Instemmen met de Nota Ruimte voor Creatieve milieus

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Instemmen met de Nota Ruimte voor Creatieve milieus"

Transcriptie

1 Titel/onderwerp: Instemmen met de Nota Ruimte voor Creatieve milieus Datum: 9 februari 2009 Van: uur Tot: uur Vergaderruimte: Rijnstroom (v/h kamer 1) Voorzitter: M. van Gastel Raadscommissie Cultuur, educatie, economie, sport en sociale zaken (CEESS) Raadsadviseur: Y. Hazelaar Telefoonnr: Van: College Ambtenaar: R. Kluskens Portefeuillehouder: Weeda Telefoonnr: adres: Doel activiteit Toelichting meningsvorming Het bestaande (atelier)beleid biedt onvoldoende ruimte voor creatieve bedrijvigheid. Het college komt met voorstellen om dit beleid te actualiseren en de vraag naar en het aanbod van ruimten voor verschillende groepen creatieve ondernemers effectiever te matchen. In de nota Ruimte voor Creatieve milieus worden kansrijke initiatieven benoemd, om stapsgewijs het aantal ruimten voor creatieve ondernemers uit te breiden. De raad wordt voorgesteld om in te stemmen met de nieuwe kaders voor het atelierbeleid. Beslispunten Voorgesteld resultaat van de bespreking Spreekrecht publiek Behandeladvies Maandag 12 januari jl. besloot de raadscommissie CEESS dat het voorstel kon worden doorgeleid naar de meningsvormende fase wanneer een aantal vragen schriftelijk waren beantwoord. Beslissen of het raadsvoorstel kan worden doorgeleid naar de besluitvormende fase Naar fase besluitvorming d.d. 26 januari na debat neen De meningsvormende fase bestaat uit maximaal twee termijnen. In deze fase is er geen ruimte voor het stellen van vragen. In de 1 e termijn geven de fracties hun (voorlopig) standpunt. In de 2 e termijn kan gereageerd worden op de verdediging door de portefeuillehouder en ook op de (voorlopige) standpunten van de andere fracties. In deze termijn is ook ruimte voor interrupties. Bijlagen Bundel BIS Visiekamer Raadsvoorstel Nota Ruimte voor Creatieve milieus (reeds in uw bezit) Raadsbrieven afdoening moties Motie Creatieve ruimte en Creatieve werkruimte Behandelresultaat Beantwoording vragen ETIN-onderzoek

2 BEHANDELRESULTAAT INFORMATIEVE VERGADERING 12 januari 2009 Instemmen met de nota Ruimte voor ceatieve milieus Raadscommissie CEESS Documentnummer: Zaaknummer: Portefeuillehouder: R. Weeda Resultaat van bespreking: Insprekers De heer F. Donders en mevrouw M. Leupen hebben namens SLAK en respectievelijk de Gemeenschap Beeldende Kunstenaars ingesproken. Hun inspreekteksten zijn bijgevoegd. Afspraken Op verzoek van GroenLinks (dhr. Veldman) wordt het ETIN-onderzoek toegezonden aan de commissieleden. De vragen van de fractie CDA (dhr. ter Meulen) over o.a. de opbouw van de wachtlijst van het SLAK, de differentiatie van- en de doorstroming binnen het atelieraanbod, de opbouw van urgentie worden schriftelijk beantwoord. Toezeggingen Geen Conclusie Het voorstel kan worden doorgeleid naar de meningsvormende fase. De commissiegriffier, De voorzitter, Y. Hazelaar M. van Gastel Documentnummer: Zaaknummer:

3 Inspraak reactie van het SLAK op de nota ruimte voor creatieve milieu s. 12 januari 2009 Goedenavond, ik ben Frank Donders. Ik ben door de Stichting SLAK ingehuurd om nieuwe projecten te werven voor ateliers en atelierwoningen. Op dit moment treed ik op als stand-in van de Arno de Blank, de directeur van het SLAK, Arno is langdurig ziek geweest maar gaat hopelijk weer snel aan de slag. Begin 2008 heb ik ook namens het SLAK ingesproken. Bij die gelegenheid heb ik alarm geslagen omdat het vooruitzicht bestond dat het SLAK in een periode van een jaar ongeveer 320 ateliers en atelierwoningen zou verliezen. Dit verlies werd o.a. veroorzaakt door ontwikkelingsplannen voor de Saksen Weimar kazerne, de onderhoudtoestand van de Hommelseweg en de verkoop van voormalige prostitutiepanden in het Spijkerkwartier. De gemeente heeft op dit alarm gereageerd met de instelling van een Taskforce Ateliernood. Deze Taskforce heeft een grote hoeveelheid kansen voor nieuwe atelierruimte in beeld gebracht. Ik heb in die periode kennis gemaakt met ambtenaren Roland Kluskens en Martijn van Nie en wethouder Rita Weeda, die actief meedachten en meewerkten om nieuwe locaties binnen te halen. Ook vanuit de politiek kwam steun en aandacht voor een gezond atelierbeleid en is mede dankzij Martien Louwers de atelierbehoefte opgenomen in de woonvisie van Gemeente en Corporaties. De meest concrete steun heeft het SLAK gekregen van de Arnhemse corporaties. Door hun actieve houding komen er o.a. 70 atelierwoningen op de Saksenweimar, 110 atelierwoningen op de voormalige locatie van de Dienst Stadsbeheer en ca 20 ateliers in het kantoor van Portaal aan de Scheldestraat. Allemaal permanente ruimtes. Dat past goed bij de behoefte van de Arnhemse kunstenaar die het langzamerhand wel gehad heeft met zijn bestaan als stadsvernieuwingsnomade. Naast permanente ruimtes blijft het SLAK zich inzetten voor de beschikbaarheid van goedkope- tijdelijke ateliers en broedplaatsfuncties, want de behoefte is groot en divers. Immers er verdwijnen dit jaar 23 atelierwoningen en 223 ateliers en er staan nog 746 mensen op de wachtlijst van het SLAK. De enorme belangstelling voor nieuwe ruimtes bleek ook tijdens een afgelopen donderdag gehouden atelierbeurs van het SLAK, waar tussen de 350 en 400 belangstellende zich lieten informeren over de nieuwe projecten. Al met al groot enthousiasme over de inzet van alle betrokkenen, maaar we zijn er nog lang niet. In de nota Ruimte voor Creatieve Milieu s staan een groot aantal kansrijke initiatieven voor nieuwe atelierlocaties en die zijn OOK nodig om aan de enorme behoefte te voldoen. De locaties zijn niet zomaar kansrijk omdat ze op een lijst in een nota prijken. Dat weet het Slak nog van de vorige ateliernota uit In de nota Ateliers en Atelierwoningen uit 2003 werden ook een groot aantal potentiele atelierlocaties genoemd, hiervan is echter alleen de Stadsbeheerlocatie veilig gesteld, de overige locaties bleken niet haalbaar, zijn naar andere gegadigden gegaan of zijn zoals de sociale academie in de Schoolstraat- nog steeds in ontwikkeling. Met dezelfde stuwende kracht als die achter de productie van de nota Ruimte voor Creatieve Milieu s heeft gezeten, moet nu de uitwerking en de afhandeling van de nota worden bewaakt. Want locaties noemen is leuk maar locaties realiseren is beter. In de afgelopen weken is al gebleken dat diverse locaties uit de nota onder druk staan van diensten die rendementen willen halen of andere gegadigden hebben voor de kansrijke atelier locaties. Het SLAK vraagt dan ook uw aandacht voor de uitwerking en de afhandeling van de nota. Of dat nou een Taskforce heet of een projectleider, het is van belang dat iemand de realisatie van kansrijke initiatieven volgt en tot een goed einde brengt en dat de ateliers niet weer in het gedrang komen in de strijd tussen wethouders, diensten en andere titanen. Ik dank u voor uw aandacht

4 Politieke Maandag 12 januari 2009: Ruimte voor Creatieve Milieus Bijdrage Gemeenschap Beeldende Kunstenaars en Slag voor Arnhem Geachte raadsleden en andere aanwezigen, Mijn naam is Marlies Leupen. Ik sta hier als voorzitter van de Gemeenschap Beeldende Kunstenaars, de beroepsvereniging van professionele kunstenaars en kunstlievenden in Gelderland. Ik sta hier ook namens de Slag voor Arnhem, het platform van individuele beeldende kunstenaars en vormgevers die zich willen inzetten voor een vitaal kunstklimaat in Arnhem. In de nota Ruimte voor Creatieve milieus wordt uitgelegd waarom investeren in de creatieve stad kansrijk is voor Arnhem. Ook wordt uitgelegd dat de humuslaag die nodig is om tot een bloeiende creatieve stad te komen in Arnhem dreigt te verarmen. De nota komt met een plan van aanpak om op korte termijn een organische ontwikkeling op gang te brengen om in de toekomst creatieve ondernemers voldoende woon-, werk- en presentatieruimte te kunnen bieden. Het college wil zo de noodzakelijke humuslaag en daarmee de verdere ontwikkeling van het creatieve klimaat in de stad veiligstellen. Wij zijn blij met de moties van de PvdA en de SP en waarderen de nieuwe koers van het college voor herijking van het atelierbeleid. Maar het bovengenoemde overwegende, willen wij de raad nog wel op de volgende punten attenderen: 1. De in de nota genoemde kansrijke initiatieven klinken veelbelovend, maar bieden bijvoorbeeld geen soelaas voor de creatieve ondernemers die per 1 maart as. hun ateliers en atelierwoningen op de Saksen Weimar Kazerne moeten verlaten. Om u een indruk te geven: het gaat hier om ruim vijftig ondernemers en drie gezinnen. Ook de Atelierbeurs van 8 januari jl. bracht helaas nog niet voor iedereen een oplossing binnen handbereik. Ons advies: - zet het actieplan voor het verwerven van nieuwe atelierruimte zo snel mogelijk in gang; - begeleid de creatieve ondernemers die hun huidige atelier moeten verlaten bij het zoeken naar andere werkruimte en zie af van uitzetting zolang zij geen zicht hebben op een ander atelier of atelierwoning; - begeleid de drie gezinnen bij het zoeken naar een passende woning op de reguliere woningmarkt, een urgentieverklaring kan veel voor hen betekenen. 2. Er is een toenemende mismatch tussen vraag naar en aanbod van permanente ruimten voor creatieve ondernemers. SLAK stelt dat de vraag fors stijgende is. Maar noch bij SLAK, noch bij gemeente en corporaties is duidelijk wat nu de precieze vraag van de ateliergebruikers is. Naar welk type atelier of atelierwoning moet men eigenlijk op zoek? Om u een voorbeeld te noemen: beeldhouwers en zelfproducerende ontwerpers zoeken naar werkplaatsen op de begane grond, met een hoog plafond en grote deuren naar buiten. Voor hen zijn de ateliers die SLAK biedt doorgaans niet geschikt. Ons advies: laat SLAK de wensen en behoeften van de verschillende creatieve ondernemers beter in kaart brengen, de ontwikkeling van deze wensen en behoeften monitoren en het zoeken naar en ontwikkelen van atelierruimte hierop aanpassen. z.o.z.

