TROMBOTISCHE TROMBOCYTOPENISCHE PURPURA EN HEMOLYTISCH UREMISCH SYNDROOM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TROMBOTISCHE TROMBOCYTOPENISCHE PURPURA EN HEMOLYTISCH UREMISCH SYNDROOM"

Transcriptie

1 TROMBOTISCHE TROMBOCYTOPENISCHE PURPURA EN HEMOLYTISCH UREMISCH SYNDROOM auteur : Sfie Kindts Trmbtische trmbcytpenische purpura (TTP) en hemlytisch uremisch syndrm (HUS): twee niet z frequente aandeningen die mgelijks gepaard gaan met acute nierinsufficiëntie; vaak in cmbinatie met ernstige cmplicaties. Een snelle diagnse en behandeling zijn ndzakelijk m verdere uitbreiding te vrkmen. Een wrdje uitleg. 1. TTP en HUS: varianten. Trmbtische trmbcytpenische purpura is een syndrm dat wrdt gekenmerkt dr een Cmbs-negatieve hemlytische anemie, trmbcytpenie, krts, purpura, psychische veranderingen en nierfunctiestrnissen. Het hemlytisch uremisch syndrm wrdt gekenmerkt dr het ptreden van een acute nierinsufficiëntie, Cmbs-negatieve hemlytische anemie en trmbcytpenie, meestal in aansluiting aan een infectie van de bvenste luchtwegen f de darmen. Bij anatm-pathlgisch nderzek zijn de vaatafwijkingen niet van elkaar te nderscheiden. Beide ziekten lijken daarm een gemeenschappelijke pathgenese te hebben en slechts te verschillen dr het verheersen van symptmen die te te schrijven zijn aan de betrkkenheid van een bepaald vaatbed; namelijk de hersenen bij TTP en de nieren bij HUS. Een gezamenlijke bespreking van beide ziektebeelden is daarm p zijn plaats. 2. Pathgenese. De rzakelijke factr is een beschadiging van het glmerulaire endtheel, verdikking van de capillaire wand en in smmige gevallen een string van een plaatjesaggregatiefactr. Dit resulteert in vrijzetting van fibrine en klntervrming in de capillairen. Rde bledcellen wrden in de verstpte capillairen beschadigd en verrzaken z hemlytische anemie. Trmbcyten wrden gebruikt ter hgte van de vele stllingsplaatsen. Dit resulteert in trmbcytpenie. Als dit prces zich verder zet kan dit leiden tt een bstructie van de capillairen, tt een verminderde glmerulaire filtratie en tt verder nierfalen f tt een bstructie van andere weefsels. 3. Orzaken. HUS geasscieerd met diarree is de meest vrkmende vrm (75% van de gevallen). Orzaak is een cntaminatie met Escherichia Cli. De meeste infecties resulteren in een matige diarree. Zware clitis kan echter vrkmen. Mgelijke besmettingsbrnnen zijn nvldende gekkt vlees, ngepasteuriseerde melk en gecntamineerd water. Er wrdt een tename gezien in de zmer en het treft vral kinderen. Aangezien E. Cli kan vergedragen wrden van persn tt persn, kunnen meerdere persnen binnen eenzelfde gezin, schl, mgeving,... getrffen wrden. Gepaste maatregelen naar hygiëne en islatie zijn dan k van belang. Andere rzaken zijn Shigella en Salmnella. HUS znder diarree kmt slechts in 25% van de gevallen vr. Deze vrm treft vral vlwassenen en heeft geen vrkeur vr een bepaald seizen. Streptcccus pneumniae, maligniteiten f bepaalde medicatie kunnen een rzaak zijn. Trmbtysche Trmbcytpenische Purpura en Hemlytisch Uremisch Syndrm Sfie Kindts Pagina 1 van 7

2 TTP echter wrdt verrzaakt dr een tekrt aan Vn Willebrandfactr-klievend prtease. In het plasma kunnen daardr zeer grte multimeren van Vn Willebrandfactr blijven circuleren. Ze binden aan trmbcyten, die hierdr aggregeren en hun inhud uitstten. Dit leidt tt trmbcytpenie en micrangipathie. Bij de acute niet-familiaire TTP wrdt een IgG aut-antistf gericht tegen het enzym gevnden. Bij de familiaire recidiverende vrm bestaat er een cnstitutinele deficiëntie van het Vn Willebrandfactr-klievend prtease. Verdere rzaken die aanleiding kunnen geven tt HUS/TTP zijn chemtherapie (meer bepaald behandeling met Mitmycine ), tumren, zwangerschap, HIV, beenmergtransplantatie, bepaalde medicatie (rale cntraceptiva, ciclsprine),... Deze vrmen kmen echter minder vr. 4. Diagnse. De diagnse wrdt vrnamelijk gesteld p basis van symptmen en bijkmende labresultaten. Bipsie is enkel van tepassing bij twijfel. 4.1 Symptmen. Bij diarreegeasscieerde HUS ziet men 3 tt 12 dagen ervr diarree, al dan niet met een matige temperatuur. Het lijkt p een virale gastr-enteritis: waterige f blederige stelgang gecmbineerd met buikkrampen en eventueel braken. TTP en HUS znder diarree kennen daarna eenzelfde verlp. Na een aantal dagen verslecht de testand. Men ziet bleek en is vermeid ten gevlge van de tenemende anemie. Petechiën f purpura verrzaakt dr trmbcytpenie kunnen verschijnen. Oligurie, het belangrijkste symptm van beginnend nierfalen, treedt p. In cmbinatie met diarree is een verminderde urineprductie vaak meilijk te detecteren. Het bijhuden van een vchtbalans is daarm wenselijk. Wanneer men nierinsufficiëntie niet tijdig pmerkt en veel vcht wrdt tegediend zal dit leiden tt vervulling met typische tekenen als hypertensie en edemen. Neurlgische symptmen zals verwardheid, hfdpijn, agitatie, verlaagd bewustzijn f cma kmen vr. De symptmen kunnen snel veranderen, vermedelijk als uiting van het verspringende karakter van de micrvasculaire beschadigingen. Afhankelijk van het getrffen gebied zullen de nefrlgische (HUS) f de neurlgische (TTP) symptmen verheersen. Vaak is het echter een cmbinatie van beiden. 4.2 Labresultaten. Faecescultuur bij diarree m de rzakelijke factr (E. Cli, Salmnella,...) p te spren. Urinenderzek: prteïnurie, hematurie. Blednderzek: De typische bevindingen van micrangipathische hemlytische anemie zijn: Erythrcyten: Cmbs test is negatief. Het aantal rde bledcellen is sterk gedaald (hemglbine en hematcriet daalt) en er is een tename van de fragmentcyten (= beschadigde RBC). Leukcyten: nrmaal gehalte f verhgd. Trmbtysche Trmbcytpenische Purpura en Hemlytisch Uremisch Syndrm Sfie Kindts Pagina 2 van 7

