DEEL 2 Klinische aspecten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DEEL 2 Klinische aspecten"

Transcriptie

1 DEEL 2 Klinische aspecten Hoofdstuk 1 Urgenties Urgenties 153

2 Urgenties in de geriatrie C. Melon Toestand van plotseling verlies van het - fysisch - psychisch of - sociaal evenwicht Statistische gegevens - 15% van de spoedopnamen betreffen personen ouder dan 75 jaar. - 75% onder hen dienen te worden opgenomen in het ziekenhuis. Kenmerken - atypisch beeld - belangrijk verlies van zelfstandigheid - grote frequentie van medicamenteuze problemen - multipathologie - minder adequate aanpassingsmechanismen Prognose - minder goed - in functie van de afhankelijkheidsgraad vóór de opname A. Inleiding De frequentie van spoedopnamen in het ziekenhuis van ouderen en hoogbejaarden die verzwakt zijn door hun hoge leeftijd en multipathologie, neemt toe. Geplande hospitalisaties van die patiënten zijn vrij zeldzaam dankzij de verbeterde kwaliteit van de ondersteunende zorg thuis of in rusthuizen. Hospitalisatie zal dan ook meestal het gevolg zijn van een plotseling opgetreden onevenwicht van een voorheen blijkbaar goed gestabiliseerde toestand. In ongeveer 15% van de spoedopnamen gaat het om personen ouder dan 75 jaar, van wie 75% zal worden opgenomen, in tegenstelling tot 30% bij de jongere personen. Het verzorgingsbeleid bij die patiënten vertoont bijzondere kenmerken. De klinische symptomatologie is dikwijls atypisch door fysiologische wijzigingen die het gevolg zijn van veroudering, de moeilijkheden van de patiënt om zich te verplaatsen, de moeilijke anamnese, de gewijzigde en verarmde perceptie van symptomen, de aanwezigheid van meerdere chronische aandoeningen die elkaar beïnvloeden en de ingestelde behandelingen. Die laatste remmen naast hun neveneffecten dikwijls ook een adequate fysiologische reactie af. De spoedopnamen en de hospitalisaties die eruit voortvloeien, vertegenwoordigen nochtans lang niet alle urgenties die de huisartsen bij ouderen vaststellen. Het doel van dit hoofdstuk zal er dus in bestaan enkele richtlijnen te geven bij medische urgenties bij zwakke ouderen. 154

3 B. Definitie van de zwakke oudere Het onderscheid tussen niet-verzwakte en zwakke ouderen is moeilijk te maken en steunt niet op duidelijk omlijnde criteria, hoewel talrijke symptomen ons kunnen helpen om de diagnose van het fragiliteitssyndroom te stellen. De oudere wordt zwak genoemd, wanneer het risico dat hij niet meer volledig recupereert toeneemt bij elk gezondheidsprobleem, zoals valpartijen, infecties, perioden van anorexie, enz. Die progressieve vermindering van het recuperatievermogen gaat leiden tot een steeds grotere afhankelijkheid. Het lijkt ons onmogelijk om over urgenties bij zwakke ouderen te praten, zonder eerst als voorwaarde te stellen dat het dossier van die ouderen inlichtingen bevat over deze slechte algemene toestand. Wanneer de diagnose van toenemende zwakte is gesteld, is het wenselijk dat voor elke persoon een globaal zorgenproject wordt opgesteld, waarin rekening wordt gehouden met de levenskwaliteit en de verwachtingen van de betrokkene. Dat project moet verscheidene beslissingen en opties bevatten over de woonomgeving, de levenswijze en de natuurlijke en professionele zorgverleners. Wanneer dat project wordt opgesteld door de oudere, zijn naaste verwanten en de zorgverleners, treedt de behandelende arts op als spil. Er moet dan nagedacht worden over de houding die men in een urgentiesituatie zal aannemen. De typische vragen zijn de volgende. - Moet men bij een plotselinge cardio-respiratoire stilstand reanimatie overwegen? - Is in geval van nood een verblijf in de intensieve zorgeenheid te overwegen? - Is een zware chirurgische ingreep in geval van urgentie nog wenselijk? - Moet men een opname voorstellen in geval van een spoedeisende pathologie? Die beleidslijnen dienen uitgetekend te worden vóór de acute episoden optreden. Het gebeurt immers zelden dat een verslechtering van de algemene toestand plots optreedt. In de meeste gevallen kan men tijdig voorzien dat er vragen over een moeilijke therapeutische keuze zullen opkomen. Vragen die te overwegen zijn buiten het kader van urgentie met het doel een coherente houding aan te nemen bij eventuele urgenties - Cardio-pulmonale reanimatie? - Intensieve zorgeenheid? - Spoedchirurgie? - Hospitalisatie? Aan te nemen houding in geriatrische spoedgevallen - Definitie van de aard van de urgentie: medisch, psychisch of sociaal - Evaluatie van de zekerheid omtrent de evolutie - Informatie over de verwachtingen en eisen van de patiënt - Evaluatie van de risico s verbonden aan co-morbiditeit - Evaluatie van de invloed van mogelijke beslissingen op de levenskwaliteit C. Criteria Op basis van welke criteria moet men zich baseren om zijn gedrag in een urgentiesituatie te bepalen? a) De mening van de patiënt Die mening is zeer belangrijk, maar elke arts weet hoezeer ze kan verschillen naargelang van de omstandigheden. Het is een feit dat de mening van een patiënt sterk verandert in de loop van het leven en dat de beslissingen op 60- jarige leeftijd niet dezelfde zijn als die welke genomen worden op de leeftijd van 85 jaar. Meer nog, rationeel genomen beslissingen veranderen vaak volledig bij angst en lijden. De mening van de patiënt is dus zeer belangrijk, maar men moet bereid zijn zelfs de meest onvoorziene wijzigingen ervan te aanvaarden. b) Is de redenering van de patiënt vatbaar voor wijziging, deze van de naaste verwanten wordt nog veel meer beïnvloed door het vaak dramatische karakter van de spoedeisende aandoening. Ook hier is uiterste voorzichtigheid geboden. 155