5 3. In een tweetal proeftuinbijeenkomsten zijn de kansen, knelpunten en actiepunten met betrekking tot ruimte voor creatieve milieus bediscussieerd. Daarbij waren ook vertegenwoordigers van creatieve ondernemers aanwezig, maar niet bekend is wie dat waren (ook autonome kunstenaars of uitsluitend vertegenwoordigers uit de creatieve zakelijke dienstverlening en toegepaste kunsten?). Bij de Tijdelijke Taskforce Ateliernood die de genoemde ambities moet gaan realiseren, ontbreken de ateliergebruikers geheel. Volgens de nota zal de Taskforce namelijk bestaan uit een vertegenwoordiging van de dienst SO/gebiedsontwikkeling, de dienst MO/cultuur en SLAK. Ons advies: breid deze Taskforce uit met een vertegenwoordiging van de gebruikers van de creatieve ruimten, bijv. via de Gemeenschap Beeldende Kunstenaars. De GBK is via haar leden goed op de hoogte van de specifieke wensen en behoeften op het gebied van werk-, presentatie- en ontmoetingsruimte. 4. De basis van de noodzakelijke humuslaag wordt gevormd door creatieve broedplaatsen, werkplaatsen en productiemilieus. In de praktijk blijkt dat een levendige broedplaats een aantal kritische succesfactoren kent: interne interactie, goedkope en ruime ateliers en diversiteit. In de nota echter wordt juist gekozen voor branchering en thematisering van aparte creatieve milieus. Ons advies: zie af van mono-branding. Daarnaast adviseren wij om per creatieve broedplaats, werkplaats en productiemilieu geld beschikbaar te stellen voor coördinatie van overleg en communicatie. Vruchtbare samenwerking start namelijk niet op dag één, maar kost een paar jaar en is afhankelijk van iemand die daar tijd en energie in stopt. 5. De kunstenaars die bij SLAK ateliers en atelierwoningen huren zijn niet tevreden over de wijze waarop SLAK met hen communiceert: zij vinden de wijze waarop SLAK huurprijzen en energiekosten in rekening brengt niet inzichtelijk en zij constateren dat contracten onjuist of onzorgvuldig zijn opgesteld. Ons advies: concretiseer de professionalisering van SLAK: wat moet bereikt zijn binnen welke tijd? En welke kosten brengt deze professionalisering met zich mee (is de begrote à euro hiervoor toereikend)? 6. Kunstenaars die eenmaal via SLAK een woning huren, blijven veroordeeld tot SLAK. Als SLAK-huurder bouwen zij namelijk geen rechten op op de reguliere huurwoningmarkt. Ons advies: maak een einde aan de rechtsongelijkheid tussen huurders van SLAK en huurders bij de woningcorporaties. Tot zover onze reactie en adviezen naar aanleiding van de nota Ruimte voor Creatieve milieus. U bent van harte welkom bij onze vergaderingen en in onze ateliers. Voor meer informatie over broedplaatsen kunt u contact opnemen met Petra Ligtenberg van Cultuurherberg Saksen Weimar Kazerne. De Gemeenschap Beeldende Kunstenaars en Slag voor Arnhem staan u graag met raad en daad terzijde om de creatieve milieus van de juiste ruimten te voorzien. Dank voor uw aandacht. Gemeenschap Beeldende Kunstenaars Marlies Leupen Slag voor Arnhem July Ligtenberg Cultuurherberg Saksen Weimar Petra Ligtenberg

6 Huisvesting creatieve bedrijven: wat, waar en hoe? Eindrapport Opgesteld in opdracht van: Gemeente Arnhem Opgesteld door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, september 2006

7

8 Inhoudsopgave Management Summary... I 1. Inleiding Aanpak, afbakening en kenmerken Aanpak en afbakening Kenmerken doelgroep Huisvestingsvraag creatieve zakelijke dienstverlening Inleiding Aard en omvang huidige en gewenste bedrijfshuisvesting Locatie huidige en gewenste bedrijfshuisvesting Kwalitatieve kenmerken huidige en gewenste bedrijfshuisvesting Hoge verhuisgeneigdheid Huisvestingsvraag toegepaste kunsten Inleiding Aard en omvang huidige en gewenste bedrijfshuisvesting Locatie huidige en gewenste bedrijfsruimte Kwalitatieve kenmerken huidige en gewenste bedrijfshuisvesting Veel bedrijven hebben verhuisplannen Aanbod van huisvesting in Arnhem Inleiding Aanbod bedrijventerreinen Aanbod kantoorlocaties Aanbod bedrijfsverzamelgebouwen Aanbod atelierruimte Match vraag - aanbod Inleiding Creatieve zakelijke diensten Toegepaste kunsten Bouwstenen investeringsstrategie Creatieve zakelijke dienstverlening Toegepaste kunsten Bijlagen

9

10 Management Summary Inleiding In brede kring groeit het inzicht dat de creative industries op een vruchtbare wijze cultuur en economie met elkaar verbinden. Er bestaan nauwe relaties tussen de aanduiding creatieve bedrijvigheid en de aanduidingen creatieve klasse en creatieve stad. Juist het samenspel van deze drie maakt dat een stad een goede voedingsbodem kan vormen voor creatieve bedrijven. De kwaliteit van het regionale woon-, leef- en vestigingsklimaat is hiervoor bepalend. Een belangrijk element in dit verband is het tijdig kunnen bieden van voldoende en van de juiste (bedrijfs)huisvesting. De gemeente Arnhem onderkent de grote economische betekenis van creatieve bedrijven voor de stad en de omliggende regio. Om als stad niet alleen de place to be te zijn, maar vooral ook de place to stay, wil de gemeente een locatie- en investeringsstrategie ontwikkelen, gericht op de creatieve bedrijven. Het doel is deze bedrijven in elk stadium van hun ontwikkeling te kunnen accommoderen. De focus hierbij ligt op de economische gezien, meest interessante deelsectoren. Een belangrijke factor in de bindingskracht van de stad ligt in geschikte huisvesting (wonen en werken). De gemeente Arnhem heeft ETIN Adviseurs de opdracht gegeven inzicht te verschaffen in de vraag naar en het aanbod van huisvesting(smilieus) door/voor creatieve bedrijven. Bovendien moest duidelijk worden waar vraag en aanbod op elkaar aansluiten en waar knelpunten dan wel witte vlekken voorkomen / worden verwacht. Doelgroep: afbakening en kenmerken Om de economisch kansrijke sectoren te selecteren zijn een aantal indicatoren gehanteerd, die gezamenlijk een beeld geven van de economische potentie van een sector. Zo is gekeken naar de huidige sectorstructuur, naar de ontwikkeling die de verschillende sectoren in de afgelopen jaren hebben doorgemaakt, naar het aantal starters en opheffingen, naar de geografische situering van de bedrijven in de stad, naar de aanwezigheid van gerelateerde onderwijs- / opleidingsinstellingen en naar evenementen. Op basis van deze indicatoren zijn in overleg met de begeleidingsgroep de volgende economisch kansrijke sectoren geselecteerd: Reclame, inclusief grafische bedrijven, Architecten- / technisch adviesbureaus, Maatsoftwarebedrijven, Audiovisuele- fotografiebedrijven, Dienstverlenende bedrijven t.b.v. de kunsten, Mode- / interieurbedrijven, zowel ontwerp als vervaardiging. I

11 Aan alle bedrijven in deze sectoren zijn vragenlijsten gezonden. Gevraagd is de ondernemers naar de volgende aspecten: Kwantitatieve vraagkenmerken: aard en omvang van de vraag. Kwalitatieve vraagkenmerken: oordeel over huidige situatie en wensen toekomstige bedrijfshuisvesting. Geografische vraagkenmerken: vestigingslocatie, huidige en gewenste. Hoewel per sector een specifieke vragenlijst is verzonden, bleken de antwoorden van verschillende sectoren grote overeenkomsten te vertonen. Op basis van de bedrijfshuisvestingswensen zijn de genoemde 6 sectoren ingedeeld in twee hoofdgroepen: 1. Creatieve zakelijke dienstverlening: a. Reclame; b. Architecten / technisch advies; c. Maatsoftware. 2. Toegepaste kunsten: a. Audiovisueel / fotografie; b. Dienstverlening t.b.v. de kunsten; c. Mode / interieur. Op basis van de enquêtes zijn een aantal gezamenlijke kenmerken naar voren gekomen: Bijna de helft van de creatieve bedrijven bestaat korter dan vijf jaar; dit geldt voor beide hoofdgroepen. Ruim 40% van de bedrijven verwacht in de komende vijf jaar een groei van het personeelsbestand; 46% van de bedrijven in de creatieve zakelijke dienstverlening en 36% van de bedrijven in de toegepaste kunsten. Indien sprake is van een verwachtte personeelstoename, dan is deze uitermate gering; 80% minder dan 5 werknemers. Gemiddelde bedrijfsomvang is beperkt: gemiddeld tussen de 3 en 4 werknemers. De overgrote meerderheid (80%) van de ondernemers werkt niet alleen in Arnhem, maar woont er ook. Zowel de economische als de sociale binding met de stad is dus groot. De bedrijven zijn hoofdzakelijk gevestigd in de woonwijken rondom het centrum en in het centrum zelf en wil ook in de toekomst in dit binnenstedelijke milieu gevestigd blijven. Het aantal creatieve bedrijven dat zich op een bedrijventerrein of op een kantoorlocatie wil vestigen is en blijft uitermate gering. Dit vanwege de grootschaligheid van deze locaties, de verkaveling / inrichting ervan, de doelgroep die er is toegestaan en de ligging aan de rand van de stad. Delen van bedrijventerreinen die dicht tegen de binnenstad aanliggen komen wel in aanmerking. Creatieve zakelijke dienstverlening: vraag, aanbod en match Huisvestingsvraag De bedrijven in de creatieve zakelijke dienstverlening beschikken op dit moment over een bedrijfsruimte die qua omvang gemiddeld rond de 100 m² ligt. Van meer dan de helft van de bedrijven beslaat de bedrijfsruimte nog geen 40 m². II