3 Trmbcyten: trmbcytpenie. Indirecte bilirubine cncentratie is gestegen. Serum haptglbine cncentratie is gedaald. LDH (lactaat dehydrgenase) is extreem tegenmen. Afhankelijk van de graad van nierinsufficiëntie: Ureum en creatinine: matige tt sterke stijging. Elektrlyten: hypnatriëmie, hyperkaliëmie en acidse. Belangrijke differentiaaldiagnse tussen HUS/TTP en diffuse intravasale cagulatie: het kan meilijk zijn m beide pathlgieën van elkaar te nderscheiden. HUS/TTP kenmerkt zich dr nageneg nrmale stllingstijden te behuden. Bij DIC echter is de PTT pmerkelijk afwijkend. 4.3 Onderzeken. Bijkmende nderzeken zals RX thrax, ech abdmen, CT- scan hersenen,... dienen veeleer m de verdere uitbreiding van TTP/HUS naar andere rganen p te spren dan wel m de diagnse te stellen. 5. Behandeling. 5.1 Plasmaferese. Het del van deze techniek is het verwijderen van plaatjesaggregerende stffen, meerbepaald de Vn Willebrand multimeren, en het herstellen van de prtheseactiviteit dr infusie van vers plasma waardr het ziekteprces wrdt gestpt. Plasmaferese kan p verschillende manieren wrden uitgeverd. Men maakt gebruik van een centrifuge f een filter die drlaatbaar is vr grte mleculen. Plasma bestaat uit verschillende cmpnenten, vrnamelijk water en daarnaast de zgenaamde cllïden; dat zijn de eiwitten, hrmnen, enzymen en antilichamen. Bij plasmaferese wrdt het plasma met alle cmpnenten verwijderd. Dr een vlledige eliminatie van het plasma en substitutie met fresh frzen plasma van een dnr kan de prtease activiteit terug hersteld wrden. Ongeveer 80% van de patiënten reageert p plasmaferese. Een daling van het LDH en een stijging van het trmbcytenaantal is de belangrijkste maatstaf m de deltreffendheid p te spren. De meeste patiënten beken al een psitief resultaat na één behandeling. 5.2 Nierfunctievervangende therapie. Aangezien een grt aantal patiënten een acute nierinsufficiëntie ntwikkelt is een niervervangende behandeling ndzakelijk. Deze heeft tt del de pgestapelde afvalstffen en vcht te elimineren en de elektrlytenbalans en gevrmde acidse te crrigeren. Dr hemfiltratie wrdt het bled gezuiverd van afvalstffen. Via een halfdrlaatbaar membraan strmt dialysaat met een verminderde cncentratie ten pzichte van het bled met een verhgde cncentratie aan afvalstffen. Er ntstaat diffusie en filtratie dr middel van negatieve druk. Bij kinderen wrdt echter vaak gepteerd vr peritneale dialyse. Bij vlwassenen zal men sneller vrkeur verlenen aan hemdialyse. Trmbtysche Trmbcytpenische Purpura en Hemlytisch Uremisch Syndrm Sfie Kindts Pagina 3 van 7

4 Afhankelijk van de ernst van de situatie kan dialyse tijdelijk f blijvend zijn. Een grt aantal recupereert na 1 à 2 weken. 5.3 Crticїden. Crticïden remmen de prductie van antistffen gericht tegen het Vn Willebrandfactrklievend prtease. Bijvrbeeld: Prednisn, Slu-Medrl. 5.4 Splenectmie. Niet werkzaam in de acute fase. Bij persisteren van de IgG inhibitr ndanks herhaaldelijke wisselplasmaferese kan men vergaan tt een splenectmie. De milt is immers een belangrijke prductieplaats van IgG. 5.5 Immunsuppressie. Bij falen van bvenstaande behandelingen met gedacht wrden aan immunsuppressie (hge dsissen cricïden, azathiprine, vincristine) f zelfs aan de verwijdering van IgG dr prteïne-a-immunabsrptie. Bij een typische HUS zal vral gebruik gemaakt wrden van hemdialyse/peritneaal dialyse in cmbinatie met crticïden. De duur van de behandeling is afhankelijk van de uitgebreidheid van aantasting. Bij lichte HUS kan een aangepast dieet (kalium en fsfr beperking, matige eiwitinname) en een gede bservatie al vldende zijn. Ernstigere vrmen kunnen dan weer leiden tt chrnische nierinsufficiëntie. Bij een typische TTP zal plasmaferese, al dan niet gecmbineerd met crticïden de vrnaamste behandeling zijn. Meestal gaat het echter m vergangsvrmen van HUS en TTP waardr een cmbinatie van verschillende behandelingsmdaliteiten ndzakelijk zal zijn. 6. Prgnse. De prgnse van HUS/TTP is de laatste jaren veel verbeterd. Bij een vregtijdige diagnse en juiste behandeling stabiliseert de ziekte zich meestal na 1 f 2 weken. Nadien krijgt men een geleidelijke verbetering. Trmbcytenaantal?, urineprductie?, anemie?, verbetering van de neurlgische symptmen. Bij vlwassenen kent de ziekte een grtere mrtaliteit dan bij kinderen. ± 85% recupereert vlledig. ± 10% ntwikkelt een chrnische nierinsufficiëntie. ± 5% verlijdt. Drslaggevend in de prgnse van HUS/TTP is echter f al dan niet ng andere vitale rganen (hersenen, lever,...) getrffen werden. 7. Casus. 7.1 Vrstelling patiënt. Het betreft een man van 54 jaar. Hij nderging 3 jaar terug een splenectmie, na een trauma. Verder had hij last van recidiverende pharyngitiden. Trmbtysche Trmbcytpenische Purpura en Hemlytisch Uremisch Syndrm Sfie Kindts Pagina 4 van 7