4 c) De co-morbiditeit die de behandelende arts goed bekend is, is uiteraard een belangrijke parameter in die evaluatie. Moet een patiënt met gekende metastasen gereanimeerd worden? Is het wenselijk een patiënt met een slechte myocardfunctie nog te reanimeren? d) De levenskwaliteit is moeilijker te beoordelen, en de hulp van het verzorgend personeel is daarbij zeer belangrijk. Heeft een afhankelijke patiënt nog hoop op een kwaliteitsvol leven? Rechtvaardigen de ernstige cognitieve stoornissen van een bepaalde patiënt een cardio-pulmonale reanimatie of een chirurgische ingreep die meer beoogt dan zijn comfort alleen? e) De redenering zal uiteraard verschillen naargelang van de ernst en de noodzaak van de behandeling. Een aantal toestanden zijn volledig omkeerbaar. Er bestaat een fundamenteel verschil tussen de beslissing tot opname van een zwakke oudere met buikpijn ten gevolge van een acute urineretentie en van een oudere met buikpijn door ruptuur van een aneurysma aortae. f) Literatuurgegevens zullen vaak van groot nut zijn. Daarbij dient men twee belangrijke principes voor ogen te houden: - de leeftijd is geen ongunstige factor voor de onmiddellijke evolutie en de kortetermijnprognose van zware ingrepen of reanimaties, maar het voordeel op middellange termijn is meer twijfelachtig bij ouderen dan bij jongeren; - de postoperatieve mortaliteit en morbiditeit liggen veel hoger bij spoedingrepen dan bij geplande ingrepen; het verschil, dat reeds duidelijk is bij personen van middelbare leeftijd, is bij ouderen werkelijk aanzienlijk. Twee categorieën van ingrepen: - ingrepen gericht op het verlengen van de levensduur ondanks een groot risico - ingrepen gericht op het verbeteren van de levenskwaliteit D. Vaak voorkomende aandoeningen Cardio-respiratoire urgenties - cardio-respiratoire stilstand; - cardiovasculaire collaps; - acute dyspnoe; - thoraxpijn; - acute hartritmestoornissen. Het onmiddellijk recuperatievermogen van ouderen na cardio-pulmonale reanimatie (CPR) blijkt even doeltreffend te zijn als dat van jongere personen. De leeftijd op zich is geen onafhankelijke voorspellende factor voor een slechte onmiddellijke neurologische recuperatie. De kortetermijnmortaliteit ligt echter hoger en de pertinentie van een CPR moet eveneens bekeken worden in functie van de verwachtingen van de patiënt. Noodoproepen zijn frequent, vaak s nachts, en de beslissingen moeten dikwijls genomen worden door artsen met wachtdienst die de patiënt slecht kennen. Het is dan ook moeilijk te kiezen tussen reanimatie of palliatieve maatregelen, indien de keuze niet eerder uitdrukkelijk werd vastgelegd. Hoe dan ook, elk geval moet individueel geëvalueerd worden. 156

5 Valpartijen en hun gevolgen Valpartijen zijn frequent bij zwakke ouderen. Ze veroorzaken kwetsuren in 14% van de gevallen; 75% ervan zijn fracturen. Ze leiden tot verlies van zelfvertrouwen en zijn vaak aanleiding tot herhaald vallen. Als er geen ernstige kwetsuur is, is een ziekenhuisopname niet steeds noodzakelijk en gelden de in andere hoofdstukken gegeven raadgevingen. Acute infecties gevolgd door dehydratie Acute infecties met dehydratatie tot gevolg komen vaak voor bij ouderen. De meest voorkomende infecties zijn in dalende volgorde van belangrijkheid: urinaire infecties, pneumonieën, intra-abdominale (diverticulitis, cholecystitis...) en cutane en subcutane infecties (perirectaal abces, cellulitis, doorligwonden...). Het risico van een koortsvrije infectie neemt toe met de leeftijd (31% tussen 90 en 99 jaar) en de infectie manifesteert zich vaak met algemene tekens (asthenie, instabiliteit van de gang, vallen, voedselweigering, acute verwardheid). Bacteriëmie is frequent in aanwezigheid van een blaascatheter. De onvoldoende calorieën- en vochttoevoer corrigeren is een urgentie bij zwakke ouderen. Elk uitstel van de behandeling kan leiden tot verwikkelingen zoals spierzwakte, slaperigheid en risico op doorligwonden. Orale antibiotica zijn bij ondervoede zwakke ouderen vaak ondoeltreffend. Men dient tijdig over te schakelen op intraveneuze toediening. Acute verwardheid en agitatie Acute verwardheid wordt in minder dan 1 geval op 5 in de spoedopnamedienst herkend. Het syndroom is bijzonder kenmerkend voor de acute aandoeningen in de geriatrie. Voor de zieke en zijn naaste verwanten is die verwardheid vaak een bron van angst, die moeilijk te behandelen is. Neuroleptica zijn dikwijls van groot nut maar dienen met voorzichtigheid en vooral zo kort mogelijk gebruikt te worden. Opsporing van een onderliggende oorzaak (pijn, infecties, geneesmiddelen...) is zeer belangrijk, want een etiologisch gerichte behandeling doet de verwardheid bij twee derde van de patiënten in minder dan 24 uur verdwijnen. Abdominale pijn en functionele spijsverteringsstoornissen Symptomen van diarree, braken en anorexie zijn bij zwakke ouderen vaak de uiting van een algemene, eerder dan van een zuivere gastro-enterologische aandoening. Nochtans dienen gastroduodenale ulceraties met atypische symptomatologie, zelfs in geval van perforatie (waarbij een laattijdige diagnose, gesteld na 18 uren, een mortaliteit heeft van 100%) en stenoserende neoplastische letsels ter hoogte van het colon allerminst uitgesloten te worden. Infecties worden vaak veroorzaakt door specifieke kiemen, zoals Salmonella en Clostridium difficile. Ook fecale impactie, vooral bij bedlegerige cachectische patiënten, komt zeer veel voor. E. Behandeling De beslissingen worden beïnvloed door - de zwakte van de patiënt en het globale levensproject - de acute aandoening - de aan- of afwezigheid van ernstige geassocieerde aandoeningen. Keuze van behandeling - curatieve behandeling thuis of in het rusthuis - actieve palliatieve verzorging thuis of in het rusthuis - reanimatie of stabilisatie en overbrenging naar het ziekenhuis - hospitalisatie intensieve zorg gespecialiseerde diensten geriatrie 157