12 Wel geeft ruim eenderde aan dat zij de bedrijfsruimte te klein vindt. Naar de toekomst toe gaan de bedrijven uit van gemiddeld 130 m². De meerderheid heeft een toekomstige vraag die ligt tussen de 50 en 150 m². Hoewel de vraag in vierkante meters duidelijk toeneemt blijft de gemiddelde omvang uiterst kleinschalig. Circa 56% van de bedrijven is momenteel in of aan huis gevestigd. Ruim eenderde is in een kantoorpand gevestigd. Er ligt een duidelijke relatie tussen het type pand en het aantal beschikbare vierkante meters. Zo beschikken de in of aan huis gevestigde bedrijven gemiddeld over 30 m² en de in een kantoorpand gevestigde bedrijven over gemiddeld zo n 225 m². Het zal geen verbazing wekken dat de jonge bedrijven (starters en doorstarters, dus jonger dan 5 jaar) hoofdzakelijk werken vanuit huis en dat de meer volwassen bedrijven vaker in een kantoorpand gevestigd zijn. De vraag naar toekomstige bedrijfsruimte is dan ook voornamelijk gericht op kantoorruimte. Dit heeft alles te maken met de aard van de activiteiten en de PC gebondenheid. Naarmate een bedrijf meer volwassen wordt, wordt de vraag naar ruimte een andere. Deze vraag is vooral ingegeven door een groei in professionaliteit. Gestreefd wordt naar zelfstandige kantoorruimte, die meer representatief moet zijn; de bedrijfsruimte krijgt meer een ontvangstfunctie. Gezien de leeftijdsfase van de bedrijven en de veelal beperkte omvang van de gewenste bedrijfsruimte is het niet verwonderlijk dat de ondernemers de voorkeur geven aan het huren van kantoorruimte in een bestaand pand. De creatieve dienstverleners zijn op dit moment hoofdzakelijk gevestigd in de woonwijken rondom het centrum en in het centrum zelf, het zogenoemde binnenstedelijk milieu. Uiteraard ligt ook hier een duidelijke relatie met het gegeven dat veel bedrijven gevestigd zijn in of aan huis. Ook de toekomstige oriëntatie is op dit binnenstedelijke milieu; men zoekt kantoorruimte in de nabijheid van de woning. Naast het centrum worden met name de wijken Burgemeesterswijk, Klarendal, Spijkerkwartier en Sonsbeek genoemd als vestigingsvoorkeur. Als we kijken naar de aspecten die men belangrijk vindt ten aanzien van de toekomstige bedrijfshuisvesting dan blijkt de prijs-kwaliteit verhouding bovenaan te staan. Hierna volgen aspecten als de representativiteit van het pand, de omvang van de bedrijfsruimte, de functionele indeling en de kwaliteit van het pand. Meer inzoomend op het pand worden aspecten als de aanwezigheid van glasvezel / snel internet, parkeervoorzieningen, de flexibiliteit en multifunctionaliteit van de ruimte en de aanwezigheid van expositie-/presentatieruimte vaak genoemd. Uit alles blijkt dat men de uitstraling, de representativiteit van zowel het pand als de omgeving belangrijk vindt. Omdat men in toenemende mate klanten wil gaan ontvangen, wordt bereikbaarheid en meer specifiek parkeren, een in belang toenemende vestigingsfactor. Op dit moment maken maar weinig ondernemers gebruik van gezamenlijke faciliteiten. Dit is vooral omdat deze simpelweg niet aanwezig zijn doordat het bedrijf in of aan huis is gevestigd. Naar de toekomst toe wordt wel veel belang gehecht aan het feit of de nieuwe huisvesting ook beschikt over gezamenlijke faciliteiten. III

13 In het kader van de door de gemeente op te stellen locatie- en investeringsstrategie is het van belang te weten dat bijna 40% van de creatieve zakelijke dienstverleners plannen heeft om binnen vijf jaar te gaan verhuizen. Deze ondernemers zijn nu voor een groot deel gevestigd in of aan huis en zijn vooral op zoek naar zelfstandige kantoorruimte waar gebruik gemaakt kan worden van gezamenlijke faciliteiten. In het kader van Arnhem als de place to stay is het van belang dat bijna alle bedrijven die willen gaan verhuizen aangeven binnen Arnhem te willen blijven. Match - mismatch Op basis van de enquête wordt er hier van uitgegaan dat zo n 200 creatieve zakelijke dienstverleners tussen nu en vijf jaar gaan verhuizen. Als we uitgaan van een gemiddelde omvang van 130 m² dan moet rekening gehouden worden met een totale vraag naar (hoofdzakelijk) kantoorruimte van zo n m². Het betreft voor het overgrote deel nieuwe, extra vraag vanwege het feit dat het bedrijven zijn die vanuit huis verhuizen naar zelfstandige kantoorruimte. Na een zo uitgebreid mogelijke inventarisatie van het beschikbare aanbod kan geconcludeerd worden dat geografisch en kwantitatief gezien er geen sprake is van een mismatch en dat dit ook in de toekomt geen probleem behoeft te zijn. Er is voldoende aanbod aan vierkante meters kantoorruimte voorhanden en gepland in het binnenstedelijke milieu. Kwalitatief gezien doen zich wel problemen voor. Allereerst blijkt dat er voldoende aanbod is aan kleinschalige kantoorunits, maar dat de omvang hiervan vaak toch net iets aan de grote kant is. Ook zijn de gewenste gezamenlijke faciliteiten niet of nauwelijks aanwezig. Daarnaast zal voor de ondernemers die vanuit de woonwerk situatie komen de vierkante meter prijs een drempel kunnen vormen die niet een-twee-drie te nemen zal zijn. Het grootste probleem vormt echter de doorstroming. Deze wordt belemmerd doordat de creatieve zakelijke dienstverleners niet of nauwelijks tegemoet kunnen of willen komen aan de eisen die de eigenaren/beleggers van de beschikbare kantoorruimte stellen aan potentiële huurders. Concreet gaat het om het af kunnen geven van bankgaranties en om het aangaan van langlopende huurcontracten. Toegepaste kunsten: vraag, aanbod en match Huisvestingsvraag De gemiddelde omvang van de bedrijfsruimte is op dit moment circa 90 m². Bijna de helft van de bedrijven beschikt over bedrijfsruimte die kleiner is dan 40 m². Ruim de helft van de bedrijven is van mening dat de omvang van deze huidige ruimte te klein is. Naar de toekomst kijkend wensen de bedrijven een bedrijfsruimte die gemiddeld 110 m² groot is; aanzienlijk meer dan nu, maar het is en blijft uitermate kleinschalig. De meerderheid van de bedrijven heeft een ruimtevraag die ligt tussen de 40 en 140 m². Ruim 60% van de bedrijven is in of aan huis gevestigd. Ook zijn relatief veel bedrijven gevestigd in praktijk-/atelierruimte. De bedrijven die in of aan huis zijn gevestigd beschikken gemiddeld over zo n 30 m², de bedrijven die gevestigd zijn in zelfstandige prakrijk-/atelierruimte over zo n 75 m². IV

14 Ook bij de bedrijven in deze hoofdgroep zien we dat er een relatie bestaat tussen het type pand en de levensfase van het bedrijf; de jonge bedrijven zijn vaker in of aan huis gevestigd. Opvallend is wel dat meer dan de helft van de meer volwassen bedrijven nog steeds in of aan huis is gevestigd. Het verloop dat verwacht mag worden naarmate bedrijven ouder worden, vindt in de toegepaste kunsten dus niet of nauwelijks plaats. In tegenstelling tot de creatieve zakelijke dienstverleners, zijn de bedrijven in de toegepaste kunsten voornamelijk op zoek naar een combinatie van bedrijfs-/praktijk-/atelierruimte en kantoorruimte. Het gewenste aantal vierkante meters kantoorruimte is bovendien zeer beperkt. De groei die de bedrijven door willen gaan maken is niet zozeer in aantal vierkante meters en aantal medewerkers, maar vooral in professionaliteit. Men wil zelfstandige bedrijfsunits, met een meer representatieve uitstraling van pand en omgeving. Indien de bedrijven tot verhuizing overgaan, oriënteren ze zich hoofdzakelijk op het huren van bedrijfsruimte in een bestaand pand. Dit heeft alles te maken met de geringe omvang van de vraag en met de levensfase waarin veel bedrijven zich bevinden. Men heeft de voorkeur voor bedrijfsruimte in de nabijheid van de woning. Van de bedrijven in de toegepaste kunsten is zo n 70% gevestigd in de woonwijken rondom het centrum. Het centrum zelf volgt op de tweede plaats. Het binnenstedelijk milieu scoort ook hier dus hoog. Ook de toekomstige vraag is gericht op het binnenstedelijk milieu, waarbij de oriëntatie meer op het centrum is gericht. Naast het centrum wordt eigenlijk maar één wijk vaak genoemd als gewenste toekomstige vestigingsplaats en dat is het Spijkerkwartier. Bij de aspecten die men belangrijk vindt aangaande bedrijfshuisvesting scoort de prijskwaliteitsverhouding hoog. Hierna volgen de functionele indeling en de kwaliteit en representativiteit van het pand. Specifieker inzoomend op de bedrijfsruimte komt het aspect glasvezel/snel internet als eerste aan de orde, gevolgd door casco oplevering, lichtinval en multifunctionaliteit van de ruimte en parkeervoorzieningen. Duidelijk is dat flexibiliteit van groot belang wordt geacht door de bedrijven. Opvallend is dat wat de bedrijfsomgeving betreft het aspect sociale veiligheid door de ondernemers belangrijk wordt gevonden. Hierna volgen bereikbaarheid en parkeren en de representativiteit van de omgeving. Mede omdat veel bedrijven in of aan huis zijn gevestigd maken maar weinig bedrijven op dit moment gebruik van gezamenlijke faciliteiten. Dergelijke faciliteiten zijn simpelweg niet aanwezig. Opvallende uitzondering hierop zijn de bedrijven in de sector mode/interieur ontwerp en vervaardiging die aangeven in een groot aantal gevallen wel gebruik te maken van een gezamenlijk (naai)atelier. Meer dan de helft van alle bedrijven wenst in de toekomst wel gebruik te maken van gezamenlijke faciliteiten. Het gaat dan vooral om parkeerruimte, presentatieruimte, werkplaats of services zoals secretariaat, printer/kopieerapparaat. Van de geënquêteerde bedrijven geeft ruim de helft aan binnen nu en vijf jaar te willen verhuizen. Dit aantal ligt dus nog boven dat van het aantal bedrijven in de creatieve zakelijke dienstverlening. Maarliefst 75% van de bedrijven jonger dan 1 jaar wil verhuizen, 60% van de bedrijven die tussen 1 en 5 jaar bestaan, maar ook nog 47% van de oudere bedrijven. V