5 Opnamereden: icterus, dnker gekleurde urine en verminderde urineprductie, epigastrische pijn, nausea en braken. Uit klinisch nderzek bleek dat de patiënt recent een hematm ter hgte van de dij ntwikkelde en petechi?n ter hgte van enkels en abdmen vertnde. Verder waren er geen abnrmale bevindingen. 7.2 Technische nderzeken. Lab: - Hemglbine: 6.8 gr/dl. - Trmbcyten: 9000/µL. - Bilirubine: 4.3 mg/dl. - Haptglbine: 0.01 g/l. - LDH: 8146 u/l. - Ureum: 254 mg/dl. - Creatinine: 5.7 mg/dl. - Fragmentcyten: Rx thrax: nrmaal. Ech abdmen: bilateraal hyperreflectiviteit van de niercrtex. 7.3 Diagnse. Acute nierinsufficiëntie ten gevlge van HUS/TTP, hier idipathisch pgetreden. 7.4 Behandeling. Gezien de ernst van de situatie werd deze man getransfereerd naar een high care dialysecentrum. Er werd direct gestart met plasmaferese en dialyse in cmbinatie met hge dsissen crticïden Plasmaferese. Dagelijkse plasmaferese gedurende 4 weken. Reeds resultaat na de eerste behandeling: snelle daling van het LDH. Pas na 1 maand kan de frequentie langzaam afgebuwd wrden. In ttaal krijgt nze patiënt 65 plasmaferesebehandelingen in een tijdspanne van 4 ½ maand Dialyse. Patiënt werd 4 x gedialyseerd. Nadien kwam de diurese langzaam p gang. Bij aanvang een ligurie van amper 250cc/24h. Na 5 dagen reeds 800cc; m na 10 dagen een nrmale urineprductie (>2000cc) te verkrijgen. Met de tegenmen urineprductie daalden k ureum en creatinine tt aanvaardbare waarden Crticïden. Er werd gestart met een dagelijkse dsis Slu-Medrl van 3 x 40 mg. Deze werd geleidelijk afgebuwd. Na 8 maanden neemt patiënt ng een nderhudsdsis van 6 mg/dag. Trmbtysche Trmbcytpenische Purpura en Hemlytisch Uremisch Syndrm Sfie Kindts Pagina 5 van 7

6 7.5 Bijkmende prblemen Tegangsweg. Bij het pstarten van plasmaferese en hemdialyse werd gebruik gemaakt van een subclaviakatheter. Wegens de lange duur van de behandeling werd gepteerd m een arteri-veneuze fistel aan te leggen. Na een 3-tal weken kn deze al aangeprikt wrden en werd de katheter verwijderd Islatie. Omgekeerde islatie = handschenen, muts, masker, schrt gebruiken met de bedeling besmetting van de betrkkene met infecties van buitenaf te vrkmen. Patiënt verblijft m die reden p een éénpersnskamer. Z wrdt het risic p cntaminatie beperkt. Omgekeerde islatie is absluut ndzakelijk aangezien de patiënt zeer vatbaar is vr infecties. Dr de plasmaferese werden immers k de gede immunglbulines (= afweer) verwijderd en vervangen dr fresh frzen plasma van een dnr. Deze IgG zijn niet aangepast aan het lichaam van de patiënt. Daarm werden na plasmaferese extra immunglbulines tegediend (Ivegam ). Ok dr de crticïden werd het afweermechanisme extra nderdrukt Infecties. Patiënt ntwikkelde een pneumnie ten gevlge van de immunsuppressieve therapie. Hij kreeg daarvr IV antibitica (Rcephine ) Diabetes mellitus. Als gevlg van de grte dsissen crticïden kreeg hij bvendien ng diabetes. Insulinetherapie werd pgestart: Mixtard 30/70 's mrgens en 's avnds. Een bijkmende patiënteneducatie met regelmatige glycemiecntrles en aangepast dieet was dan k ndzakelijk. Na afbuw van de Medrl kn uiteindelijk de insuline gestpt wrden Verdere preventie van infecties. Aangezien nze patiënt langdurig plasmaferese kreeg en verder ng een nderhudsdsis crticïden (Medrl 6mg/dag) neemt, dienen alle mgelijke infectiehaarden in het lichaam te wrden beperkt m een herpflakkering van de ziekte te vrkmen. Hij kreeg daarvr een RX sinus (vernauwingen f pliepen vrmen immers een verhgd risic p infecties) en een cnsult stmatlgie (verwijderen van tandsteen en cariës). 7.6 Prgnse. Na 9 maanden behandeling lijkt het erp dat de ziekte ged nder cntrle is. Alle labresultaten zijn gedaald tt nrmale waarden. De crticïden werden ng verder afgebuwd en de insulinetherapie kn zelfs gestpt wrden. Maandelijkse pvlging dr de nefrlg blijft vrlpig aangewezen. Mede dr zijn psitieve huding en zijn wilskracht kn deze man zijn sciale leven en stilaan k het werk hervatten. Trmbtysche Trmbcytpenische Purpura en Hemlytisch Uremisch Syndrm Sfie Kindts Pagina 6 van 7

7 8. Besluit. Aan de hand van dit vrbeeld werd aangetnd dat HUS/TTP een niet te nderschatten pathlgie is. Dr een vregtijdige aanpak en directe behandeling in de acute situatie kn hier erger wrden vrkmen en had deze man het geluk de ziekte znder grte gevlgen te verleven. 9. Brnvermelding. Dr. De Jng, 1999, Klinische Nefrlgie, Uitgeverij Bunge. Dr. Kaplan, The Principles and practice f Nephrlgy, Uitgeverij Msby. Nederlands Tijdschrift vr Geneeskunde (7/12/2002). TTP/HUS: tpic 489, 282, Dr.Chandler: Prthrmbic cagulatin abnrmalitis preceeding HUS. Over de auteur Kindts Sfie werkt sinds 1996 p de dienst hemdialyse in het St-Lucas ziekenhuis te Assebrek. Trmbtysche Trmbcytpenische Purpura en Hemlytisch Uremisch Syndrm Sfie Kindts Pagina 7 van 7

DIABETES BIJ DE HOND EN DE KAT

DIABETES BIJ DE HOND EN DE KAT Dierenartsenpraktijk Akuut Leuvensesteenweg 355 3070 Krtenberg 0475/581.563 www.akuut.be inf@akuut.be DIABETES BIJ DE HOND EN DE KAT Mijn hnd/kat heeft diabetes mellitus... Wat is diabetes mellitus? Bij

Nadere informatie

Pemfigoïd patiënteninformatie over auto-immuunblaarziekten

Pemfigoïd patiënteninformatie over auto-immuunblaarziekten Pemfigïd patiënteninfrmatie ver aut-immuunblaarziekten Bulleus pemfigïd Lineaire IgA dermatse Slijmvliespemfigïd Epidermlysis bullsa acquisita Een aut-immuunziekte Het immuunsysteem van het lichaam beschermt,