6 Thuisbehandeling Een van de belangrijkste elementen in de thuisverzorging is de aanwezigheid van voldoende natuurlijke zorgverleners ( caregivers ) en van een aangepaste omgeving. Men dient eveneens professionele hulp te voorzien (verpleegkundige, kinesitherapeut...) en eventueel aangepast materiaal aan te schaffen (kamerstoel, ziekenhuisbed...). Het is noodzakelijk om voldoende voeding en vocht te voorzien om dehydratie te voorkomen. Daarvoor kan overwogen worden een subcutaan infuus. Ziekenhuisbehandeling In het ziekenhuis dient men rekening te houden met de opties genomen door de huisarts. De ziekenhuisartsen moeten op hun beurt het fragiliteitssyndroom herkennen. Ze moeten ook het globaal zorgenproject van de oudere die hen wordt toegewezen, kennen. Al die elementen meedelen is de belangrijkste taak van de arts die de hospitalisatie voorschrijft. Op die basis kan de beslissing om nog verder zorgen toe te dienen in de intensieve zorgeenheid, in speciale diensten of in de geriatrische afdeling genomen worden. De chronologische leeftijd van de patiënt is op zich geen criterium om de toegang tot de intensieve zorgeenheid te weigeren. Er moet echter wel rekening gehouden worden met bijkomende gegevens zoals geassocieerde aandoeningen (neoplasie, Alzheimer...), de graad van autonomie (bedlegerigheid...) en de wens van de patiënt of van zijn naaste verwanten. De medewerking van een geriater in de spoedopnamedienst is zeer belangrijk om het geriatrisch profiel van de zwakke oudere zo goed mogelijk te beschrijven en hospitalisatie kaderend in het globaal zorgenproject voor te stellen. Het is slechts door middel van een hospitalisatieplanning dat men de verzwakte persoon een verblijf in te veel verschillende diensten kan besparen: bijvoorbeeld enkele uren in de spoedopnamedienst, enkele dagen in één of twee medische of chirurgische diensten en ten slotte enkele weken in de geriatrische afdeling. De vaststelling of er al dan niet een fragiliteitssyndroom bestaat moet de beslissing tot behandeling in het ziekenhuis kunnen vergemakkelijken. In dat geval lijken ons een geriatrische evaluatie en derhalve de medewerking van een geriater wenselijk. F. Besluit De behandeling van urgenties bij ouderen verschilt fundamenteel niet van deze bij jongere patiënten ( It s the same but the difference ). Wel dient rekening gehouden te worden met de specifieke karakteristieken van de geriatrische patiënt. In ieder geval dient de spoedbehandeling van de zwakke oudere te kaderen in het globaal zorgenproject dat door de patiënt bepaald is. 158

De delirante patiënt van vergeetachtig tot verwardheid

De delirante patiënt van vergeetachtig tot verwardheid De delirante patiënt van vergeetachtig tot verwardheid Marja Jellesma-Eggenkamp Klinische geriatrie Alysis 25 mei 2010 symposium Zevenaar 1 Kwetsbare ouderen inleiding >25% opgenomen patiënten 70+ 10-40%

Nadere informatie

Ouderen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis

Ouderen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis Algemeen Ouderen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis Inleiding Binnenkort wordt u opgenomen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Het kan ook zijn dat u onverwacht bent opgenomen in het ziekenhuis. De arts heeft

Nadere informatie

Praten over behandelwensen en -grenzen

Praten over behandelwensen en -grenzen Praten over behandelwensen en -grenzen Praten over behandelwensen en -grenzen Informatie voor patiënten en familie Inleiding Als patiënt komt u in het UMC Utrecht met een bepaalde behandelwens. Meestal

Nadere informatie

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Inleiding

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Inleiding Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

De lange weg is vaak te kort.

De lange weg is vaak te kort. www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw De lange weg is vaak te kort. Dr. F. Krekelbergh Geriater Verantwoordelijke arts palliatieve zorgen Levenseinde is belangrijk moment Vroeg of laat Leven : veel verlieservaringen

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM???

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM??? Ik wil niet leven zoals een plant Als ik mijn familie niet meer ken, wil ik liever dood Ik wil niet afzien! Mijn broer denkt zus, en ik zo, wat moeten we nu doen? Hebben wij nu wel de juiste keuzes gemaakt?

Nadere informatie

Zorgpad Palliatieve Zorg: Zorgdossier

Zorgpad Palliatieve Zorg: Zorgdossier Zorgpad Palliatieve Zorg: Zorgdossier Patiënt Naam: Adres: Tel: Geboortedatum: Rijksregisternummer: Palliatieve Hoofddiagnose: Opmerkingen, bijzonderheden (bv. allergieën) Belangrijke contactpersonen Mantelzorger/familielid:

Nadere informatie

ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015

ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015 ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015 Niet steeds dementie Vraagstelling: 1) Kan elke verwardheid voorkomen worden? 2) Wat kunnen we doen om te voorkomen? 3) Wat kunnen we doen bij acute

Nadere informatie

Rechtstreekse melding aan de gezondheidszorgbeoefenaars

Rechtstreekse melding aan de gezondheidszorgbeoefenaars Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

Last, but not least. De geriatrische patiënt op de SEH. Yvonne Schoon. Klinisch geriater Radboudumc Nijmegen

Last, but not least. De geriatrische patiënt op de SEH. Yvonne Schoon. Klinisch geriater Radboudumc Nijmegen Last, but not least De geriatrische patiënt op de SEH Yvonne Schoon Klinisch geriater Radboudumc Nijmegen Epidemiologie Groeiende zorgconsumptie ouderen Prognose zorgconsumptie in regio Nijmegen Multimorbiditeit

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Chapter 10 Samenvatting

Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 De laatste jaren is de mortaliteit bij patiënten met psychotische aandoeningen gestegen terwijl deze in de algemene populatie per leeftijdscategorie is gedaald. Een belangrijke

