ThiemeMeulenhoff Zorg Niveau b3. Anatomie en ziekteleer Antwoordmodellen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ThiemeMeulenhoff Zorg Niveau b3. Anatomie en ziekteleer Antwoordmodellen"

Transcriptie

1 ThiemeMeulenhoff Zorg Niveau b3 Anatomie en ziekteleer Antwoordmodellen

2

3 Inhoudsopgave 1 Algemene inleiding Ziekteleer, anatomie en fysiologie 7 2 Hulp bij de persoonlijke verzorging Ik heb het ijskoud 9 Kennisopdracht Wat moet dat verdorie? 11 Kennisopdracht We zijn een goed team 13 Kennisopdracht Wat zeg je kind? 15 Kennisopdracht Zo zal het wel gaan 17 Kennisopdracht 17 3 Ondersteunen bij de opname van voeding en vocht Ik heb geen zin in eten 19 Kennisopdracht Ik lust geen groente 21 Kennisopdracht Ik heb dorst 23 Kennisopdracht Wat een heerlijk toetje 25 Kennisopdracht 25 4 Hulp bij de uitscheiding Ik zal u even opfrissen 27 Kennisopdracht Hoe leg ik dat uit? 29 Kennisopdracht 29

4 4.3 Dat begrijp ik heel goed! 31 Kennisopdracht Nogmaals in het bewonersoverleg bespreken 33 Kennisopdracht Kan die buurman z'n kop houden? 34 Kennisopdracht Het klopt wat je zegt 36 Kennisopdracht Oh nee, niet braken alstublieft 38 Kennisopdracht Dat maakt me even verlegen 40 Kennisopdracht 40 5 Hulp bij mobiliteitsproblemen Ik wil heel graag zelf boodschappen doen 43 Kennisopdracht Afstoffen? Ik? 45 Kennisopdracht Ik zat hier de hele nacht 46 Kennisopdracht Ik was toch je vriend? 47 Kennisopdracht 47 6 Zorg voor een evenwichtig activiteit- en rustpatroon Kan ik even met je praten? 49 Kennisopdracht Laat mij maar liggen, hoor 51 Kennisopdracht Wat kan ik straks nog? 53 Kennisopdracht Mag ik al naar bed? 55 Kennisopdracht 55 7 Bewaken van de vitale functies Het moet nu juist wel 57 Kennisopdracht 57

5 7.2 Dit is echt niet goed 59 Kennisopdracht 59 8 Zorg voor het medicijngebruik Dat doe ik! 61 Kennisopdracht De juiste pil in het juiste bakje 63 Kennisopdracht Hoe weet jij dat allemaal? 65 Kennisopdracht Medicijnen toedienen 67 Kennisopdracht 67 9 Wonden verzorgen Wat is daar nou prachtig aan? 69 Kennisopdracht Oh, wat een ellende 71 Kennisopdracht Reageren bij ongevallen en onvoorziene situaties Tjonge, wat een agressie 73 Kennisopdracht Dit is de limit 75 Kennisopdracht Ik zorg wel voor hulp 77 Kennisopdracht Los ik dit simpel op? 79 Kennisopdracht Begeleiden van de zorgvrager bij ernstig ziek-zijn en overlijden Praat jij dan voor mij 81 Kennisopdracht Laat mijn vader toch met rust 83 Kennisopdracht Waarom juist nu? 84 Kennisopdracht 84

6

7 1 Algemene inleiding Ziekteleer, anatomie en fysiologie ThiemeMeulenhoff 7

8

9 2 Hulp bij de persoonlijke verzorging Ik heb het ijskoud KENNISOPDRACHT 1 Hoe komt het dat je het intens koud hebt en rilt aan het begin van een koortspiek? Tijdens het plotseling stijgen van de lichaamstemperatuur bij koorts is er een groot verschil tussen warmte in het lichaam en de temperatuur van de omgeving. Dat geeft je het gevoel dat het koud is, en je begint te rillen. 2 In welk opzicht verschilt het begin van influenza met een gewone verkoudheid of een luchtweginfectie door een ander virus? Influenza verschilt van een gewone verkoudheid omdat je plotseling heel erg ziek wordt. Je lichaamstemperatuur stijgt erg snel en je krijgt heel erg veel hoofdpijn en spierpijn. 3 Na enkele dagen daalt de temperatuur bij een virusinfectie. Wat betekent het als de lichaamstemperatuur opnieuw stijgt? Als de temperatuur eerst gedaald is en daarna opnieuw gaat stijgen, dan moet je bedacht zijn op een complicatie, zoals een tweede infectie met een bacterie. 4 Enkele termen bij de afweer zijn: maagzuur, immunoglobuline, fagocytose, neusslijmvlies, immuun, antistof, leukocyten, lymfocyten. Noteer de termen onder elkaar en zet er achter of ze bij de eerste, de tweede of de derde afweerlinie horen. Eerste afweerlinie: maagzuur, neusslijmvlies. Tweede afweerlinie: fagocytose, leukocyten. Derde afweerlinie: immunoglobuline, immuun, antistof, lymfocyten. 5 Hoe komt het dat je immuun wordt voor waterpokken? Zodra je voor het eerst waterpokken hebt, maakt het lichaam antistoffen tegen het waterpokkenvirus. Dat duurt een tijdje, en in de tussentijd ben je besmet en ziek. Als je beter bent, blijven de antistoffen in het bloed zitten. Zodra je nog een keer besmet wordt met het waterpokkenvirus, kunnen de antistoffen meteen aanvallen. 6 Beschrijf maatregelen waarmee je de koorts kunt verlagen. Maatregelen waarmee je de koorts kunt verlagen: niet te dik kleden, bedrust nemen, voldoende drinken en paracetamol geven. 7 Beschrijf kort of het zinvol is om een griep te bestrijden met antibiotica. Griep wordt veroorzaakt door een virus en antibiotica werken niet tegen een virus. Het is dus niet zinvol. 8 Hoe herken je koorts? ThiemeMeulenhoff 9

10 Anatomie en ziekteleer Koorts herken je aan het uiterlijk van de zorgvrager: hij rilt, heeft een rode, warme huid, transpireert en is vermoeid of zelfs suf. Koorts kun je ook herkennen als je de lichaamstemperatuur, de snelle pols en de snelle ademhaling meet. 9 Hoe moet je handelen bij iemand die last heeft van een zonnesteek? Bij een zonnesteek moet je iemand direct in de schaduw brengen, laten afkoelen en voldoende drinken geven. 10 Noem de maatregelen die je lichaam neemt als je het koud hebt en als je het warm hebt. Maatregelen van het lichaam tegen afkoeling: kippenvel, rillen en bibberen, vaatvernauwing waardoor je bleek gaat zien, kleren aantrekken. Maatregelen van het lichaam tegen oververhitting: zo weinig mogelijk bewegen, vaatverwijding waardoor je gaat blozen, meer transpireren, kleren uittrekken. 10 ThiemeMeulenhoff

