublin Society, is a mere 20 minutes walk from the city centre and is surrounded by a wealth of accommodation and diverse restaurants to suit every budget and taste. So join us in Dublin in 2006 on Europe s green island and help make EORNAC 2006 the most memorable Congress to date. Yours Sincerely Kristiina Junttila Anne O Brien President, EORNA Chairperson, EORNAC 2006

3 Edito Award I E Ik kan het, in deze uitgave van Scalpel, hebben over New Orleans, Katrina, de hoge olieprijs, de natte zomer, het misnoegen van de burgers in het algemeen enz, maar dat is dan een persoonlijke mening en is geen bijdrage tot het verbeteren en de professionalisering van ons beroep. Een fenomeen waar ik het wel wil over hebben is het feit dat er beslissingen worden genomen zonder dat iemand daar iets vanaf weet. Het fenomeen dat er beslissingen worden genomen op het moment dat iemand op verlof is en geen mogelijkheden heeft voor een reactie. Trouwens was uw verlof naar wens? Heeft u genoten? Was er tijd voor rust en ontspanning? We gaan u nodig hebben. Nu terug naar ons fenomeen. Er is een KB verschenen, gesteund door het ministerie van volksgezondheid, waar instrumentisten niet meer worden meegerekend in de financiering van het personeel OK. Een eerste opmerking is dat instrumentist op zich niet bestaat. Er bestaan wel verpleegkundigen, zonder of met bijkomende OK opleiding dus OK verpleegkundigen. E Wat zit daar achter? Wil men de financiering beperken en het instrumenteren en assisteren door de gebruiker, in casu de chirurg, laten gebeuren? Wat dan met anesthesie? Of is het toch weer een zet van onze Franstalige collegae om een nieuwe groep te creëren? Dus onduidelijkheden. Wij als VVOV worden met deze feiten geconfronteerd zonder ook maar iets te weten en dan heb ik het nog niet over consultatie van onze beroepsvereniging over deze materie. Wat gaan de gevolgen zijn? Een nieuw bestaffinspatroon? Minder gekwalificeerd personeel? Een nieuwe beroepsgroep in het OK? Ik wil even een plastische omschrijving kwijt. V W Voor een goede cake bestaat er een uitstekend recept. Men neme ze 6 eieren, 60 gr bloem, 45 gr boter, 1 pakje bloemsuiker, 60gr suiker. Een heerlijke cake-lekker-iedereen lust het. Met de hoge stookolieprijzen moeten wij wat zuiniger zijn dus geen 6 eieren maar 4. Het resultaat is een cake, plat, hij valt uiteen als het uit de oven komt. Niet lekker en ziet er ook niet smakelijk uit. Wat ik hiermee bedoel is dat de financiering gebaseerd is op standaard OP tijden om zodoende een maximale kwaliteit te waarborgen. Door hier enkele personen uit te halen hervallen wij in een vroeger euvel namelijk een onderbestaffing. En dat in een jaar waar de veiligheid van de patient centraal staat. Wij gaan het hierbij niet laten en zullen bij het ministerie aankloppen voor uitleg. Raf bedankt voor deze tip. Verder gaan wij allen samen, werken aan een schitterend werkjaar Uw voorzitter, Claudio Inhoud Edito Ledennieuws Colofon Van de redactie Activiteitenagenda Het TUR syndroom EORNAC nieuws Bedenkingen voor prikbord of koffiepot...15 Adverteren in Scalpel Vier probleempjes i.v.m. anesthesie Voortgezette opleidingen ( BaNaBa ) Vooraankondiging congres ortho Regionale werkgroepen Nationaal bestuur

4 ELEKTROCHIRURGIE CRYOCHIRURGIE STERILISEERBARE ACCESSOIRES STERILISEERBARE INSTRUMENTEN ELEKTROCHIRURGIE VOOR, CHIRURGIE ORTHO CARDIO EDUKATIE GYN KNO GASTRO NEURO LEVER UROLOGIE ERBE BENELUX Tel: Fax:

5 Ledennieuws Verlof V Verlof is iets waar we recht op hebben. Wanneer we dat verlof nemen, dat is een ander paar mouwen. Ieder ziekenhuis heeft zijn eigen verlofregeling en binnen het OK. gelden dikwijls nog andere regels. Theoretisch mag men zijn verlof nemen wanneer men wil, maar, en daar schuilt het addertje onder het gras, rekening houdend met het werk in het OK. We kunnen daar gedeeltelijk mee akkoord gaan, maar men moet niet overdrijven. Het is bijvoorbeeld niet omdat enkele chirurgen op verlof gaan dat wij dan ook maar moeten volgen. E Er zijn ziekenhuizen die een zodanige verlofregeling hebben uitgewerkt dat het bijna onmogelijk is om drie weken achter elkaar vrij te nemen. Vooral voor OK.-verpleegkundigen vinden we dat dit niet kan. Veel verlof hebben we al niet en de stress die ons werk meebrengt is van die aard dat die na één of twee weken niet geheel is verdwenen. Iedereen wil en moet er eens tussenuit maar dat moet lang genoeg duren om de batterijen weer te kunnen opladen. We hopen dat het bij u gelukt is of misschien staat het verlof nog voor de deur. Colofon Scalpel Tijdschrift van de Vereniging Vlaamse Operatie Verpleegkundigen. ( VVOV ) 24ste jaargang, nr. 59 September Verschijnt driemaandelijks Afgiftekantoor 2400 Mol ISSN Abonnementen Prijs per jaargang: 20 euro ( lidgeld ) Los nummer: 5 euro Rek. nr.: t.n.v. VVOV. lidgeld Redactieleden Haselaars Marc Hendriks Angele Eindredactie Casteleyn Jan Redactiesecretariaat Casteleyn Jan Eindstraat Neerpelt Tel Werk OK: Abonnementenadministratie en advertenties Haselaars Marc Sint Lodewijkstraat Genk Tel Werk : Advertenties dienen bij de drukkerij binnen te zijn uiterlijk 1 maand voor verschijnen. I.e. 15/2, 15/5, 15/8, 15/11 Druk en Lay-out Drukkerij Dils NV. Grote Steenweg 3 B-2440 Geel De redactie laat de verantwoordelijkheid over de inhoud van de artikels volledig aan de auteurs. 5

6 Uw partner in... Medicor Medical Supplies Timmerik Herent tel.: 016/ fax: 016/ thoraxdrainage

7 Van de redactie DDe urologie komt niet vaak aan bod in ons tijdschrift, tijd dus om er iets aan te doen. Een transurethrale resectie van de prostaat is iets wat iedere Ok-verpleegkundige kent, ook de verpleegkundigen die niet zijn gespecialiseerd in de urologie. Het is een tamelijk courante ingreep die meestal zonder veel problemen verloopt. Toch kan zich tijdens deze procedure een ernstige verwikkeling voordoen die vaak niet tijdig wordt opgemerkt door zowel verpleegkundige als arts. We spreken hier over het TURP-syndroom. Vooral wanneer de ingreep lang duurt, moeten we zeer alert zijn. Het artikel is gebaseerd op een Amerikaans Home-study Program voor operatieverpleegkundigen en schetst zeer goed de problematiek. T Theorie over anesthesie hebben we tijdens onze opleiding al genoeg moeten slikken en die wordt ons graag telkens opnieuw door de anesthesist verkondigd wanneer zich een probleem voordoet. We willen echter concreet blijven en enkele praktische zaken vermelden die we dagdagelijks als OK-verpleegkundige, zowel in de recovery als in het OK. kunnen tegenkomen. We zullen vier problemen bespreken en een concrete oplossing voorstellen. Activiteiten Agenda Europees Congres EORNA 25 tot 28 mei 2006 Dublin, Ireland. Nationaal Symposium VVOV 11 en 12 mei 2006 Blankenberge. Regio Antwerpen Zaterdag 24 september 2005 Voormiddag lezingen: Hygiëne in het OK Privacy in het OK UZA Antwerpen. Regio Limburg 27 september 2005, 20 u. Lezing: Reprocessing van disposables. Borrelhuis Hasselt. Regio Brabant Lezing: Larynxreconstructie Prof. Delaere. Regio Limburg 27 en 28 januari ste Orthodagen, 2-daags congres. Maria Ziekenhuis, Overpelt. Adverteerderslijst Eornac C2 Erbe Initial Hospital Services Johnson & Johnson Lohmann & Rauscher C4 Medicor Mölnlycke Health Care

8 Efficiënter werken met ProcedurePak omdat iedere seconde telt Het laatste wat u nodig heeft in een stressvolle omgeving zoals een operatiekamer zijn complexe, tijdrovende voorbereidingen. ProcedurePak kan de voorbereidingstijd voor een ingreep sterk reduceren. Zo houdt u meer tijd over voor belangrijke klinische taken. Daarnaast biedt ProcedurePak ook voordelen zoals een betere infectiecontrole, standaardisering, kortere responstijd bij spoedgevallen, traceerbaarheid van componenten, efficiëntere logistiek, transparanter en overzichtelijk kostenbeheer, e.a. Als marktleider in de productie en verkoop van chirurgische afdekmaterialen en operatiejassen, met ook een eigen productiefaciliteit voor proceduretrays, biedt Mölnlycke Health Care kwaliteit en betrokkenheid in het totale proces, expertise op het vlak van chirurgische procedures, en jarenlange ervaring op het gebied van proceduretrays. Zo haalt u maximaal voordeel uit uw keuze voor proceduretrays en bent u verzekerd van een optimale dienstverlening. Interesse? Bezoek onze website of bel ons voor meer informatie. Mölnlycke Health Care Mölnlycke Health Care NV, Posthoflei, 5 bus 7, B-2600 Berchem Tel: Mölnlycke Health Care BV, Postbus 3196, NL-4800 DD Breda Tel: A Service Solution from Mölnlycke Health Care