Nadere informatie

FELINE LEUKEMIE. (door het Feline leukemie virus (FELV) veroorzaakte leukose en sarcomen bij de kat) Inleiding. Ziektebeeld. o o o

FELINE LEUKEMIE. (door het Feline leukemie virus (FELV) veroorzaakte leukose en sarcomen bij de kat) Inleiding. Ziektebeeld. o o o FELINE LEUKEMIE (dr het Feline leukemie virus (FELV) verrzaakte leukse en sarcmen bij de kat) dr dr. Herman F. Egberink, Vakgrep Infectieziekten en Immunlgie Afdeling: Virlgie, Faculteit Diergeneeskunde,

Nadere informatie

Kenniscentrum en ASS. Achtergrond

Kenniscentrum en ASS. Achtergrond Kenniscentrum en ASS Bij hulpvragen die betrekking hebben p ASS (strnissen in het autistisch spectrum) gaan we in het Kenniscentrum uit van de mschrijving van de DSM IV. In de DSM IV wrdt een aantal strnissen

Nadere informatie

ABVD. Uw arts heeft u een ABVD-chemotherapie voorgeschreven in het kader van de behandeling van Hodgkin lymfoma.

ABVD. Uw arts heeft u een ABVD-chemotherapie voorgeschreven in het kader van de behandeling van Hodgkin lymfoma. Uw arts heeft u een -chemtherapie vrgeschreven in het kader van de behandeling van Hdgkin lymfma. Wat is? is een cmbinatie van vier verschillende geneesmiddelen: dxrubicine (merknaam: Adriamycine ), blemycine,

Nadere informatie

Protocol behandeling paracetamol intoxicatie

Protocol behandeling paracetamol intoxicatie Prtcl behandeling paracetaml intxicatie 1.Therapie Acute intxicatie: Indien patiënt in cma is: intuberen Extracrprele eliminatie: niet aanbevlen 1-2 uur na inname: maagspeling ng zinvl 4-6 uur na inname:

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Bijsluiter: Informatie voor de patiënt. Forlax 10g, poeder voor drank in sachet. Macrogol 4000

Bijsluiter: Informatie voor de patiënt. Forlax 10g, poeder voor drank in sachet. Macrogol 4000 Bijsluiter: Infrmatie vr de patiënt Frlax 10g, peder vr drank in sachet Macrgl 4000 Lees ged de hele bijsluiter vrdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke infrmatie in vr u. Gebruik

Nadere informatie

Definities pneumonie binnen het verpleeghuis. A.A. Argilagos Alvarez AIOS SOG 07-10-2011

Definities pneumonie binnen het verpleeghuis. A.A. Argilagos Alvarez AIOS SOG 07-10-2011 Definities pneumnie binnen het verpleeghuis A.A. Argilags Alvarez AIOS SOG 07-10-2011 Stichting Grenhuysen Pneumnie: het prbleem Verschillende definitie criteria SNIV in Heerma State Praktische verwegingen

Nadere informatie

MET ONTSLAG! Ontslaginformatie voor neurologie/neurochirurgie patiënten

MET ONTSLAG! Ontslaginformatie voor neurologie/neurochirurgie patiënten MET ONTSLAG! Ontslaginfrmatie vr neurlgie/neurchirurgie patiënten Het ntslag U bent pgenmen p de afdeling neurlgie/neurchirurgie en u mag met ntslag. Wij hebben de meest gestelde vragen met betrekking

Nadere informatie

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen Vrbehuden en risicvlle handelingen binnen het primair nderwijs Prtcl Medisch Handelen J.C. v.d. Wal September 2013 INHOUD Inleiding... 3 1 De leerling wrdt ziek p schl... 4 2 Het verstrekken van medicatie

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Bijsluiter 1/7 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS,,, Lees ged de hele bijsluiter vrdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u hem later weer ndig. - Heeft u

Nadere informatie

Een natuurlijk proces

Een natuurlijk proces Ik vel het weer. Het is er weer. Sms even, dan de hele tijd. Ik wil je niet kwetsen. Ik wil het niet weer zeggen, maar het is er weer. (Gijs Hrvers) Overprikkeling Veel mensen met autisme hebben gede intellectuele

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 72095942000 VZW Psych. Centrum Caritas Caritasstraat 76 9090 MELLE Telichting bij het dcument pnameverklaring bij pname in een psychiatrisch ziekenhuis U kan als patiënt een aantal keuzes in verband met

Nadere informatie

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar Fabels in islatieland Wat waar is f niet waar Fabels verleven de tijden. Sms is dat ged. Maar het kan k verkeerd uitpakken. Eind jaren '70 bracht Sven (Stichting vrlichting energiebesparing nederland)

Nadere informatie

Pijncentrum. Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndroom (CTS)

Pijncentrum. Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndroom (CTS) Pijncentrum Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndrm (CTS) Inleiding Op het pijncentrum is met u besprken dat uw pijnklachten van het Carpaal Tunnel Syndrm (CTS) behandeld gaan wrden dr middel van een

Nadere informatie

Samenvatting Biologie voor Jou 4b Opslag, uitscheiding en bescherming VMBO

Samenvatting Biologie voor Jou 4b Opslag, uitscheiding en bescherming VMBO Samenvatting Bilgie vr Ju 4b Opslag, uitscheiding en bescherming VMBO 8.1 Vleistf tussen cellen van rganen = weefselvleistf Cellen nemen zuurstf en vedingsstffen p uit weefselvleistf en geven CO2 en afvalstffen

Nadere informatie

Nascholingsprogramma 2013

Nascholingsprogramma 2013 Naschlingsprgramma 2013 14-2-12 Spagyriek Energetische geneeskunde Klassieke hmepathie In de klassieke hmepathie maken we gebruik van het gelijksrtigheidsprincipe. Hierbij gelden de vlgende uitgangspunten:

Nadere informatie

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kp van Nrd-Hlland Er is sprake van hgbegaafdheid, blijkens uit: Een ttale intelligentie gelijk f hger dan 130 N.B.: bij een intelligentienderzek wrdt nrmaliter

Nadere informatie

Extracorporele Fotoferese. algemene informatie

Extracorporele Fotoferese. algemene informatie Extracrprele Ftferese algemene infrmatie 2 EXTRACORPORELE FOTOFERESE 1 2 Inhud Inleiding 5 Vrbereiding 7 De ftfereseprcedure 7 Bijwerkingen 10 Verklarende wrdenlijst 12 Wanneer cntact pnemen met een hematlg?