15 Dit is opvallend, zeker ook gezien het feit dat van deze oudere bedrijven nog steeds een groot gedeelte in of aan huis gevestigd is en er van doorstroming dus geen sprake leek. Aangezien men als reden voor verhuizing onder andere aangeeft op zoek te zijn naar bedrijfsruimte los van het wonen, moet geconstateerd worden dat dit waarschijnlijk te maken heeft met een gebrek aan beschikbare ruimtes. Daarnaast zien we ook bij deze bedrijven de ontwikkeling naar meer professionaliteit. Zaken als representativiteit, uitstraling en bereikbaarheid worden steeds belangrijker. Match - mismatch Indien er sprake zal zijn van een verhuizing dan is Arnhem overduidelijk de place to stay. Op basis van de enquête kan er hier van uit worden gegaan dat binnen nu en vijf jaar zo n 200 bedrijven in de toegepaste kunsten zullen verhuizen. Gemiddeld vragen ze bedrijfs-/werk- /atelierruimte van zo n 110 m². In totaal zal er in Arnhem de komende vijf jaar dus een vraag worden uitgeoefend van ruim m². Na een zo uitgebreid mogelijke inventarisatie van het beschikbare aanbod, nu en in de toekomst, moet geconcludeerd worden dat er op dit moment een groot tekort is aan bedrijfs-/werk- /atelierruimte. Het aanbod dat er is, is bovendien niet beschikbaar. Wel zijn er de nodige plannen, maar deze zijn met veel onzekerheid omgeven. Indien een groot deel van deze plannen op korte termijn beschikbaar zou komen, dan zou in theorie aan de vraag tegemoet gekomen kunnen worden. Hierbij wordt dan absoluut geen rekening gehouden met bestaande wachtlijsten. Het nieuwe aanbod bestaat hoofdzakelijk uit bestaande panden die een nieuwe bestemming moeten krijgen. Geografisch gezien is een aanzienlijk deel van het bestaand en het beschikbaar komende aanbod gelegen in het binnenstedelijk milieu en komt dus tegemoet aan de wensen van de bedrijven. Het huidige aanbod voldoet kwalitatief aan de vraag. Onduidelijk is of dit ook het geval zal zijn met het toekomstige aanbod. Duidelijk is dat het, ook voor ingevoerde partijen als Stichting SLAK, niet mogelijk is een goed overzicht te krijgen van het totale beschikbare aanbod. Ingezet moet dan ook worden op een enen aanpak. Naast het (her)ontwikkelen van de bestaande, vaak grootschalige panden zoals voormalige schoolgebouwen en kazernecomplexen, moet tevens ingezet worden op het creëren van mogelijkheden in het binnenstedelijke milieu. Hier zijn immers vele, vaak kleinschalige panden aanwezig die zich uitstekend lenen voor het huisvesten van bedrijven in de toegepaste kunsten. Juist een grote diversiteit in het aanbod sluit goed aan op de diversiteit in de vraag. Bouwstenen investeringsstrategie Uit het voorgaande komt een aantal zaken duidelijk naar voren. De eerste is dat de bedrijven in de in dit onderzoek meegenomen economisch kansrijke sectoren veel gezamenlijke kenmerken vertonen, waaronder met name de kleinschaligheid, de hoge mate van verhuisgeneigdheid en de oriëntatie op het binnenstedelijk milieu. Daar staat tegenover dat de bedrijfshuisvestingsvraag aanzienlijk van elkaar verschilt als ook de knelpunten die zich nu voor doen en zich naar verwachting in de toekomst voor zullen gaan doen. VI

16 Met het aandragen van de bouwstenen voor de investeringsstrategie die de gemeente wil gaan opstellen is hiermee dan ook rekening gehouden. Het samenstellen van deze bouwstenen heeft plaatsgevonden in twee werkateliers. Hieraan hebben hoofdzakelijk private partijen deelgenomen die wellicht een rol zouden kunnen gaan vervullen in het vervolgtraject en/of een dergelijke rol reeds eerder hebben vervult. Aan de hand van de match die door ETIN Adviseurs is gemaakt op basis van de uitgevoerde analyse, is met deze partijen en met de betrokken gemeenteambtenaren, gediscussieerd over de investeringsstrategie, de coalitiepartijen en de termijnen waarmee rekening gehouden zou moeten worden. Creatieve zakelijke dienstverlening Meer transparantie in de markt: er moet één centrale plek komen waar de creatieve zakelijke dienstverleners een overzicht kunnen vinden van het voor hen relevante beschikbare aanbod. Deze centrale plek zou gerund moeten worden door een intermediaire instantie, zoals bijvoorbeeld Het Hoofdkwartier, die in nauw contact staat met de vraagkant, de creatieve bedrijven. Vraag en aanbod dienen immers met elkaar in contact te worden gebracht. Inzichtelijk maken fysieke ingrepen: het aanbod bestaat voor een aanzienlijk deel uit grootschaligere kantoorpanden, waar op zich kleine units gehuurd kunnen worden, maar waar veelal geen fysieke ingrepen zijn gepleegd om deze panden hiervoor daadwerkelijk geschikt te maken. Denk met name aan de wens van de creatieve bedrijven naar gezamenlijke faciliteiten. Aan de hand van een pilot project zouden de te plegen fysieke ingrepen zo concreet mogelijk inzichtelijk gemaakt moeten worden, inclusief bijbehorende kosten. Mogelijk zijn op die manier eigenaren van panden/beleggers eerder bereid te investeren in hun panden en deze zo geschikt te maken voor het huisvesten van creatieve bedrijven. Als pilot zou het huidige pand van Het Hoofdkwartier aan de Oude Kraan dienst kunnen doen. Courantheid panden verhogen: de aantrekkelijkheid van panden, bezien vanuit de optiek van potentiële huurders, kan worden verhoogd door de functies die zich in het pand mogen vestigen te verruimen. In eerste instantie betreft het dan een verbreding van de economische doelgroep, zoals ambachtelijke bedrijven. Een nog groter effect zal uitgaan van het gedeeltelijk toestaan van de functie wonen. Juist ook de combinatie van werken en wonen is voor een aanzienlijk aantal bedrijven immers aantrekkelijk. Wederzijdse bewustwording stimuleren: een deel van de mismatch wordt veroorzaakt door het feit dat de creatieve bedrijven vaak niet kunnen of willen voldoen aan de eisen die beleggers/eigenaren van panden stellen aan hun huurders. Het gaat dan voornamelijk om het af kunnen geven van een bankgarantie en het aan willen gaan van een langlopend huurcontract. De gemeente zou in deze een rol kunnen spelen door bijvoorbeeld het afgeven van financiële garanties richting de belegger / eigenaar of via huursuppletie voor starters. Oog voor de doelgroep bij (her)ontwikkeling: regionaal georiënteerde partijen zullen over het algemeen meer gevoel hebben, meer betrokken zijn bij de Arnhemse markt. In dat kader zullen zij ook eerder gericht zijn op het meedenken over het accommoderen van creatieve bedrijven. Het is dan ook zaak dat deze partijen meer betrokken worden bij, ook de grote, ontwikkelprojecten. De gemeente heeft in dit kader, alleen al gezien haar grondpositie, vaak een belangrijke troef in handen. Het bedrijventerrein Westervoortsedijk is hiervan een goed voorbeeld. VII

17 Toegepaste kunsten Ook inzetten op gebiedsgerichte ontwikkeling: in het binnenstedelijk gebied is een veelheid aan panden aanwezig die aantrekkelijk zijn als bedrijfshuisvesting voor creatieve bedrijven. Vaak zijn deze panden in handen van particulieren en kleinschalig van karakter. Hierdoor zijn ze niet of nauwelijks in beeld bij vragers en aanbieders. Naast het inzetten op solitaire panden moet de gemeente ook op wijk-/buurtniveau mogelijkheden bieden voor bedrijven om zich te vestigen in deze kleinschalige panden (bedrijfspanden, winkels, garages, etc). Dit komt de diversiteit van het aanbod ten goede en vergroot de vestigingsmogelijkheden voor de bedrijven in de toegepaste kunsten. Verevening als Haarlemmerolie: aan de (her)ontwikkeling van panden en gebieden zitten vaak vele financiële haken en ogen. Zeker ook gezien de financiële mogelijkheden van de doelgroep zullen veel projecten op zichzelf financieel niet altijd even aantrekkelijk zijn voor commerciële partijen. De gemeente moet dan ook inzetten op verevening. Het relatief lage rendement op het ene project wordt gecompenseerd door een hoog rendement op een ander project. In haar onderhandelingen met private partijen moet de gemeente dit als voorwaarde gaan stellen. Gemeentelijke panden inzetten: gezien het grote tekort dat er nu reeds is aan geschikte bedrijfsruimte voor bedrijven in de toegepaste kunsten moet de gemeente de verschillende panden waarover zij beschikt en die herontwikkeld zouden kunnen worden voor de huisvesting van creatieve bedrijven (tijdelijk en/of permanent) op zo kort mogelijke termijn aanbieden. Een stichting als SLAK zou een goede partij kunnen zijn om samen met of in opdracht van de gemeente dit traject uit te voeren. Vanwege het grote tekort aan bedrijfsruimte is de geografische ligging van deze panden op korte termijn minder relevant. Het gaat nu eerst om kwantiteit en kwaliteit. VIII