11 Hulp bij de persoonlijke verzorging Wat moet dat verdorie? Wat moet dat verdorie? KENNISOPDRACHT 1 Welk stelsel wordt aangetast door de ziekte multiple sclerose? Het centrale zenuwstelsel, hersenen en ruggenmerg, wordt bij MS aangetast. 2 Noem vijf verschijnselen die kunnen optreden bij MS. Plotseling slechter zien of blindheid aan één oog, tintelingen armen en/of benen, krachtsverlies of verlammingen van de spieren, intentietremor, spraak- en slikproblemen, incontinentie van urine. 3 Kan MS vanzelf genezen? Nee, MS is een chronische ziekte die nooit vanzelf geneest. 4 Is er een behandeling voor multiple sclerose? Geef een korte uitleg bij je antwoord. Er is geen behandeling die de ziekte kan genezen. De behandeling met medicijnen heeft als doel de ziekte af te remmen en complicaties te voorkomen. 5 Op welke leeftijd kun je deze ziekte krijgen? De ziekte begint meestal na het veertigste jaar. Soms kan de ziekte ook op jonge leeftijd beginnen, vanaf het twintigste jaar. 6 Welke delen van het zenuwstelsel vormen het centrale zenuwstelsel? En wat versta je onder het perifere zenuwstelsel? Het centrale zenuwstelsel is het deel dat beschermd wordt door bot: de hersenen en het ruggenmerg. Het perifere zenuwstelsel is het deel van het zenuwstelsel dat buiten de schedel en de wervels ligt: alle zenuwen. 7 Maak een schematische tekening van een zenuwcel met 15 dendrieten. Hoeveel zenuwvezels teken je hierbij? De tekening heeft een cellichaam met 15 korte uitsteeksels (dendrieten) en één duidelijk langere zenuwvezel. 8 Wat zijn impulsen? Hoe komt het dat een zenuw honderden impulsen kan geleiden? Impulsen zijn zwakke elektrische stroompjes. Een zenuw kan honderden impulsen geleiden doordat een zenuw uit honderden zenuwvezels kan bestaan, en elke zenuwvezel kan impulsen geleiden. 9 Wat zijn gevoelszenuwen? Gevoelszenuwen zijn zenuwen die impulsen vanuit een zintuig naar het centrale zenuwstelsel vervoeren. 10 In welke richting lopen de impulsen in een gevoelszenuw? En hoe verloopt het in een bewegingszenuw? Verklaar je antwoord. De impulsrichting in gevoelszenuwen is vanuit de zintuigen naar het ruggenmerg toe, omdat de impulsen vanuit de zintuigen naar de grote hersenen toe moeten om ze bewust te worden. De impulsrichting in bewegingszenuwen is vanuit het ruggenmerg naar de spieren (en klieren) ThiemeMeulenhoff 11

12 Anatomie en ziekteleer overal in het lichaam toe. Het bevel om te gaan bewegen, komt uit het centraal zenuwstelsel en moet naar de uitvoerders van het bevel: de spieren (en klieren). 12 ThiemeMeulenhoff

13 Hulp bij de persoonlijke verzorging We zijn een goed team We zijn een goed team KENNISOPDRACHT 1 Wat betekent de afkorting CVA? Geef ook een omschrijving van de inhoud van het begrip in je eigen woorden. De afkorting CVA betekent cerebrovasculair accident, een plotselinge gebeurtenis met één van de bloedvaten in de hersenen. 2 Geef drie oorzaken voor het ontstaan van een CVA. Oorzakenvoor het ontstaan van een CVA: een scheur in een bloedvat, het ontstaan van een bloedpropje in een bloedvat in de hersenen of een bloedpropje uit het lichaam (embolie) dat in de hersenen een verstopping van een bloedvat veroorzaakt. 3 Beschrijf in het kort vier belangrijke verschijnselen die bij een CVA optreden. Vier belangrijke verschijnselen: halfzijdige verlamming, halfzijdige gevoelsstoornis in het lichaam, halfzijdige uitval van het gezichtsveld, afasie en slikstoornissen. 4 Welke behandelingen zijn er voor de verschillende vormen van een CVA? Een bloeding wordt behandeld met bedrust, soms kan een operatie zinvol zijn. Een trombose of embolie wordt behandeld met medicijnen die de bloedstolling remmen en de vorming van stolsels tegengaan. 5 Noem vier complicaties die bij zorgvragers met een herseninfarct of een hersenbloeding kunnen ontstaan. Complicaties die bij zorgvragers met een herseninfarct of een hersenbloeding kunnen ontstaan: verslikken en kans op longontsteking of stikken, ademhalingsproblemen, hartritmestoornissen, urineweginfecties en decubitus. 6 Uit welke vier delen bestaan de hersenen? Geef een korte beschrijving van de functie van deze vier delen. De hersenen bestaan uit de grote hersenen, de kleine hersenen, de tussenhersenen en de hersenstam. De functie van deze vier delen: grote hersenen: bewustwording van wat er om en in het lichaam gebeurt en bepalen van de bewuste bewegingen en het gedrag; kleine hersenen: coördinatie van ingewikkelde bewegingspatronen; tussenhersenen: filteren de grote informatiestroom naar de hersenen en bevatten centra die autonome processen in het lichaam regelen; hersenstam: regeling van autonome processen. 7 In welk van de vier hersendelen zitten de schorsgebieden? Geef een definitie van een schorsgebied. De schorsgebieden zitten in de primaire zintuigcentra: ontvangen de impulsen van de zintuigen en maken de waarnemingen bewust; secundaire zintuigcentra: hierin krijgen de zintuiglijke waarnemingen een bepaalde betekenis; ThiemeMeulenhoff 13

14 Anatomie en ziekteleer primaire motorische schorscentra: regelen de grove, eenvoudige bewegingen; secundaire motorische schorscentra: regelen ingewikkelde, samengestelde bewegingen. 8 Welk zintuig hoort bij het gezichtscentrum? Het oog hoort bij het gezichtscentrum. 9 Als bij een CVA allerlei autonome functies zijn verstoord, in welk deel van de hersenen is dan een beschadiging opgetreden? Dan is er een beschadiging opgetreden in de hersenstam of in de tussenhersenen. 10 Beschrijf waarom een zorgvrager met een linkszijdige verlamming een CVA aan de rechterhersenhelft heeft gehad. Dat komt doordat de linkerhersenhelft de rechterlichaamshelft bestuurt. 14 ThiemeMeulenhoff

15 Hulp bij de persoonlijke verzorging Wat zeg je kind? Wat zeg je kind? KENNISOPDRACHT 1 Noem de twee meest voorkomende oorzaken van dementie. Geef van iedere oorzaak kort een beschrijving. De twee meest voorkomende oorzaken van dementie zijn de ziekte van Alzheimer en de multi-infarctdementie. 2 Geef zes kenmerken van het gedrag van een zorgvrager die lijdt aan dementie. Kenmerken van het gedrag van een zorgvrager die lijdt aan dementie: stoornis in het korte-termijngeheugen; verlies van besef van tijd, plaats en persoon; stoornissen in cognitieve functies; afasie; agnosie; apraxie; decorumverlies. 3 Probeer twee voorbeelden te bedenken die duidelijk maken wat decorumverlies inhoudt. Voorbeelden van decorumverlies: eten met de handen in gezelschap, in gezelschap uitkleden, plassen in een plantenbak of prullenbak of schelden tegen voorbijgangers. 4 In hoeverre kun je dementie met medicijnen behandelen? Dementie is niet met medicijnen te behandelen. Alleen verergering van een multi-infarctdementie kan door medicijnen afgeremd worden omdat je de herhaling van kleine herseninfarcten kan proberen te voorkomen. 5 Een demente, bejaarde zorgvrager praat tegen jou over haar moeder die haar komt halen om te gaan wandelen. Haar moeder is al 25 jaar dood. Met welke stoornis heb je dan te maken? Je hebt dan te maken met een stoornis in het lange-termijngeheugen, maar ook met desoriëntatie in tijd en plaats. 6 Wat is het limbisch systeem? Het limbisch systeem is een gebied in de hersenen waar de emotionaliteit zit; het heeft dan ook verbindingen met veel andere hersendelen. 7 Beschrijf hoe het limbisch systeem je gedrag beïnvloedt. Geef een voorbeeld. Je emoties veranderen onder invloed van het limbisch systeem. Een voorbeeld: je ziet iets, waardoor je boos wordt. De boosheid is een samenspel tussen de grote hersenen en het limbisch systeem. Door het boos zijn verandert je gedrag: je stampt op de vloer en je smijt de deur achter je dicht. Lichamelijk zijn er ook veranderingen: je krijgt een rode kleur en je hart klopt sneller. 8 Wat versta je onder het korte-termijngeheugen? En wat is het lange-termijngeheugen? ThiemeMeulenhoff 15