Nadere informatie

Anamneseformulier Gezondheidstest

Anamneseformulier Gezondheidstest Anamnesefrmulier Gezndheidstest LET OP: Vr de kwaliteit van de gezndheidstest is het van belang m het anamnesefrmulier vlledig en naar waarheid in te vullen. Het is mgelijk m meerdere antwrden in te vullen.

Nadere informatie

Beleid Luisvrije School

Beleid Luisvrije School Beleid Luisvrije Schl Inleiding De Klankhf heeft de bestrijding van luizen mschreven in een beleidsstuk. Het wrd luizen en het hebben ervan betekent niet smerig en nverzrgd, maar is wel knap lastig en

Nadere informatie

Activiteitenfiche timmerhoek 1. Nagels en schroeven. bronnen : http://www.techniekinjeklas.nl/ http://www.eerstehulpwiki.nl/wiki/index.

Activiteitenfiche timmerhoek 1. Nagels en schroeven. bronnen : http://www.techniekinjeklas.nl/ http://www.eerstehulpwiki.nl/wiki/index. Activiteitenfiche timmerhek 1 Nagels en schreven brnnen : http://www.techniekinjeklas.nl/ http://www.eerstehulpwiki.nl/wiki/index.php/ogletsel Leeftijd : vierjarigen Aantal kinderen : maximaal 3 Lcatie

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Bloedafname gebeurt bij voorkeur in liggende positie, nooit zittend zonder rugsteun of staand.

Bloedafname gebeurt bij voorkeur in liggende positie, nooit zittend zonder rugsteun of staand. AFNAMERICHTLIJNEN Vrbereiding patiënt Psitie Bledafname gebeurt bij vrkeur in liggende psitie, nit zittend znder rugsteun f staand. Nuchter nderzek Geen vedselinname vanaf 12 uur vóór de afname Vedselinname

Nadere informatie

Suprapubische katheter (buikkatheter)

Suprapubische katheter (buikkatheter) Suprapubische katheter (buikkatheter) Inleiding In verleg met uw arts zal er bij u een suprapubische katheter (= buikkatheter) ingebracht wrden. Met deze katheter kan de urine de blaas uitlpen. De meest

Nadere informatie

BESTRALING BIJ GYNAECOLOGISCHE TUMOREN

BESTRALING BIJ GYNAECOLOGISCHE TUMOREN BESTRALING BIJ GYNAECOLOGISCHE TUMOREN Van uw arts hebt u vernmen dat een bestraling p het bekken ndzakelijk is in het kader van uw behandeling vr een gynaeclgische tumr (kanker van de baarmeder(hals),

Nadere informatie

DE BEHANDELING VAN BEWEGINGSPROBLEMEN BIJ DE HOND. Cauda Equina Syndroom*

DE BEHANDELING VAN BEWEGINGSPROBLEMEN BIJ DE HOND. Cauda Equina Syndroom* Een andere kijk p DE BEHANDELING VAN BEWEGINGSPROBLEMEN BIJ DE HOND Deel 1: Cauda Equina Syndrm* Atj Westerhuis, dierenarts WHG Westerhuis Kliniek vr Gezelschapsdieren, Dalwagen 29c, 6669 CA Ddewaard Telefn:

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

4.1. Therapeutische indicaties

4.1. Therapeutische indicaties 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Sfta-Man 45% / 18%, plssing vr cutaan gebruik. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING 100 ml plssing bevatten: Ethanl 96 %, 47,90 g Prpylalchl 18,00 g. Vr de vlledige

Nadere informatie

Obesitas Een onderschatte bedreiging: Publieke perceptie van obesitas in Europa

Obesitas Een onderschatte bedreiging: Publieke perceptie van obesitas in Europa Obesitas Een nderschatte bedreiging: Publieke perceptie van besitas in Eurpa SAMENVATTING PER LAND BELGIË Uitgeverd dr Opinium, een nafhankelijk bureau vr strategische inzichten, in samenwerking met de

Nadere informatie

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht.

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht. Pedaggisch klimaat en autisme dr Ad Dnkers Klimaatschaal SIGA Dinsdag 9 december 2014 Inleiding Even vrstellen.. Pedaggisch klimaat en de Klimaatschaal Grepsprcessen bij jngeren: rl van de leerkracht.

Nadere informatie

Informatiebrochure. Studenten. OLV Ziekenhuis VE Hemodialyse Aalst Moorselbaan 164 9300 Aalst T. 053 72 43 67 T. 053 72 47 22

Informatiebrochure. Studenten. OLV Ziekenhuis VE Hemodialyse Aalst Moorselbaan 164 9300 Aalst T. 053 72 43 67 T. 053 72 47 22 Infrmatiebrchure Studenten OLV Ziekenhuis VE Hemdialyse Aalst Mrselbaan 164 9300 Aalst T. 053 72 43 67 T. 053 72 47 22 Welkm Beste student, Welkm p nze afdeling. Met deze brchure willen we je wegwijs maken.

Nadere informatie

Individuele gezondheidszorg

Individuele gezondheidszorg 3 Pedaggisch beleid 1g individuele gezndheidszrg 1 van 5 Individuele gezndheidszrg wet BIG: bijzndere handelingen individuele gezndheidszrg Binnen ns kinderdagverblijf hebben we het beleid dat kinderen

Nadere informatie

Dossier : drugs in het verkeer

Dossier : drugs in het verkeer Dssier : drugs in het verkeer 1 Enkele gangbare pvattingen ver illegale drugs Ik merk het direct wanneer iemand drugs heeft genmen. Ik lp dus geen risic m mee te rijden met iemand die nder invled rijdt.

Nadere informatie

ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem. Totale knieprothese. Info voor patiënten. Toegankelijke en kwaliteitsvolle gezondheidszorg

ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem. Totale knieprothese. Info voor patiënten. Toegankelijke en kwaliteitsvolle gezondheidszorg ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem Ttale knieprthese Inf vr patiënten Tegankelijke en kwaliteitsvlle gezndheidszrg Gemaakt p: 01/10/2004 Gewijzigd p: B030206004.dc GEHEUGENSTEUNTJE VOOR

Nadere informatie

BESTRALING BIJ BORSTKANKER

BESTRALING BIJ BORSTKANKER BESTRALING BIJ BORSTKANKER Van uw arts hebt u vernmen dat een bestraling ndzakelijk is in het kader van uw behandeling vr brstkanker. In deze brchure vindt u een aantal nuttige adviezen die u kunnen helpen

Nadere informatie

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken.