18 Bouwstenen Coalitiepartijen Planning Creatieve zakelijke dienstverlening Meer transparantie in de markt - Gemeente - Regionale makelaars - Intermediaire organisaties Inzichtelijk maken fysieke ingrepen - Gemeente - Regionale projectontwikkelaars - G72 / Het Hoofdkwartier Courantheid panden verhogen - Gemeente - Regionale projectontwikkelaars - Beleggers / eigenaren panden Per direct starten met opzetten centraal informatiepunt. Pilot project zo concreet mogelijk uitwerken (ingrepen en kosten). Starten procedure om doelgroep te verbreden en functie wonen toe te staan in panden langs de singels. Wederzijdse bewustwording stimuleren - Gemeente - Regionale makelaars - Regionaal opererende projectontwikkelaars - Financiële instanties / banken - Beleggers / eigenaren panden In overleg met betrokken partijen opstellen fasering en prioritering voor middellange en lange termijn. Overleg starten over wegnemen financiële belemmeringen. Toegepaste kunsten Ook voor de doelgroep bij (her)ontwikkeling Ook inzetten op gebiedsgerichte ontwikkeling - Gemeente - Projectontwikkelaars - Woningcorporaties - Particuliere eigenaren van gronden of panden - Gemeente - Stichting SLAK - Woningcorporaties Vertegenwoordigers van relevante projecten bij elkaar roepen om het belang van de huisvesting van creatieve bedrijven zeker te stellen: o.a. Westervoortsedijk, Merwedestraat, Rijnboog, Coberco-terrein. Op korte termijn tussentijdse evaluatie uitvoeren van ervaringen met Klarendal. Verevening als Haarlemmerolie Gemeentelijke panden inzetten - Gemeente - Stichting SLAK - Woningcorporaties - Financiële experts - Gemeente - Stichting SLAK - Woningcorporaties Opstellen plan van aanpak voor de wijk Spijkerkwartier. Overleg starten over mogelijkheden en te koppelen projecten. Starten met het (her)ontwikkelen met de panden die op het gemeentelijke lijstje staan. IX

19 X

20 1. Inleiding In brede kring groeit het inzicht dat de creatieve industrie op vruchtbare wijze cultuur en economie met elkaar verbindt. Waar hebben we het echter over als het gaat om creatieve industrie? In de literatuur, in onderzoeksrapporten en ook in beleidsnota s wordt vanuit verschillende perspectieven gekeken naar de term creatieve industrie. Het vangen van de creatieve industrie in een definitie is onder andere vanwege de grote verscheidenheid of juist de versmelting van activiteiten, en vanwege de vraag wat nu precies creatief is, een lastige kwestie. Globaal kan het volgende onderscheid worden aangebracht: Creatieve industrie Creatieve klasse Creatieve stad Tot de creatieve industrie behoren bedrijven, personen en instellingen die creativiteit als gemeenschappelijk kenmerk hebben, dus creativiteit als core business. Het begrip creatieve industrie is afkomstig van het Engelse creative industries. Creatieve bedrijven komen we tegen in sectoren als architectuur, reclame, multimedia, schrijven/uitgeven, vormgeving en niet te vergeten de kunst in al zijn vormen. Bij de creatieve klasse wordt gekeken naar de samenstelling van de (beroeps)bevolking. De creatieve klasse is (ook) nadrukkelijk sectordoorsnijdend en bestaat uit mensen voor wie creativiteit en innovativiteit de belangrijkste input in hun werk zijn. Het al dan niet behoren tot de creatieve klasse heeft in principe niets met het opleidingsniveau te maken. In de praktijk blijkt wel dat een belangrijk deel van de creatieve klasse een hogere opleiding heeft. Tot de creatieve klasse worden gerekend mensen uit de entertainmentsector, architecten, ingenieurs, zakelijke en financiële managers, bestuurders, journalisten, technici en marketeers. Een volgende term die wordt gebezigd is die van de creatieve stad. Volgens Richard Florida 1 zullen steden een leidende positie in de wereldeconomie kunnen bemachtigen indien zij goed scoren op de zogenoemde drie T s: Technologie, Talent en Tolerantie. 1 The Rise of the Creative Class (2002), Richard Florida. 1

21 Tezamen vormen deze drie T s de creativiteitsindex. Bedrijven hebben creatieve mensen nodig om economisch succesvol (innovatief) te zijn. Steden kunnen dus niet succesvol zijn als ze niet in staat zijn om creatief talent aan te trekken én vast te houden. Een stad (gemeente of regio) zal dus voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat moeten zorgen dat aansluit bij de wensen van de creatieve klasse. In dit project staat de creatieve industrie, of beter gezegd de creatieve bedrijvigheid, centraal. Als aangegeven bestaan er nauwe relaties tussen de aanduidingen creatieve klasse, creatieve industrie en creatieve stad. Het samenspel van de drie maakt dat een stad een goede voedingsbodem kan zijn voor creatieve bedrijvigheid. Om deze creatieve stad te zijn en te blijven en dus de gewenste creatieve bedrijvigheid te binden aan de stad, is meer nodig dan het aan kunnen bieden van geschikte huisvesting. Het gaat om meer dan alleen fysieke ruimte creëren. Het gaat ook om het scheppen van ruimte om te ondernemen, ruimte om te experimenteren, ruimte om te netwerken. Ook gaat het om de mentale ruimte bij de overheid en de kennis- en onderwijsinstellingen om de verbinding te kunnen maken met de creatieve bedrijvigheid, die soms ander gedrag vertoont dan reguliere bedrijven. Bovendien gaat het bij huisvesting om meer dan alleen ruimte voor bedrijven. Voor succesvolle creatieve bedrijvigheid is een florerende creatieve klasse nodig. Huisvesting heeft dan nadrukkelijk ook te maken met aantrekkelijke woonruimte om de creatieve geesten aan de stad te binden. Dit is overigens niet alleen van belang voor de creatieve bedrijven, ook andere economische sectoren profiteren van de creativiteit en vernieuwingskracht van de creatieve klasse. Bij de gemeente Arnhem leeft het besef in ieder geval sterk dat creatieve bedrijven van grote economische betekenis zijn voor de gemeente en wellicht zelfs de omliggende regio. En dan niet alleen als belangrijk ingrediënt van het regionale woon-, leef- en vestigingsklimaat, maar tevens als pijler onder de Arnhemse economie. Het is namelijk een sector met een duidelijk vermogen om werkgelegenheid en toegevoegde waarde te genereren. Bovendien is het een sector die als vliegwiel zou kunnen dienen voor allerhande innovatieve processen in andere bedrijfstakken. Er bestaat namelijk een duidelijke link tussen creativiteit en innovativiteit. De sector kan daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan de versterking van de bedrijfsstructuur en het regionale innovatieklimaat van de gemeente. Cruciaal is dat Arnhem de bedrijven uit de kansrijke creatieve sectoren kan blijven binden aan de stad. Kortom, Arnhem moet niet alleen de place to be zijn voor creatieve bedrijven, maar ook de place to stay. Een belangrijke factor in deze bindingskracht van de stad ligt in geschikte huisvesting (werken en wonen). Juist ook bij de creatieve bedrijven speelt de aanwezigheid van geschikte huisvesting een belangrijke rol in het vestigingsklimaat. De grote diversiteit aan typen bedrijven leidt tot een grote diversiteit aan eisen die worden gesteld aan het vestigingsklimaat, waaronder huisvestingsmilieus en -concepten. Een architectenbureau vraagt immers andere ruimte dan een beeldend kunstenaar, zowel kwantitatief (bijvoorbeeld aantal m 2 ) als kwalitatief (bijvoorbeeld plafondhoogte, lichtinval) als geografisch (bijvoorbeeld op bedrijventerrein, in het buitengebied, langs uitvalsweg). 2

22 Bovenstaande is voor de gemeente Arnhem aanleiding om een locatie- en investeringsstrategie te ontwikkelen, gericht op de creatieve bedrijvigheid op het niveau van Arnhem als stad. Deze strategie heeft als doel creatieve bedrijven in elk stadium van hun ontwikkeling tussen start en toppositie in de stad te kunnen accommoderen, waarbij gestreefd wordt naar focus op de, economisch gezien, meest interessante deelsectoren c.q. te verwachten locatiepotenties. Ten einde de investeringsstrategie op te kunnen stellen heeft de gemeente behoefte aan inzicht in vraag naar en aanbod van huisvesting(smilieus) door/voor creatieve bedrijven in Arnhem, nu en in de loop van de komende 5 tot 10 jaar. Bovendien moet duidelijk worden waar vraag en aanbod op elkaar aansluiten en waar knelpunten dan wel witte vlekken voorkomen/verwacht worden. In voorliggende rapportage gaat ETIN Adviseurs in op deze vragen. 3

23 4

24 2. Aanpak, afbakening en kenmerken 2.1 Aanpak en afbakening Bij het opstellen van een investeringsstrategie voor de huisvesting van creatieve bedrijvigheid in Arnhem wil de gemeente zich vooral richten op de sectoren binnen de creatieve bedrijvigheid met de grootste economische potentie. Welke sectoren zijn sterk vertegenwoordigd in de gemeente, welke laten de hoogste groei zien en welke hebben de grootste (economische) potentie? De gemeente wil juist bedrijven in deze sectoren aan de stad binden c.q. een aantrekkelijk vestigingsmilieu bieden voor bedrijven die zich in Arnhem willen vestigen. Doel van het project is het verkrijgen van inzicht in de vraag naar huisvesting(smilieus) vanuit de creatieve bedrijvigheid en de kansen voor de gemeente en andere in Arnhem actieve organisaties om daar zo optimaal mogelijk in te kunnen voorzien. Duidelijk is dat de gemeente in haar streven naar het creëren van een zo aantrekkelijk mogelijk vestigingsmilieu voor creatieve bedrijven de inbreng van diverse andere betrokken partijen van groot belang acht. In dat kader is een begeleidingsgroep ingesteld. Deze begeleidingsgroep bestond uit de volgende personen: Arno de Blank Stichting SLAK Peter Godefrooij Artez Gerda Kalsbeek Stichting Het Hoofdkwartier Gerk van der Wal G72 Marco de Wilde Stichting Volkshuisvesting Marc de Kroon Gemeente Arnhem, economische zaken (voorzitter) Adriaan de Regt Gemeente Arnhem, cultuur Jos Verweij Gemeente Arnhem, ruimtelijke ordening Om de economisch kansrijke sectoren te kunnen selecteren zijn de volgende indicatoren gehanteerd die gezamenlijk een beeld geven van de economische potentie van een sector: Sectorstructuur: aantallen vestigingen en werkgelegenheid en aandeel binnen de creatieve industrie, aanwezigheid toonaangevende bedrijven met toppositie. Sectorontwikkeling: ontwikkeling van aantallen vestigingen en banen in de afgelopen jaren. Sectordynamiek: aantallen starters en opheffingen. Geografische structuur: locatie van de bedrijven in de stad (in het centrum, in een nauwe band om het centrum, in een woonwijk, in een groot verzamelpand, op een bedrijventerrein etc.) en het vestigingsmilieu waarin de bedrijven zijn gevestigd. Hierbij speelt ook de mate van concentratie/spreiding van de bedrijven in een sector een rol: zijn de bedrijven versnipperd over de stad gevestigd of zoeken ze elkaar juist op. Kennis en onderwijs structuur: de aanwezigheid van onderwijs/opleidingsinstellingen en bijbehorende opleidingen die gerelateerd zijn aan de desbetreffende sector. 5