Nadere informatie

Ondervoeding bij ouderen

Ondervoeding bij ouderen Ondervoeding bij ouderen Caroline Boomkamp Klinisch geriater Bernhoven Inhoud Definities Screening en assessment Prevalentie Oorzaken Gevolgen Behandeling van ondervoeding Definitie geriatrische patiënt

Nadere informatie

Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname

Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname Informatie voor patiënten F1037-3505 november 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Necrotiserende fasciitis vs Pyoderma gangrenosum

Necrotiserende fasciitis vs Pyoderma gangrenosum Necrotiserende fasciitis vs Pyoderma gangrenosum Eric Roovers Ziekenhuishygiënist Wondzorgcoördinator ZNA Middelheim casus Man, 47 jaar AC-luxatie 3de graad => LARS-reconstructie Ingreep op 24/5/2005 Slechte

Nadere informatie

Ongeneeslijk ziek. Samen uw zorg tijdig plannen

Ongeneeslijk ziek. Samen uw zorg tijdig plannen Ongeneeslijk ziek Samen uw zorg tijdig plannen Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Een naaste die met u meedenkt...3 1.2 Gespreksonderwerpen...3 2. Belangrijke vragen...3 2.1 Lichamelijke veranderingen...3

Nadere informatie

Reanimeren, wel of niet

Reanimeren, wel of niet Reanimeren, wel of niet Inleiding Het uitgangspunt bij een behandeling in de OZG is dat alles gedaan wordt wat medisch gezien noodzakelijk, mogelijk en wenselijk is voor een goede behandeling. Dat geldt

Nadere informatie

Richtlijnen Palliatieve en Supportieve zorg

Richtlijnen Palliatieve en Supportieve zorg Laarbeeklaan 101 1090 Brussel Oncologisch Handboek Palliatieve zorg V1.2008 PALLIATIEVE ZORG: TOELICHTING EN PRAKTISCHE RICHTLIJNEN 1 Inleiding In 2002 werden drie wetten met betrekking tot de zorg voor

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Geriatrie

PATIËNTEN INFORMATIE. Geriatrie PATIËNTEN INFORMATIE Geriatrie 2 Mevrouw, mijnheer Welkom op de afdeling acute geriatrie. De dienst acute geriatrie van het Algemeen Ziekenhuis Lokeren beschikt over 26 bedden en biedt multidisciplinaire

Nadere informatie

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie.

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie : geneeskunde cognitieve beperkingen Gerontopsychiatrie psychiatrische ziekenhuizen - curatief Bedenkingen Binnen gerontopsychiatrie goede balans

Nadere informatie

ST. ANTONIUS KANKERCENTRUM. Wel of niet reanimeren in het St. Antonius Kankercentrum

ST. ANTONIUS KANKERCENTRUM. Wel of niet reanimeren in het St. Antonius Kankercentrum ST. ANTONIUS KANKERCENTRUM Wel of niet reanimeren in het St. Antonius Kankercentrum Wel of niet reanimeren in het St. Antonius Kankercentrum Binnen het St. Antonius Ziekenhuis is het de regel dat we iedere

Nadere informatie

Deel I: Sociaal verslag

Deel I: Sociaal verslag Naam Patiënt.Voornaam Patiënt. Deel I: Sociaal verslag Voornaam: Geboortedatum: / / Geboorteplaats: Geslacht: M V Burgerlijke stand: gehuwd ongehuwd weduw(e)naar gescheiden Rijksregisternummer: Identiteitskaartnummer:

Nadere informatie

Ongeneeslijk ziek: samen uw zorg tijdig plannen

Ongeneeslijk ziek: samen uw zorg tijdig plannen Ongeneeslijk ziek: samen uw zorg tijdig plannen Uw specialist heeft u verteld dat u ongeneeslijk ziek bent. Niet meer kunnen genezen is een bericht met ingrijpende gevolgen en het valt niet mee om hier

Nadere informatie

Diabetes en ziekenhuisopname

Diabetes en ziekenhuisopname Diabetes en ziekenhuisopname 1. Wat bij een hospitalisatie? Voor een diabetespatiënt kan een hospitalisatie behoorlijk vervelend zijn, zeker wanneer je gewoon bent om je behandeling zelf te regelen. Plots

Nadere informatie

Instructieteam. Zorgsaam Thuis

Instructieteam. Zorgsaam Thuis Zorgsaam Thuis Thuiszorg Instructieteam 1 Instructieteam Zorgsaam Thuis Zeeuws-Vlaanderen Deze informatie is bedoeld voor specialisten, huisartsen, verpleegkundigen en verzorgenden, patiënten en diens

Nadere informatie

Cosmopolite te Blankenberge (rust/herstel) J-Club De Knapzak te Bohan (rust) Andere. Naam en voornaam van verzekerde:... Adres:...

Cosmopolite te Blankenberge (rust/herstel) J-Club De Knapzak te Bohan (rust) Andere. Naam en voornaam van verzekerde:... Adres:... Aanvraag voor herstelverblijf rustverblijf zorgverblijf begeleider herstelverblijf Cosmopolite te Blankenberge (rust/herstel) J-Club De Knapzak te Bohan (rust) Andere 1) Administratieve gegevens 4.. INSS......

Nadere informatie

Klinische geriatrie: wat is dat?

Klinische geriatrie: wat is dat? Klinische geriatrie: wat is dat? Klinische geriatrie: wat is dat? In deze folder krijgt u uitleg over het medisch specialisme klinische geriatrie. Als u de folder gelezen hebt, weet u om welke patiënten

Nadere informatie

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen Ann Gryp, Hoofdverpleegkundige geriatrie Frailty Frailty heeft te maken met kwetsbaarheid. Frailty zegt iets over de ernst

Nadere informatie

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2 Delier In deze brochure leest u meer over acute verwardheid, ook wel delier genoemd. Verder krijgt u informatie over de behandeling en wat u kunt doen. Acuut optredende verwardheid Delier is een vorm van

Nadere informatie

... Contactpersoon. Telefoon.. Mutualiteit Verbond.. Inschrijvingsnummer Hoedanigheid. 2)... 3)...