9 Het TUR Syndroom. AORN JOURNAL, JANUARY 2002, VOL.75, NO 1. VERTALING EN SAMENVATTING: JAN CASTELEYN. 1. Inleiding S Sinds de jaren 1930 is de transurethrale resectie van de prostaat de standaard behandeling van een goedaardige gematigde prostaat hypertrofie. ( TURP ). Het transurethrale resectie syndroom is een complicatie die tijdens de ingreep kan optreden en is in feite een intoxicatie van het lichaam door water met als gevolg een hyponatremie en andere zuur-base verstoringen. Deze complicatie is eerder zeldzaam, ze komt voor in ongeveer 2% van alle TUR-ingrepen. Daarom wordt het syndroom dikwijls niet onderkend door de OK-verpleegkundigen. De gevolgen van het syndroom zijn: verhoogd intravasculair volume, cellulair edema en hypothermie. Alhoewel de technieken, ook bij de TUR-ingrepen, steeds verbeterd zijn en verwikkelingen dus niet zo vaak meer voorkomen, moeten de OK-medewerkers alert blijven voor de tekens van dit TUR-syndroom. Vroegtijdige herkenning van het fenomeen kan er voor zorgen dat het ergste wordt vermeden. De kennis van het hoe en waarom van dit syndroom is dus een must voor elke OK-medewerker. 2. Prostaatvergroting 2.1. Pathofysiologie Vanaf 30 jaar is het normaal dat bij de man de prostaat vergroot. Sommigen geloven dat testiculaire androgenen ( testosterone ) verhogen met de leeftijd en dat deze androgenen er voor zorgen dat het glandulair weefsel van de prostaat vergroot. Deze stelling wordt ondersteund door het feit dat mannen die zijn gecastreerd geen hypertrofie van de prostaat ontwikkelen. Goedaardige vergroting van de prostaat wordt ook wel BPH ( benign prostatic hypertrophy ) genoemd of ook hyperplasie van de prostaat. Deze BPH wordt niet behandeld, behalve wanneer er symptomen optreden. Sommige mannen hebben een belangrijke vergroting van de prostaat zonder klachten, en anderen hebben een matige vergroting met klachten die behandeld moeten worden. De aard van de klachten hangt af van de manier waarop de prostaat vergroot. De groei van het glandulaire weefsel van de prostaat begint in de buurt van de urethra ( transitionale zone ). In de loop van de groei ontwikkelen zich noduli in de weefsels. Wanneer deze noduli naar buiten groeien ( weg van de urethra ) dan ondervindt de patiënt weinig of geen last. Wanneer echter de noduli naar de urethra toegroeien dan vernauwt de urethra en bemoeilijkt de urineflow vanuit de blaas. De urinestroom wordt zwak en de patiënt heeft moeite om de blaas te ledigen. Als deze urineretentie voortduurt dan wordt de wand van de blaas spierig en er worden strengen van spierweefsel gevormd in de blaas ( trabeculaties ). Indien deze urineretentie onbehandeld blijft dan kunnen de holten tussen de trabeculaties naar buiten groeien en zich ontwikkelen tot divertikels. De achterwand van de blaas noemt men het trigonum. De urethrale openingen bevinden zich aan de proximale randen van het trigonum. Door de vergrote prostaat wordt het trigonum opgeligt naar het abdomen toe. Dit verstoort de normale plaats van de urethrale openingen. Daarom moet de chirurg bij deze ingreep eerst de 2 plaatsen van de openingen localiseren vooraleer hij tot resectie overgaat 2.2. Symptomen van een BPH Wanneer de urethrale vernauwing toeneemt kan de patiënt volgende symptomen vertonen. Dysurie Dikwijls wateren Weerstand met een zwakke of intermittente flow. Nachtelijk wateren. Het gevoel van een onvolledige blaaslediging Dringende aandrang tot wateren. 9

10 Het TUR Syndroom. Urineretentie kan eventueel resulteren in recidiverende urinewegontstekingen, hematurie, blaasstenen,en nierproblemen wanneer de urine terugvloeit in de urethers. Een transurethrale resectie wordt meestal voorbehouden aan patiënten met matige tot ernstige symptomen die voortkomen uit de urineretentie Transurethrale resectie van de prostaat In 1930 werd de TUR procedure ontworpen en is ondertussen de standaard behandeling voor een BPH met urineretentie. Tot voor kort was de TURP het enige alternatief voor de meer invasieve open prostatectomie. Door de opkomst van nieuwe medicijnen en de minimaal invasieve chirurgie wordt een TURP alleen nog uitgevoerd wanneer andere therapieën ineffectief bleken of indien er een contraindicatie is of wanneer de patiënt lijdt aan urineretentie. Een TURP- ingreep geeft onmiddellijk succes en is ook succesvol op lange termijn. Het geeft minder complicaties en vereist maar een kort verblijf in de recovery ten opzichte van een open prostatectomie. Daarom wordt een open prostatectomie alleen nog voorbehouden voor: Patiënten met een uitzonderlijk grote prostaat. De vorm van de prostaat is te riskant om een TURP te doen Bij patiënten met een urologische afwijking die een abdominale incisie vereisen. Tijdens de TURP neemt de chirurg het glandulaire weefsel weg proximaal van het verumontanum en distaal van de blaashals. Er wordt zoveel weefsel weggenomen als nodig is zonder de prostaatcapsule te penetreren om de patiënt nog toe te laten de blaas te ledigen. Hoe groter de prostaat, hoe meer er moet weggenomen worden en hoe langer de procedure zal duren. Bloedingen worden direct met electrocoagulatie gestopt. Vooraleer de ingreep te beëindigen moet de chirurg zeker zijn dat alle bloedingen gestopt zijn. Bloedklonters kunnen de foleykatheter verstoppen en de spoeling bemoeilijken. Zolang de kleur van de afgevoerde urine nog rood is moet verder gegaan worden met de continue spoeling. Slechts wanneer de urine helder van kleur is kan de chirurg beslissen om de spoeling te beëindigen en een gewone blaaskatheter achter te laten. Op de 3-weg sonde, gebruikt voor de continue spoeling, kan een beetje tractie gegeven worden zodanig dat de ballon van de katheter druk geeft op de prostaat en zo kleine bloedingen kan stoppen Mogelijke complicaties Naast het TURP syndroom zijn er bij deze ingreep nog andere verwikkelingen mogelijk. Diepe veneuze trombose kan voorkomen worden door antistollingsmedicatie, het correct plaatsen van de benen in de beensteunen, TED kousen enz. Brandwonden kunnen vermeden worden door het correct plaatsen van de coagulatieplaat zo dicht mogelijk bij de te opereren plaats en het verwijderen van alle juwelen Doorligwonden en zenuwbeschadiging zijn niet denkbeeldig bij langdurige ingrepen, alle mogelijke drukpunten moeten beveiligd worden met gelkussens of ander drukbeschermend materiaal. Dit waren verwikkelingen waar de verpleegkundige iets kan aan doen. Er zijn echter ook nog andere complicaties mogelijk: hemorraghie extravasatie van spoelvocht in het abdo men retrograde ejaculatie katheter of urethra blokage. Wanneer de blaas geperforeerd wordt kan spoelvocht in het abdomen terecht komen. Slecht zicht door diffuse bloeding in de blaas kan de oorzaak zijn van perforatie. De verpleegkundige let op de toestand van het abdomen van de patiënt. Wanneer tijdens de ingreep de sfincter wordt gekwetst dan kan de patiënt later last hebben van retrograde ejaculatie. Ondanks het feit dat de patiënt achteraf nog steeds een erectie en 10

11 Het TUR Syndroom. een orgasme kan hebben, kan het zijn dat hij in feite steriel wordt door die retrograde ejaculatie ( de patiënt ejaculeert het zaad in de blaas i.p.v. naar buiten ). Bloedklonters in de urine kunnen tot 2 weken na de ingreep voorkomen en kunnen eventueel de urethra of de sonde blokkeren. Tenslotte kan er ook een vernauwing van de urethra optreden die een dilatatie noodzakelijk maakt. Sommige patiënten vertonen na 10 of meer jaren opnieuw dezelfde symptomen en moeten dan opnieuw een TURP ingreep ondergaan Fysiologie van de vochtresorptie Vloeistof stroomt van een gebied met hoge druk naar een gebied met lage druk totdat de 2 gebieden gelijke druk hebben. Dit algemeen principe kan ook worden toegepast op de blaas. Tijdens een TURP ingreep wordt vloeistof ( i.c. spoelvloeistof ) gebruikt om het operatiegebied vrij te houden van bloed. De hoeveelheid vloeistof in de blaas hangt af van de hoogte van de irrigatiezak boven de blaas van de patiënt en ook van het feit of de blaas al dan niet geledigd is. Hoe hoger de zak hangt, hoe hoger de vloeistofdruk in de blaas zal zijn en hoe sneller het vocht erin zal lopen. Dit alles schept een bepaalde druk in de blaas en de urethra. De druk van de vloeistof heeft een directe invloed op de vochtabsorptie. Om een helder operatieveld in de blaas te krijgen moet de hoeveelheid vocht groot genoeg zijn om de bloedingen in de blaas te vertragen en het bloed in de urethra te verwijderen. Dit betekent dat de druk van de vloeistof gelijk of groter moet zijn dan de druk van het bloed dat vrij komt in de blaas. Wanneer de druk van de vloeistof groter is dan de diastolische druk van de patiënt, dan vloeit de vloeistof naar het gebied van lagere druk en wordt het opgenomen in de bloedstroom van de patiënt. Gemiddeld absorbeert een patiënt tijdens een TURP 1 tot 2 liter vocht in ongeveer 40 minuten. Dit kan lichtjes variëren naargelang de hoogte van de irrigatiezak. Een hypotonische vloeistof drijft natrium en kalium uit de intracellulaire ruimten naar de extracellulaire ruimten. Het uiteindelijke gevolg is dat de cellen opzwellen met die extra vloeistof en een cellulair edema veroorzaken. Hierdoor verhoogt het intravasculair volume en kan een cerebraal edema ook het gevolg zijn. Bijkomende aandacht moet besteed worden aan de lichaamstemperatuur van de patiënt ( vooral zijn temperatuur bij aanvang van de ingreep is belangrijk. ). Bij deze operatie vloeien grote hoeveelheden vloeistof in en uit de blaas. Bij gebruik van veel koude irrigatievloeistoffen daalt de temperatuur van de patiënt zodat veel chirurgen verkiezen om opgewarmde vloeistoffen te gebruiken. Andere chirurgen echter hebben liever vocht op kamertemperatuur omdat warmte een vasodilatatie veroorzaakt en daardoor meer bloeding. Toch is het effect van een hypothermie, samen met de invloed van de anesthetica, ernstiger dan de neveneffecten van opgewarmd vocht. Een lage lichaamstemperatuur vertraagt immers het metabolisme van de patiënt en verlengt de werking van de toegediende anesthetica. Ook vertraagt een hypotermie de bloedstolling van de patiënt. Een verlengde bloeding,een verminderde werking van de bloedplaatjes en een verhoogde fibrinolysis zijn het gevolg. Hoe langer het blaasweefsel gekwetst is en bloedt, hoe groter de kans is op grote vochtabsorptie Spoelvloeistoffen Men beschikt over verschillende soorten vloeistoffen die kunnen gebruikt worden bij een TURP procedure. De keuze wordt bepaald door: de voorkeur van de chirurg elektrische warmte geleiding ( hiervoor is een niet-electrolyten vloeistof nodig) de veiligheid van de patiënt de kostprijs. Zoutoplossing. Zout geleidt de elektrische stroom zodat de patiënt letsel kan oplopen. Het gevaar is het grootst wanneer gebruik gemaakt wordt van cutting en coagulatie. 11