16 Anatomie en ziekteleer Het korte-termijngeheugen is het vermogen om dingen maximaal 24 uur lang te onthouden. Het lange-termijngeheugen is het vermogen om dingen langer dan een dag en vaak een heel leven lang te onthouden. 9 Hoe komt het dat je iets beter onthoudt als je het tien keer hebt gezien, dan als je het maar één keer hebt gezien? Na één keer is er een nieuwe verbinding gelegd, die snel weer kan verdwijnen. Door het tien keer te zien wordt de nieuwe verbinding als een soort geheugenpaadje steeds beter begaanbaar en zal het niet gemakkelijk meer verdwijnen. 10 Is het normaal dat je alles wat je op één moment ziet, hoort, proeft, voelt en ruikt niet meteen onthoudt? Verklaar je antwoord. Ja, dat is normaal, omdat er elk moment dat je wakker bent zoveel prikkels op je afkomen dat de hersenen die niet allemaal tegelijk aankunnen. 16 ThiemeMeulenhoff

17 Hulp bij de persoonlijke verzorging Zo zal het wel gaan Zo zal het wel gaan KENNISOPDRACHT 1 Welke soorten bacteriën kun je onderscheiden als je kijkt naar de vorm? Als je kijkt naar de vorm, kun je de volgende soorten bacteriën onderscheiden: bolvorm (kokken), staafvorm (bacillen), spiraalvorm (spirocheten of spirillen) en kommavorm (vibrionen). 2 Sommige bacteriën blijven ook in leven onder ongunstige omstandigheden. Hoe kun je dat verklaren? Bacteriën zijn niet afhankelijk van levende cellen en kunnen ook onder minder gunstige omstandigheden blijven leven, zoals bij lagere temperatuur, minder zuurstof en in afbraakproducten van weefsels. 3 Leg uit waarom pus zo besmettelijk is voor de omgeving van een zorgvrager. Pus is besmettelijk voor de omgeving van een zorgvrager, want in pus bevinden zich nog levende bacteriën. 4 Is het nodig om bij iedere infectie van de neusbijholte antibiotica te gebruiken? Verklaar je antwoord. Antibiotica zijn niet nodig omdat de infectie meestal vanzelf geneest. Alleen bij langdurige klachten of ernstig ziek voelen kunnen antibiotica helpen bij het genezen van de infectie. 5 Wat kun je horen aan de ademhaling van een zorgvrager die een acute bronchitis heeft? Een zorgvrager met een acute bronchitis heeft een hoorbare ademhaling met piepende geluiden bij het inademen en het uitademen en hoest voortdurend. 6 Waardoor kan bij een ernstige longontsteking een tekort aan zuurstof in het bloed ontstaan? Bij een ernstige longontsteking kan een tekort aan zuurstof in het bloed ontstaan doordat een deel van de longen zo ziek is dat daar geen gaswisseling kan plaatsvinden. Het gevolg is dat de zorgvrager niet genoeg zuurstof kan inademen. 7 Wat is de functie van ademhalen door de neus? De functie van ademhalen door de neus is ruiken (gevaarlijke stoffen), bevochtigen, verwarmen en zuiveren van de ingeademde lucht. 8 Wat is de functie van het trilhaar-epitheel in de luchtwegen? In het slijmerige trilhaar-epitheel blijven veel stofdeeltjes en mogelijke ziekteverwekkers uit de ingeademde lucht steken. De trilharen wapperen de vuiltjes weg in de richting van de keel, waarna het vuile slijm ingeslikt wordt. 9 Wat is de functie van hoesten? De functie van hoesten is het uit de luchtpijp en bronchiën wegwerken van vuiltjes en deeltjes die niet in de longen mogen komen. 10 Op welke plaats in de luchtwegen vindt gaswisseling plaats? Welke gassen worden hierbij uitgewisseld? ThiemeMeulenhoff 17

18 Anatomie en ziekteleer Gaswisseling vindt plaats in de longen: zuurstof komt het bloed in en tegelijkertijd gaat koolstofdioxide uit het bloed weg. 18 ThiemeMeulenhoff

19 3 Ondersteunen bij de opname van voeding en vocht Ik heb geen zin in eten KENNISOPDRACHT 1 Verklaar waarom Samantha begint te kokhalzen als ze de hand in haar mond steekt na het eten. Als Samantha met haar vingers de achterkant van haar tong of haar zachte verhemelte aanraakt, begint de reflex van het kokhalzen. 2 Geef vier redenen waarom iemand met een ernstige vorm van kanker een verminderde eetlust kan hebben. Bij kanker kan verminderde eetlust ontstaan door de enorme vermoeidheid, door de pijn, door de behandeling met radiotherapie of met chemotherapie. 3 Waarom herstellen oudere mensen traag of moeilijk na een operatie als ze slecht eten? Door slecht eten ontstaat er een tekort aan eiwit, glucose en vitaminen. De opbouw en het herstel van door de operatie beschadigd weefsel verlopen dan veel trager. 4 Samantha heeft soms last van obstipatie. Leg uit hoe dit kan ontstaan. Obstipatie kan door te weinig of eenzijdig eten, voeding met onvoldoende vezels en door te weinig beweging ontstaan. Mogelijk drinkt Samantha ook te weinig. 5 Beschrijf in het kort drie maatregelen die jij zou nemen om de eetlust van een zieke zorgvrager zo veel mogelijk te stimuleren. Leg uit waarom dat belangrijk is. De eetlust bij een zieke zorgvrager kun je op verschillende manieren stimuleren. Bij maaltijden kun je rekening houden met de voorkeur van de zorgvrager voor eten. Afhankelijk van deze keuze, kies je zo gezond mogelijk eten. Verder kun je maaltijden klein houden en frequent aanbieden. Ten slotte presenteer je de maaltijden op een smakelijke manier. 6 Beschrijf wat er gebeurt bij slikken. Verklaar waarom je met een open mond niet kunt slikken? Probeer het eventueel zelf. Bij slikken komt een spijsbrok of een slok drinken achter in de keel. Door de aanraking met de keelwand start de slikreflex: keelspieren, tong en spieren in de wangen trekken samen om de brok/slok verder te duwen, de huig gaat omhoog (afsluiten van de neusholte) en de strotklep gaat omlaag (afsluiten van de luchtpijp). Het gevolg is dat de brok/slok vanuit de keelholte naar de slokdarm glijdt. Je kunt met open mond niet slikken omdat de mond dicht moet zijn. De slikbeweging is namelijk een combinatie van de samentrekking van de keelspieren, de tong en de wangspieren. Als de mond open is, kan de brok/slok niet naar achteren geduwd worden. 7 Noem de functies van maagzuur. ThiemeMeulenhoff 19

20 Anatomie en ziekteleer De functies van maagzuur zijn: het doden van mogelijke ziektekiemen, laten oplossen van scherpe dingen (zoals botsplinters) en het milieu in de maag zuur maken, zodat eiwitsplitsende enzymen goed kunnen werken. 8 Maak een lijstje van alle spijsverteringsenzymen, schrijf erbij welke werking ze hebben, en in welk deel van het maag-darmkanaal ze werkzaam zijn. Verteringssap Type enzym Werkzaam in Speeksel Zetmeelverterend enzym De mond Maagsap Eiwitverterend eiwit De maag Alvleessap Eiwitverterend enzym Vetverterend enzym Twaalfvingerige darm Gal Koolhydraatverterend enzym Stof die vet in kleine druppels verdeelt Twaalfvingerige darm Darmsap Eiwitverterend enzym Kronkeldarm Vetverterend enzym Koolhydraatverterend enzym 9 Per 24 uur maakt je lichaam een aantal liters verteringssappen. Hoeveel liter is dat ongeveer in totaal? Dat is 1,5 liter speeksel + 2 liter maagsap + 1 liter alvleessap + 0,7 liter gal + 2 liter darmsap = 7,2 liter verteringssappen. 10 Wat is de belangrijkste functie van de kronkeldarm? Op welke drie manieren is de kronkeldarm aangepast aan deze functie? Het grootste deel van de verteerde voedingsstoffen wordt via de darmwand van de kronkeldarm opgenomen in het bloed. De kronkeldarm zelf is heel gekronkeld (en ongeveer 3,5 meter lang); in de kronkeldarm zitten richels en de wand van de kronkeldarm heeft heel veel uitstulpingen (darmvlokken). 20 ThiemeMeulenhoff