... Contactpersoon. Telefoon.. Mutualiteit Verbond.. Inschrijvingsnummer Hoedanigheid. 2)... 3)... Dit document dient samen met de Katzschaal binnen gebracht te worden bij de maatschappelijk werker van het woonzorgcentrum. We hechten ook veel belang aan persoonlijk contact. Vandaar dat de inschrijving

Nadere informatie

De Oudere Patiënt op de SEH. Dr. Y. Schoon Geriater en Afdelingshoofd SEH AZO-scholingsavond Ouderen en Acute Zorg 9 maart 2016

De Oudere Patiënt op de SEH. Dr. Y. Schoon Geriater en Afdelingshoofd SEH AZO-scholingsavond Ouderen en Acute Zorg 9 maart 2016 De Oudere Patiënt op de SEH Dr. Y. Schoon Geriater en Afdelingshoofd SEH AZO-scholingsavond Ouderen en Acute Zorg 9 maart 2016 Agenda Epidemiologie/ dubbele vergrijzing SEH Radboudumc Huidige problematiek

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel tocilizumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Intern Liaisonteam Geriatrie Zorg voor 75-plussers

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Intern Liaisonteam Geriatrie Zorg voor 75-plussers metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Intern Liaisonteam Geriatrie Zorg voor 75-plussers 01. Wat is het Intern Liaisonteam Geriatrie ()? Om de zorg voor ouderen op alle diensten

Nadere informatie

De geriatrische patiënt op de SEH. SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie

De geriatrische patiënt op de SEH. SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie De geriatrische patiënt op de SEH SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie Relevante onderwerpen Delier Symptoomverarming Medicatie op de SEH Duur aanwezigheid patiënt op de SEH Delier

Nadere informatie

Advanced care planning in cardiogeriatrie. Gert Ghijsebrechts Huisarts Cardio 2010

Advanced care planning in cardiogeriatrie. Gert Ghijsebrechts Huisarts Cardio 2010 Advanced care planning in cardiogeriatrie Gert Ghijsebrechts Huisarts Cardio 2010 Hartcentrum De wet op de patiëntenrechten (2002) Recht op kwaliteitsvolle dienstverstrekking Behandeling die meeste kwaliteit

Nadere informatie

ACUUT OPTREDENDE VERWARDHEID (DELIER) INFORMATIE VOOR PATIENT, FAMILIE EN BETROKKENEN

ACUUT OPTREDENDE VERWARDHEID (DELIER) INFORMATIE VOOR PATIENT, FAMILIE EN BETROKKENEN ACUUT OPTREDENDE VERWARDHEID (DELIER) INFORMATIE VOOR PATIENT, FAMILIE EN BETROKKENEN Inleiding Uw familielid, partner of kennis is in Franciscus Gasthuis & Vlietland opgenomen. Hij of zij is opgenomen

Nadere informatie

TOEDIENEN VAN GENEESMIDDELEN.

TOEDIENEN VAN GENEESMIDDELEN. TOEDIENEN VAN GENEESMIDDELEN. Kind en Gezin vraagt om geneesmiddelen zoveel mogelijk thuis toe te dienen. Dit geldt voor alle geneesmiddelen en (verzorgings)producten op de markt VOORGESCHREVEN GENEESMIDDELEN

Nadere informatie

Rituximab (Mabthera )

Rituximab (Mabthera ) Rituximab (Mabthera ) Maatschap reumatologie Kennemerland RITUXIMAB (MABTHERA ) Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel Rituximab te behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

H.40001.0915. Zorg voor kwetsbare ouderen

H.40001.0915. Zorg voor kwetsbare ouderen H.40001.0915 Zorg voor kwetsbare ouderen 2 Inleiding Uw naaste is opgenomen in het ziekenhuis. Een oudere patiënt is kwetsbaar als er sprake is van een wankel evenwicht in de gezondheid en het dagelijks

Nadere informatie

VOOR WELKE CLIËNTEN IS DE PALLI?

VOOR WELKE CLIËNTEN IS DE PALLI? PALLI De PALLI is een vragenlijst die zorgverleners helpt om te bepalen of en in welke mate een cliënt met verstandelijke beperkingen achteruit is gegaan in gezondheid. Voor cliënten die achteruit zijn

Nadere informatie

Afspraken maken over uw behandelgrenzen

Afspraken maken over uw behandelgrenzen Algemeen Afspraken maken over uw behandelgrenzen www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl ALG044 / Afspraken maken over uw behandelgrenzen / 06-10-2015

Nadere informatie

DNR EEN ZORGVULDIGE AFWEGING VAN WAT MEDISCH NOG ZINVOL IS

DNR EEN ZORGVULDIGE AFWEGING VAN WAT MEDISCH NOG ZINVOL IS DNR EEN ZORGVULDIGE AFWEGING VAN WAT MEDISCH NOG ZINVOL IS Een zorgvuldige afweging van wat medisch (nog) zinvol is... Soms biedt een medische behandeling geen oplossing meer voor een bestaand medisch

Nadere informatie

Verpleegkundig consulent

Verpleegkundig consulent Geriatrie Verpleegkundig consulent www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl GER008 / Verpleegkundig consulent / 01-07-2013 2 Verpleegkundig consulent

Nadere informatie

Palliatie of Euthanasie: De Twilight Zone. Prof. Dr. Paul Clement Universitaire Palliatieve Zorgeenheid Leuven

Palliatie of Euthanasie: De Twilight Zone. Prof. Dr. Paul Clement Universitaire Palliatieve Zorgeenheid Leuven Palliatie of Euthanasie: De Twilight Zone Prof. Dr. Paul Clement Universitaire Palliatieve Zorgeenheid Leuven Situering Beslissingen rond het levenseinde Zeer vaak: Niet meer starten van (al dan niet medisch

Nadere informatie

Palliatieve zorg bij COPD in onze regio. Karin Janssen-van Hemmen Jeroen Verheul

Palliatieve zorg bij COPD in onze regio. Karin Janssen-van Hemmen Jeroen Verheul Palliatieve zorg bij COPD in onze regio Karin Janssen-van Hemmen Jeroen Verheul Inhoud Stellingen Wie zijn we? Wat is ons doel? En waarom? Wat hebben we tot nu toe gedaan? Toekomst? Antwoorden op stellingen

Nadere informatie

BIJLAGEN (website) Bijlage 1: Stroomdiagram voor de implementatie van vroegtijdige zorgplanning in woon- en zorgcentra.