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken. Wat is het V-niveau? In het V-niveau f vrderingsniveau wrden kennis en vaardigheden verder ingeefend en uitgebreid. Hiervr steunt men p de verwrven basiskennis vanuit het initiatieniveau f de lagere schl.

Nadere informatie

BESTRALING BIJ RECTALE EN ANALE TUMOREN

BESTRALING BIJ RECTALE EN ANALE TUMOREN BESTRALING BIJ RECTALE EN ANALE TUMOREN Van uw arts hebt u vernmen dat een bestraling p het bekken ndzakelijk is in het kader van uw behandeling vr een rectale f anale tumr (kanker van de endeldarm f het

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

Eenzaamheid bij kinderen en jongeren

Eenzaamheid bij kinderen en jongeren Eenzaamheid bij kinderen en jngeren PraxisP Prfessinal lezing Prf. Dr. Luc Gssens Dr. Janne Vanhalst Marlies Maes, Msc. Annette Spithven, Msc. Eenzaamheid bij kinderen en jngeren I. Wat is eenzaamheid?

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Salvacyl 11,25 mg poeder en oplosmiddel voor suspensie voor injectie. Triptoreline

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Salvacyl 11,25 mg poeder en oplosmiddel voor suspensie voor injectie. Triptoreline BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Salvacyl 11,25 mg peder en plsmiddel vr suspensie vr injectie Triptreline Lees de hele bijsluiter zrgvuldig dr vrdat u start met het gebruik van dit geneesmiddel

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

BESTRALING BIJ HOOFD- EN HALSTUMOREN

BESTRALING BIJ HOOFD- EN HALSTUMOREN BESTRALING BIJ HOOFD- EN HALSTUMOREN Van uw arts hebt u vernmen dat een bestraling ndzakelijk is in het kader van uw behandeling vr een tumr van het hfd- en halsgebied. In deze brchure vindt u een aantal

Nadere informatie

Zorgplan. Naam. Adres. Uitgerekende datum. Administratienummer. Naam en adres verloskundige praktijk

Zorgplan. Naam. Adres. Uitgerekende datum. Administratienummer. Naam en adres verloskundige praktijk Zrgplan Naam Adres Uitgerekende datum Administratienummer Naam en adres verlskundige praktijk datum tijd Met wie Afsprakenlijst Gefeliciteerd met uw zwangerschap! Tijdens uw zwangerschap zal u nder cntrle

Nadere informatie

Ziekte van Lyme. een door teken overgedragen infectie. en de gevolgen

Ziekte van Lyme. een door teken overgedragen infectie. en de gevolgen Ziekte van Lyme een dr teken vergedragen infectie en de gevlgen Wrd vraf Wrd vraf 3 Belangrijkste delen van de NVLP 4 Lymeziekte 6 Teken in Nederland 6 Symptmen van Lymeziekte 11 Diagnse van Lymeziekte

Nadere informatie

Wat 'cross-linking' betekent voor Rolling Stock

Wat 'cross-linking' betekent voor Rolling Stock Wat 'crss-linking' betekent vr Rlling Stck Crss-linking: het vernetten van kabels dr bestraling, kan veel betekenen vr Rlling Stck. Een paar pluspunten & klantvrdelen van dr bestraling vernette elektrische

Nadere informatie

Belangrijke elementen ter bespreking met de vrouw met zwangerschapswens en haar partner

Belangrijke elementen ter bespreking met de vrouw met zwangerschapswens en haar partner Samenvatting In deze samenvatting wrden de belangrijkste punten van de Richtlijn Diabetes en zwangerschap weergegeven waarbij zwel de medisch-inhudelijke als lgistieke en rganisatrische aspecten aan de

Nadere informatie

depressie wat kun je doen als iemand in je omgeving een depressie heeft?

depressie wat kun je doen als iemand in je omgeving een depressie heeft? depressie raakt iedereen wat kun je den als iemand in je mgeving een depressie heeft? INHOUD Inleiding 4 De Depressie Vereniging 5 Tips vr naasten van mensen met een depressie 6 Het prbleem erkennen 6

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

Activiteitenfiche timmerhoek 2. Stukken uit het hout

Activiteitenfiche timmerhoek 2. Stukken uit het hout Activiteitenfiche timmerhek 2 Stukken uit het hut brn : http://www.techniekinjeklas.nl/ http://www.eerstehulpwiki.nl/wiki/index.php/ogletsel Het rde kruis 2012, Eerste hulp vr leerkrachten, Mechelen :

Nadere informatie

Acne (jeugdpuistjes) Welke factoren zijn van invloed op de ernst van de acne?

Acne (jeugdpuistjes) Welke factoren zijn van invloed op de ernst van de acne? Acne (jeugdpuistjes) Wat is het? Acne is een van de meest algemeen vrkmende aandeningen bij de mens. Het is een ntstekingsziekte van de talgklieren van de huid. Iedereen heeft er in meer f mindere mate

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Cliëntprofielen- en productenboek auditief en/of communicatief Extramurale zorg

Cliëntprofielen- en productenboek auditief en/of communicatief Extramurale zorg Cliëntprfielen- en prductenbek auditief en/f cmmunicatief Extramurale zrg Status: Bijgesteld p basis van stelselwijzigingen miv 2015 Datum: 9 januari 2015 Versie: 1.3 Inhudspgave Inleiding 3 Cliëntprfiel

Nadere informatie

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2 Eenzaamheid Idske de Haan- de Jng> 1. Ter inleiding 2 2. Wat is eenzaamheid? 2 3. He ntstaat eenzaamheid 3 a. Externe factren 3 b. Persnlijkheidskenmerken f karakter 4 c. Gedragspatrnen

Nadere informatie

ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem. Totale heupprothese. Info voor patiënten. Toegankelijke en kwaliteitsvolle gezondheidszorg

ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem. Totale heupprothese. Info voor patiënten. Toegankelijke en kwaliteitsvolle gezondheidszorg ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem Ttale heupprthese Inf vr patiënten Tegankelijke en kwaliteitsvlle gezndheidszrg GEHEUGENSTEUNTJE VOOR UW INGREEP Duidt vr uzelf aan wat je al gedaan hebt,

Nadere informatie

Welkom. Migraine. Patrick De Wit. donderdag 30 mei 13

Welkom. Migraine. Patrick De Wit. donderdag 30 mei 13 Welkm Migraine Patrick De Wit Laat uw dag niet verzieken dr migraine! Migraine is een chrnische hersenziekte Wereld Gezndheidsrganisatie: migraine bij vruwen p nr. 12, bij mannen p nr. 18. Ter vergelijking

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Meer koopkracht door echte banen

Meer koopkracht door echte banen Meer kpkracht dr echte banen Centen en prcenten vr een gelijkwaardige samenleving Arbeidsvrwaardenagenda FNV in Beweging 2015 Een gelijkwaardige samenleving werkt beter. Een samenleving waarin de verschillen

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje Pedaggisch beleidsplan 2011-2013 Christelijke Peuterspeelzaal Ltje Inhudspgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Delen 4. Uitwerking van de delen 4.1 Liefdevlle benadering 4.2 Bijbelse waarden en nrmen 4.3 Emtinele

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Carotisoperatie (C.E.A.)