21 Ondersteunen bij de opname van voeding en vocht Ik lust geen groente Ik lust geen groente KENNISOPDRACHT 1 Noem drie oorzaken van vermagering. Vermagering kan optreden bij een verhoogd energieverbruik van je lichaam, bij lichamelijke inspanning, zoals intensieve sportbeoefening, of bij zware lichamelijke arbeid. Vermagering kan ook optreden bij mensen die een ernstig tekort aan voedingsstoffen krijgen door slecht te eten. Ook bij ernstige ziekten en langdurige ontstekingen, bij het herstel van weefsels na operaties, bij grote ongevallen, zoals verbrandingen, en bij te snelle schildklierfunctie is het energieverbruik in het lichaam toegenomen, waardoor vermagering kan optreden. 2 Beschrijf aan welke uiterlijke kenmerken je vermagering bij iemand kunt vaststellen, zonder dat je een weegschaal of een centimeter gebruikt. Uiterlijke kenmerken van vermagering: het invallen van het gelaat, het dieper gaan liggen van de ogen in de oogkassen, het dunner worden van armen en benen, dunner worden van de buik, droger en rimpelig worden van de huid doordat de laag vetweefsel dunner wordt. 3 Verklaar waarom een zorgvrager met brandwonden over een groot oppervlak van zijn lichaam veel energie verliest, en daardoor kan vermageren. Bij brandwonden treedt veel vocht uit de bloedbaan. Dat vocht bevat eiwitten en zouten. Zeker als de blaren opengaan, gaat dit vocht verloren. Het herstel van de verbrande weefsels kost veel energie door de hoge stofwisseling in die weefsels. 4 Leg uit waarom bejaarde zorgvragers na een operatie langzamer herstellen en meer kans op complicaties na de operatie kunnen hebben. Met name bij bejaarde zorgvragers en bij chronisch zieke zorgvragers is de eetlust een probleem. Een slechte voedingstoestand van het lichaam leidt tot een trager herstel van beschadigde weefsels na een operatie. De benodigde energie voor het herstel is onvoldoende aanwezig. 5 Leg uit wat het verschil is tussen voedingsmiddelen en voedingsstoffen. Voedingsmiddelen zijn alle vaste en vloeibare dingen die je kunt eten. Voedingsstoffen zijn de (zes) bestanddelen in voedingsmiddelen die het lichaam nodig heeft: koolhydraten, eiwitten, vetten, water, vitaminen en mineralen. 6 Wat gebeurt er in je lichaam wanneer de energiebalans uitschiet naar links? En naar rechts? Als de energiebalans naar links uitschiet (naar beneden gaat) verbruikt je lichaam meer energie dan het opneemt: je vermagert. Wanneer de balans naar de andere kant uitschiet, neemt je lichaam meer energie op dan het verbruikt: je wordt zwaarder. 7 Zoek (thuis) het etiket op van twee voedingsmiddelen en noteer hoeveel energie ze leveren (per 100 gram). Noteer hoeveel eiwitten, koolhydraten en vetten ze bevatten (per 100 gram). Noteer ook welke vitaminen erin zitten. Bevat het eerste voedingsmiddel vooral brandstoffen of bouwstoffen? En het tweede voedingsmiddel? Individueel antwoord. 8 Wat is cholesterol? Welk type vetten bevordert de aanmaak van cholesterol? ThiemeMeulenhoff 21

22 Anatomie en ziekteleer Cholesterol is een vet dat vooral veel in dierlijke voedingsmiddelen zit en dat het lichaam ook zelf maakt. Vetten die opgebouwd zijn uit verzadigde vetzuren, bevorderen de aanmaak van cholesterol. 9 Wat is de functie van voedingsvezels? Voedingsvezels stimuleren een goede darmwerking, met name de peristaltiek. 10 Noem minstens zes mineralen die je nodig hebt. Zet erachter waarvoor je lichaam ze gebruikt. Mineralen die je nodig hebt: kalk, fosfor en magnesium: voor de botaanmaak; ijzer: voor de aanmaak van rode bloedcellen; fluor: voor sterk tandglazuur; jodium: voor een goede schildklierwerking; keukenzout (natrium en chloor) en kalium: voor de samenstelling van bloed en weefselvocht. 22 ThiemeMeulenhoff

23 Ondersteunen bij de opname van voeding en vocht Ik heb dorst Ik heb dorst KENNISOPDRACHT 1 Verklaar waarom een zorgvrager met grote brandwonden een vergroot risico heeft op het ontstaan van een negatieve vochtbalans. Vanuit de brandwonden treedt veel vochtverlies op in de huid en blaren. Dit vocht wordt uit het lichaam onttrokken. Vaak is er meer vochtverlies dan de zorgvrager kan aanvullen met drinken. Bovendien kan de zorgvrager te ziek zijn om voldoende te drinken. 2 Noem zichtbare kenmerken van uitdroging. Zichtbare kenmerken van uitdroging: minder urineproductie, de urine is donkergeel van kleur en kan sterk ruiken; droge, bleke huid met een verminderde huidspanning (opgetrokken huidplooi veert niet direct terug, maar blijft even staan); droge slijmvliezen, te zien aan lippen, mondslijmvlies en tong; diepliggende ogen; obstipatie; soms verward gedrag of sufheid. 3 Welke metingen kun je doen bij iemand die mogelijk last heeft van dehydratie? Metingen die je kunt doen bij iemand die mogelijk last heeft van dehydratie: gewichtsverlies, dalende bloeddruk, snelle zwakke pols, snelle ademhaling en meten van de urineproductie. 4 Op welke manieren kun je iemand die begint uit te drogen extra vocht geven? Iemand die begint uit te drogen, kun je extra te drinken geven, zo nodig een infuus met vloeistof geven. 5 Leg uit wat het begrip de vochtbalans van het lichaam betekent en geef aan wanneer er sprake is van een negatieve vochtbalans. De vochtbalans is een evenwichtssituatie waarbij er per periode (zoals een dag) evenveel vocht in het lichaam komt als eruit gaat. Als iemand een dag niet veel drinkt, zal het lichaam daarop reageren door minder water uit te scheiden. Als iemand langere tijd te weinig drinkt, treedt een negatieve vochtbalans op: dan heeft het lichaam te weinig vocht om het tekort op te heffen en dat is schadelijk voor het lichaam. 6 Hoeveel liter urine produceer je per dag als je voldoende drinkt? Per dag produceer je ongeveer twee liter urine als je voldoende drinkt. 7 Wat is voorurine? Hoeveel liter voorurine maak je per dag? Voorurine is de vloeistof die ontstaat nadat het bloed door de nierfiltertjes (niereenheden) is gegaan. Per dag maak je ongeveer 180 liter voorurine. 8 Wordt de hoeveelheid voorurine minder als je minder drinkt? Verklaar je antwoord. Nee, want het bloed stroomt dag en nacht langs de nieren waardoor er telkens voorurine ontstaat. Pas bij het teruggeven van de bruikbare stoffen naar het bloed bepalen de nieren of ze meer of minder waterige urine maken. ThiemeMeulenhoff 23

24 Anatomie en ziekteleer 9 Waarom is het belangrijk dat voorurine grotendeels teruggaat naar het bloed? Dat is belangrijk omdat in voorurine veel stoffen in zitten (zoals glucose) die helemaal niet uitgescheiden moeten worden. Bovendien zou het lichaam dan veel te veel water verliezen. 10 Noem vier afvalstoffen die in urine zitten. Vier afvalstoffen die in urine zitten: ureum, natrium, ammoniak en kalium. 24 ThiemeMeulenhoff