12 Het TUR Syndroom. Daarom wordt een zoutoplossing niet gebruikt bij een TURP ingreep. Water. Water kan gebruikt worden voor korte TURP ingrepen. Maar meestal wordt het niet aangewend omdat het niet isotonisch is en er hemolyse kan optreden. Wanneer rode bloedcellen worden afgebroken tijdens een hemolyse dan komt er serum hemoglobine en kalium vrij. Het gehalte aan serum hemoglobine is niet toxisch onder de 600mg. Toch bestaat de kans dat het nefrotoxisch wordt vooral in combinatie met abnormale serum proteinen. Het vrijkomen van kalium anderzijds kan leiden tot hyperkaliemie met als gevolg hartrytmestoornissen en spierzwakte. Glucose. Glucose 5,4% werd vroeger gebruikt, maar is nu verlaten omdat de instrumen ten en toebehoren zeer plakkerig worden, wat de ingreep bemoeilijkt. Ook kunnen verhoogde suikerspiegels voorkomen wanneer deze vloeistof in de bloedstroom terecht komt. Voor diabetes patiënten is dit een te groot risico. Sorbitol. Sorbitol 3,3% wordt weinig gebruikt. Het metaboliseert in carbon dioxide, glucose en water. Deze drie producten worden door de nieren uitgescheiden als afvalproducten. Wanneer echter grote hoeveelheden worden gebruikt dan bestaat de kans op water intoxicatie. Ook de afgescheiden glucose kan een probleem zijn voor diabetici. Mannitol. Alhoewel mannitol 3% een osmotisch diu reticum is werd het vroeger ook gebruikt als vloeistof bij de TURP ingreep. Dehydratatie en hyperosmolariteit kunnen voorkomen met neurologische stoornissen als gevolg. Een systemische acidose kan ook voorkomen en allen al een dehydrata tie kan een hypotensie en zelfs de dood tot gevolg hebben. Glycine. De meest gebruikte irrigatievloeistof is glycine 1,5%. ( foto 2. ) Toch heeft het, zoals de andere vloeistoffen ook zijn nadelen. De lever zet de glycine om in ammonium, water, en glycolzuur met als gevolg een hyperammonemia. Bij grote hoeveelheden kan deze hyperammonemia samen met een waterintoxicatie leiden tot cerebraal edema en cerebrale aanvallen; 3. Het transurethrale resectie syndroom Alhoewel elke patiënt, die een TURP ondergaat, de kans loopt op een TURP-syndroom, zijn er toch bepaalde risicogroepen. Patiënten met een leveraandoening, met een beduidende spieratrofie, blaasstenen of patiënten met een obstructieve uropathie lopen een groter risico. De absorptie van 1 of 2 liter vocht in 40 minuten bij een gezonde patiënt kan geen kwaad, maar toch is de extravasatie gebonden aan tijd en druk van de vloeistof. Patiënten met een grote prostaat bij wie de resectie langer dan 40 minuten duurt lopen een verhoogd risico. De techniek van de chirurg speelt natuurlijk ook een belangrijke rol. Meestal treedt het TURP-syndroom op bij patiënten met een prostaat groter dan 45 gram en wanneer de resectie langer duurt dan 90 minuten. Bij een zeer grote prostaat is het dus aan te raden om een open prostatectomie uit te voeren. Een andere mogelijkheid is om in dit geval de TURP in twee tijden uit te voeren Symptomen van het TUR- syndroom Een eerste teken van het syndroom bij bewuste patiënten is duizeligheid en braakneiging. Maar het is uiteraard belangrijk om uit te maken of deze verschijnselen voortkomen van 12

13 Het TUR Syndroom. het syndroom of dat zij het gevolg zijn van de spinale verdoving. Daarom moet men ook naar andere zaken kijken zoals de tijdsduur van de ingreep, de hoogte van de irrigatiezak, bloedverlies e.d. Een patiënt die angstig en lethargisch wordt kan ook het begin vertonen van een TURP-syndroom. De vitale parameters kunnen ongewijzigd blijven maar toch kan bradycardie en hypertensie plots optreden. Desoriëntatie, hoofdpijn, duizeligheid, gezichtsstoornissen en in sommige gevallen een opgezet abdomen ( bij perforatie ) kunnen ook voorkomen. Wanneer de procedure verdergaat zonder dat men iets merkt, dan verergeren de symptomen. Indien grote hoeveelheden glycine worden geabsorbeerd, dan is het mogelijk dat de patient jeuk en prikkelingen op de huid gewaarwordt. Als het cerebraal edema begint dan wordt de patiënt steeds meer verward. De bloeddruk kan dan dalen als gevolg van een acute hyponatriemie of groot bloedverlies. Als neuromusculaire tekens ziet men zenuwtrekkingen en zenuwaanvallen. De patiënt wordt dyspneïsch en zelfs cyanotisch. In het hart en de nieren kan ischemie optreden met als gevolg pijn in de borst en een falende diurese. In het ergste geval wordt de patiënt comateus. ( foto 2. ) Overzicht van de symptomen van het TUR-syndroom Vroegtijdige symptomen: Angst Nausea en/of braken. Desorientatie. Duizeligheid. Hoofdpijn. Hypertensie. Bradycardie. Lethargie. Abdominale uitzetting. Laattijdige symptomen: Neuromusculaire stoornissen ( aanvallen ). Gezichtsstoornissen. Hypotensie. Dyspne. Cyanose. Myocardiale ischemie. Renale tubulaire necrose en verminderde diurese. Cerebraal edema. Coma Behandeling Het is niet altijd mogelijk om deze verwikkeling te voorkomen. Toch kunnen, bij vroegtijdige diagnose van de symptomen, de problemen nog in het OK zelf opgelost worden. Belangrijk is ook dat de behandelende chirurg,de anesthesist en verpleegkundige tijdig verwittigd als het gaat om een grote prostaat zodat zij de nodige maatregelen kunnen nemen. Indien er geen contra-indicatie is wordt meestal een spinale anesthesie toegepast. Omdat hierbij de patiënt wakker blijft is het gemakkelijker voor de anesthesist en verpleegkundige om de eerste symptomen waar te nemen. ( voortdurend contact met de patiënt). De stolling van de patiënt moet natuurlijk binnen de normale grenzen zijn. De irrigatievloeistof wordt op voorhand verwarmd tot ongeveer 40. De temperatuur in de zaal is het liefst 20. En tijdens de ingreep wordt de patiënt warm gehouden met bv. een 13