25 Evenementen: aanwezigheid evenementen of festivals vanuit een sector die als stuwende kracht voor een sector werken. Subsidieafhankelijkheid: aanwezigheid en omvang van subsidieregelingen specifiek voor creatieve sectoren. Op basis van deze indicatoren is in overleg met de begeleidingsgroep besloten de volgende kansrijke sectoren mee te nemen in het onderzoek 2 : 1. Reclame (inclusief de grafische bedrijven) 2. Architecten / technisch advies 3. Maatsoftware 4. Audiovisueel / fotografie 5. Dienstverlening t.b.v. kunsten 6. Mode/interieur (zowel ontwerp als vervaardiging) In de bijlage is een overzicht opgenomen van de onderliggende deelsectoren bij deze zes geselecteerde kansrijke sectoren. Aan alle bedrijven in deze 6 sectoren is een schriftelijke enquête verzonden. De vragenlijst was zoveel mogelijk specifiek gemaakt voor de betreffende sector, omdat door de leden van de begeleidingsgroep aangegeven werd dat de huisvestingssituaties van de onderscheiden sectoren aanzienlijke verschillen zouden kunnen vertonen. In totaal zijn 855 enquêtes verzonden. Om een zo evenredig mogelijke respons per sector te verkrijgen zijn in een aantal sectoren bedrijven nagebeld om alsnog een ingevulde vragenlijst te verkrijgen. Dit heeft uiteindelijk geleid tot 174 bruikbare ingevulde enquêtes, een respons van ruim 20%. Qua responspercentage is de sector audiovisueel en fotografie enigszins achtergebleven bij de overige sectoren. Tabel 2.1: Verdeling respons over de sectoren Sector Populatie Respons (abs.) Respons (%) architecten en technisch advies ,1 maatsoftware ,2 reclame ,6 audiovisueel en fotografie ,6 dienstverlening t.b.v. kunsten ,7 mode en interieur ,0 Totaal ,4 Bron: PWE - Gelderland 2 De cijfers die gebruikt zijn om de selectie van de kansrijke sectoren te kunnen maken zijn opgenomen in de bijlage. Het gaat om sectorstructuur, sectorontwikkeling en sectordynamiek. 6

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht Rapportage Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, mei 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 1.1 Populatie

Nadere informatie

iiiiiiiiioiiiniiiui Registratienummer: 13.0003415

iiiiiiiiioiiiniiiui Registratienummer: 13.0003415 Registratiedatum:24A)972013 iiiiiiiiioiiiniiiui Registratienummer: 13.0003415 Titel/onderwerp: Beslissen over het initiatiefvoorstel 'Verbeteren omgeving Station Veiperpoorť Datum: 23 september 2013 Van:

Nadere informatie

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur.

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur. JJuunni i 22 Uitkomsten Ruimtebehoefteonderzoek Gemeente Etten-Leur Samenvatting De provincie Noord-Brabant en de gemeente Etten-Leur zijn een onderzoek gestart naar de meest geschikte locatie voor een

Nadere informatie

Groningen = creatieve stad. Eindrapport. Opgesteld in opdracht van: Gemeente Groningen

Groningen = creatieve stad. Eindrapport. Opgesteld in opdracht van: Gemeente Groningen Eindrapport Opgesteld in opdracht van: Gemeente Groningen Opgesteld door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, juni 2008 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 1.1 Aanleiding en doel van het onderzoek... 1 1.2 Aanpak...

Nadere informatie

Bedrijfshuisvesting Creatief Hilversum. Eindrapport. Opgesteld in opdracht van: Gemeente Hilversum

Bedrijfshuisvesting Creatief Hilversum. Eindrapport. Opgesteld in opdracht van: Gemeente Hilversum Bedrijfshuisvesting Creatief Hilversum Eindrapport Opgesteld in opdracht van: Gemeente Hilversum Opgesteld door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, april 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 1.1 Aanleiding...

Nadere informatie

Vragen en antwoorden (1 juni 2011) 1. Heeft u het huurcontract met de huurders van de Morgenster formeel opgezegd?

Vragen en antwoorden (1 juni 2011) 1. Heeft u het huurcontract met de huurders van de Morgenster formeel opgezegd? Vervolg-aanvullende vragen raadslid dhr. M. Wiggers de Vries (fractie PK) ex artikel 40 Rvo betreffende bestemming gebouw de Morgenster en beantwoording college. 16 mei 2011 Op 21 april 2011 heeft u in

Nadere informatie

Wijkeconomie: j ondernemers centraal. Inhoud. Joost Hagens. Herma Harmelink. Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed.

Wijkeconomie: j ondernemers centraal. Inhoud. Joost Hagens. Herma Harmelink. Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed. Wijkeconomie: j ondernemers centraal Joost Hagens Herma Harmelink 3 november 2009 Inhoud Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed Tips voor meer economie in de wijk 1 Nicis-onderzoek Relatie wijkeconomie

Nadere informatie

Gangmakers voor Bussum!

Gangmakers voor Bussum! Met de fusie tussen Bussum, Naarden en Muiden in het vizier en de op handen zijnde Raadsverkiezingen in maart 2014 geeft de Bussumse Ondernemers Vereniging (BOV) met dit pamflet haar visie op de economische

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1073345 Datum: 9 april 2013 Behandeld door: Tineke Bouchier, Karei Mens Afdeling/Team: Maatschappelijke Ontwikkeling, Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp:

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Raad d.d.: 8 september 2009 Budgethouder: Corsa registratienr. : 09.29710 2 de Budgethouder:

Raad d.d.: 8 september 2009 Budgethouder: Corsa registratienr. : 09.29710 2 de Budgethouder: Raadsvoorstel nr.: Portefeuillehouder: J.A. de Boer Raad d.d.: 8 september 2009 Budgethouder: Corsa registratienr. : 09.29710 2 de Budgethouder: Onderwerp: Financiële dekking: Financiële dekking revitalisering

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop. Windmolenbos Haelen

Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop. Windmolenbos Haelen Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop Industrie terrein Windmolenbos Haelen Inleiding Kleinschalige bedrijvigheid vormt een belangrijke bron van vernieuwing en dynamiek in de economie, het zijn de gangmakers

Nadere informatie

Persons who generate or conceive ideas and plans

Persons who generate or conceive ideas and plans Persons who generate or conceive ideas and plans Historie Ontstaan uit eigen behoefte Eerste bedrijf Verspreiding freelancers Wij zijn zelf de doelgroep Huidige situatie leegstand Nederland 15,4% Den Haag

Nadere informatie

Te koop/te huur 6 bedrijfsunits

Te koop/te huur 6 bedrijfsunits Te koop/te huur 6 bedrijfsunits voor kleinschalig ondernemen op niveau Bedrijventerrein Ubroek te Venlo Een project van: Venneperweg 1121 2144 KE Beinsdorp www.krm-vastgoed.com Inleiding Kleinschalige

Nadere informatie

van de het raadslid dhr. F. van den Broek (VVD) over parkeren Eindhoven Airport

van de het raadslid dhr. F. van den Broek (VVD) over parkeren Eindhoven Airport gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6402 Inboeknummer 15bst00960 Beslisdatum B&W 14 juli 2015 Dossiernummer 15.29.103 (2.3.2) Raadsvragen van de het raadslid dhr. F. van den Broek (VVD) over parkeren Eindhoven

Nadere informatie

Agenda Raadscommissie Ruimte. Datum: 4 oktober 2011. Datum: 13 oktober 2011. Raadszaal (Stadhuis) Vanaf agendapunt IX.8. voort te zetten op:

Agenda Raadscommissie Ruimte. Datum: 4 oktober 2011. Datum: 13 oktober 2011. Raadszaal (Stadhuis) Vanaf agendapunt IX.8. voort te zetten op: Agenda Raadscommissie Ruimte Datum: 4 oktober 2011 Tijd: 19.30 uur Vanaf agendapunt IX.8. voort te zetten op: Datum: 13 oktober 2011 Tijd: 19.30 uur Locatie: Raadszaal (Stadhuis) Agenda I. Opening en mededelingen

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Huis van de Logistiek Noordoost-Brabant Op zoek naar een fysieke locatie

Huis van de Logistiek Noordoost-Brabant Op zoek naar een fysieke locatie Huis van de Logistiek Noordoost-Brabant Op zoek naar een fysieke locatie De sector logistiek groeit; internationaal, nationaal en zeker ook regionaal. Dat biedt kansen voor Noordoost-Brabant. Met sterke

Nadere informatie

Atelierbeleid in Purmerend

Atelierbeleid in Purmerend Atelierbeleid in Purmerend Gemeente Purmerend Vastgesteld in december 2007 1. Inleiding Als cultuur wil gaan leven in de stad dan is er behalve een goed voorzieningenniveau aan de basis, ook een cultureel

Nadere informatie

De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten

De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten 1 Voor wat betreft de relatie economie-wonen in de landelijke gebieden in Zuid-Holland spelen op dit

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder, gemeente Maassluis A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht

Nadere informatie

Bovendien trekken we geld uit om in Arnhem Zuid een oefenruimte voor muziek, dans, circus en theater te maken.