Carotisoperatie (C.E.A.) Cartisperatie (C.E.A.) Infrmatiebrchure vr patiënten en familie. Vrwrd. Een ziekenhuispname is een ingrijpende gebeurtenis die heel wat vragen en nzekerheden met zich mee kan brengen. Deze brchure wil

Nadere informatie

HITTEGOLVEN EN OZONPIEKEN

HITTEGOLVEN EN OZONPIEKEN / infrmatiebrchure HITTEGOLVEN EN OZONPIEKEN Infrmatie bestemd vr gezndheids- en welzijnswerkers werkzaam met bejaarden 3.05.2016 Hitteglven en znpieken - Infrmatie bestemd vr gezndheids- en welzijnswerkers

Nadere informatie

Wetenschappelijke conclusies

Wetenschappelijke conclusies Bijlage II Wetenschappelijke cnclusies en redenen vr de intrekking / wijziging van de vrwaarden van de vergunningen vr het in de handel brengen 37 Wetenschappelijke cnclusies Algehele samenvatting van

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER DESO 30 150/30 micrgram filmmhulde tabletten Desgestrel/ethinylestradil Lees de hele bijsluiter vrdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN ACTIVITEITENPLAN 2014 Activiteitenplan 2014 : INLEIDING In 1997 werd de in Zetermeer pgericht met als del het behartigen van de belangen van huurders van de cmplexen van R.K. Wningbuwstichting De Gede

Nadere informatie

Inleiding. Het gipsverband

Inleiding. Het gipsverband Gipsverbanden 2 Inleiding U heeft p de afdeling Spedeisende Hulp f p de gipskamer een (kunststf) gipsverband gekregen. Deze flder infrmeert u he u hiermee m met gaan; waar u rekening mee met huden bij

Nadere informatie

Chapter VI. Samenvatting en conclusies. -9t-

Chapter VI. Samenvatting en conclusies. -9t- Chapter VI Samenvatting en cnclusies Schl is een cmmercieel belangrijke platvissrt die algemeen vrkmt in de Nrdzee en de daaraan grenzende gebieden. De paaigebieden van de schl bevinden zich p pen zee,

Nadere informatie

Accountmanagers laten veel kansen liggen

Accountmanagers laten veel kansen liggen Vndelstraat 35e Accuntmanagers laten veel kansen liggen Sinds de crisis zijn de financiële markten structureel veranderd. Vr de crisis kregen de banken veel aanvragen, was het kapitaal veel gedkper en

Nadere informatie

ack-aquaconcept.com, concept GmbH en Microdyn-Nadir Nadir,, Slotgrachtstraat 25, 9940 Telephone: +32 (0)9 3445176, Fax: +32 (0)9 3445176

ack-aquaconcept.com, concept GmbH en Microdyn-Nadir Nadir,, Slotgrachtstraat 25, 9940 Telephone: +32 (0)9 3445176, Fax: +32 (0)9 3445176 Kwaliteitsverbetering in prductieprcessen dr tepassing van aangepaste UV desinfectiemethdes en geavanceerde UV xidatie. Van Daele Drine. 1, www.dvd-technlgy.be www.ack-aquacncept.cm aquacncept.cm. 1 a.c.k.

Nadere informatie

Pestprotocol Cazemierschool 2012

Pestprotocol Cazemierschool 2012 Pestprtcl Cazemierschl 2012 Vrwrd De Cazemierschl is een Prtestants Christelijke schl, die werkt vanuit de Jenaplanvisie. Dat betekent dat vr nze schl de algemeen menselijke waarden zals gemeenschapszin,

Nadere informatie

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen.

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen. VRAGENLIJST Beste mantelzrger, Deze vragenlijst is bedeld vr u. Dr het invullen van bijgaande vragenlijst krijgt u inzicht in de rzaken van uw belasting. Het maakt u bewust van uw situatie. In de vragenlijst

Nadere informatie

Unicondylaire ( halve ) knieprothese

Unicondylaire ( halve ) knieprothese Unicndylaire ( halve ) knieprthese Unicndylaire ( halve ) knieprthese Anatmie van het kniegewricht Het kniegewricht wrdt mslten dr het kapsel. De binnenbekleding van het kapsel prduceert gewrichtsvcht.

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V.

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V. Vrijwilligersbeleid vetbalvereniging N.B.S.V.V. Waarm deze richtlijn? Geen enkele amateur-sprtvereniging kan tegenwrdig ng bestaan znder de inzet en bijdrage van (veel) vrijwilligers. Ok binnen nze vereniging

Nadere informatie

GEDRAGINGEN DIE GEASSOCIEERD WORDEN MET (HOOG)BEGAAFDHEID

GEDRAGINGEN DIE GEASSOCIEERD WORDEN MET (HOOG)BEGAAFDHEID De verschillen en vereenkmsten tussen (hg)begaafde kinderen en kinderen met ADHD Staat k in: Help een hgbegaafd kind - Artikelen Inhudspgave INLEIDING DSM-III-R diagnstische criteria vr het vaststellen

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid & dubbele of misdiagnose

Hoogbegaafdheid & dubbele of misdiagnose Hgbegaafdheid & dubbele f misdiagnse Minka Dumnt 20 april 2016 Hgbegaafdheid & dubbele f misdiagnse Inhud Begaafdheidskenmerken Verklaring van de kenmerken Prfielen van Betts & Neihart Misdiagnses Delen

Nadere informatie

Transmuraal Programma Management

Transmuraal Programma Management Transmuraal Prgramma Management Een prpsitie van Vitha versie 1 Inhudspgave 1 Inleiding... 3 2 Transmurale behandelpraktijken... 3 2.1 Transmurale zrg nader gedefinieerd... 3 2.2 Transmurale zrg in de

Nadere informatie

Huisbereiding in de kijker

Huisbereiding in de kijker NIEUWSBRIEF NUMMER 5 JANUARI 2010 P1 In dit nummer 1 Inleiding 2 Huisbereiding in de kijker 2 Stppen met rken 4 Zelftest 5 Vrdelen van stppen met rken Inleiding Beste nieuwslezer, 2009 det zijn uittrede,