14 Het TUR Syndroom. verwarmingsdeken. Bloedtubes zijn het best ook voorhanden om desnoods vlug een bloedstaal te nemen. Bij aanvang van de ingreep hangt men de irrigatiezak het liefst 60 cm. boven de blaas van de patiënt. Op vraag van de chirurg kan hij hoger of lager geplaatst worden.eigenlijk is het de bedoeling om de vloeistof zo laag mogelijk te plaatsen terwijl de chirurg toch nog een goed zicht heeft in de blaas. Bedenk echter dat een verhoging van de zak met 10 cm. de absorptie van de vloeistof door de blaas kan verdubbelen. Regelmatig meldt de verpleegkundige aan de chirurg de duur van de ingreep. Sommige anesthesisten laten na 75 minuten operatietijd automatisch een bloedcontrole uitvoeren. Wanneer het vermoeden bestaat dat er zich een TURP-syndroom voordoet, stopt de chirurg direct de ingreep, hij coaguleert eerst nog de bloedingen en evacueert de gereseceerde stukjes. De verpleegkundige laat de infuusstandaard met de vloeistof naar beneden zakken en vervangt de glycine door een fysiologische oplossing. Een driewegsonde Ch. 22 of 24 wordt geplaatst en er wordt gespoeld met een fysiologische oplossing. De anesthesist start direct met de medicamenteuze behandeling. Furosemide IV kan altijd al direct gegeven worden. ( = lasix ). Ook na een normale TURP procedure zonder problemen moet men in de recovery alert blijven voor de tekenen van een TURP-syndroom. De patiënt mag de recovery pas verlaten wanneer de spoelvloeistof praktisch helder is geworden en de balans van in en uit gelijk blijft. 4. Besluit Alhoewel een TURP-syndroom niet dikwijls voorkomt is het toch de taak van de OK-verpleegkundigen om op de hoogte te zijn van de symptomen van deze gevaarlijke verwikkeling. Goede samenwerking met chirurg en anesthesist kan vele problemen voorkomen. De patiënt moet beschermd worden tegen deze complicatie, temeer omdat hij een tamelijk eenvoudige ingreep moet ondergaan waarbij hij zeer geholpen kan zijn. EORNAC - nieuws Het Eorna congres te Dublin komt steeds dichterbij en hierbij een eerste schatting van de kostprijs voor dit evenement. Inbegrepen zijn: Vlucht ( Ryan Air ) Congresparticipatie Gala diner 4 overnachtingen in een 3* of 4 * hotel Dit voor een bedrag van 1040 EUR. Niettegenstaande dat Dublin echt wel de moeite waard is om te bezoeken zijn we er ons ten volle van bewust dat dit voor ons verpleegkundigen een groot bedrag is. Als VVOV bestuur proberen we hieraan iets te doen. Met de steun van verschillende firma s werken we aan een oplossing om deze prijs gevoelig te drukken zodat de eigen financiële inbreng acceptabel wordt. VVOV leden die wensen deel te nemen aan dit congres kunnen verdere info in dit verband op de website van het VVOV vinden, vanaf midden september. Maria en Brigitte 14

15 Bedenkingen voor prikbord of koffiekot Een man is net als typ-ex. De kus van een vrachtwagen is altijd een klapzoen Eerst is het je tiep, en dan is het je ex. Uitreksels uit brieven gestuurd aan de dienst huisvesting van een Vlaamse stad. - Wilt u naar mijn bovenkamer kijken, want die zit vol nare beesten. - Het vocht dringt door de muren van mijn schoonmoeder die helemaal al beschimmeld en verrot is. - Mijn buurman stinkt naar gas, ik denk dat hij een gat heeft. - Hiermede willen wij u vragen of u onze afwatering eens in handen wil nemen. - Mijn vrouw moet hete zitbaden gebruiken, als de kachel brandt moet ze het daarop doen. - Mijnheer, mijn gezin telt vier ledematen. - Ik ben zuinig want ik ben niet zomaar iemand die gas laat ontsnappen; Het verschil tussen een baby en een varken? Een baby poept in de luier en een varken luiert in de poep 15

16 Adverteren in Scalpel 1. Adverteren Scalpel is het tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse Operatiezaalverpleegkundigen. Er verschijnen 4 edities per jaar met een oplage van 1300 exemplaren. Via onze mailing bereiken we de belangrijkste ziekenhuizen in het Vlaamse land. Ook wordt Scalpel verstuurd naar 17 andere landen van Europa die lid zijn van de Europese vereniging, EORNAC. Ons tijdschrift biedt aan bedrijven, ziekenhuizen en collega beroepsorganisaties de mogelijkheid tot adverteren of het plaatsen van vacatures en aankondigingen van symposia. Advertentiemodaliteiten : - zwart-wit : 1/2 pagina : 125 eur/ editie 1 pagina : 250 eur/ editie - 4 kleuren : 1/2 pagina : 375 eur/ editie 1 pagina : 500 eur/ editie - steunkleur : 1/2 pagina 200 eur/ editie 1 pagina : 300 eur/ editie - buitenkaft, 4 kleuren : 900 eur/ editie - binnenkaft, 4 kleuren : 750 eur/ editie - personeelsadvertentie : Toeslag op bovenstaande tarieven : 100 % Deze prijzen zijn geldig vanaf 1/05/2000. Verschijningsdata van het tijdschrift zijn: 15/03, 15/06, 15/09, 15/ Sponsoring evenementen Ook bestaat de mogelijkheid voor de industrie om op te treden als sponsor bij de verschillende activiteiten van het V.V.O.V.( zowel nationaal als regionaal), zoals lezingen, symposia, minisymposia e.d. In ruil hiervoor biedt het V.V.O.V. een stand aan op de activiteiten met vermelding van de bedrijfsnaam op affiches en uitnodigingen. Andere modaliteiten zijn altijd bespreekbaar. 3. Hoofdsponsorship In overleg met het hoofdbestuur. 4. Gebruik adressenbestand Het V.V.O.V. beschikt over een uitgebreide en up-to-date adressenbestand van al onze leden en medische bedrijven. Deze mailinglist is te verkrijgen op label voor éénmalig gebruik. (contract). Prijs per adres: 0,75 eur. Voor alle verdere informatie : Marc Haselaars Sint Lodewijkstraat GENK Tel/fax : 089/ Z.O.L. Campus St. Jan Tel : 089/ fax : 089/

17 Enkele probleempjes i.v.m. anesthesie DIENST ANESTHESIE MARIA ZIEKENHUIS, OVERPELT DR.F. KEMPS V Vier mogelijke problemen, per- en postoperatief, worden hierna kort behandeld. 1. Postoperatieve misselijkheid en braken. 2. Het epidurale hematoom na een spinale en epidurale anesthesie. 3. Hoofdpijn na een spinale anesthesie. 4. Hypotensie en hypertensie tijdens een algemene narcose. 1. Postoperatieve misselijkheid en braken Misselijkheid is een vage gewaarwording die vaak aan het braken voorafgaat. Braken is een ingewikkelde fysiologische reflex met een gecoördineerde activiteit van vele skeletspieren en het autonome zenuwstelsel met een krachtige expulsie van maag- en eventueel darminhoud. Zoals alle andere reflexen hebben misselijkheid en braken afferente banen welke de prikkels aanvoeren, een centrale integratie van die prikkels thv. het centrale zenuwstelsel waar ze verwerkt worden en efferente banen. De afferente banen komen van: Het gastro- intestinaal stelsel via vagale en sympathische banen. De hogere hersencentra. Het centrale zenuwstelsel. De uitrekking van baarmoeder en/of blaas ( urineretentie!!! ). Het draaien of een onevenwichtige stimulatie van het evenwichtsorgaan. Een verhoogde intracraniale druk of pijn. De efferente impulsen verlaten het braakcentrum via: De craniale zenuwen ( V, VII, X en XII ) naar het bovenste gastro- intestinale stelsel. De spinale zenuwen naar het middenrif en de buikspieren; Of iemand al dan niet misselijk wordt na een verdoving of een heelkundige ingreep is vooraf moeilijk te voorspellen. Verschillende factoren spelen hierin mee: De aard van de ingreep: sommige ingrepen gaan vaker gepaard met postoperatieve misselijkheid en braken dan andere. Bv. - strabisme ingrepen bij kinderen. - ingrepen aan het middenoor. - ingrepen in de buik ( laparoscopies ). De individuele gevoeligheid van de patiënt tegenover de toegediende analgetica, voornamelijk opioïeden welke specifieke receptoren gaan bezetten en stimuleren waardoor misselijkheid en braken worden geïnduceerd. Helaas kunnen we niet zonder toediening van pijnverdovende medicatie. Voorbeelden van medicatie die postoperatief kan worden toegediend in geval van misselijkheid en braken. 1. Kinderen Motilium. Motilium zetpillen: zetpil baby 10 mg domperidon/ suppo. zetpil kind 30 mg domperidon/ suppo. Motilium siroop: 1mg domperidon/ml. Posologie: Suppo: tot 2 j. 1 zetpil baby 2/4 maal per dag. 2 tot 4 j. 1 zetpil kind 2 maal per dag. 4 tot 6 j. 1 zetpil kind 3 maal per dag. boven 6 j. 1 zetpil kind 4 maal per dag. Siroop: 0,25 mg ( = 0,25 ml ) 3 /4 maal per dag. Novaban ( tropisteron: 2 mg/2ml ampul ). Vanaf een zekere leeftijd kan in geval van felle misselijkheid en braken dit product worden toegediend. Het dient evenwel traag intraveneus te worden toegediend. 2. Volwassenen Novaban. Posologie: 1 ampul of 2 ml traag intraveneus over meer dan 30 min.niet toe te dienen tijdens de zwangerschap. Motilium instant smelttabletten ( 10 mg per tablet ). Posologie: 1/2 tabletten 3 maal daags. 17