Bovendien trekken we geld uit om in Arnhem Zuid een oefenruimte voor muziek, dans, circus en theater te maken. Vragen aan het College van B&W ex art 44 R.v.O. Raad Arnhem met betrekking tot de huisvesting van een (oefen)ruimte voor muziek, dans, circus en theater in Arnhem Zuid In de Gelderlander van deze week

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied RAADSVOORSTEL Nr.: 07-39 Onderwerp: Rapportage Bergwijkpark Noord Diemen, 1 mei 2007 Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel

Nadere informatie

TE HUUR. Hurksestraat 19 Eindhoven

TE HUUR. Hurksestraat 19 Eindhoven TE HUUR Hurksestraat 19 Eindhoven Hurksestraat 19 te Eindhoven Beatrixcomplex Locatie : Op bedrijventerrein De Hurk langs de snelweg ligt het Beatrix complex. Dit BE gebouw zal herontwikkeld worden

Nadere informatie

Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen. Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004

Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen. Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004 Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004 Behandeld door : Schouwstra, P. Telefoonnummer : (050) 3164080 Antwoord op : uw vragen over

Nadere informatie

Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht

Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht LET OP: voor de raadspeiling over de cultuurlening is in dit document alleen onderdeel A relevant (revolverend fonds ter bevordering van creatief ondernemerschap)

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015 Gemeente Oegstgeest Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg 11 maart 2015 DATUM 11 maart 2015 TITEL Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg OPDRACHTGEVER

Nadere informatie

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK PROJECT UITGELICHT: HET GROOT ZIEKENGASTHUIS IN S-HERTOGENBOSCH OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK Maakt werk van leegstand Hoofdkantoor Dr. Kuyperstraat 9 2514 BA Den Haag T: 070 335 20 30 F: 070 347 07 77 3 Oud

Nadere informatie

OVERZICHTSNOTITIE INZENDINGEN

OVERZICHTSNOTITIE INZENDINGEN OVERZICHTSNOTITIE INZENDINGEN Deze notitie behandelt enkele conclusies op hoofdlijnen, gebaseerd op de 36 inzendingen die zijn ingediend voor de pilot woonconcepten voor EU-arbeidsmigranten. Positieve

Nadere informatie

Burgemeester en B&W-aanbiedingsformulier

Burgemeester en B&W-aanbiedingsformulier B&W.nr. 09.1006, d.d. 22 september 2009 Burgemeester en B&W-aanbiedingsformulier Onderwerp Convenant Starterspakket: KvK-Starterstraject Leiden en KvK- Coachpool Leiden Burgemeester en wethouders besluiten

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Om dit te kunnen doen, is een aantal besluiten door de gemeenteraad vereist.

Om dit te kunnen doen, is een aantal besluiten door de gemeenteraad vereist. Aan de bewoners van Datum: 26 februari 2015 Zaaknummer: Afdeling: Contactpersoon: Uw brief van: Onderwerp: Datum Tuincentrum De Wilgen verzending: Geachte heer, mevrouw, Door middel van deze brief wil

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

De Ondernemershuizengids

De Ondernemershuizengids De Ondernemershuizengids Het Ondernemershuis Inleiding De Plaspoelpolder is in beweging! Het aantal lunchrooms is in 2014 meer dan verdubbeld en lege gebouwen vinden nieuwe gebruikers! De opkomst van verschillende

Nadere informatie

GEMEENTE. i^oqyy^)('< ^'^ Ons kenmerk Q310/10.0032858

GEMEENTE. i^oqyy^)('< ^'^ Ons kenmerk Q310/10.0032858 Gemeenteraad van Nijmegen GEMEENTE Ijmegen Aan de gemeenteraad van Nijmegen 6 i^oqyy^)('< ^'^ Gemeenteraad Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 30 Telefax (024) 323 59 92 E-mail Postadres

Nadere informatie

Schriftelijke vragen. Inleiding door vragensteller.

Schriftelijke vragen. Inleiding door vragensteller. Gemeenteraad Schriftelijke vragen Jaar 2015 Datum akkoord college van b&w van 3 maart 2015 Publicatiedatum 4 maart 2015 Onderwerp Beantwoording schriftelijke vragen van het raadslid de heer Z.D. Ernsting

Nadere informatie

VERSLAG van de 149e vergadering van de GMR

VERSLAG van de 149e vergadering van de GMR GEMEENSCHAPPELIJKE MEDEZEGGENSCHAPSRAAD secretariaat: Marisja Zych en Inge van der Linden e-mail: secretariaat@bmtskpo.nl Website: www.skpo.nl VERSLAG van de 149e vergadering van de GMR Datum: Woensdag

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

organisatie. wethouder Schreurs Van: M. Fransen Tel,nr,: 8833 Nummer: 14A.00414 Datum: 19 mei 2014

organisatie. wethouder Schreurs Van: M. Fransen Tel,nr,: 8833 Nummer: 14A.00414 Datum: 19 mei 2014 VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Van: M. Fransen Tel,nr,: 8833 Nummer: 14A.00414 Datum: 19 mei 2014 Team: Vastgoed Tekenstukken: Ja Persoverleg: Nee Bijlagen: 2 Afschrift aan: N.a.v. (evt. briefnrs.):

Nadere informatie

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht Onderzoeksplan Rekenkamer Utrecht 16 februari 2009 1 Inleiding Vanuit de raadsfracties van het CDA en de VVD kwam in 2008 de suggestie aan de Rekenkamer om

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

2 -/ OKT 2008. Gemeente Gouda. T.a.v. mevr. Drs. J.M. Holdijk Raadsadviseur Griffie gemeente Gouda. Dinsdag 15 oktober 2008, Gouda.

2 -/ OKT 2008. Gemeente Gouda. T.a.v. mevr. Drs. J.M. Holdijk Raadsadviseur Griffie gemeente Gouda. Dinsdag 15 oktober 2008, Gouda. ggmeente gouda Ingekomen ~fdoling ~ Gemeente Gouda - / UVa Naam T.a.v. mevr. Drs. J.M. Holdijk Raadsadviseur Griffie gemeente Gouda 2 -/ OKT 2008 Huurdersvereniging Beter Wonen Gouda Heemskerkstraat 41

Nadere informatie

TE HUUR. Kanaaldijk Noord 17A + C Eindhoven

TE HUUR. Kanaaldijk Noord 17A + C Eindhoven TE HUUR Kanaaldijk Noord 17A + C Eindhoven 1 Object : Op de Kanaaldijk Noord 17 is een bedrijfsruimtecomplex van een 3-tal geschakelde bedrijfsruimten gelegen. Voor huur is beschikbaar een tweetal representatieve

Nadere informatie

Besluitenlijst gemeenteraad Hengelo Ov. Pag. 1

Besluitenlijst gemeenteraad Hengelo Ov. Pag. 1 Besluitenlijst gemeenteraad Hengelo Ov. Pag. 1 VERGADERING D.D. 26-02-2013 AGENDAPUNT B1 REG.NR. 12G201670 PORTH./SECTOR Lievers Wijziging CAR-UWO per 1 januari 2013 ten behoeve van het personeel van de

Nadere informatie

Franchise. Holland s No.1 in Housing!

Franchise. Holland s No.1 in Housing! Franchise Holland s No.1 in Housing! Zet uzelf op de kaart! Word makelaar voor Holland s No.1 in Housing! Profiteer van ons uitgebreid portfolio aan woningen en bedrijfspanden. Gezocht: ondernemers met

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE EXTRA THEMASESSIE RUIMTE, WONEN & ECONOMIE

VERSLAG VAN DE EXTRA THEMASESSIE RUIMTE, WONEN & ECONOMIE VERSLAG VAN DE EXTRA THEMASESSIE RUIMTE, WONEN & ECONOMIE opgesteld door : J. Betist datum vergadering : 19 mei 2015 Aanwezig Regioraadsleden en gemeenteraadsleden: mw. R. Alberts (SP, Amsterdam); Dhr.

Nadere informatie

Openbaar. Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel.

Openbaar. Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast. Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Vaststellen Onderzoeksopzet Workfast Programma Economie & Werk Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting Op 4 maart 2015 heeft de gemeenteraad de motie Onderzoek naar

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Schriftelijke vragen ex art. 39 Reglement van Orde aangaande berichtgeving over Royal Haskoning en de Belastingdienst. Programma / Programmanummer Economie & Toerisme

Nadere informatie

Bestuursvoorstel: B&W Registratienr: [ 38354] Behandeld door: Portefeuillehouder: Agendanummer: secretaris. steller. gereed voor agenda college

Bestuursvoorstel: B&W Registratienr: [ 38354] Behandeld door: Portefeuillehouder: Agendanummer: secretaris. steller. gereed voor agenda college Behandeld door: Portefeuillehouder: Agendanummer: Auteur : S. Nieuwesteeg Directie/Afd : VGEP/EZ Telefoon : 5293753 Datum : 22-06-2011 1 e : Weth. Arbouw 2 e : Weth. Meeuwis 3 e : 4 e : Besluit d.d. Conform

Nadere informatie

Huisvesting Zaanstreek

Huisvesting Zaanstreek Sectie titel Huisvesting Zaanstreek Is er animo voor een bedrijfsverzamelgebouw in de metaalsector? Rapportage Amsterdam, september 2012 Kenmerk: 10571 Geschreven voor: Metalektro en Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Reg.nr. : 5241196 B&W verg. : 14 oktober 2015 Onderwerp: Ontwerpbestemmingsplan Molengat 1) Status Het voorliggende bestemmingsplan Molengat betreft een ontwerpbestemmingsplan

Nadere informatie

MEMO. Wij leveren als gemeente een ambtelijke secretaris.

MEMO. Wij leveren als gemeente een ambtelijke secretaris. MEMO datum : 24 februari 2009 aan : de leden van de raad van : het college kopie aan : onderwerp : instellen commissie Overleg Landelijk Gebied Gemeente Bergen In onze vergadering van 3 februari 2009 hebben

Nadere informatie

De gemeenteraad van Wijchen

De gemeenteraad van Wijchen De gemeenteraad van Wijchen 15 RZ 096 Beslisnota Functieverandering Hoogeerdstraat 24 Niftrik/Houtsestraat naast 16 Balgoij Wijchen, 1 december 2015 Geachte leden van de raad, Beslispunten 1. Het bestemmingplan

Nadere informatie

Politieke Avond Gooise Meren Handleiding / Algemene beschrijving.