BIJLAGEN (website) Bijlage 1: Stroomdiagram voor de implementatie van vroegtijdige zorgplanning in woon- en zorgcentra. BIJLAGEN (website) Bijlage 1: Stroomdiagram voor de implementatie van vroegtijdige zorgplanning in woon- en zorgcentra. 1 2 Bijlage 2: Gesprekssjablonen (naar M. Keirse) STAPPENPLAN VOOR BESPREKING VAN

Nadere informatie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. botox -inspuiting in de blaas

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. botox -inspuiting in de blaas INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER botox -inspuiting in de blaas De BAU geeft de toestemming aan urologen om het onderstaand informatie- en toestemmingsformulier te gebruiken voor hun praktijk. Het is

Nadere informatie

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen In deze folder leest u over de behandelbeperkingen die u kunt afspreken met uw arts. Bekende voorbeelden van een behandelbeperking zijn niet reanimeren en

Nadere informatie

Ouderen en ondervoeding

Ouderen en ondervoeding Ouderen en ondervoeding Rens Henquet, Kaderarts ouderengeneeskunde Angela van Liempd, Huisarts/medisch directeur RCH Ellen Mathijssen, Diëtist De Wever Inleiding Casus Ondervoeding in de huisartsen praktijk,

Nadere informatie

Acuut optredende verwardheid

Acuut optredende verwardheid Acuut optredende verwardheid Een delier Bij mensen met een ziekte komt acute verwardheid ofwel delirium (delier) regelmatig voor. Dit is geen onschuldig verschijnsel. Het wijst er meestal op dat er iets

Nadere informatie

Actuele Reflecties over Palliatieve Sedatie. Introductie. Introductie. 9de Vlaams Congres Palliatieve Zorg. 13 september Patricia Claessens

Actuele Reflecties over Palliatieve Sedatie. Introductie. Introductie. 9de Vlaams Congres Palliatieve Zorg. 13 september Patricia Claessens Actuele Reflecties over Palliatieve Sedatie Patricia Claessens Verpleegkundige, lic. ziekenhuiswetenschappen Doel van palliatieve zorg = ruimte laten om te leven Dus: focus op adequate symptoomcontrole

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Welkom op de dienst spoedgevallen

Patiënteninformatie. Welkom op de dienst spoedgevallen Patiënteninformatie Welkom op de dienst spoedgevallen Welkom op onze dienst Namens het team van de dienst spoedgevallen heten wij u van harte welkom. U heeft wellicht veel vragen, bent ongerust en wil

Nadere informatie

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen In deze folder leest u over de behandelbeperkingen die u kunt afspreken met uw arts. Bekende voorbeelden van een behandelbeperking zijn niet reanimeren en

Nadere informatie

Medische Beslissingen rond het levenseinde

Medische Beslissingen rond het levenseinde Medische Beslissingen rond het levenseinde Jo Lisaerde Eric Triau Maartje Wils Bewonersadviesraad 7 december 2011 Definitie Palliatieve Zorg Palliatieve zorg is een totaalzorg voor mensen die aan een ziekte

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Herceptin

Patiënteninformatie. Herceptin Patiënteninformatie Herceptin 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Wat is Herceptin?... 4 Hoe wordt Herceptin toegediend?... 4 Waar wordt de therapie toegediend?... 4 Verwikkelingen...

Nadere informatie

Goede geriatrische zorg

Goede geriatrische zorg Prof.Dr.J.P.Baeyens Goede geriatrische zorg Geriatrisch Profiel omvat: hogere leeftijd polypathologie ( polyfarmacie) zwakke homeostase neiging tot inactiviteit en bedlegerigheid psycho sociale problematiek

Nadere informatie

GUIDELINES PBO CONTROLE. bij solide tumoren

GUIDELINES PBO CONTROLE. bij solide tumoren GUIDELINES PBO CONTROLE bij solide tumoren 1 Algemene richtlijnen Witte bloedcellen Een grondige klinische evaluatie van de neutropene patiënt is essentieel. Bij de minste twijfel, gelieve met ons contact

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen

Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen Abatacept (Orencia ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel abatacept te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Levenseindezorg op maat : Medische indicaties voor vroegtijdige zorgplanning

Levenseindezorg op maat : Medische indicaties voor vroegtijdige zorgplanning symposium Vroegtijdige Zorgplanning 9 juni 2016 Levenseindezorg op maat : Medische indicaties voor vroegtijdige zorgplanning dr. Anne Beyen Geriater RZ Heilig Hart Tienen Cure model : gevolgen voor (oudere)

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Chronische diarree is een verandering in de frequentie, consistentie, of het volume van de stoelgang (ontlasting) voor meer

Nadere informatie

Intern medisch reglement Specialisme CARDIOLOGIE

Intern medisch reglement Specialisme CARDIOLOGIE Specialisme CARDIOLOGIE Versie juni 2015 Regionaal Ziekenhuis H. Hart vzw Naamsestraat 105 3000 Leuven T 016 20 92 11 F 016 20 92 69 www.hhleuven.be Inhoudsopgave 1.Procedureblad medische permanentie 7d

Nadere informatie

SIS. Het Shaken Infant Syndrome. Dr. Johan Marchand. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette

SIS. Het Shaken Infant Syndrome. Dr. Johan Marchand. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette SIS Het Shaken Infant Syndrome Dr. Johan Marchand Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette Wetenschappelijk dossier 1 A. Inleiding B. Epidemiologische gegevens

Nadere informatie

Niet-reanimeren en andere behandelafspraken

Niet-reanimeren en andere behandelafspraken Niet-reanimeren en andere behandelafspraken In deze folder leest u over de behandelafspraken die u kunt maken met uw arts. Bekende voorbeelden van een behandelafspraak zijn niet-reanimeren en geen bloedtransfusie.