18 Enkele probleempjes i.v.m. anesthesie. 2. Het epidurale hematoom na een spinale en epidurale anesthesie Het voorkomen van een bloeduitstorting of bloeding in de epidurale ruimte na een rachiverdoving, een epidurale verdoving, met of zonder katheter, is een zeldzame verwikkeling welke evenwel tijdig dient herkend te worden. Wanneer men deze verwikkeling tijdig onderkent kan er overgegaan worden tot een evacuatie van het opgetreden hematoom waarna een volledig herstel van de zenuwfuncties kan verwacht worden. Indien men dit niet of niet tijdig herkent en behandeld dan kan een epiduraal hematoom een blijvende beschadiging aanrichten ter hoogte van het ruggenmerg met zeer zware restletsels voor de patiënt. Blijvende verlamming van de spieren onder het niveau van het hematoom, vooral de onderste ledematen. Sfincterstoornissen met incontinentie van blaas en rectum. De patiënt kan over de volgende symptomen klagen: Een plotse hevige pijn in de rugstreek. Een toenemend gevoel van krachtsverlies in de onderste ledematen. Symptomen welke de aandacht moeten trekken van de verpleegkundige: een motorisch block of sensibel block dat niet niet wil verminderen in vergelijking met de werkingsduur van de toegediende lokale anesthetica. Een motorisch block dat was verdwenen of bijna was verdwenen en plots weer toe neemt en opstijgt. De diagnose zal gesteld en bevestigd worden door de medische beeldvorming met onder andere de CT of myelo CT, die dringend moet uitgevoerd worden. De behandeling bestaat uit een chirurgische decompressie. 3. Hoofdpijn na een spinale anesthesie Patiënten welke na een heelkundige ingreep onder rachi anesthesie ( foto 3. ) op de kamer klagen over hoofdpijn, kunnen in 2 categorieën worden onderverdeeld: Ofwel is het een gewone banale hoofdpijn welke ze ook al eerder hebben gehad. Ofwel is het de karakteristieke Post Dural Puncture Headache ( PDPH ) De PDPH is een hoofdpijn met zeer karakteristieke eigenschappen welke het gevolg zijn van het verlies van cerebrospinaal vocht via het steekgaatje in de durazak. Een dergelijk gaatje wordt steeds gemaakt met een kleine naald tijdens een rachi-anesthesie. ( accidenteel kan tijdens een epidurale verdoving met een grote Tuohy naald een gat gemaakt worden in de durazak, in dit geval gaat het om een verwikkeling ). Ondanks het feit dat bij de huidige rachiverdoving gebruikt wordt gemaakt van zeer dunne naaldjes ( 25 en 17 G ) met bovendien een speciale punt, bestaat nog altijd de kans op een PDPH. Karakteristieken van de PDPH zijn: Een hoofdpijn, bilateraal frontaal en achter de ogen, ter hoogte van het achterhoofd tot in de nek uitstralend. Ze is kloppend en continu van aard, geassocieerd met lichtschuwheid en misselijkheid. Zeer kenmerkend voor een PDPH is dat de pijn verergert met zitten en rechtkomen en verbetert met plat liggen. Meestal komt de pijn maar op na 12 uur, doch in sommige omstandigheden kan dit al vroeger zijn. De behandeling van een PDPH: In eerste instantie conservatief: bedrust, veel drinken en pijnstillers ( codeïne dafalgan in voldoende dosis, 3 maal 1 tot 2 comprimés per dag. ) Indien er na 24 uur geen beterschap ont 18

19 Enkele probleempjes i.v.m. anesthesie. Wanneer begint de pijn: wanneer u plat in bed ligt of wanneer u opkomt? Wat gebeurt er met de pijn als u opnieuw gaat platliggen? Indien de derde vraag wijst in de richting van een PDPH dan moet men de anesthesist verwittigen. PS: Geef aan de patiënt nooit een beschrijving van een PDPH hoofdpijn, want het gevaar is groot dat hij gaat simuleren.. Gewone banale hoofdpijn wordt behandeld met gewone pijnstillers ( codeïne dafalgan ). 4. Hypotensie en hypertensie tijdens een algemene verdoving 4.1. Hypotensie kort na de inductie ( foto 3. ) staat, kan overgegaan worden tot een meer agressieve behandeling: de epidurale patch met autoloog bloed. Besluit: Wanneer een patiënt postoperatief klaagt over hoofdpijn, dan moet men hem de volgende vragen stellen: Had u in het verleden ook al last van hoofdpijn en was die pijn dezelfde als deze? Heeft u deze hoofdpijn wanneer u nu plat in bed ligt? Een tijdelijke daling van de bloeddruk kort na de inductie is moeilijk te vermijden, omdat: De gebruikte producten een negatieve invloed hebben op het hart van de patiënt.deze negatieve invloed is des te groter naarmate de toestand van het hart slechter is. Het spreekt dus voor zich dat oudere mensen of mensen welke in de voorgeschiedenis een hartkwaal hebben opgelopen veel gevoeliger zijn aan de gebruikte farmaca en dat bij hen de bloeddrukdaling meer uitgesproken zal zijn. Het zijn ook deze mensen welke een bloed drukdaling het slechts verdragen. Naast deze invloed op het hart ( welke meestal het gevolg is van de farmaca welke gebruikt worden om de slaap in te leiden, bv. diprivan ), geven een aantal producten een daling van de perifere weerstand van de bloedvaten, ofwel ten gevolge van een rechtstreekse invloed op de bloedvaten ofwel ten gevolge van een onderdrukking van de stress respons waardoor minder catecholamines ( adrenaline en noradrenaline ) worden vrijgezet door het autonome zenuwstelel of het merg van de bijnier. 19

20 Enkele probleempjes i.v.m. anesthesie. Doordat de patiënt slaapt, is de vlucht en vecht reactie ( bij elke gezonde mens aanwezig ) onderdrukt en wanneer geen chirurgische ingrepen gebeuren ( ontsmetten met koude vloeistoffen, incisies ) zal de bloeddruk steeds meer dalen want ondertussen { wordt onder de vorm van vluchtige anesthesiegassen ( sevoflurane ) of diprivaninfusen een blijvende negatieve invloed uitgeoefend op het hart en de bloedvaten. Het is pas wan neer enige stress wordt toegediend aan de patiënt welke groter is dan de toegediende anesthesie dat de bloeddruk spontaan zal stijgen. De bloeddruk dient regelmatig gecontroleerd te worden De bloeddrukstijging na de inductie ( welke meestal een bloeddrukdaling voorafgaat ) is meestal het gevolg van de manipulatie van de bovenste luchtwegen en de intubatie. Belangrijk is dat kort na de inductie de bloeddrukdaling niet meteen wordt opgevangen met het openen van de infusen. De patiënt heeft tot op dit moment immers { nog maar weinig bloed uit het intravasculaire compartiment verloren. Er zijn natuurlijk uitzonderingen waarbij preoperatief reeds een belangrijke hoeveelheid bloed ( traumata, geruptureerd aneurismata, etc..) of vocht ( darmobstructies met een belangrijke secretie in de darmen ten gevolge van braken of diarree ) is verloren. In deze omstandigheden is de patiënt wel gebaat met vochtsuppletie doch hierbij gaat het dan wel om urgenties. Het spreekt voor zich dat in deze beginfase de patiënt niet aan zijn lot mag worden overgelaten en dat de bloeddruk regelmatig dient gecontroleerd te worden. En vooral bij oudere patiënten en patiënten met een cardiale voorgeschiedenis kan een voorbijgaande hypotensie erge gevolgen hebben omdat de perfusie van de coronaire vaten voor een groot gedeelte wordt bepaald door de diastolysche bloeddruk; Jonge mensen verdragen een bloeddrukdaling veel beter waardoor deze daling niet zo snel of agressief dient behandeld te worden. Behandeling: Efedrine verdunde oplossing: 1 a 2 ml ( 5 a 10 mg ) intraveneus, waardoor de bloeddruk zal stijgen en eventueel de pols ook zal verhogen. Indien de patiënt ook traag van pols is, onder de 50, wordt atropine gegeven, steeds 1 ml ofwel 0,5 mg verloop van de ingreep Hypotensie in het verdere. Ofwel is de narcose of de verdoving te diep voor de stress op dat moment op de patiënt door de chirurgische handelingen uitgeoefend. Indien het hierbij gaat om jonge patiënten wordt de anesthesie verlicht en wordt een afwachtende houding aangenomen. Indien het gaat om oudere mensen of mensen met een beperkte cardiale reserve wordt onmiddellijk efedrine toegediend en eventueel de toegediende verdoving verlicht. Ofwel is de fysieke toestand van de patiënt zodanig dat hij slechts een lichte verdoving kan verdragen. In dit geval wordt eveneens efedrine toegediend en indien onvoldoende resultaat de verdoving verlicht. 20

Pijnstilling via de pijnpomp

Pijnstilling via de pijnpomp Infobrochure Pijnstilling via de pijnpomp Patiënt-gecontroleerde pijnbestrijding Anesthesie - Pijntherapie - Intensieve zorgen Tel: 011 826 227 mensen zorgen voor mensen Inleiding Binnenkort ondergaat

Nadere informatie

Ruggenprik tijdens de bevalling

Ruggenprik tijdens de bevalling H.291380.0215 Ruggenprik tijdens de bevalling (Epidurale pijnbestrijding) Wat is epidurale pijnbestrijding Bij deze ruggenprik spuit de anesthesioloog via een dun slangetje (katheter) verdovingsvloeistof

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Prostaatoperatie TURP

Patiënteninformatie. Prostaatoperatie TURP Patiënteninformatie Prostaatoperatie TURP 2 Inhoud Inleiding... 4 Informatie over het ziektebeeld... 4 Goedaardige vergroting van de prostaat... 4 Voorbereiding op de ingreep... 6 Enkele dagen voor opname

Nadere informatie

Urologie. Transurethrale resectie van een blaasgezwel (TUR-blaas)

Urologie. Transurethrale resectie van een blaasgezwel (TUR-blaas) Urologie Transurethrale resectie van een blaasgezwel (TUR-blaas) Inhoudstafel 1. Inleiding 2. Ingreep 3. Nazorg 4. Klachten 5. Complicaties 6. Controle 7. Wat te doen in geval van ziekte of verhindering

Nadere informatie

Goedaardige prostaatvergroting

Goedaardige prostaatvergroting Goedaardige prostaatvergroting 1 Inleiding Een goedaardige vergroting van de prostaat of BPH (= benigne prostaathypertrofie) komt voor bij ongeveer 85% van de mannen op hogere leeftijd. Bij de helft van

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Uw uroloog heeft bij u een aandoening geconstateerd waarvoor het nodig is uw nier te verwijderen. In deze folder vindt u informatie om uzelf goed te kunnen

Nadere informatie

Prostaatoperatie (TURP)

Prostaatoperatie (TURP) Binnenkort komt u naar het MCL voor een prostaatoperatie (TUR prostaat). Uw uroloog heeft met u besproken waarom deze operatie nodig is. In deze brochure wordt beschreven hoe de gang van zaken rondom de

Nadere informatie

Laserbehandeling. bij vergrote prostaat. Poli Urologie

Laserbehandeling. bij vergrote prostaat. Poli Urologie 00 Laserbehandeling bij vergrote prostaat Poli Urologie Wat is de prostaat? De prostaat is een klein orgaantje met de vorm en afmeting van een tamme kastanje, die vlak onder de blaas ligt en waar de plasbuis