Politieke Avond Gooise Meren Handleiding / Algemene beschrijving. Politieke Avond Gooise Meren Handleiding / Algemene beschrijving. 1. Inleiding In deze handleiding/beschrijving wordt aangegeven wat het doel c.q. karakter is (van de verschillende onderdelen) van de Politieke

Nadere informatie

CREATIEF DESKUNDIG BETROUWBAAR

CREATIEF DESKUNDIG BETROUWBAAR WONEN IS MEER DAN EEN DAK BOVEN JE HOOFD! CREATIEF DESKUNDIG BETROUWBAAR Het bedrijf een korte introductie Verrassend creatief met hands-on mentaliteit Actief op het gebied van het ontwikkelen, realiseren,

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

De Raad 24-06-2008 Aanvang: 18:30

De Raad 24-06-2008 Aanvang: 18:30 De Raad 24-06-2008 Aanvang: 18:30 Tijd Zandfoort aan de Eem 18:30 Slotparade GA2030 20:30 Tijd Raadzaal 1.02 Molendijkzaal 0.01 Vermeerzaal 1.03 20:45 Taskforce Armoede Voorbereiding besluit Tussenbalans

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE PIEKSTRAAT 15-35 TE ROTTERDAM

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE PIEKSTRAAT 15-35 TE ROTTERDAM VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE PIEKSTRAAT 15-35 TE ROTTERDAM TE HUUR Betreft: Diverse kantoor units met een industriële uitstraling in dit bedrijfsverzamelgebouw Zuiderpoort gelegen aan de Piekstraat

Nadere informatie

1. Wethouder Jeene te machtigen om de intentieovereenkomst Internationaal Onderwijs Gelderland te tekenen.

1. Wethouder Jeene te machtigen om de intentieovereenkomst Internationaal Onderwijs Gelderland te tekenen. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Intentieovereenkomst Internationaal Onderwijs Gelderland Programma / Programmanummer Economie / 9510; Onderwijs / 9520 BW-nummer Portefeuillehouder B. Jeene, H. Beerten

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Karakteristieke kantoorruimte op unieke zichtlocatie. Inspirerende omgeving voor zelfstandig ondernemers en kleine organisaties

Karakteristieke kantoorruimte op unieke zichtlocatie. Inspirerende omgeving voor zelfstandig ondernemers en kleine organisaties Karakteristieke kantoorruimte op unieke zichtlocatie Inspirerende omgeving voor zelfstandig ondernemers en kleine organisaties Bijzondere kantoorruimtes met uitgebreide voorzieningen Villa Vught Een karakteristiek

Nadere informatie

Aanleiding en probleemstelling

Aanleiding en probleemstelling No.: Portefeuillehouder: Wethouder Harmsen Afdeling: Welzijn en Onderwijs Behandelaar: C.H.A.M. Weterings De raad van de gemeente Tholen Tholen, 16 juni 2015 Onderwerp: voorstel om in te stemmen met de

Nadere informatie

Besluitenlijst. Omnummer: 22

Besluitenlijst. Omnummer: 22 Besluitenlijst van de besluitronde van de Politieke Avond van de Raad van de gemeente Nijmegen op woensdag 22 september 2010 om 20.00 uur in het stadhuis. Afwezig: N. Vergunst Omnummer: 22 1. Opening en

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Vormgevers in Nederland (verdieping) Uitkomsten en toelichting

Vormgevers in Nederland (verdieping) Uitkomsten en toelichting Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek in Nederland (verdieping) Uitkomsten en toelichting Daniëlle ter Haar en Frank van der Linden juni 2007 Inleiding In februari 2007 heeft

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN

GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN HAVENKWARTIER DEVENTER: ATTRACTIEF EN VEELZIJDIG Het Havenkwartier is een unieke plek. Een gebied met oude industriële panden, vergezichten

Nadere informatie

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014 1 Kosten, bereikbaarheid, aantal parkeerplaatsen en het imago van het bedrijf zijn veelal de factoren die vastgoedbeslissers bij de keuze voor een kantoorpand meenemen en het zijn allemaal factoren die

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kethelvaart Gemeente Schiedam 1. FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN KETHELVAART,

Nadere informatie

Cross Channel Retail

Cross Channel Retail Cross Channel Retail Onderzoek naar de implicaties voor Nederlandse winkelcentra 20 juni 2014 ir. Suzanne Tol MRE Asset manager bij HB Capital Wat is cross channel retail? Theorie: bij cross channel is

Nadere informatie

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt VERMOGENS PLANNING Inhoud In het kort Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen Uw wens is ons startpunt Adequate vermogensplanning voor directeuren/grootaandeelhouders

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN ADVIES VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Voorstel

Nadere informatie

Raadsvoorstel agendapunt

Raadsvoorstel agendapunt Raadsvoorstel agendapunt Aan de raad van de gemeente IJsselstein Zaaknummer : 193184 Datum : 17 november 2015 Programma : Woon en leefomgeving Blad : 1 van 5 Cluster : Ruimte Portefeuillehouder: dhr. H.C.V.

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

de heer D. Veldkamp, onderzoeker rekenkamercommissie de heer S. van Sligter, voorzitter rekenkamercommissie

de heer D. Veldkamp, onderzoeker rekenkamercommissie de heer S. van Sligter, voorzitter rekenkamercommissie VERSLAG VOORBESPREKING Rekenkamercommissie: jaarverslag 2008, onderzoeksplan tweede helft 2009, onderzoeksrapport Dossiervorming 2 juni 2009 Samenvattend verslag van de openbare voorbespreking van de gemeenteraad

Nadere informatie

TE KOOP ANTHONIE FOKKERSTRAAT 61B BARNEVELD

TE KOOP ANTHONIE FOKKERSTRAAT 61B BARNEVELD TE KOOP ANTHONIE FOKKERSTRAAT 61B BARNEVELD TE KOOP ZELFSTANDIGE KANTOORRUIMTE ANTHONIE FOKKERSTRAAT 61B, BARNEVELD Bent u op zoek naar een moderne en flexibele werkplek? Koop dan een ZELFSTANDIGE KANTOORRUIMTE

Nadere informatie

Betreffende beantwoording schriftelijke vragen van de heer Maxim van Luttikhuizen (SP) inzake Deregulering in het fysieke domein.

Betreffende beantwoording schriftelijke vragen van de heer Maxim van Luttikhuizen (SP) inzake Deregulering in het fysieke domein. Corsanummer: 1400276623 Op 16 oktober 2014 zijn bij de raadsgriffie vragen binnen gekomen van de heer Maxim van Luttikhuizen van de fractie SP gericht aan de voorzitter van de Raad op grond van ex artikel

Nadere informatie

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 Tijd Raadzaal 1.02 Molendijkzaal 0.01 Vermeerzaal 1.03 19:00 Basisrichting Structuurvisie Amersfoort 2030 Informatie Regionaal Werkvoorzieningschap Amersfoort en omgeving:

Nadere informatie

de Woonvisie Ede 2030 vast te stellen; a. Groei wordt voornamelijk opgevangen in Ede Stad, dorpen groeien gematigd;

de Woonvisie Ede 2030 vast te stellen; a. Groei wordt voornamelijk opgevangen in Ede Stad, dorpen groeien gematigd; BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Notulen van burgemeester en wethouders Vergadering van 17-11-2015, 09:00 uur 39274 Wethouder Woonvisie Ede 2030 1. In te stemmen met de aangepaste Woonvisie Ede 2030; 2. het

Nadere informatie

't Bonte Paard Advies. Belangstelling Paardendorp Velswijk

't Bonte Paard Advies. Belangstelling Paardendorp Velswijk 't Bonte Paard Advies Belangstelling Paardendorp Velswijk 21 januari 2010 Projectnr. 7584.100/G Boulevard Heuvelink 104 6828 KT Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem Telefoon (026) 3512532 Telefax (026) 4458702

Nadere informatie

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Nieuw Mathenesse, Gemeente Schiedam A. Inleiding Deze factsheet

Nadere informatie

GEZOCHT: AVONTUURLIJKE ONDERNEMERS MET HART VOOR MAKELAARDIJ

GEZOCHT: AVONTUURLIJKE ONDERNEMERS MET HART VOOR MAKELAARDIJ GEZOCHT: AVONTUURLIJKE ONDERNEMERS MET HART VOOR MAKELAARDIJ Bent u ondernemer en hebt u hart voor makelaardij? Dan is HouseHunting op zoek naar u! Voor uitbreiding van onze snel groeiende franchiseketen

Nadere informatie

creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand

creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand Korte Voorhout 20 Postbus 216, 2501 ce Den Haag 070 785 4903 06 430 54 372 info@annavastgoedencultuur.nl Heeft u een leegstaand pand waarvoor u nog geen bestemming

Nadere informatie

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven De economische route voor de regio Stedendriehoek 1In de regio Stedendriehoek is het prima wonen, recreëren en werken. De regionale economie is veelzijdig van aard.

Nadere informatie

Eindhoven, Weegschaalstraat 3

Eindhoven, Weegschaalstraat 3 , Weegschaalstraat 3 Bent u op zoek naar een modern en representatief kantoorlocatie? Stop dan met zoeken!kantorencentrum De Ring is gelegen aan de noordrand van, nabij de A2 en A50, en biedt in haar kantoorgebouw

Nadere informatie

TE KOOP. www.janvangent-badhoevedorp.nl. 21 multifunctionele bedrijfsruimte-units in Badhoevedorp Vanaf 106.500.- Wij bieden meer dan alleen stenen:

TE KOOP. www.janvangent-badhoevedorp.nl. 21 multifunctionele bedrijfsruimte-units in Badhoevedorp Vanaf 106.500.- Wij bieden meer dan alleen stenen: TE KOOP 21 multifunctionele bedrijfsruimte-units in Badhoevedorp Vanaf 106.500.- Wij bieden meer dan alleen stenen: Bent u op zoek naar betaalbare bedrijfsruimte? Dan is dit uw kans! Uniek voor ondernemers

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase)

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

Concept Raadsvoorstel

Concept Raadsvoorstel Concept Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Agendapunt: Sliedrecht, 6 oktober 2009 Onderwerp: Eindrapportage onderzoek capaciteit binnensportaccommodaties 2009. Voorgesteld besluit: 1.

Nadere informatie

ontwerpvoorstel aan de raad

ontwerpvoorstel aan de raad Page 1 of 9 ontwerpvoorstel aan de raad Rotsoord: Ontwikkeling locatie De Boo - vaststelling Stedenbouwkundig Progrmma van Eisen Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor het volgende

Nadere informatie

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Stichting Droomwonen Brabant Speelhuislaan 158 4815 CJ Breda 076-5213080 info@droomwonenbrabant.nl Rabobank

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Brief aan de fractie van Groen Links over gratis draadloos internet in binnenstad Nijmegen Programma / Programmanummer Economie & Toerisme / 1041 BW-nummer Portefeuillehouder

Nadere informatie