Nadere informatie

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Darmoperatie bij Diverticulitis Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Feb 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over een operatie van de dikkedarm bij diverticulitis.

Nadere informatie

Informatiebrochure. Dienst Spoedgevallen

Informatiebrochure. Dienst Spoedgevallen Informatiebrochure Dienst Spoedgevallen Geachte patiënt, begeleider of familie U heeft zich zojuist aangemeld op de spoedgevallendienst van het O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis te Waregem. In deze folder

Nadere informatie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. circumcisie (besnijdenis)

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. circumcisie (besnijdenis) INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER circumcisie (besnijdenis) De BAU geeft de toestemming aan urologen om het onderstaand informatie- en toestemmingsformulier te gebruiken voor hun praktijk. Het is echter

Nadere informatie

Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding

Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding Klinisch redeneren doen we in feite al heel lang. VUmc Amstel Academie heeft hiervoor een systematiek ontwikkeld, klinisch redeneren in 6 stappen, om gedetailleerd

Nadere informatie

BIJKOMENDE INFORMATIE VOOR DE REGISTRATIE VAN INHOUD DAGHOSPITALISATIES

BIJKOMENDE INFORMATIE VOOR DE REGISTRATIE VAN INHOUD DAGHOSPITALISATIES BIJKOMENDE INFORMATIE VOOR DE REGISTRATIE VAN DAGHOSPITALISATIES INHOUD INHOUD...1 1. Domein MEDISCHE GEGEVENS en FACTURATIEGEGEVENS...3 1.1 Daghospitalisaties op verpleegeenheden specifiek voor daghospitalisatie...3

Nadere informatie

Bloeddrukregeling: hoger? lager?

Bloeddrukregeling: hoger? lager? www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw Bloeddrukregeling: hoger? lager? Dr. L. Nestor Geriater www.hhzhlier.be 2 To fall or not to fall HYPERTENSIE BIJ BEJAARDEN: How to treat? That s the question! Bloeddrukregeling

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

Pijn? Laat u behandelen! Algemene informatie voor patiënten

Pijn? Laat u behandelen! Algemene informatie voor patiënten Pijn? Laat u behandelen! Algemene informatie voor patiënten Beste patiënt In deze folder vindt u algemene informatie over pijn: wat is pijn, hoe kunnen we pijn beoordelen/meten en hoe kunnen we pijn bestrijden.

Nadere informatie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. nefrectomie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. nefrectomie INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER nefrectomie De BAU geeft de toestemming aan urologen om het onderstaand informatie- en toestemmingsformulier te gebruiken voor hun praktijk. Het is echter niet toegelaten

Nadere informatie

Zorg en behandeling rondom het levenseinde. Het beleid van de Frankelandgroep inzake reanimatie, palliatieve sedatie, versterving en euthanasie

Zorg en behandeling rondom het levenseinde. Het beleid van de Frankelandgroep inzake reanimatie, palliatieve sedatie, versterving en euthanasie Zorg en behandeling rondom het levenseinde Het beleid van de Frankelandgroep inzake reanimatie, palliatieve sedatie, versterving en euthanasie Inleiding In deze folder kunt u het beleid van de Frankelandgroep

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel adalimumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA

VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA Li / documentatiefiche VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA Verkorte versie van de operationele procedure van 7 oktober 2014 van de Risk Management Group Belgium over ebola voor gezondheidswerkers/ 10.10.2014

Nadere informatie

Als je een operatie moet ondergaan vragen die je kunt stellen

Als je een operatie moet ondergaan vragen die je kunt stellen Als je een operatie moet ondergaan vragen die je kunt stellen Waarom moet ik een operatie ondergaan? Er zijn veel redenen mogelijk om een operatie te ondergaan. Sommige operaties herstellen lichaamsfuncties,

Nadere informatie

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Abdominale pijn Veel voorkomende klacht in de geriatrische populatie

Nadere informatie

BIJLAGE III WIJZIGINGSVOORSTELLENEN VOOR DE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN EN DE BIJSLUITER

BIJLAGE III WIJZIGINGSVOORSTELLENEN VOOR DE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN EN DE BIJSLUITER BIJLAGE III WIJZIGINGSVOORSTELLENEN VOOR DE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN EN DE BIJSLUITER 1 WIJZIGINGVOORSTELLEN AAN TE BRENGEN IN DE RELEVANTE RUBRIEKEN VAN DE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

Nadere informatie

Genetische counseling Dementie

Genetische counseling Dementie Genetische counseling Dementie Desiderius Erasmus Alois Alzheimer Erfelijkheid en Dementie Genen in Alzheimer en Frontotemporale Dementie Genetische counseling : waarom, wie, wat, wanneer, hoe? Welk nut

Nadere informatie

Inhoud. 3 Afzien van behandeling E ve n niet meer DNR Een minderwaardig leven?... 48

Inhoud. 3 Afzien van behandeling E ve n niet meer DNR Een minderwaardig leven?... 48 IX Inhoud 1 Toestemming voor behandeling................................................. 1 1.1 Hij weet niet wat hij zegt............................................................ 2 1.2 zich te onthouden

Nadere informatie

Artikel Art. 2.

Artikel Art. 2. 12 NOVEMBER 2008. KB tot uitvoering van artikel 57, 2, van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, betreffende de berekeningsregels

Nadere informatie

Zorgpad gebroken heup. Informatiefolder voor patiënt, familie en/of mantelzorger.

Zorgpad gebroken heup. Informatiefolder voor patiënt, familie en/of mantelzorger. Zorgpad gebroken heup Informatiefolder voor patiënt, familie en/of mantelzorger. U, of uw familielid/kennis heeft onverwachts een heup gebroken, waarvoor acute opname in het ziekenhuis nodig is. In overleg

Nadere informatie

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen Afdeling kwaliteit en veiligheid 1 In deze folder leest u over de behandelbeperkingen die u kunt afspreken met uw arts. Bekende voorbeelden van een behandelbeperking

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Mucoangin Cassis 20 mg zuigtabletten ambroxolhydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Mucoangin Cassis 20 mg zuigtabletten ambroxolhydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Mucoangin Cassis 20 mg zuigtabletten ambroxolhydrochloride Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie. Dit geneesmiddel kunt u zonder

Nadere informatie

Guy Hannes Coördinator PNAT

Guy Hannes Coördinator PNAT Dementie : palliatieve benadering? Guy Hannes Coördinator PNAT Palliatieve zorg = van alle tijden Een waardig afscheid, omringd door geliefden Voedingsbodem vooruitgang van de geneeskunde : we leven langer.