25 Ondersteunen bij de opname van voeding en vocht Wat een heerlijk toetje Wat een heerlijk toetje KENNISOPDRACHT 1 Geef drie groepen van oorzaken van een tekort aan voedselopname. Drie groepen van oorzaken van een tekort aan voedselopname: te weinig voedingsstoffen binnenkrijgen kan door te weinig te eten en door eenzijdig te eten; verlies van voedingsstoffen kan optreden bij ziekten van de ingewanden; in bepaalde omstandigheden kan er een verhoogde behoefte aan voedingsstoffen zijn: je hebt meer voeding nodig dan normaal opgenomen kan worden. 2 Waarom treedt bij ziekten van de ingewanden een tekort aan voedingsstoffen in het lichaam op? Bij stoornissen van de spijsvertering kan het lichaam niet genoeg stoffen in het bloed opnemen. Na het eten kan maar een beperkt deel van de voedingsstoffen gebruikt worden. De rest van de stoffen blijft in de darm achter en wordt met de ontlasting uitgescheiden. 3 Bij chronische ontstekingen, langdurige infecties en grote verwondingen zijn meer voedingsstoffen nodig dan normaal. Leg in je eigen woorden uit waarom je meer voeding nodig hebt in dergelijke situaties. Het lichaam heeft bij het herstel van het weefsel meer dan normaal behoefte aan voedingsstoffen. Het weefsel heeft vaak een verhoogde stofwisseling bij ontstekingen, bij het repareren van beschadigd weefsel en bij het bestrijden van infecties. 4 Een bejaarde zorgvrager heeft een gebroken onderbeen en krijgt een gipsverband. De chirurg is verbaasd als de botbreuk na drie maanden nog niet is genezen.welke tekorten in de voeding kunnen een rol spelen bij deze vertraagde genezing? Een tekort aan eiwitten, calcium en vitamine D. 5 Noem vijf zichtbare kenmerken van een slechte voedingstoestand van het lichaam. Zichtbare kenmerken van een slechte voedingstoestand van het lichaam: verlies van gewicht; dunner worden van spieren (spieratrofie); de huid wordt droog en dun; het haar wordt dun en slap; er is weinig onderhuids vet; er is ophoping van vocht (oedeem); lusteloosheid en verminderde eetlust. 6 Wat wordt bedoeld met een eenzijdige voeding? Er is van eenzijdige voeding sprake wanneer je gedurende langere tijd alleen voedingsmiddelen neemt uit één of twee groepen van de Schijf van Vijf. 7 Welke vijf groepen onderscheid je in de Schijf van Vijf? Noteer achter elke groep drie voedingsmiddelen die erin thuishoren. ThiemeMeulenhoff 25

26 Anatomie en ziekteleer Je kunt de Schijf van Vijf in vijf groepen verdelen: de broodgroep: bruin brood, rijst, macaroni, frites, witte bonen; de groente- en fruitgroep: appels, bloemkool, tomaten, aardbeien, sinaasappels; de zuivelgroep: kaas, yoghurt, kip, tempé, eieren; de groep met vetten en oliën: olijfolie, boter, halvarine, slaolie. de groep dranken: (bron)water, koffie, thee, frisdrank. 8 Wat zijn additieven? Schrijf er drie op en noteer erbij waar ze voor dienen. Additieven zijn stoffen die door mensen aan voedingsmiddelen zijn toegevoegd. Zout, suiker en zuur worden als conserveringsmiddel toegevoegd (voor een langere houdbaarheid). Emulgatoren zorgen voor een bepaalde stevigheid van het voedingsmiddel. Kleurstoffen geven het voedingsmiddel een bepaalde kleur. 9 Wat heeft Engelse ziekte met vitamine D te maken? Vitamine D heb je nodig voor de botaanmaak. Engelse ziekte treedt vooral bij kleine kinderen op: door gebrek aan vitamine D groeien de botten krom. Het kwam in de negentiende eeuw heel veel in de grote steden in Engeland voor. Daar was veel smog, waar overdag geen zonlicht doorheen kwam. Vooral de arme kinderen in de achterbuurten kregen zo te weinig vitamine D (dat onder invloed van het zonlicht in de huid wordt gemaakt). De botaanmaak in met name hun benen verliep slecht; ze kregen kromme benen. 10 Noteer de vijf soorten vitaminen en schrijf achter elke vitamine twee voedingsmiddelen waar deze vitamine in zit. Vijf soorten vitaminen: vitamine A: worteltjes, boter; vitamine B: zilvervliesrijst, bruin brood; vitamine C: sinaasappel, sla; vitamine D: onder invloed van de zon, boter; vitamine K: maken de bacteriën in de dikke darm. 26 ThiemeMeulenhoff

Divertikels. Afdeling Diëtetiek

Divertikels. Afdeling Diëtetiek Divertikels Afdeling Diëtetiek Voedingsadvies bij divertikels Deze informatie is bedoeld als ondersteuning van het consult door een diëtist. De informatie in deze folder kan een persoonlijk dieetadvies

Nadere informatie

HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD?

HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD? HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD? 1 Verteren is oplosbaar maken Voedingsstoffen moeten uiteindelijk in de cellen van je lichaam terechtkomen. Ze worden naar de cellen vervoerd via je bloed. Maar voordat het

Nadere informatie

Urineweginfecties en antibiotica

Urineweginfecties en antibiotica Urologie Urineweginfecties en antibiotica www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Algemene oorzaken urineweginfecties... 3 Blaasontsteking... 4 Verschijnselen kunnen zijn:... 4 Diagnose... 4 Behandeling... 5

Nadere informatie

Informatiebrochure Dysfagie. UZ Leuven 1

Informatiebrochure Dysfagie. UZ Leuven 1 Informatiebrochure Dysfagie UZ Leuven 1 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedvergiftiging Informatie voor patiënten F0907-1225 juni 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

Ziekteverwekkende micro-organismen dringen via lichaamsopeningen het lichaam binnen:

Ziekteverwekkende micro-organismen dringen via lichaamsopeningen het lichaam binnen: IMMUNITEIT 1 Immuniteit Het lichaam van mens en dier wordt constant belaagd door organismen die het lichaam ziek kunnen maken. Veel van deze ziekteverwekkers zijn erg klein, zoals virussen en bacteriën.

Nadere informatie

GRIEPVACCINATIE 2012. Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen

GRIEPVACCINATIE 2012. Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen GRIEPVACCINATIE 2012 De griepprik zal dit jaar op woensdag 14 november worden gegeven, tussen 15 en 18 uur. Mensen die ervoor in aanmerking komen krijgen ongeveer 2 weken van tevoren een uitnodiging toegestuurd.

Nadere informatie

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening.

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening. Verstopping Regelmatig ontlasting hebben, is voor veel mensen een teken van goede gezondheid. De regelmaat verschilt van mens tot mens: de een heeft drie keer per dag ontlasting, de ander drie keer per

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over voedingsleer: over voedingsstoffen en de manier waarop ons lichaam met deze stoffen omgaat. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

1 Wat is dysfagie?... 2. 2 Kenmerken van dysfagie... 3. 3 Gevolgen van dysfagie... 3. 4 Behandeling van dysfagie... 4

1 Wat is dysfagie?... 2. 2 Kenmerken van dysfagie... 3. 3 Gevolgen van dysfagie... 3. 4 Behandeling van dysfagie... 4 Dysfagie Logopedie Inhoudsopgave 1 Wat is dysfagie?... 2 2 Kenmerken van dysfagie... 3 3 Gevolgen van dysfagie... 3 4 Behandeling van dysfagie... 4 5 Tips tijdens het eten en drinken... 5 1 Wat is dysfagie?