Nadere informatie

De prostaatoperatie (TURP)

De prostaatoperatie (TURP) Binnenkort komt u naar het MCL voor een prostaatoperatie (TUR prostaat). Uw uroloog heeft met u besproken waarom deze operatie nodig is. In deze brochure wordt beschreven hoe de gang van zaken rondom de

Nadere informatie

Verwijderen van een blaastumor

Verwijderen van een blaastumor Verwijderen van een blaastumor VERWIJDEREN VAN EEN BLAASTUMOR (transurethrale resectie) Deze folder geeft u informatie over de voorbereiding, de operatie, mogelijke risico s en complicaties en nazorg

Nadere informatie

Urologie. Transurethrale resectie van de prostaat (TUR-P)

Urologie. Transurethrale resectie van de prostaat (TUR-P) Urologie Transurethrale resectie van de prostaat (TUR-P) Inhoudstafel 1. Inleiding 2. De prostaat 3. Ingreep 4. Klachten 5. Nazorg 6. Complicaties 7. Controle 8. Wat te doen in geval van ziekte of verhindering

Nadere informatie

TUR blaas. Urologie. Beter voor elkaar

TUR blaas. Urologie. Beter voor elkaar TUR blaas Urologie Beter voor elkaar 2 TUR Blaas - Transurethrale resectie van een blaastumor Inleiding Uw behandelend arts heeft met u besproken dat u een tumor in de blaas hebt en dat deze verwijderd

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Pijnbehandeling bij de bevalling

Patiënteninformatie. Pijnbehandeling bij de bevalling Patiënteninformatie Pijnbehandeling bij de bevalling Pijnbehandeling bij de bevalling Polikliniek Verloskunde/ Gynaecologie, route 2.2 Telefoon (050) 524 5840 Inleiding Dit is de informatiefolder van de

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Lumbale epidurale infiltratie

Patiënteninformatie. Lumbale epidurale infiltratie Patiënteninformatie Lumbale epidurale infiltratie Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving en doel van de behandeling... 3 Voorbereiding op de behandeling... 3 Verloop van de behandeling... 4 Vooraf... 4 De

Nadere informatie

Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas

Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas Transurethrale resectie van een tumor (TURT) Urologie Inleiding Onderzoek heeft aangetoond dat u tumorweefsel in uw blaas heeft. De uroloog heeft u

Nadere informatie

Anesthesie voor keizersnede informatie voor patiënten

Anesthesie voor keizersnede informatie voor patiënten Anesthesie voor keizersnede informatie voor patiënten ZNA Middelheim Lindendreef 1 2020 Antwerpen 03 280 31 11 ZNA Sint-Erasmus Luitenant Lippenslaan 2140 Borgerhout 03 270 80 11 ZNA Jan Palfijn Lange

Nadere informatie

Anesthesie INFORMATIE VOOR PATIËNTEN

Anesthesie INFORMATIE VOOR PATIËNTEN Anesthesie INFORMATIE VOOR PATIËNTEN INHOUDSTAFEL 1. Wat is anesthesie? 3 2. Wie dient de anesthesie toe? 5 3. Het pre-anesthetisch onderzoek 5 4. Nuchter blijven 6 5. Premedicatie 6 6. Risico s van anesthesie

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie PATIËNTENINFORMATIE DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie 2 DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie Goed om te weten In deze folder geeft Maasstad Ziekenhuis u enige uitleg over een laparoscopische

Nadere informatie

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. LUMBALE en CERVICALE epidurale infiltratie

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. LUMBALE en CERVICALE epidurale infiltratie SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS LUMBALE en CERVICALE epidurale infiltratie Inhoud Voorwoord 2 Wat is een epidurale infiltratie 3 Praktisch richtlijnen 4 Dag van de epidurale infiltratie 5 De behandeling

Nadere informatie

Verwijderen van een tumor uit de blaas volgens de TUR-methode Transurethrale resectie

Verwijderen van een tumor uit de blaas volgens de TUR-methode Transurethrale resectie Onderzoek heeft aangetoond dat u een tumor in de blaas hebt. Uw behandelend arts heeft met u besproken dat deze verwijderd moet worden. De ingreep die hiervoor wordt gedaan wordt TUR Blaas genoemd: transurethrale

Nadere informatie

H.263198.0915. Transurethrale resectie van de prostaat (TUR P)

H.263198.0915. Transurethrale resectie van de prostaat (TUR P) H.263198.0915 Transurethrale resectie van de prostaat (TUR P) 2 Inleiding U heeft samen met uw uroloog besloten tot deze operatie. Bij een TUR P wordt er via de plasbuis gedeelten van de prostaat verwijderd.

Nadere informatie

Uw behandelend uroloog heeft u al uitleg gegeven. In deze folder kunt u alles nog eens rustig nalezen.

Uw behandelend uroloog heeft u al uitleg gegeven. In deze folder kunt u alles nog eens rustig nalezen. Urologie Botox injecties in de blaas Inleiding U heeft al enige tijd klachten van uw blaas of van uw prostaat. U heeft van uw behandelend uroloog vernomen dat de mogelijkheid bestaat om deze te behandelen

Nadere informatie

Prostaatoperatie (TURP)

Prostaatoperatie (TURP) Prostaatoperatie (TURP) Er is een afspraak voor u gemaakt om een prostaatoperatie via de plasbuis te verrichten. De uroloog heeft u daar over ingelicht. TURP is de afkorting van de woorden Trans Urethrale

Nadere informatie

Als de prostaat vergroot is bemoeilijkt deze het urineren. Om dit probleem te verhelpen wordt de prostaat gedeeltelijk verwijderd.

Als de prostaat vergroot is bemoeilijkt deze het urineren. Om dit probleem te verhelpen wordt de prostaat gedeeltelijk verwijderd. Urologie TURP Verwijdering prostaat via de plasbuis Inleiding Uw behandelend uroloog heeft met u afgesproken dat een behandeling plaatsvindt om uw vergrote prostaat te verkleinen. Uw uroloog heeft u al

Nadere informatie

Chirurgie. Een darmoperatie met het ERAS-programma

Chirurgie. Een darmoperatie met het ERAS-programma Chirurgie Een darmoperatie met het ERAS-programma U wordt binnenkort opgenomen voor een darmoperatie. Bij deze operatie wordt het ERAS- programma toegepast. In deze folder krijgt u eerst informatie over

Nadere informatie

Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP)

Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP) Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP) U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VUmc is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid.

Nadere informatie

Verwijderen van een blaassteen

Verwijderen van een blaassteen Urologie Verwijderen van een blaassteen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een blaassteen?... 3 Pre-operatieve screening... 3 Voorbereiding op de operatie... 3 De opname in ons ziekenhuis... 4 De

Nadere informatie

Pijnstilling tijdens de bevalling

Pijnstilling tijdens de bevalling Pijnstilling tijdens de bevalling Pijnstilling tijdens de bevalling Aan het einde van de zwangerschap kunt u af en toe een contractie (samentrekking) van de baarmoeder voelen. Wanneer deze contracties

Nadere informatie

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4 TURP Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Voorbereiding... 1 De operatie... 2 Na de operatie... 3 Bloedverdunners... 4 Mogelijke bijwerkingen van de operatie... 4 Ontslag... 5 Tot slot... 6 Inleiding

Nadere informatie

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Bijnieroperatie (adrenalectomie)

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Bijnieroperatie (adrenalectomie) Afdeling Heelkunde, locatie AZU Bijnieroperatie (adrenalectomie) Inleiding Deze brochure geeft u informatie over een operatie aan de bijnier(en) (adrenalectomie). Informatie over aandoeningen waarvoor

Nadere informatie

INFORMATIE PORT-A-CATH

INFORMATIE PORT-A-CATH INFORMATIE PORT-A-CATH 565 Inleiding Deze folder geeft informatie over een implanteerbaar poortsysteem: de port-a-cath. Uw arts heeft u een behandeling voorgeschreven waarbij regelmatig en/of langdurig

Nadere informatie

Maatschap Urologie. Inbrengen van een dubbel J katheter

Maatschap Urologie. Inbrengen van een dubbel J katheter Maatschap Urologie Inbrengen van een dubbel J katheter Algemeen In overleg met uw arts zal bij u een dubbel-j katheter worden ingebracht. Dit is een inwendige katheter die in de urineleider gebracht wordt

Nadere informatie

patiënteninformatie algemene heelkunde Abdominale breuk

patiënteninformatie algemene heelkunde Abdominale breuk patiënteninformatie algemene heelkunde Abdominale breuk ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-JOZEF Oude Liersebaan 4-2390 Malle tel. 03 380 20 11 - fax 03 380 28 90 azsintjozef@emmaus.be - www.azsintjozef-malle.be

Nadere informatie

Prostaatoperatie (TURP)

Prostaatoperatie (TURP) Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Prostaatoperatie (TURP) z Binnenkort komt u naar het ziekenhuis voor een operatie aan uw prostaat. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Epidurale infiltratie (transforaminale of interlaminaire epidurale infiltratie) Lumbaal & Cervicaal

Epidurale infiltratie (transforaminale of interlaminaire epidurale infiltratie) Lumbaal & Cervicaal Epidurale infiltratie (transforaminale of interlaminaire epidurale infiltratie) Lumbaal & Cervicaal Multidisciplinair pijncentrum AZ Monica Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen 03/2402268 1 pijnkliniek@azmonica.be

Nadere informatie

2007 American Medical Systems, Inc. Alle rechten voorbehouden. Order Number: 600345-08

2007 American Medical Systems, Inc. Alle rechten voorbehouden. Order Number: 600345-08 American Medical Systems, Inc. World Headquarters 10700 Bren Road West Minnetonka, MN 55343 USA Phone: 952 930 6000 Fax: 952 930 6157 www.americanmedicalsystems.com www.greenlightforbph.com American Medical