Nadere informatie

soort hoofdpijn, waarbij een enorm intense stekende pijn wordt ervaren dat een half uur tot twee uur aan kan houden.

soort hoofdpijn, waarbij een enorm intense stekende pijn wordt ervaren dat een half uur tot twee uur aan kan houden. Hfdpijn Bijna iedereen heeft wel eens hfdpijn. De een wat vaker en wat heftiger dan een ander. In deze flder zal wat algemene infrmatie gegeven wrden ver hfdpijn. Wat is het? Er zijn heel veel verschillende

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet DB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 30 september 2014 NUMMER : WM/MIW/SSl/8372 OPSTELLER : J.M.U. Geerse, 0522-276864

Nadere informatie

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 Pestprtcl Onderwijs Pestprtcl Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 1 Achtergrnd 1.1 Uitgangspunt Beleid tegen pesten valt binnen het veiligheidsbeleid van Yulius Onderwijs. Ons uitgangspunt is dat nze schl een

Nadere informatie

Website Wemel : Wie zijn wij?

Website Wemel : Wie zijn wij? Website Wemel : Wie zijn wij? Een wemel is iemand die niet kan stilzitten, die vanbinnen en vanbuiten altijd maar wriemelt en beweegt, die zich niet lang p hetzelfde kan richten, en in heel veel dingen

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Bureau-ergonomie. Werkhouding: een ergonomische werkomgeving

Bureau-ergonomie. Werkhouding: een ergonomische werkomgeving Bart Van Keymlen & Sfie Lagrin Bureau-ergnmie Werkhuding: een ergnmische werkmgeving Langdurig zitten is een belangrijke rzaak van rugklachten. We ntwaken, we zitten aan de ntbijttafel, p de trein f in

Nadere informatie

Ouders die heftig strijden hebben vaak te weinig inzicht in het effect van hun strijd op hun kinderen.

Ouders die heftig strijden hebben vaak te weinig inzicht in het effect van hun strijd op hun kinderen. Bijlage 10: SEMINARIE VECHTSCHEIDING VAN HET VLAAMS FORUM KINDERMISHANDELING (11.12.2012). Presentatie signalen uit de werkgrep hgcnflictueuze scheiding IJH Deinze-Eekl-Gent en de bezekruimten. Werktekst

Nadere informatie

Kwaliteitscriteria voor de zorg, vanuit het perspectief van mensen met longkanker

Kwaliteitscriteria voor de zorg, vanuit het perspectief van mensen met longkanker Kwaliteitscriteria vr de zrg, vanuit het perspectief van mensen met lngkanker Lngkanker Nederland, dé patiëntenrganisatie vr lngkankerpatiënten in Nederland en de België, heeft met ndersteuning vanuit

Nadere informatie

Informatie over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Informatie over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Infrmatie ver de gevlgen van een niet-aangebren hersenletsel (NAH) x OVERZICHT 1. SPECIFIEKE PROBLEEMGEBIEDEN pagina Lichamelijk Mtrische prblemen Sensrische prblemen Neurlgische prblemen Cgnitief Vertraging

Nadere informatie

2 Leerstoornissen, ontwikkelings- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie

2 Leerstoornissen, ontwikkelings- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie 2 Leerstrnissen, ntwikkelings- en gedragsstrnissen: achtergrndinfrmatie 2.1 Leerlingen met een (ernstige) leervertraging Dit zijn leerlingen met een vertraagde ntwikkeling in alle dmeinen van het schlse

Nadere informatie

De volgende kenmerken die betrekking hebben op de algemene ontwikkeling kunnen wijzen op een ontwikkelingsvoorsprong.

De volgende kenmerken die betrekking hebben op de algemene ontwikkeling kunnen wijzen op een ontwikkelingsvoorsprong. 1 Checklist kinderen met een ntwikkelingsvrsprng (grep 1 en 2). De vlgende kenmerken die betrekking hebben p de algemene ntwikkeling kunnen wijzen p een ntwikkelingsvrsprng. mndelinge taalvaardigheid gede

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

Professional Coaching. Franck Struyf

Professional Coaching. Franck Struyf Prfessinal Caching Franck Struyf Ervaring is niet wat iemand verkmt, maar wat iemand det met wat hem verkmt. (Aldus Huxley) Persnlijke ervaring Mijn naam is Franck Struyf en ik ben life en- prfessinal

Nadere informatie

Inleiding. Wij verwachten u op: Datum: Tijdstip:

Inleiding. Wij verwachten u op: Datum: Tijdstip: De plakpref Inleiding Om meer te weten te kmen ver de rzaak van uw huidklachten heeft uw behandelend arts een plakpref aangevraagd. In deze brchure kunt u nder andere lezen wanneer en waar u wrdt verwacht,

Nadere informatie

Differentiaal-diagnostiek en comorbiditeit van ADHD bij volwassenen

Differentiaal-diagnostiek en comorbiditeit van ADHD bij volwassenen Differentiaal-diagnstiek en cmrbiditeit van ADHD bij vlwassenen Eenvudig en tch cmplex!? Dminique Walschaerts Anekdte Enkele fascinerende misverstanden rnd mijn takenpakket. 1. Aah jij werkt rnd ADHD.

Nadere informatie

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven Preventie tegen chemische risic s in carrsseriebedrijven Eind 2010 werd k een inspectiecampagne gehuden bij de carrsseriebedrijven. De campagne kaderde in een Eurpese SLIC-campagne Chemische agentia p

Nadere informatie

Verstekelingen in de onderbuik. q 3eg. qh qs.f$ í+ #5. 3qfi ilr z. 4E AE dë. d* ilts *;& z (\ iëëff. gí'ë. F:1. g= > flq*h. Ë3t'ËÍ. $Ë sb. 5q E3.

Verstekelingen in de onderbuik. q 3eg. qh qs.f$ í+ #5. 3qfi ilr z. 4E AE dë. d* ilts *;& z (\ iëëff. gí'ë. F:1. g= > flq*h. Ë3t'ËÍ. $Ë sb. 5q E3. -r g -c= = a- e LiF ril =ar+ N qt F+ - ct l (cr ra. 5Ég) f-, ÉÍ N s s ii. r 3 g x UT Ë3t'ËÍ dd i 3 g gí'ë. í-l ab. s*ci vro?rf-. *ÉF (p3 -- - ;i =. = ctu qó- FF^ qd ó; )t+ N :l - - -l 3 aíi, iëëff q 3eg

Nadere informatie