Nadere informatie

Wat is manuele therapie?

Wat is manuele therapie? Inhoud Wat is manuele therapie?...2 Hoe gaat hij/zij te werk?...3 Onderzoek...3 Oorzakelijk verband...3 Verschillende aspecten...3 Conclusies...3 Voor welke klachten is manuele therapie geschikt?...4 Oorzaken

Nadere informatie

Casus Hoe wensen mensen te sterven? Samen werken rond. vroegtijdige zorgplanning. Samen werken rond. Vroegtijdige Zorgplanning

Casus Hoe wensen mensen te sterven? Samen werken rond. vroegtijdige zorgplanning. Samen werken rond. Vroegtijdige Zorgplanning DEELSEL Gent : (SEL : samenwerking Eerste Lijn) Samen werken rond vroegtijdige zorgplanning Samen werken rond Vroegtijdige Zorgplanning Palliatieve Zorg Gent-Eeklo Uitgangspunt van dit project : Toename

Nadere informatie

bijlage i: zorg op reis

bijlage i: zorg op reis bijlage i: zorg op reis 60 dkv integral > algemene voorwaarden 1. VOORAFGAANDE BEPALINGEN 1.1 VERZEKERDE PERSONEN Een natuurlijk persoon die in Spanje woonachtig is en uitkeringsgerechtigde is van de verzekering

Nadere informatie

Datum aanvraag: Verwijzende instantie:. Administratief luik: (in te vullen door de aanvrager) Persoonlijke gegevens:

Datum aanvraag: Verwijzende instantie:. Administratief luik: (in te vullen door de aanvrager) Persoonlijke gegevens: ZEECENTRUM DE BRANDING Koninklijke Baan 90 8420 De Haan Tel: 050/43 30 00 Fax: 050/42 98 70 Erkenning RVT VZB 163 Erkenning Rusthuis PE 1294 Inlichtingsformulier betreffende opname in : Nachtopvang Palliatieve

Nadere informatie

Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg?

Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg? Wat is palliatieve zorg? Waar denk je aan bij palliatieve zorg? 2 Definitie Palliatieve zorg (WHO 2002) Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten en hun naasten,

Nadere informatie

Stephan van den Brand Kaderarts palliatieve zorg

Stephan van den Brand Kaderarts palliatieve zorg Stephan van den Brand Kaderarts palliatieve zorg Palliatieve sedatie -Inleiding -Wat is palliatieve sedatie? -Wat is het niet? -Indicatiestelling -Procedure -Valkuilen -Complicaties Palliatieve sedatie

Nadere informatie

ENDOCRIENE URGENTIES. Introductie. E. DHONDT, Med Maj

ENDOCRIENE URGENTIES. Introductie. E. DHONDT, Med Maj ENDOCRIENE URGENTIES Introductie E. DHONDT, Med Maj Dienst Urgentiegeneeskunde en Mobiele Urgentiegroep Militair Hospitaal Koningin Astrid, Bruynstraat, B-1120 BRUSSEL Universitaire Ziekenhuizen Leuven

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acute verwardheid

Patiënteninformatie. Acute verwardheid Patiënteninformatie Acute verwardheid Inhoud Inleiding... 3 Wat is acute verwardheid of delirium?... 3 Hoe wordt een delirium behandeld?... 4 Hoe kunt u uw familielid helpen?... 4 Medicatie... 4 Drinken

Nadere informatie

Academia Press 2014. Vallen werd lange tijd beschouwd als een onvoorspelbaar incident dat niet kon. 1 Inleiding

Academia Press 2014. Vallen werd lange tijd beschouwd als een onvoorspelbaar incident dat niet kon. 1 Inleiding 147 1 Inleiding Vallen werd lange tijd beschouwd als een onvoorspelbaar incident dat niet kon worden vermeden (Miller, 2012). Het is nog maar twintig jaar dat vallen gezien wordt als een ernstig en multifactorieel

Nadere informatie

Het zorgtraject van de bewoner in De Wingerd

Het zorgtraject van de bewoner in De Wingerd Woon- & Zorgcentrum De Wingerd Het zorgtraject van de bewoner in De Wingerd Dr. Jo Lisaerde Het zorgtraject van de bewoner Belevingsgerichte zorg: wie is deze bewoner? Zorgplanning: wat wenst de bewoner

Nadere informatie

Goede scores voor het OLV Ziekenhuis

Goede scores voor het OLV Ziekenhuis Toelichting bij de resultaten van het OLV Ziekenhuis voor de kwaliteitsindicatoren van het Vlaams Ziekenhuisnetwerk Goede scores voor het OLV Ziekenhuis Het project Sinds enkele jaren is er meer aandacht

Nadere informatie

Informatieve brochure voor ouders van jonge kinderen met ahus

Informatieve brochure voor ouders van jonge kinderen met ahus De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel SOLIRIS. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Beslissing tot opstarten of stopzetten van sondevoeding als voorbeeld van vroegtijdige zorgplanning

Beslissing tot opstarten of stopzetten van sondevoeding als voorbeeld van vroegtijdige zorgplanning Beslissing tot opstarten of stopzetten van sondevoeding als voorbeeld van vroegtijdige zorgplanning casus Nood aan duidelijke criteria voor het opstarten alsook stopzetten van sondevoeding opstarten en

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis -Kom uit bed-

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis -Kom uit bed- Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis -Kom uit bed- VOORKOM ONNODIGE ACHTERUITGANG IN HET ZIEKENHUIS -KOM UIT BED- INLEIDING U zult misschien wel schrikken als u leest dat drie maanden na ontslag

Nadere informatie