Nadere informatie

GreenLight-laserbehandeling

GreenLight-laserbehandeling GreenLight-laserbehandeling Vanwege prostaatklachten heeft u, samen met uw behandelend uroloog, besloten tot een prostaatoperatie met behulp van de GreenLight-lasertechniek. Binnenkort wordt u voor deze

Nadere informatie

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. Epidurale inspuiting met corticosteroïden bij rugpijnen

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. Epidurale inspuiting met corticosteroïden bij rugpijnen SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Epidurale inspuiting met corticosteroïden bij rugpijnen Epidurale inspuiting Introductie. Omdat u reeds geruime tijd pijn heeft ter hoogte van de hals, die eventueel uitstraalt

Nadere informatie

Hoge bloeddruk en zwangerschap

Hoge bloeddruk en zwangerschap Hoge bloeddruk en zwangerschap Informatie voor patiënten F0175-3415 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

> Epidurale verdoving bij bevalling Spinale verdoving bij keizersnede

> Epidurale verdoving bij bevalling Spinale verdoving bij keizersnede www.azstlucas.be > bij bevalling Spinale bij keizersnede Dienst Anesthesie en Gynaecologie-Verloskunde AZ Sint-Lucas, GENT Inhoud 2 Wat je moet weten over de epidurale pijnbestrijding bij de bevalling

Nadere informatie

Transurethrale resectie van een blaastumor

Transurethrale resectie van een blaastumor Urologie Transurethrale resectie van een blaastumor TURT Inleiding Uit onderzoek is gebleken dat u een tumor in de blaas hebt. Het woord blaastumor wordt gebruikt voor alle poliepachtige processen die

Nadere informatie

Steenverwijdering uit de urineleider

Steenverwijdering uit de urineleider UROLOGIE Steenverwijdering uit de urineleider Via een ureteroscopie BEHANDELING Steenverwijdering uit de urineleider Onderzoek heeft aangetoond dat er een steen zit in uw urineleider (ureter). Door middel

Nadere informatie

PIJNKLINIEK. Pa ënteninforma e: Epidurale infiltra e

PIJNKLINIEK. Pa ënteninforma e: Epidurale infiltra e PIJNKLINIEK Pa ënteninforma e: Epidurale infiltra e Beste mevrouw, meneer, U zal binnenkort een epidurale infiltratie ondergaan als behandeling voor een geïrriteerde of ontstoken zenuw van het ruggenmerg

Nadere informatie

Lymfeklieren verwijderen in het bekken

Lymfeklieren verwijderen in het bekken 00 Lymfeklieren verwijderen in het bekken via een kijkoperatie Poli Urologie 1 Uw behandelend uroloog heeft met u gesproken over de noodzaak om bij u de lymfeklieren, via een kijkoperatie, uit het bekken

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor de patiënt Myoomresectie UZ Gent, Vrouwenkliniek

man, vrouw en kind info voor de patiënt Myoomresectie UZ Gent, Vrouwenkliniek man, vrouw en kind info voor de patiënt Myoomresectie UZ Gent, Vrouwenkliniek Myoomresectie De ingreep In deze brochure vind je informatie over de meest voorkomende redenen voor het verwijderen van myomen,

Nadere informatie

Informatiebrochure Epidurale verdoving bij bevalling Spinale verdoving bij keizersnede

Informatiebrochure Epidurale verdoving bij bevalling Spinale verdoving bij keizersnede I Autonome verzorgingsinstelling Informatiebrochure Epidurale verdoving bij bevalling Spinale verdoving bij keizersnede IIInhoudsopgave Wat je moet weten over de epidurale pijnbestrijding bij de bevalling

Nadere informatie

Infuusbeleid op recovery

Infuusbeleid op recovery Infuusbeleid op recovery Is vullen in of uit?? Sander van den Heuvel Anesthesioloog Stellingen Dagbehandelingspatiënten mogen best wat meer vocht krijgen Een krap vochtbeleid verbetert de resultaten bij

Nadere informatie

RESECTIE VAN EEN WEKE DELEN SARCOOM

RESECTIE VAN EEN WEKE DELEN SARCOOM RESECTIE VAN EEN WEKE DELEN SARCOOM Uw operatie vindt plaats op: Uw opname is gepland op:... Aantal verwachte dagen opname:.. U meldt zich aan bij opname: aan kassa K1 K2, gelijkvloers aan kassa K12, gelijkvloers

Nadere informatie

Nier verwijderen. via een kijkoperatie. Poli Urologie

Nier verwijderen. via een kijkoperatie. Poli Urologie 00 Nier verwijderen via een kijkoperatie Poli Urologie De uroloog heeft met u besproken wat de reden is om uw nier te verwijderen. Er kunnen verschillende redenen zijn om een nier te verwijderen zoals:

Nadere informatie

Versneld herstel na een dikke darmoperatie

Versneld herstel na een dikke darmoperatie Versneld herstel na een dikke darmoperatie ERAS Kwaliteitsprogramma Inleiding U wordt binnenkort opgenomen voor een dikke darmoperatie. Bij deze operatie wordt het ERAS Kwaliteitsprogramma toegepast. Dit

Nadere informatie

Verwijdering blaastumor via de plasbuis

Verwijdering blaastumor via de plasbuis UROLOGIE Verwijdering blaastumor via de plasbuis TURT BEHANDELING Verwijdering blaastumor via de plasbuis Binnenkort komt u naar het St. Antonius Ziekenhuis. Daar wordt uw blaastumor verwijderd via de

Nadere informatie

Anesthesiologie. Pijnbestrijding bij de bevalling

Anesthesiologie. Pijnbestrijding bij de bevalling Anesthesiologie Pijnbestrijding bij de bevalling Anesthesiologie In deze brochure kunt u meer lezen over de mogelijkheden van pijnbestrijding bij de bevalling in het Universitair Medisch Centrum Groningen

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin Afdeling: Urologie Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via open operatie Inleiding Tijdens uw bezoek aan de polikliniek Urologie, heeft uw uroloog

Nadere informatie

Wat u moet weten bij Epidurale. patiënteninformatie

Wat u moet weten bij Epidurale. patiënteninformatie Wat u moet weten bij Epidurale patiënteninformatie Pijnloos bevallen De doeltreffendste methode van pijnstilling tijdens de arbeid en de bevalling is de epidurale of peridurale analgesie of pijnstilling

Nadere informatie

1. Verschillende vormen van anesthesie 2. 1.1 Algehele anesthesie 2 1.2 Plaatselijke anesthesie 2. 2. Naar huis 4. 3. Complicaties en bijwerkingen 5

1. Verschillende vormen van anesthesie 2. 1.1 Algehele anesthesie 2 1.2 Plaatselijke anesthesie 2. 2. Naar huis 4. 3. Complicaties en bijwerkingen 5 Inhoudsopgave 1. Verschillende vormen van anesthesie 2 1.1 Algehele anesthesie 2 1.2 Plaatselijke anesthesie 2 2. Naar huis 4 3. Complicaties en bijwerkingen 5 4. Vragen 6 Regionale anesthesie 1 1. Verschillende

Nadere informatie

Het is belangrijk dat U beseft dat deze problemen zich kunnen voordoen onafhankelijk van de chirurg of het ziekenhuis waar U zich laat opereren.

Het is belangrijk dat U beseft dat deze problemen zich kunnen voordoen onafhankelijk van de chirurg of het ziekenhuis waar U zich laat opereren. Mogelijke verwikkelingen tijdens en na het plaatsen van een TKP Het is belangrijk dat U beseft dat deze problemen zich kunnen voordoen onafhankelijk van de chirurg of het ziekenhuis waar U zich laat opereren.

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE CAROTIS ENDARTERECTOMIE

INFORMATIEBROCHURE CAROTIS ENDARTERECTOMIE INFORMATIEBROCHURE CAROTIS ENDARTERECTOMIE Dienst Vaat en Thoraxheelkunde: Dr. L. Janssen Dr. P. Bernaerts Dr. Ph. Reyntjens Telefoon: 03 650 50 52 Geachte heer/mevrouw U ondergaat binnenkort een ingreep

Nadere informatie

Zorg aan de suprapubische katheter

Zorg aan de suprapubische katheter Zorg aan de suprapubische katheter -Wat? - Indicaties : chronische en tijdelijke evacuatie van urine - Voordelen - Nadelen - Hoe een suprapubische katheter plaatsen - Hoe een suprapubische katheter vervangen

Nadere informatie

Goedaardige Prostaatvergroting

Goedaardige Prostaatvergroting Prostate Awareness Day Dinsdag 24 september 2013 Prostate Awareness Day Dinsdag 24 september 2013 In het kader van de Europese week van de Urologie informeert de dienst Urologie van Az Damiaan over prostaataandoeningen.

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Patiënteninformatie bij het ERAS programma

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Patiënteninformatie bij het ERAS programma Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Patiënteninformatie bij het ERAS programma PATIËNTENINFORMATIE BIJ HET ERAS PROGRAMMA INLEIDING ERAS is een afkorting van de engelse woorden: Enhanced Recovery After Surgery,

Nadere informatie

B blaas. C steen in het begin van de urineleider. D steen in het midden van de urineleider. E steen in de blaas

B blaas. C steen in het begin van de urineleider. D steen in het midden van de urineleider. E steen in de blaas Urologie TUL / URS Verwijdering nierstenen Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u een niersteen heeft. Samen met uw arts heeft u besloten deze steen door middel van een kijkoperatie in de urineleider

Nadere informatie

Informatiebrochure patiënten. Herstel van het hartritme. Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter

Informatiebrochure patiënten. Herstel van het hartritme. Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter Informatiebrochure patiënten Herstel van het hartritme Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter 3 1. Een beetje anatomie... 4 1.1 Het hart... 4 1.2 Elektriciteit van het hart... 4 2.