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team dinsdag, 23 augustus 2011 13:31 - Laatst aangepast donderdag, 15 september 2011 22:17

Geschreven door Diernet Team dinsdag, 23 augustus 2011 13:31 - Laatst aangepast donderdag, 15 september 2011 22:17 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Hyperthyreoïdie is een ziekte die wordt veroorzaakt door een overmatige hoeveelheid schildklierhormonen. Schildklierhormonen

Nadere informatie

H.40009.1115. Bloedvergiftiging (Sepsis)

H.40009.1115. Bloedvergiftiging (Sepsis) H.40009.1115 Bloedvergiftiging (Sepsis) Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw familielid een bloedvergiftiging heeft. Een bloedvergiftiging wordt ook wel sepsis genoemd. Een sepsis is een complexe

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

Overmatig zwangerschapsbraken

Overmatig zwangerschapsbraken Gynaecologie Overmatig zwangerschapsbraken www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is zwangerschapsbraken?... 3 Klachten en verschijnselen... 4 Opname in het ziekenhuis... 4 Onderzoeken... 5 Wat kunt u zelf

Nadere informatie

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL Verstopping WAT IS VERSTOPPING WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL VERSTOPPING

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

TRIVIANT BLAUW (uitprinten op blauw papier) Stoornissen in het bewustzijn, de ademhaling en de bloedsomloop

TRIVIANT BLAUW (uitprinten op blauw papier) Stoornissen in het bewustzijn, de ademhaling en de bloedsomloop TRIVIANT BLAUW (uitprinten op blauw papier) Stoornissen in het bewustzijn, de ademhaling en de bloedsomloop Welke drie functies zijn van direct levensbelang en hoe noemen we deze functies? Hersenfunctie

Nadere informatie

Darmproblemen bij acute buikpijn

Darmproblemen bij acute buikpijn Darmproblemen bij acute buikpijn U bent voor onderzoek op de spoedeisende hulp geweest omdat u buikklachten heeft. De arts heet bij u geen acute oorzaak kunnen vaststellen. De klachten kunnen vele oorzaken

Nadere informatie

Bloedvergiftiging (sepsis)

Bloedvergiftiging (sepsis) Bloedvergiftiging (sepsis) Albert Schweitzer ziekenhuis december 2014 pavo 0661 Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw familielid een bloedvergiftiging heeft. Een bloedvergiftiging wordt meestal

Nadere informatie

Zorg bij maagklachten en misselijkheid

Zorg bij maagklachten en misselijkheid Zorg bij maagklachten en misselijkheid Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 5 Voorkomen van maagklachten 6 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen

Nadere informatie

Brandend maagzuur en andere maagklachten Last van uw maag of een beetje misselijk? Vaak weet u meteen de oorzaak. Het eten was te vet, te veel koffie

Brandend maagzuur en andere maagklachten Last van uw maag of een beetje misselijk? Vaak weet u meteen de oorzaak. Het eten was te vet, te veel koffie Brandend maagzuur en andere maagklachten Last van uw maag of een beetje misselijk? Vaak weet u meteen de oorzaak. Het eten was te vet, te veel koffie genomen of een glaasje te veel gedronken. Maar ook

Nadere informatie

Door medicijnen Deze kunnen bijvoorbeeld sufheid, verminderde spierkracht of een droge mond veroorzaken.

Door medicijnen Deze kunnen bijvoorbeeld sufheid, verminderde spierkracht of een droge mond veroorzaken. Slikstoornissen 2 Deze folder is bedoeld voor patiënten met slikproblemen en hun omgeving. Er wordt uitleg gegeven over hoe het komt dat iemand zich verslikt. Ook wordt aangegeven wat de risico s zijn

Nadere informatie

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering.

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering Voorwoord Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering betekent: "Het verteren van het voedsel tot stoffen die door

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Bloedvergiftiging. of sepsis

PATIËNTEN INFORMATIE. Bloedvergiftiging. of sepsis PATIËNTEN INFORMATIE Bloedvergiftiging of sepsis 2 PATIËNTENINFORMATIE Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw naaste een bloedvergiftiging heeft, ook wel sepsis genoemd. Een sepsis is een complexe

Nadere informatie

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Maagklachten en misselijkheid Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer arts raadplegen 5 Voorkomen

Nadere informatie

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli H.313157.0610 Inleiding U bent via uw huisarts aangemeld voor de VIP poli. Om in korte tijd zonder herhaalbezoeken een beeld te kunnen krijgen

Nadere informatie

Bloeddrukdaling na het eten. Postprandiale hypotensie

Bloeddrukdaling na het eten. Postprandiale hypotensie Bloeddrukdaling na het eten Postprandiale hypotensie 2 In deze folder kunt u lezen wat een tijdelijke bloeddrukdaling na het eten (de medische term is postprandiale hypotensie) inhoudt, welke behandeling

Nadere informatie

Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn.

Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn. Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn. Zolang aambeien aan de binnenkant van de anus zitten, is er niets aan

Nadere informatie

Fig. 0. 1 De Leefstijlacademie

Fig. 0. 1 De Leefstijlacademie Inleiding Wat goed dat je hebt doorgezet naar de volgende cursus! Je wilt dus nog meer te weten komen over hoe je lichaam precies in elkaar zit en hoe het werkt! En dat precies is wat je in deze cursus

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Patiënteninformatie bij het ERAS programma

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Patiënteninformatie bij het ERAS programma Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Patiënteninformatie bij het ERAS programma PATIËNTENINFORMATIE BIJ HET ERAS PROGRAMMA INLEIDING ERAS is een afkorting van de engelse woorden: Enhanced Recovery After Surgery,

Nadere informatie

Hoe voorkomt of verhelpt u klachten? Welke onderzoeken zijn nodig?

Hoe voorkomt of verhelpt u klachten? Welke onderzoeken zijn nodig? Aambeien Aambeien zijn uitgezakte zwellichamen bij de anus. Deze zwellichamen heeft iedereen. Ze bevinden zich aan de binnenkant op het eind van de endeldarm en het begin van de sluitspier. Zo'n zwellichaam

Nadere informatie

Luchtweginfecties bij kinderen

Luchtweginfecties bij kinderen Als uw kind: jonger is dan drie maanden en koorts heeft (hoger dan 38 C) langer dan drie volle dagen koorts heeft koorts heeft gehad en na enkele dagen opnieuw koorts krijgt Luchtweginfecties bij kinderen

Nadere informatie

Ruggenprik tijdens de bevalling

Ruggenprik tijdens de bevalling H.291380.0215 Ruggenprik tijdens de bevalling (Epidurale pijnbestrijding) Wat is epidurale pijnbestrijding Bij deze ruggenprik spuit de anesthesioloog via een dun slangetje (katheter) verdovingsvloeistof

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Kiné. op de kraamafdeling

PATIËNTEN INFORMATIE. Kiné. op de kraamafdeling PATIËNTEN INFORMATIE Kiné op de kraamafdeling 2 Beste mama Tijdens je verblijf op de kraamafdeling word je overstelpt met ervaringen, emoties en heel veel informatie. Daarom stelden de kinesisten van het

Nadere informatie

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de oncologieverpleegkundige.

Nadere informatie

Mijn kind heeft diarree

Mijn kind heeft diarree Mijn kind heeft diarree Beste ouders, Uw kind heeft diarree. In deze brochure vindt u een antwoord op de meeste vragen en ook praktische tips, opdat dit tijdelijk ongemak u geen onnodige hoofdbrekens zou

Nadere informatie

BEHANDELING RECTUMPROLAPS (ENDELDARMVERZAKKING) 443 A

BEHANDELING RECTUMPROLAPS (ENDELDARMVERZAKKING) 443 A BEHANDELING RECTUMPROLAPS (ENDELDARMVERZAKKING) 443 A Inleiding Uw chirurg heeft bij u een verzakking(prolaps) van het weefsel in het anale kanaal/de endeldarm geconstateerd en u een behandeling geadviseerd.

Nadere informatie

Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren

Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de

Nadere informatie

Hoe ziet het vrouwelijke bekken er van binnen uit? Hoe kunnen de organen verzakken?