Nadere informatie

De anesthesie. Auteur(s) Betekenis van logo s. Deze dia werd goedgekeurd door de Werkgroep Verloskunde VVOG

De anesthesie. Auteur(s) Betekenis van logo s. Deze dia werd goedgekeurd door de Werkgroep Verloskunde VVOG De anesthesie Laatste update Auteur(s) 18/10/2002 Piet Cant Luc De Baene Betekenis van logo s Deze dia werd goedgekeurd door de Werkgroep Verloskunde VVOG Deze dia werd goedgekeurd door de RedactieRaad

Nadere informatie

H.366333.1215. Laparoscopisch verwijderen van eileiders en/of eierstokken met cystes

H.366333.1215. Laparoscopisch verwijderen van eileiders en/of eierstokken met cystes H.366333.1215 Laparoscopisch verwijderen van eileiders en/of eierstokken met cystes 2 Inleiding Uw gynaecoloog heeft u een eierstok en eileiderverwijdering via een kijkoperatie geadviseerd. Op deze manier

Nadere informatie

Behandeling van stenen in de urinewegen

Behandeling van stenen in de urinewegen Behandeling van stenen in de urinewegen U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VU medisch centrum is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid.

Nadere informatie

Laserbehandeling bij prostaatklachten Green Light Laser

Laserbehandeling bij prostaatklachten Green Light Laser In overleg met uw uroloog heeft u besloten tot een prostaatoperatie: de zogenaamde Green Light Laser verdamping (vaporisatie) van de prostaat. Het doel van deze operatie is het verwijderen van weefsel

Nadere informatie

Borstchirurgie: tumorectomie

Borstchirurgie: tumorectomie AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: tumorectomie

Nadere informatie

Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie

Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie In deze folder willen wij u informeren over het belang van een goede pijnbehandeling na uw operatie en hoe de pijn na de operatie onder controle

Nadere informatie

Perianaal abces. Centrum voor Algemene Heelkunde. Dr. Tom Feryn. www.dokterferyn.be

Perianaal abces. Centrum voor Algemene Heelkunde. Dr. Tom Feryn. www.dokterferyn.be Centrum voor Algemene Heelkunde Dr. Tom Feryn www.dokterferyn.be Perianaal abces www.proctologiekliniek.be www.facebook.com/doktertomferyn www.youtube.com/doktertomferyn Wat is een perianaal abces? Een

Nadere informatie

Een beroerte, wat nu?

Een beroerte, wat nu? Een beroerte, wat nu? U bent opgenomen in het VUmc op de zorgeenheid neurologie, omdat u een beroerte heeft gehad. Wat is een beroerte? Een beroerte wordt in vaktaal een CVA genoemd: een Cerebro Vasculair

Nadere informatie

UROLOGIE. TURP-behandeling BEHANDELING

UROLOGIE. TURP-behandeling BEHANDELING UROLOGIE TURP-behandeling BEHANDELING TURP-behandeling U bent onlangs bij de uroloog geweest omdat u last hebt van een vergrote prostaat. Na onderzoek stelde de uroloog voor u voor deze klachten te behandelen

Nadere informatie

Het opheffen van een darmstoma

Het opheffen van een darmstoma Het opheffen van een darmstoma U wordt binnenkort opgenomen voor een operatie om de darmstoma op te heffen De totale zorg rondom de operatie is erop gericht dat u snel hiervan herstelt. Deze informatie

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Curettage

PATIËNTEN INFORMATIE. Curettage PATIËNTEN INFORMATIE Curettage Mevrouw Binnenkort word je opgenomen in het dagziekenhuis van het AZ Lokeren. Wij vragen je om deze folder aandachtig te lezen. Indien je nog vragen hebt, aarzel dan niet

Nadere informatie

Hysteroscopie. Kijken in de baarmoeder

Hysteroscopie. Kijken in de baarmoeder Hysteroscopie Kijken in de baarmoeder 1 De diagnostische hysteroscopie Deze brochure geeft informatie over de diagnostische hysteroscopie. Hierin staat waarvoor dit onderzoek dient en wat u van dit onderzoek

Nadere informatie

Afdeling dagbehandeling volwassenen. Ilomedinebehandeling

Afdeling dagbehandeling volwassenen. Ilomedinebehandeling Afdeling dagbehandeling volwassenen Ilomedinebehandeling Uw behandelend arts heeft in overleg met u besloten om u te gaan behandelen met het medicijn ilomedine. Ilomedine wordt in het ziekenhuis toegediend

Nadere informatie

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0437 Inleiding Uw arts heeft u morfineachtige pijnstillers (zie tabel) voorgeschreven tegen de pijn. Deze

Nadere informatie

Uw kind wordt geopereerd

Uw kind wordt geopereerd Uw kind wordt geopereerd met overnachting in het ziekenhuis Informatiebrochure voor ouders 2 Anesthesie bij uw kind 3 1. Voor de ingreep...4 1.1 Preoperatieve raadpleging...4 1.2 Uw kind voorbereiden...4

Nadere informatie

Verwijderen van de lymfeklieren in het kleine bekken

Verwijderen van de lymfeklieren in het kleine bekken Patiënteninformatie Verwijderen van de lymfeklieren in het kleine bekken (Pelviene lymfeklierdissectie) Verwijderen van de lymfeklieren van de prostaat 1 Verwijderen van de lymfeklieren in het kleine

Nadere informatie

Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie

Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie Beter voor elkaar Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis Transurethrale Resectie van de Prostaat =TUR Prostaat Inleiding Tijdens

Nadere informatie

Hernia in de borstwervelkolom

Hernia in de borstwervelkolom Hernia in de borstwervelkolom Informatie voor patiënten F0846-3510 juli 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

ICU - Medium Care. Type B dissectie. Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011

ICU - Medium Care. Type B dissectie. Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011 ICU - Medium Care Type B dissectie Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011 Inhoud Uitleg type B dissectie Casus Beloop Laboratotium Hemodynamiek Gebruikte medicatie Compartimentsyndroom

Nadere informatie

De behandeling van een prostaatvergroting

De behandeling van een prostaatvergroting De behandeling van een prostaatvergroting De behandeling van een prostaatvergroting (kijkoperatie) De uroloog heeft bij u een prostaatvergroting vastgesteld. Om uw klachten te verminderen, heeft hij u

Nadere informatie

Informatiebrochure T.E.E. / Cardioversie

Informatiebrochure T.E.E. / Cardioversie Informatiebrochure T.E.E. / Cardioversie ziekenhuis maas en kempen Inleiding U wordt opgenomen in Ziekenhuis Maas en Kempen voor een TEE en/of cardioversie. Om u zo goed mogelijk te informeren over deze

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid Wat is duizeligheid? Normaal gesproken krijgt ieder mens voortdurend informatie over de ruimte om zich heen en over de positie

Nadere informatie

Urologie. Prostaatklachten

Urologie. Prostaatklachten Urologie Prostaatklachten Urologie Inleiding In deze folder vindt u informatie over prostaatklachten. Deze informatie is bedoeld om u inzicht te geven in de oorzaak van de klachten en de mogelijkheden

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

patiënteninformatie algemene heelkunde Aambeien

patiënteninformatie algemene heelkunde Aambeien patiënteninformatie algemene heelkunde Aambeien ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-JOZEF Oude Liersebaan 4-2390 Malle tel. 03 380 20 11 - fax 03 380 28 90 azsintjozef@emmaus.be - www.azsintjozef-malle.be Dit ziekenhuis

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE PTA PERCUTANE TRANSLUMINELE ANGIOPLASTIE

INFORMATIEBROCHURE PTA PERCUTANE TRANSLUMINELE ANGIOPLASTIE INFORMATIEBROCHURE PTA PERCUTANE TRANSLUMINELE ANGIOPLASTIE Dienst Vaat en Thoraxheelkunde: Dr. L. Janssen Dr. P. Bernaerts Dr. Ph. Reyntjens Telefoon: 03 650 50 52 Geachte heer/mevrouw U zult binnenkort

Nadere informatie

Laparoscopisch verwijderen (kijkoperatie)

Laparoscopisch verwijderen (kijkoperatie) Laparoscopisch verwijderen (kijkoperatie) van de nier(laparoscopische radicale nefrectomie / partiële nefrectomie) De uroloog heeft na onderzoek bij u een afwijking aan de nier geconstateerd. In deze folder

Nadere informatie

Kinderdagziekenhuis Informatiebrochure

Kinderdagziekenhuis Informatiebrochure Kinderdagziekenhuis Informatiebrochure Pagina 1 Datum van de ingreep:./... /. Uur waarop u met uw kind in het ziekenhuis moet zijn:. Uw kind moet nuchter zijn vanaf././. Uur: Afdeling: kinderafdeling (2

Nadere informatie

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Darmoperatie bij Diverticulitis Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Feb 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over een operatie van de dikkedarm bij diverticulitis.

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie. Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap

Maatschap Gynaecologie. Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Maatschap Gynaecologie Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Inleiding U bent opgenomen op de afdeling gynaecologie. Deze folder geeft informatie over hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap. Doel van

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiofrequente denervatie (behandeling) van het sacroiliacaal

Patiënteninformatie. Radiofrequente denervatie (behandeling) van het sacroiliacaal Patiënteninformatie Radiofrequente denervatie (behandeling) van het sacroiliacaal (SI) gewricht Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving en doel van de behandeling... 3 Voorbereiding op de behandeling... 4 Verloop

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Ingreep in het dagziekenhuis: CYSTE

PATIËNTEN INFORMATIE. Ingreep in het dagziekenhuis: CYSTE PATIËNTEN INFORMATIE Ingreep in het dagziekenhuis: CYSTE 2 Mevrouw, mijnheer Binnenkort word je opgenomen in het dagziekenhuis van het AZ Lokeren. Wij vragen je om deze folder aandachtig te lezen. Indien

Nadere informatie