Hoe ziet het vrouwelijke bekken er van binnen uit? Hoe kunnen de organen verzakken? Verzakkingen 1 Tijdens het onderzoek is vast komen te staan dat u een zogenaamde prolaps heeft. Uw arts zal u natuurlijk het nodige vertellen over wat dat precies is en wat de gevolgen ervan zijn. In deze

Nadere informatie

Laparoscopie Inleiding De redenen voor laparoscopie Sterilisatie Buikpijn Mogelijke oorzaken zijn:

Laparoscopie Inleiding De redenen voor laparoscopie Sterilisatie Buikpijn Mogelijke oorzaken zijn: Laparoscopie Inleiding De gynaecoloog heeft voorgesteld een laparoscopie bij u te verrichten. Bij een laparoscopie kunnen de organen in de buikholte worden bekeken; ze komen ook binnen bereik voor eenvoudige

Nadere informatie

Diverticulose en diverticulitis

Diverticulose en diverticulitis Diverticulose en diverticulitis U heeft last van uitstulpingen in uw dikke darm (diverticulose) of van een ontsteking van deze uitstulpingen (diverticulitis). In deze folder leest u meer over het ontstaan

Nadere informatie

Gastro-enteritis bij kinderen

Gastro-enteritis bij kinderen Gastro-enteritis bij kinderen Acute ontsteking van maag- en darmwand Albert Schweitzer ziekenhuis colofon Kinderafdeling februari 2015 pavo 0489 Inleiding U heeft van de arts gehoord dat uw kind opgenomen

Nadere informatie

Obstipatie bij kinderen

Obstipatie bij kinderen Obstipatie bij kinderen Chronische verstopping (obstipatie) ontstaat doordat de knedende en voortstuwende bewegingen van de spierwand van de dikke darm niet goed op elkaar zijn afgestemd. De darminhoud

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Antibiotica HOE GEBRUIKT U ANTIBIOTICA COMBINATIE MET ANDERE MIDDELEN BIJWERKINGEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN GEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING RESISTENTIE TEGEN ANTIBIOTICA VRAAG OVER

Nadere informatie

Vragenlijst voor de keuring van een stamcel-/lymfocytendonor.

Vragenlijst voor de keuring van een stamcel-/lymfocytendonor. Vragenlijst voor de keuring van een stamcel-/lymfocytendonor. Naam arts: Datum donorkeuring: Ruimte voor sticker donorgegevens Svp doorhalen wat niet van toepassing is. Algemene inventarisatie 1 Voelt

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC)

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Het blaaspijnsyndroom of interstitiële cystitis (IC) is een zeldzame en pijnlijke vorm van chronische blaasontsteking (cystitis) die vooral bij vrouwen voorkomt

Nadere informatie

Dit formulier wordt anoniem verstuurd en op basis van het patiëntnummer aan uw dossier gekoppeld. Ter controle graag uw geboortedatum: / / Beroep:

Dit formulier wordt anoniem verstuurd en op basis van het patiëntnummer aan uw dossier gekoppeld. Ter controle graag uw geboortedatum: / / Beroep: Datum: Intakeformulier Patiëntnummer: Geachte heer/mevrouw, Ter voorbereiding op onze afspraak wil ik u vragen om de onderstaande vragenlijst zo nauwkeurig mogelijk te beantwoorden. Bij het intakegesprek

Nadere informatie

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas.

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas. Urologie Algemeen: In grote lijnen onderscheiden we drie soorten incontinentie: Stressincontinentie Bij stressincontinentie of inspanningsincontinentie treedt er ongewenst urineverlies op bij bepaalde

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet.

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet. DIARREE In het dagelijks leven noemen we het liever buikgriep of voedselvergiftiging. Voor het woord diarree schamen we ons een beetje. Toch heeft iedereen er wel eens last van. Op vakantie of gewoon thuis.

Nadere informatie

KLACHTEN Klachten die goed behandeld kunnen worden door de bekkenfysiotherapeut:

KLACHTEN Klachten die goed behandeld kunnen worden door de bekkenfysiotherapeut: 1 KLACHTEN Mannen, vrouwen, kinderen en ouderen, iedereen kan problemen krijgen wanneer de bekkenbodem niet goed functioneert. Het niet goed functioneren kan ontstaan als men op een verkeerde manier plast

Nadere informatie

KINDERGENEESKUNDE. Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts

KINDERGENEESKUNDE. Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts KINDERGENEESKUNDE Stuipen bij koorts Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts Bij uw kind zijn stuipen ontstaan tijdens koorts, ook wel koortsconvulsies genoemd. In deze folder wordt uitgelegd wat

Nadere informatie

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het SUIKERZIEKTE Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het lichaam. U kunt hierbij denken aan slecht functionerende

Nadere informatie

Invulinstructie. Veel succes! v5 1

Invulinstructie. Veel succes! v5 1 Invulinstructie Vóór u ligt een vragenlijst waarmee we een aantal eigenschappen van uw kind in kaart kunnen brengen. We raden aan hiervoor één of meer weken de tijd te nemen. Begin met de lijst op de volgende

Nadere informatie

Galstenen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Galstenen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Galstenen U bent bij Rijnstate onder behandeling voor galstenen. In deze folder vindt u meer informatie over galstenen en de voedingsadviezen die hierbij gelden. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken:

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken: Wat is nier insufficiëntie? Als de nieren altijd onvoldoende werken wordt dit chronische nierinsufficiëntie genoemd ( insufficiënt = onvoldoende) chronische nierinsufficiëntie is het mogelijke gevolg van

Nadere informatie

Thema 8. Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3

Thema 8. Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3 Thema 8 Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3 Het inwendig Milieu Bestaat uit je bloed en weefselvloeistof. Daarin zitten allerlei voedingsstoffen. Je lichaam wil altijd constant zijn. *

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed?

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed? Naam: BLOEDSOMLOOP Bloed Een volwassen persoon heeft 5 á 6 liter bloed. Dat bloed bestaat uit bloedplasma, bloedcellen (rode en witte) en bloedplaatjes. Als bloed een paar dagen heeft gestaan, zakken de

Nadere informatie

WAT ZIJN AAMBEIEN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN

WAT ZIJN AAMBEIEN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN 400001 Aambeien_400001 Aambeien 17-08-11 13:45 Pagina 6 Aambeien WAT ZIJN AAMBEIEN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN

Nadere informatie

Hoe vaak komt het Guillain-Barre syndroom voor bij kinderen? Het Guillain-Barre syndroom komt bij één op de 100.000 kinderen voor.

Hoe vaak komt het Guillain-Barre syndroom voor bij kinderen? Het Guillain-Barre syndroom komt bij één op de 100.000 kinderen voor. Guillain-Barre syndroom Wat is het Guillain-Barre syndroom? Het Guillain-Barre syndroom is een ziekte waarbij als gevolg van een ontsteking van de zenuwen van de benen, romp, armen en gezicht in toenemende

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

BIJSLUITERBIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Dulcolax zetpillen 10 mg, zetpillen Bisacodyl

BIJSLUITERBIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Dulcolax zetpillen 10 mg, zetpillen Bisacodyl BIJSLUITERBIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Dulcolax zetpillen 10 mg, zetpillen Bisacodyl Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u. Dit geneesmiddel

Nadere informatie

Het opheffen van een darmstoma

Het opheffen van een darmstoma Het opheffen van een darmstoma U wordt binnenkort opgenomen voor een operatie om de darmstoma op te heffen De totale zorg rondom de operatie is erop gericht dat u snel hiervan herstelt. Deze informatie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel. Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval?

Patiënteninformatie. Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel. Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval? Patiënteninformatie Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval? Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel Wat is hyperventilatie,

Nadere informatie

Het prikkelbare darmsyndroom (PDS)

Het prikkelbare darmsyndroom (PDS) Het prikkelbare darmsyndroom (PDS) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Het prikkelbare darmsyndroom Voor sommige darmklachten die langdurig aanhouden of steeds terugkomen, is geen lichamelijke oorzaak

Nadere informatie

Verwijderen van een nier nefrectomie

Verwijderen van een nier nefrectomie Verwijderen van een nier nefrectomie Inleiding Binnenkort komt u bij de Ommelander Ziekenhuis Groep, locatie Lucas, omdat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. In de meeste gevallen wordt dit

Nadere informatie

LONGGENEESKUNDE. Longontsteking BEHANDELING

LONGGENEESKUNDE. Longontsteking BEHANDELING LONGGENEESKUNDE Longontsteking BEHANDELING Longontsteking U bent in het ziekenhuis opgenomen vanwege een longontsteking. Maar wat is dat precies en wat kunnen we ertegen doen? In deze folder vindt u de

Nadere informatie

Chemotherapie. Inhoud

Chemotherapie. Inhoud Chemotherapie Inhoud 1. Wat is chemotherapie? 2 2. Behandeling en tussentijdse controle 2 3. Opname in het ziekenhuis 3 4. Bijwerkingen 4 5. Psychosociale gevolgen 7 6. Vervolgcontroles 7 7. Vragen 8 8.

Nadere informatie

Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie

Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie Afdeling Diëtetiek IJsselland Ziekenhuis In deze folder vindt u algemene informatie over ernstig braken tijdens de zwangerschap. Wat is zwangerschapsbraken?

Nadere informatie

ja, tot diarree over is (nee bij toxine) uren tot enkele weken 1 tot 4 dagen van 1 dag vóór tot 6 dagen na het begin van de ziekteverschijnselen

ja, tot diarree over is (nee bij toxine) uren tot enkele weken 1 tot 4 dagen van 1 dag vóór tot 6 dagen na het begin van de ziekteverschijnselen INFECTIEZIEKTESCHEMA VOOR OUDERS Algemeen: een kind dat zich ziek voelt (koorts, hangerig, geen eetlust) behoort thuis te blijven Ziekte Ziekteverschijnselen Incubatietijd Besmettelijk? Wering school Risicogroepen

Nadere informatie

Het belang van vocht- en natriumopname voor sporters

Het belang van vocht- en natriumopname voor sporters Het belang van vocht- en natriumopname voor sporters Eerst enkele weetjes: Vocht (=lichaamswater) is het belangrijkste bestanddeel van ons lichaam Afhankelijk van je leeftijd, gewicht, lichaamssamenstelling

Nadere informatie

Röntgenonderzoek van de galwegen en de alvleesklier met sedatie (roesje) E.R.C.P.

Röntgenonderzoek van de galwegen en de alvleesklier met sedatie (roesje) E.R.C.P. Röntgenonderzoek van de galwegen en de alvleesklier met sedatie (roesje) E.R.C.P. Binnenkort ondergaat u op de afdeling radiologie een onderzoek dat in medische termen endoscopischeretrogade-cholangio-pancreatografie

Nadere informatie

Naam: Voornaam: Adres: Postcode: Woonplaats: Geboortedatum: M/V. Tel.nr.: E-mail adres: Beroep: Opleiding: Sport, Hobby: Medicijngebruik:

Naam: Voornaam: Adres: Postcode: Woonplaats: Geboortedatum: M/V. Tel.nr.: E-mail adres: Beroep: Opleiding: Sport, Hobby: Medicijngebruik: Geachte heer/mevrouw, Ik zou u vriendelijk willen vragen om onderstaande vragen aandachtig door te lezen en te beantwoorden. Bij het eerste consult zullen de gegevens met u doorgesproken worden. De ingevulde

Nadere informatie

H.6 regeling. Samenvatting

H.6 regeling. Samenvatting H.6 regeling Samenvatting Zenuwstelsel Het zenuwstelsel bestaat uit: Centrale zenuwstelsel ( bestaat uit: grote hersenen, kleine hersenen, hersenstam en ruggenmerg Zenuwen Functies van zenuwstelsel: Verwerken

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

> waterdamp < zuurstof Aan ingeademde lucht = stikstof

> waterdamp < zuurstof Aan ingeademde lucht = stikstof Biologie Samenvatting Hoofdstuk 1 1. Wat is verbranding? Brandstof: Stof die verbrandt Energie: Komt vrij tijdens verbranding --> Beweging, Warmte, Licht Verbrandingsproducten: De stoffen die ontstaan

Nadere informatie

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014 Leefregels voor Gezond blijven KBO Bernadette Helmond 23 april 2014 1 Senioren leven ongezonder dan 10 jaar geleden - Drinken meer - Roken (vrouwen) - Bewegen minder - Overgewicht - Eenzijdig eten 2 Leefregels

Nadere informatie

Sigmoïdoscopie met sedatie (roesje) bij dialysepatiënten. Onderzoek van het onderste gedeelte van de dikke darm

Sigmoïdoscopie met sedatie (roesje) bij dialysepatiënten. Onderzoek van het onderste gedeelte van de dikke darm Sigmoïdoscopie met sedatie (roesje) bij dialysepatiënten Onderzoek van het onderste gedeelte van de dikke darm 2 U heeft een afspraak gemaakt op de endoscopieafdeling van CWZ voor een sigmoïdoscopie. Dit

Nadere informatie

Ziekte Ziekteverschijnselen Incubatietijd Besmettelijk? Wering school * Risicogroepen. Ja, 5 dagen voor tot negen dagen na het begin van de zwelling.

Ziekte Ziekteverschijnselen Incubatietijd Besmettelijk? Wering school * Risicogroepen. Ja, 5 dagen voor tot negen dagen na het begin van de zwelling. Hieronder vindt u een lijst met veel voorkomende kinderziektes op school. Als school hanteren wij de richtlijnen van de GGD. Op de site van de GGD vindt u nog meer informatie over deze kinderziektes en

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Dulcolax zetpillen 10 mg Bisacodyl

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Dulcolax zetpillen 10 mg Bisacodyl BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Dulcolax zetpillen 10 mg Bisacodyl Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie in voor u. Dit geneesmiddel

Nadere informatie

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling Prikkelbare darm Een prikkelbare darm is een onschuldige darmaandoening, die wel veel lichamelijke klachten kan geven. Men spreekt niet van een ziekte omdat een prikkelbare darm niet samengaat met zichtbare

Nadere informatie

Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg 125 6814 ME Arnhem Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: avn@afasie.

Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg 125 6814 ME Arnhem Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: avn@afasie. D Y S A R T H R I E, V E R B A L E A P R A X I E E N D Y S FA G I E s p r e e k - e n s l i k p r o b l e m e n t e n g e v o l g e v a n h e r s e n l e t s e l Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram)

Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram) Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram) De afspraak voor de mictiecystogram Het onderzoek van je blaas en urinewegen vindt plaats op: Datum:.. Dag/tijdstip: dag. uur Je wordt verwacht

Nadere informatie

Lage bloeddruk na het eten

Lage bloeddruk na het eten Lage bloeddruk na het eten Postprandiale hypotensie Een lage bloeddruk na het eten noemen we in medische termen postprandiale prandiale hypotensie. Bij postprandiale hypo- tensie daalt de bloeddruk meestal

Nadere informatie

Perifere Stamcel Reïnfusie

Perifere Stamcel Reïnfusie Perifere Stamcel Reïnfusie Inleiding Wij adviseren u deze brochure over perifere stamcel reïnfusie rustig door te lezen. Vragen of opmerkingen kunt u noteren op de laatste bladzijde zodat u bij een volgend

Nadere informatie

Het is in uw eigen belang dat u de folder goed doorleest en de adviezen nauwkeurig opvolgt. Dit om een spoedig herstel te bevorderen.

Het is in uw eigen belang dat u de folder goed doorleest en de adviezen nauwkeurig opvolgt. Dit om een spoedig herstel te bevorderen. D e c u b i t u s Deze folder geeft u informatie over Decubitus, wat u kunt doen om het te voorkomen en hoe het wordt behandeld. Deze folder is bedoeld voor als u geopereerd wordt, of gedurende langere

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

Dumpingsyndroom. Diëtetiek

Dumpingsyndroom. Diëtetiek Dumpingsyndroom Diëtetiek 1 2 Wat is dumpingsyndroom? Met het dumpingsyndroom worden de klachten bedoeld die ontstaan na een te snelle maagontlediging. Het dumpingsyndroom is vrijwel altijd het gevolg

Nadere informatie

Longembolie Onderzoek en behandeling. www.nwz.nl

Longembolie Onderzoek en behandeling. www.nwz.nl Longembolie Onderzoek en behandeling www.nwz.nl Inhoud Wat is een longembolie? 3 Welke onderzoeken krijgt u? 4 Behandeling van een longembolie 5 Behandeling met bloedverdunnende medicijnen 7 Naar huis

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie