Als aan de keukentafel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Als aan de keukentafel"

Transcriptie

1 Windesheim zet kennis in werking Onderzoek Als aan de keukentafel Onderzoek naar professionalisering van het werk van vrijwilligers in de inloophuizen Lectoraat theologie & Levensbeschouwing Zwolle, 2015 Marchien Timmerman

2 Auteur : Marchien Timmerman Foto s : Jan van Dijk Lectoraat : Theologie & Levensbeschouwing Windesheim, Zwolle Lector : André Mulder Telefoon : Website : Lectoraat Theologie & Levensbeschouwing, Christelijke Hogeschool Windesheim

3 Als aan de keukentafel Onderzoek naar professionalisering van het werk van vrijwilligers in inloophuizen Marchien Timmerman Lectoraat Theologie & Levensbeschouwing Zwolle, maart 2015

4 2

5 Inhoudsopgave Voorwoord 5 1. Als aan de keukentafel 7 2. Inleiding Aanleiding Introductie van mij als onderzoeker Keuze voor dit onderzoek Doelstelling en vraagstelling van het onderzoek Methode Introductie van het werk van de vrijwilligers in de inloophuizen De vijf locaties en het werk van de vrijwilligers Presentiebenadering Presentie en interventie Perspectiefwisseling Relatie tot zingeving Betekenis van en visie op locatie Opbrengst van onderzoeksdata: vanuit intuïties naar conclusies Intuïtie Intuïtie Intuïtie Intuïtie Intuïtie Intuïtie Intuïtie Intuïtie Tweede ronde en verdieping Verloop tweede ronde en opbrengst op de werkplekken Enkele opbrengsten Opbrengsten bij de intuïties Weerklank vanuit de literatuur Conclusies en aanbevelingen Als aan de keukentafel Verzamelde conclusies en aanbevelingen Concretisering in kader van dit onderzoek 84 3

6 7. Methodische reflectie onderzoek Keuze van de locaties Methodiek Literatuur in het onderzoek Fasering van het onderzoek Terugblik op het onderzoekstraject 94 Literatuurlijst 97 Afkortingen 101 Bijlagen 1. Vragenlijsten bij eerste fase onderzoek Onderzoek Vrijwilligers diaconaal-presentie inloophuizen Gesprekspunten tweede ronde en observatiepunten 107 4

7 Voorwoord Dit verslag getiteld Als aan de keukentafel biedt een rapportage van mijn onderzoek naar professionalisering van het werk van vrijwilligers in de inloophuizen. Het betreft inloophuizen die staan in een lange missionaire presentie traditie. De locaties die meededen zijn te vinden in Almere, Antwerpen, Deventer, Ede en Utrecht-Overvecht. Ik heb dit verslag als eerste geschreven voor de vrijwilligers en andere medewerkers in de inloophuizen. Daarnaast schreef ik het voor een kring van betrokkenen daaromheen. Het is een praktijkgericht kwalitatief onderzoek waarin het werk en de vragen van vrijwilligers centraal staan. De bedoeling is dat de conclusies en aanbevelingen ten goede komen aan vrijwilligers in hun uitvoerend werk. Mijns inziens is de opbrengst van dit onderzoek de moeite waard voor andere partners die bij dit werk betrokken zijn: trainers van vrijwilligers, besturen en fondsen. Graag neem ik initiatief en ben ik betrokken bij mogelijke vervolgacties in het verlengde van dit onderzoek. Enkele mensen en organisaties wil ik graag bedanken: De vrijwilligers en beroepskrachten van de vijf locaties die meededen in dit onderzoek: voor betrokkenheid, waarde(n)volle inbreng en medewerking. De leden van de klankbordgroep bij dit onderzoek 1 en netwerk DAK: voor betrokkenheid en kritisch meedenken tijdens dit onderzoekstraject. Peter de Haan, als vertegenwoordiger van de hogeschool Windesheim, voor het mogelijk maken van dit onderzoek, ook voor betrokkenheid bij en support voor deze werksoort en dit onderzoek. Het Steunfonds Theologie, voor de financiering van dit onderzoek. Collega s en onderzoeksbegeleider André Mulder van het lectoraat Theologie: voor het doorgaand gesprek, meedenken, feedback en steun. Betrokken en vriendelijke goede vrienden en bekenden: voor een luisterend oor, moed, nieuw inzicht en begrip op zijn tijd. Marchien A. Timmerman MA Docent/Onderzoeker Missionaire presentie - 1 De Klankbordgroep van dit onderzoek bestond uit: Dr. Herman Noordegraaf PTHU, Jan van Opstal Netwerk Dak, Joke Visser, trainingscentrum Kor Schippers, Arnold van der Snoek Buurtpastor Amsterdam-Noord en Bart Starreveld, buurtpastor Rotterdam-Zuid. 5

8 6

9 1. Als aan de keukentafel De keukentafel is voor mij persoonlijk en ook voor veel anderen een bijzondere plek. 2 Het is een plaats van thuiskomen, jezelf zijn en anderen ontmoeten die bij je horen. Een plek om te dromen op zijn tijd en woorden te geven aan je verlangen, soms even. Maar het is ook de plaats waar afspraken worden gemaakt of klusjes worden verdeeld. Op zijn tijd vinden er schermutselingen plaats over wie er afwast of de rotzooi heeft laten staan. Op zijn tijd is de tafel de plek waar de een de ander in de rede valt of waar kleine en grote krachtmetingen plaatsvinden. Maar de tafel is eigen en kent een soort onvoorwaardelijkheid die velen het besef geeft hier mag ik zijn wie ik ben. 3 De keukentafel is geen paradijs, maar is wel een plek om thuis te zijn. Wie een dergelijke plek niet heeft weet hoe hachelijk dat is. De keukentafel is mij tijdens mijn aanwezigheid in de inloopcentra ingevallen als inspirerend beeld van het inloopwerk daar. Deels is het een ruimte waar mensen om een grote tafel met elkaar koffie drinken, waar mensen in- en uitlopen, elkaar kennen en iets tegen elkaar zeggen. Deels staat het beeld van de keukentafel voor de sfeer die door vrijwilligers en bezoekers is getypeerd als: Doe alsof je thuis bent, Je mag hier zijn wie je bent en die zich kenmerkt door een groot onderling vertrouwen te midden van grote verschillen tussen mensen. Hierbij is door vrijwilligers meermalen verwoord: Ieder telt hier mee, Je kunt gewoon wat tegen elkaar zeggen. Ook is er sprake van onderlinge afstemming: Je weet wanneer je haar beter wat met rust kunt laten, andere keer weer. Bij de vrijwilligers onder elkaar is ook verwezen naar deze afstemming: Je kunt van elkaar op aan, er is ruimte voor verschillen, sterk-zwak. Toen het gesprek hierover ging in Utrecht, bij het inloophuis van het Leger des Heils, viel de nieuwe werker in en zei: Ja, eigenlijk zijn we wel een familie, maar wel met al wat daarbij hoort. Dus moederrol, oma, vader, lastig kind, tante in huis, Vaak loopt het goed, soms is er storing. In Antwerpen, bij het Protestants Sociaal Centrum (PSC) zei een van de medewerkers van het Open Huis: Je kunt aanschuiven en er is dan gastvrij onthaal. Het beeld van de keukentafel past voor mij bij de presentiebenadering, die zo kenmerkend is voor het werk in veel inloophuizen. De keukentafel past ook bij recente verkenningen van het alledaagse door bijvoorbeeld feministen, migranten en politieke theologen. In deze theoretische verkenningen staat het gewone alledaagse leven 2 Zie bijvoorbeeld de rubriek Aan tafel in het dagblad Trouw op zaterdag in de maand februari en maart Alle cursief gedrukte zinnen in dit verslag zijn uitspraken van vrijwilligers uit de interviews. 7

10 centraal, met aandacht voor aspecten die vaak onzichtbaar zijn en die veelal geen stem krijgen in dominante theorievorming. Deze verkenningen van het alledaagse zijn echter van grote betekenis in een kritische benadering die het onzichtbare zichtbaar maakt en aandacht vraagt voor woorden en stemmen die maatschappelijk gezien vaak niet populair zijn, maar wel van waarde zijn (De Haardt, 2013, De Haardt forthcoming). Maar in de titel Als aan de keukentafel staat ook nadrukkelijk het woord als. De metafoor biedt namelijk overeenkomst en verschil. Thuis ben je familie van elkaar en het is zoals het gaat, hoewel daar ook geleerd wordt. Familie ben je door geboorte, als vanzelfsprekend. Het familieachtige in een inloophuis is resultaat van een liefdevolle, vriendschappelijke manier van werken: de presentiebenadering. Het is een wijze van werken die je kunt leren, die werkende weg geoefend wordt. Tijdens hun werk komen vrijwilligers van alles tegen en ze leren door de jaren heen veel van bezoekers, van elkaar en van gesprekken met de professionals. Dit werk, deze wijze van doen, dit realiseren van een sfeer als aan de keukentafel en de vragen van vrijwilligers die daar verborgen of uitgesproken een rol bij spelen, staan centraal in dit onderzoek. Ik kom nog even terug op het beeld van de keukentafel. Er is iets gaande in de Nederlandse context wat met de keukentafel van doen heeft. Dat is heel dichtbij huis zo, nu de keukentafel van wie een PGB 4 ontvangt, aangewezen is als een belangrijke plek voor overleg over de uitvoering van de nieuwe zorgwetten. In het zogenaamde keukentafelgesprek wordt door hulpverleners samen met de cliënt het zorgaanbod bepaald afhankelijk van de behoefte van de betrokkenen. 5 Dat klinkt mooi, maar is vooralsnog hachelijk. Als de zorg goed is en afgestemd is het mooi. Maar als het niet afgestemd en niet veilig is en te veel voorwaardelijkheid kent, werkt het niet. Dan werpt het een schaduw over of nog erger: het verstoort het eigene van de keukentafel met alles waar die voor staat. Of zoals iemand bij het napraten in de inloop zei: Als het zo moet, dan liever naar een loket, dan neem ik het tenminste niet mee naar huis. Hier liggen dus uitdagingen voor wie deze gesprekken gaat uitvoeren en daarvoor deze privéplek benut in het kader van uitvoeren van dit nieuwe beleid. De opgave is dan om methoden en houding te ontwikkelen die passend zijn bij deze plek. De keukentafel biedt kansen voor afgestemde zorg, die bijdraagt aan wat deze zorgwetten beogen. Maar dan moet het gesprek wel gericht zijn op afstemming en op het perspectief van hen die aan tafel zitten. 4 PGB staat voor Persoons Gebonden Budget. Sinds 1 januari 2015 in kader van nieuwe zorgwet ligt de regie hiervoor bij de burgerlijke gemeenten en het beheer bij de SVB en niet meer bij de mensen zelf. 5 Zie bijv. de omschrijving factsheet Vereniging voor gehandicapten februari 2015 en Memo keukentafelgesprek van Mezzo, landelijke vereniging voor Mantelzorgers en vrijwilligers. 8

11 Een vergelijkbare schaduw valt, zo zou je kunnen zeggen, over de keukentafel van deze inloopplekken. Deze schaduw wordt in een aantal gevallen veroorzaakt door tekort aan geld, vrijwilligers of door kwesties rond huisvesting. In dit kader zie ik een parallel met de privékeukentafel. De uitvoering van de participatiewetgeving komt op diverse manieren op tafel in het inloophuis, namelijk vanuit de leefwereld van de bezoekers en in het werk van vrijwilligers (nieuwe maatregelen, nieuwe vragen van bezoekers bijvoorbeeld). Deze nieuwe wetgeving levert ook vragen op bij medewerkers van de inloophuizen over wijze van aansluiten bij dit nieuwe welzijnsbeleid. Ook stelt deze ontwikkeling nieuwe vragen aan de wijze waarop het werk nu en in de nabije toekomst gedaan kan worden. Die vragen kunnen betrekking hebben op methode en aanbod van activiteiten, maar mogelijk ook op de kwaliteiten en het specifieke karakter van dit werk en hoe daar woorden aan te geven. Hoe kunnen we vertolken dat deze eigenheid onopgeefbaar is? Hoe kunnen we dat aan het licht brengen wat dienstbaar kan zijn aan deze mensen en aan onderlinge verhoudingen in de veranderende samenleving? Dit onderzoek heeft een formele doelstelling en vraagstelling, die is verwoord in het tweede hoofdstuk. Vanuit het beeld van de keukentafel zou ik het zo willen omschrijven: Wat karakteriseert deze werkplekken en wat vrijwilligers doen rond de keukentafel en wat is de waarde daarvan en voor wie? Welke vragen en dilemma s ondervinden vrijwilligers bij de uitvoering van dit werk en waar zouden ze graag in willen leren? Welke nieuwe kennis, methodiek, verwoording en ondersteuning kunnen hierbij helpend zijn? Met deze verkenning van het beeld van de keukentafel introduceer ik kernen van mijn onderzoek. In dit verslag hoop ik u mee te nemen in de verschillende stappen van dit onderzoek. Ook hoop ik de opbrengsten en aanbevelingen aan u voor te leggen. 9

12 10

13 2. Inleiding In dit hoofdstuk verhelder ik de aanleiding van dit onderzoek, introduceer ik mij als onderzoeker en verantwoord enkele keuzes die ik bij dit onderzoeksproject gemaakt heb. Ook werk ik in dit hoofdstuk doelstelling en vraagstelling van dit onderzoek uit. Tenslotte geef ik een toelichting op de twee fasen van dit onderzoek Aanleiding Het lectoraat Theologie & Levensbeschouwing van Windesheim heeft in 2012 het initiatief genomen voor een onderzoek ten dienste van het werkveld diaconaat en missionaire presentie. Het lectoraat maakte deze keuze vanuit haar opdracht om mensen en groepen in de samenleving met elkaar te verbinden, maar ook vanuit de maatschappelijke oriëntatie van het lectoraat (toewending naar de samenleving). Vanuit de opleidingen van Theologie & Levensbeschouwing is dit initiatief ondersteund. In contact met het werkveld, veelal door stages, waren meerdere signalen opgevangen die het belang van een dergelijk onderzoek voor de praktijk van de inloophuizen onderstreepten. Nieuwe inzichten en deskundigheidsbevordering voor dit werkveld zijn daarnaast ook van belang in het kader van het opleiden van studenten tot professionals op het terrein van religie en samenleving. Na raadpleging van betrokkenen uit dit werkveld werd een gemotiveerde aanvraag gedaan bij het Steunfonds Theologie van Windesheim (Mulder, 2012). Deze aanvraag is door dit fonds gehonoreerd en het lectoraat zocht een docent-onderzoeker om dit onderzoek uit te voeren. Als docent in dit missionair-diaconale vakgebied, als ervaren professional in dit type werk en als beginnend onderzoeker is mij gevraagd dit onderzoek te gaan doen. Het was bijzonder eervol en inspirerend voor mij dat ik dit onderzoek mocht uitvoeren. Leerzaam was het ook om mijn ervaring met de presentiebenadering te verbinden met de structuur en regels van praktijkgericht onderzoek Introductie van mij als onderzoeker Jarenlang werkte ik als professional in meer dan één oude stadswijk, eerst als buurtwerker en daarna als buurtpastor. Na de buurtopbouw-methodiek maakte ik me de presentiebenadering eigen. In het buurtpastoraat raakte ik vertrouwd met deze kleinschalige werksoort, die zich kenmerkt door haar gastvrijheid, de informele wijze van werken en zijn, het laagdrempelige en niet-uitsluitende. 6 Diversiteit is het uitgangspunt 6 Mooi verwoord door bezoekers: ik heb hier altijd het gevoel dat ik er mag zijn, hier maakt het niet uit hoe je er uit ziet, als je in het café hiernaast zit word je altijd aangekeken. 11

14 maar te midden van alle verschillen staan verbinding en wederkerigheid centraal. De werkwijze van de presentie is wat mij betreft aanstekelijk door de aandacht voor levensvragen, voor het levensverhaal, het alledaagse en de kleine, haast onhoorbare stem van vaak ongeziene mensen, die er toe doet. Er wordt hulp geboden, mensen ondersteunen elkaar, maar er is ook ruimte voor de onoplosbaarheid van problemen, de tragiek van het leven en het kwetsbare. Er is een vorm van gemeenschap die tegelijk ruimte en begrenzing biedt. In deze zin is de aandacht voor het alledaagse maatschappelijk relevant en van waarde. Hier lichten andere dan dominante maatschappelijke waarden op en hier valt ander licht op bestaande waarden. Dat doet mensen goed. Ook mij deden deze benadering en deze wijze van werken goed toen ik het werk van binnenuit elke dag meemaakte en verbonden was met mensen. Ook toen in mijn eigen leven tragiek en kwetsbaarheid zo tastbaar aanwezig waren. Nog elke dag ervaar ik de goedheid van deze wijze van werken en leven, in het werk dat ik nu doe op een totaal andere plek en in een andere rol. Ook ervaar ik dit goede in mijn alledaagse leven, vooral door het oog hebben en houden voor het kwetsbare en het verborgene in de ander en mezelf. Tegelijk proef ik in deze benadering de uitnodiging van de moed tot imperfectie en tot aandacht schenken aan de kracht van kwetsbaarheid. 7 Ik ben vertrouwd met de werkmethoden en de benaderingswijzen van deze werksoort en met mensen op veel werkplekken. Als onderzoeker heeft dat voordelen, ik ken het werk, de dilemma s en kan aansluiten bij de vrijwilligers en het werk op een wijze die bij hen past. Het voordeel was ook dat ik de weg wist naar de werkplekken en dat ik vrijwilligers en beroepskrachten wist te bereiken. Ook bood het mij de mogelijkheid een vorm van onderzoek te doen dat aansloot bij de context en bij de eigenheid van vrijwilligers in dit werk. Voor mijn rol van onderzoeker kende die vertrouwdheid zijn bezwaar. Kon ik genoeg afstand vinden om de woorden, opgeslagen als data, recht te doen, en kon ik genoeg afstand nemen om enerzijds nabij en anderzijds als tegenover de opbrengst te beschrijven? Hierbij heeft collegiale feedback van collega s in het lectoraat een goede rol vervuld. Daarnaast heb ik dit mogelijke bezwaar ondervangen door kritische en betrokken lezers en controle door meerdere gesprekken met betrokken vrijwilligers. 7 Zie voor deze spanningsvolle verhouding ook bijvoorbeeld het werk van Brené Brown: De moed van imperfectie en De kracht van kwetsbaarheid. Zie over deze verhouding in dit missionaire werk: Almachtig kwetsbaar - reflecties op missionaire presentie door Tom Boesten e.a.. In dit boek, dat een overzicht biedt van missionaire ontwikkeling vooral in de katholieke traditie, wordt aan de hand van het verhaal van de gevangenispastor, die elke week damt met een gevangene, deze spanningsvolle verhouding tussen kracht, kwetsbaarheid, blijven of gaan zorgvuldig verkend door Toine van den Hogen en met behulp van de mysticus Ruusbroeck met het beeld Staren in het wesen van een mens. 12

15 Ik heb een sterke verbondenheid met dit werk, ook al werk ik nu op een andere plaats. De toekomst en de kwaliteitsontwikkeling van dit werk gaan me aan het hart. Dit buurtpastorale of zogenaamde missionaire werk, dat kiest voor langdurige aanwezigheid in het alledaagse leven van mensen houdt mijn betrokkenheid. In dit werk gaat het om kwetsbare mensen, in buurten en situaties waar veel op het spel staat. En daarmee staat er wat op het spel voor de samenleving waar ze deel van uitmaken. Ik hoop dat in het verlengde van mijn jarenlange betrokkenheid als werker, trainer en opleider, mijn onderzoek bijdraagt aan continuïteit en nieuwe kansen voor dit inloophuizenwerk. Ik ben ervan overtuigd dat in het kader van kanteling van de zorg deze alledaagse plekken van betekenis zijn. De gesprekken in dit werk, als aan de keukentafel, zijn een waarde(n)volle bijdrage aan een veranderende samenleving. Een samenleving die werkelijk participatie meer mogelijk maakt voor meer mensen op wijzen die bij hen passen, op wijzen die haalbaar en uitnodigend zijn voor betrokkenen Keuze voor dit onderzoek Mijn onderzoek betreft de praktijk van diaconale en missionaire inloophuizen. De focus ligt op de dilemma s, verlegenheden en uitdagingen die vrijwilligers tegenkomen in de ontmoeting met bezoekers. De nadruk ligt op werkgerelateerde en zingevingsvragen. Het spreekt vanzelf dat daarbij ook het werk van de vrijwilligers als zodanig (taken, werkopdracht) in beeld komt. Deze focus op vrijwilligers is anders dan in eerdere onderzoeken waar vooral de professional en haar ontwikkeling centraal stonden (Baart, 2001/2004, Van der Spek, 2010). In de meest recente publicatie over vergelijkbaar werk (Schlatmann, 2012) wordt benadrukt dat een onderzoek naar de ervaring van de vrijwilligers van belang zou zijn. Ik pak in dit project deze handschoen op. In dit onderzoek kies ik voor de praktijk van buurtgerichte inloophuizen/plekken: Plekken waar ontmoeting en andere activiteiten buurtgericht worden georganiseerd. 8 Deze keuze maakte ik omdat het inloophuizenwerk in Nederland omvangrijk is en vrijwilligers daarin bepalend zijn voor de continuïteit. Tevens is ondersteuning van hen schaars, zeker waar er geen of weinig beroepskrachtentijd beschikbaar is. Bij trainers van vrijwilligers van de inloophuizen is door hun trainingswerk weliswaar het nodige zicht op kwesties waar vrijwilligers tegen aanlopen en wat hun verlegenheden of vragen zijn 9. Toch is er weinig 8 Ik maakte daarmee de keuze me niet te richten op categoriale centra, daarmee bedoel ik doelgroepcentra. 9 Vooral geconcretiseerd in scholingsaanbod van vrijwilligers, zoals door; Trainingscentrum Kor Schippers, t Vonkje. Enkele artikelen zijn beschikbaar over betekenis van vrijwilligers in dit werk. Recent onderzoek van Movisie levert mogelijk ook een bijdrage aan zicht op het werk en leerbehoefte van vrijwilligers. 13

16 gedocumenteerd inzicht in de vragen van deze vrijwilligers. De voor dit onderzoek gekozen inloophuizen/centra zijn op een of andere manier verbonden met de christelijke traditie. Het gaat hier met andere woorden om identiteitsgebonden inloophuizenwerk. Tevens heb ik in het onderzoek gestreefd naar spreiding van werkplekken, grootte van plaats en signatuur. De gekozen plekken moesten minimaal vijf jaar bestaan Doelstelling en vraagstelling van het onderzoek De centrale vraag van het onderzoek luidt: welke spanningsvelden/uitdagingen ervaren vrijwilligers in relatie tot de eigen persoon, visie en mogelijkheden, ontmoeting met bezoekers, visie van de plek en de omliggende context? Wat betreft de aanpak voor het onderzoek ligt mijn focus bij de leer-/ontwikkelingsvragen van de vrijwilligers. Gezien de doelstelling van het onderzoek is het van belang dat het rapport de beleving van de vrijwilligers weerspiegelt, zowel met betrekking tot de kernvraag als de aanpak van het onderzoek. Daarnaast zal bijvoorbeeld de relatie tot de eigen persoon ook inzicht bieden in de leer- en ontwikkelingsvragen van vrijwilligers. Hiertoe zal een aantal aanbevelingen worden gedaan voor ontwikkeling ten bate van scholing en ondersteuning van vrijwilligers Methode In deze paragraaf beschrijf ik kort de gebruikte methode en de keuzes die ik maakte bij de uitvoering van dit onderzoek. Het onderzoek is verdeeld in twee fasen. In de eerste fase deed ik een kwalitatief onderzoek naar vragen en dilemma s in het concrete werk van vrijwilligers bij hun dagelijkse werk in een inloophuis. Op grond van de verzamelde data en de herlezen literatuur formuleerde ik als onderzoeker acht intuïties. 10 Ze hebben een heuristische functie in dit onderzoek, met andere woorden, ze brachten mij op het spoor van wat er aan de hand is. Ze zijn gevoed door eigen ervaringen, observaties en theoretische en praktische inzichten. Met drie van de intuïties ben ik verder gegaan in de tweede fase. Hierbij voerde ik gesprekken op de locaties, met een verdieping vanuit de theorie. Op grond daarvan ben ik gekomen tot conclusies en aanbevelingen voor een aanbod voor vrijwilligers bij de geconstateerde vragen en verlegenheden. 10 Een intuïtie is een onmiddellijke innerlijke aanschouwing verkregen begrip. Deze is een niet op begripsdenken en redenering berustende overtuiging van de waarheid. Van Dale, 12 e druk. Amsterdam. 14

17 Aanpak van het onderzoek in de eerste fase: In de eerste fase deed ik kwalitatief onderzoek op vijf werkplekken en hanteerde diverse werkwijzen om informatie te verzamelen ter plekke en bij de vrijwilligers (triangulatie). Hieronder licht ik kort toe welke informatie ik heb verzameld en hoe (zie bijlage 1). a) Participerende observaties van de inloopactiviteiten (later aangeduid als PO): Het doel was om meer inzicht te krijgen in de dagelijkse praktijk in het inloophuis en de taken die daar vervuld worden. Daarom koos ik voor een open en half gestructureerde participerende observatie met als uitgangspunt: de gang van zaken zo min mogelijk verstoren en als participerende observant aanwezig zijn en - voor zover nodig en relevant - te delen in het verloop van de activiteit. Ik heb me bekendgemaakt als onderzoeker en als bekend zijnde met het werk. Voor de verslaglegging achteraf benutte ik een lijst met observatie- en aandachtspunten (Baarda, 2005). b) Buurtverkenning met vrijwilligers: De gekozen inloopplekken hebben een functie in de omliggende buurt en zijn op een of andere wijze betrokken bij deze woonomgeving. Bij de buurtverkenning maakte ik een wandeling met vrijwilligers in de nabije omgeving van het inloophuis. Ik hoorde al wandelend het verhaal van de betrokken vrijwilligers en stelde vragen aan hen over de verhouding tussen buurt en inloopplek en mensen die daar komen. Op één plek ging deze buurtverkenning niet door, omdat de daarvoor gevraagde mensen niet konden/ervan afzagen. Ik veronderstel dat op de grens van buurt en inloop of in de wisselwerking tussen beide, kennis en inzicht aan het licht komt. Dit baseer ik op theoretische verkenningen van de exposure. 11 Vaak ontstaat een dergelijke wisselwerking na verlegenheid en het zgn. `lege moment` en doemen er dan nieuwe perspectieven op, soms als een verbinding met de eigen zingevingstraditie (IJzerman, 2002). Deze overgangen heb ik in het onderzoek georganiseerd. Hiermee veronderstelde ik dat ik vrijheid creëerde die vrijwilligers hielp om scherp te kijken, waarbij een ander licht kon vallen op werk en plaats van inloophuis in relatie tot het leven van mensen op straat en in de buurt. c) Groepsinterview met vier vrijwilligers: Ik koos voor interviews met de vrijwilligers om een genuanceerd beeld te krijgen van taken, dilemma s en hun ervaringen in het werk. Het interview geeft directe toegang tot informatie, biedt gedetailleerdheid, een rijkdom aan informatie en diepgang (de Lange, 2011, 11 De exposure als schijnbaar doelloos lopen over straat is een methode van werken in oude wijken/buurtpastoraat. Deze methode is ontwikkeld om een werker af te stemmen op dat wat er gebeurt tussen werkers en bewoners van achterstandswijken. Beoogd wordt dat ervaringen op straat, in de publieke ruimte en in de huizen van de mensen maatgevend zijn voor de inhoud van het werk. (IJzerman, Baart pp ) 15

18 pp ). Ik koos bij de vrijwilligers voor een groepsinterview per locatie met de verwachting dat tussen hen een wisselwerking tot stand zou komen die hun inbreng versterkte. Ik hoopte dat zo verschillende perspectieven zichtbaar zouden worden, waardoor een veelkleuriger genuanceerder beeld kon ontstaan van hun werkzaamheden, taken, verlegenheden. De interviews zijn (op één na) opgenomen en uitgetypt. d) Semi-gestructureerde interviews met coördinatoren: Ik hield tenslotte interviews met coördinatoren. Hiermee beoogde ik vooral te focussen op ontbrekende (achtergrond)informatie en een mogelijk ander perspectief naast dat van de vrijwilligers. Ik ben er daarbij van uitgegaan dat coördinatoren overzicht hebben over wat er speelt in de projecten en over diverse relaties en processen. Deze interviews zijn (op één na) opgenomen. Na afloop van deze onderzoeksfase op de werkplekken heb ik de verschillende soorten data uitgewerkt, genummerd en gedocumenteerd. Gedurende de eerste fase van het onderzoek heb ik literatuurstudie gedaan. Beoogd was een inhoudelijke beschrijving van het werk in de inloophuizen vanuit het perspectief van het werk van vrijwilligers. Focus bij de literatuurverkenning lag vooral op beschrijving en onderbouwing van de methode van werken met oog voor de voorgeschiedenis van de werksoort. Het onderzoek heeft ook verdieping en samenhang gebracht op het terrein van de betekenis van dit werk, in relatie tot de maatschappelijke context. De uitgewerkte data heb ik vergeleken met deze intuïties. Op grond van deze analyse kwam ik tot een aantal voorlopige conclusies. Deze heb ik voorgelegd aan vrijwilligers en beroepskrachten van de vijf werkplekken. Na deze uitwisseling en een enquête per mail heb ik ervoor gekozen om in tweede fase verder te gaan met drie intuïties (in de tweede fase ook als thema s aangeduid). Aanpak van het onderzoek in de tweede fase Na het verwerken van de data en het verwoorden van mijn (voorlopige) conclusies heb ik de opbrengsten voorgelegd aan de betrokkenen van de vijf locaties (member checking). Deze terugkoppelingsbijeenkomst (10 april 2014, Utrecht) leverde mij richting voor het vervolg van het onderzoek (zie bijlage 2). Ik koos ervoor om verder te gaan in de tweede fase met de drie meest centrale intuïties, namelijk 6, 7 en 8: de thema s verlegenheden, omgaan met machteloosheid en vragen rond identiteit. (De toelichting van deze keuze staat in hoofdstuk 7.) Ik organiseerde een tweede ronde gesprekken op de vijf locaties. Deze gesprekken hadden globaal twee agendapunten. Als eerste gaf ik een toelichting op opzet en 16

19 uitkomsten van het onderzoek tot nu toe. Ik deelde kort mijn ervaringen en bood de gelegenheid om daar vragen over te stellen. Hierdoor kon er vertrouwen groeien tussen mij als onderzoeker en de respondenten, wat noodzakelijk is in goed kwalitatief onderzoek. Daarna was er een bespreking van casuïstiek gericht op de drie gekozen thema s en/of daaruit voorkomende leervragen (zie bijlage 3). Mijn opzet was om deze gesprekken te voeren met de vrijwilligers die eerder meededen, samen met de beroepskrachten van de werkplekken omdat daar al een vertrouwensrelatie was gegroeid. In de praktijk bleek dit maar ten dele haalbaar. Diverse oorzaken verhinderden deze opzet, bijvoorbeeld werkdruk, vertrek, ziekte. Ik heb daarop de uitnodiging verbreed en dat betekende deels een nieuwe samenstelling van de groepen op de werkplekken. Ik voerde de gesprekken met deels al bekende, deels nieuwe vrijwilligers, samen of soms zonder de beroepskracht. De gesprekken hadden een verdiepend karakter. Ze hadden het karakter van een leergesprek waardoor al pratende articulatie plaatsvond van de drie intuïties. In een afrondende fase van verslaglegging bracht ik deze opbrengsten, de conclusies en aanvullende literatuur bij elkaar. Dit leverde een aantal aanbevelingen op en voorstel voor vervolgonderzoek. De rapportage is door twee deskundigen uit het werkveld op methodiek en inhoud van feedback voorzien. Een nadere reflectie van methodische aard van het onderzoek is te vinden in hoofdstuk 7. 17

20 18

Identiteitsdocument Sprank

Identiteitsdocument Sprank Identiteitsdocument Sprank Christenen in hart en zorg Vanuit Gods liefde, zorgen wij voor elkaar. GOD Dit doen we samen met je familie en vrienden. Jij mag rekenen op een veilig thuis. Vragen over jouw

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

Vrijwilligers aan het werk bij inloophuis BieZefke

Vrijwilligers aan het werk bij inloophuis BieZefke Jaarverslag 2014 Verbinden versterken - vertegenwoordigen De landelijke werkorganisatie van Netwerk DAK heeft tot doel de lokale organisaties van buurtpastoraat, straatpastoraat en inloophuizen met elkaar

Nadere informatie

Youth for Christ Zwolle. Meerjarenplan YFC Zwolle 2013 2016

Youth for Christ Zwolle. Meerjarenplan YFC Zwolle 2013 2016 Youth for Christ Zwolle Meerjarenplan YFC Zwolle 2013 2016 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 3 2 MISSIE EN VISIE YOUTH FOR CHRIST ZWOLLE... 4 2.1 MISSIE... 4 2.2 VISIE... 4 3 DROOM EN VISIE VOOR 2013-2016...

Nadere informatie

Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit.

Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. a. Inleiding Veel christenen verlangen ernaar hun leven met elkaar en met hun omgeving te delen met hun buren,

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. www.netwerkdak.nl

Jaarverslag 2013. www.netwerkdak.nl Jaarverslag 2013 Verbinden versterken - vertegenwoordigen De landelijke werkorganisatie van Netwerk DAK heeft tot doel de lokale, autonome werkplekken met elkaar in contact te brengen en te houden (verbinden),

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen)

Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen) Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen) Waarom vernieuwing? De Keigave Dagen wordt in de huidige vorm reeds vele jaren uitgevoerd. Mede daardoor is het tijd voor een goede evaluatie

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM

ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM Inleiding Op 14 maart 2012 is het beleidsplan 2012-2015 vastgesteld. In het beleidsplan is vastgelegd wat we als gemeente de komende jaren willen

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Beleidsplan 2011-2017 VDGH "Ploegen, zaaien en oogsten "

Beleidsplan 2011-2017 VDGH Ploegen, zaaien en oogsten Beleidsplan 2011-2017 VDGH "Ploegen, zaaien en oogsten " De afbeelding op deze pagina 1s van Marc Chagall Concept beleidsplan 2011-2017 :Ploegen,zaaien en oogsten ". Inleiding: Deze aanzet tot het beleidsplan

Nadere informatie

ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP

ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP Laat mij doen met eigen vuur, wat ik verkies zoolang ik duur.. Willem Elsschot Zorgvisie: Zo gewoon mogelijk De Frankelandgroep vindt het van groot belang dat

Nadere informatie

stichting BELEIDSPLAN 2013 2017

stichting BELEIDSPLAN 2013 2017 stichting BELEIDSPLAN 2013 2017 1. Inleiding De Stichting KombijMij is op 20 februari 2012 opgericht en geïnitieerd door Kees en Liesbeth van Bolhuis. De directie, Kees en Liesbeth van Bolhuis en het bestuur

Nadere informatie

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink Samenspel Formeel - Informeel Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink 6/12/2015 Programma - Korte kennismaking; - Ontwikkelingen in de vrijwillige zorg; - Uitgangspunt

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

Vooraf: Kern: participatie, van passief naar actief door in te zetten op groeien in geloof en zelfstandigheid = Hebr.6:1-3 groeien in geloof en kennis

Vooraf: Kern: participatie, van passief naar actief door in te zetten op groeien in geloof en zelfstandigheid = Hebr.6:1-3 groeien in geloof en kennis Werkvelden & uitdagingen Catechisatie, De jongeren in hedendaagse taal, communicatie en vorm vertellen van Gods grootheid en liefde vanuit de bijbel (Geloofsinhoud & Verdieping) Vereniging, Jongeren uitdagen

Nadere informatie

Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015

Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015 Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015 Identiteit De Regenboogkerk van Epe vormt een gemeenschap van gelovigen. Het geloof dat hen samenbindt stoelt op de Bijbel. De kern van

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Gemeente in de samenleving

Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Gemeente in de samenleving Protestantse Gemeente te Hoogvliet Protestantse Gemeente te Hoogvliet Gemeente in de samenleving Beleidsplan 2010-2013 INLEIDING De Protestantse Gemeente Hoogvliet heeft als kern de eredienst en is daarmee

Nadere informatie

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER De PThU kent twee competentieprofielen, die voor de gemeentepredikant en die voor de geestelijk verzorger. Ze verschillen in onderdelen, maar

Nadere informatie

Ieder Motto project heeft nu per week 16 uur ondersteuning van een geestelijk verzorger.

Ieder Motto project heeft nu per week 16 uur ondersteuning van een geestelijk verzorger. Wie betaalt de geestelijke verzorging buiten de instelling? Inleiding tijdens studiemiddag VGVZ 4 april 2014. Elly Prinse, Centrum Levensvragen /MOTTO Rotterdam. Beste mensen, Mijn bijdrage aan deze studiemiddag

Nadere informatie

PKN in contact met Nederland: kijk op het leven en kijk op geloven

PKN in contact met Nederland: kijk op het leven en kijk op geloven Protestantse Kerk Nederland / 27-8-2015 / P.1 PKN in contact met Nederland: kijk op het leven en kijk op geloven Presentatie 27 januari 2011 Peter Jobsen Protestantse Kerk Nederland / 27-8-2015 / P.2 Aanleiding

Nadere informatie

Verslag regionale bijeenkomst regio Utrecht in Amersfoort op 8 juni 2015, 09:30 12:30 uur.

Verslag regionale bijeenkomst regio Utrecht in Amersfoort op 8 juni 2015, 09:30 12:30 uur. Verslag regionale bijeenkomst regio Utrecht in Amersfoort op 8 juni 2015, 09:30 12:30 uur. De keus is aan u! Over de positie van vrijwillige inzet in tijden van transitie. Welkom Om 10:00 uur heet Helma

Nadere informatie

Werken als vrijwilliger

Werken als vrijwilliger Werken als vrijwilliger Beteken meer als vrijwilliger U helpt graag anderen. U wilt werk doen dat toegevoegde waarde heeft. U wilt uzelf blijven ontwikkelen en leuke sociale contacten opdoen. Herkent u

Nadere informatie

Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk

Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk Onderzoek naar de wensen, behoeften en bijdragen van inwoners uit Padbroek, Cuijk Alex de Veld, Daniëlle Damoiseaux MSc., dr. Martha

Nadere informatie

dichterbij jongeren in Zwolle

dichterbij jongeren in Zwolle dichterbij jongeren in Zwolle teamleider ronald welmers in oktober 2009 stonden we met vijf vrijwilligers, een pannakooi en een voetbal in Park de hogenkamp. geen tiener die kwam de eerste drie maanden,

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

De Zorgzame Kerk. Concept Beleidsplan 2015-2019. Protestantse Wijkgemeente Ambacht-Oost. November 2014 Bethelkerk Vlaardingen

De Zorgzame Kerk. Concept Beleidsplan 2015-2019. Protestantse Wijkgemeente Ambacht-Oost. November 2014 Bethelkerk Vlaardingen De Zorgzame Kerk Protestantse Wijkgemeente Ambacht-Oost Concept Beleidsplan 2015-2019 November 2014 Bethelkerk Vlaardingen Beleid en plannen Beleid is het aangeven van een richting en het definiëren van

Nadere informatie

Jaarbeleid 2014-2015

Jaarbeleid 2014-2015 Jaarbeleid 2014-2015 Navigators Studentenvereniging Utrecht Bestuur Bottema in samenwerking met de staf: Pieternel Bottema Praeses Annegreet van der Linde Ab Actis Edwin Valster Quaestor Berdien van der

Nadere informatie

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt (voor de bovenbouw) Hier willen we je op weg helpen bij het maken van een spreekbeurt. Je hebt ervoor gekozen om je spreekbeurt te houden over daklozen, of

Nadere informatie

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015)

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) Woonzorgcentrum Leiehome is een woonplaats met ruime verzorgingsmogelijkheden voor ouderen. Wij verlenen een deskundige en actuele zorg op maat.

Nadere informatie

De drie-engelenboodschap, ACTUEEL!

De drie-engelenboodschap, ACTUEEL! De drie-engelenboodschap, ACTUEEL! Missie De missie van de Kerk van de Zevende-dags Adventisten is de verkondiging van het eeuwig evangelie zoals verwoord in de drieengelenboodschap van Openbaring 14:6-12.

Nadere informatie

Manifest Christelijke Kinderopvang Beschrijving van de levensbeschouwelijke en pedagogische uitgangspunten

Manifest Christelijke Kinderopvang Beschrijving van de levensbeschouwelijke en pedagogische uitgangspunten Manifest Christelijke Kinderopvang Beschrijving van de levensbeschouwelijke en pedagogische uitgangspunten Oktober 2015 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 03 Hoofdstuk 2 Basiskenmerken en specifieke kenmerken

Nadere informatie

. De school uitgangspunten en visie. 1.1. Naam en logo. De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22).

. De school uitgangspunten en visie. 1.1. Naam en logo. De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22). . De school uitgangspunten en visie 1.1. Naam en logo De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22). Het betekent: de Heer heeft ons ruimte gemaakt. De Heer geeft ruimte om in vrede en liefde met

Nadere informatie

ontdek de kracht van het geven

ontdek de kracht van het geven ontdek de kracht van het geven Berghummerstraat 15 7591 GX Denekamp T 053 53 75 777 F 053-53 75 760 E gerardusmajella@zorggroepsintmaarten.nl ontdek de kracht van het geven 02 Welkom. Ontdek de kracht

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Raad van Kerken Conferentie Nieuwe Krachten met Kerk en Stage. Diaconaal leren Wanneer wijkt de duisternis voor het licht?

Raad van Kerken Conferentie Nieuwe Krachten met Kerk en Stage. Diaconaal leren Wanneer wijkt de duisternis voor het licht? Raad van Kerken Conferentie Nieuwe Krachten met Kerk en Stage 14 mei 2014 Herman Noordegraaf Diaconaal leren Wanneer wijkt de duisternis voor het licht? Ter inleiding van deze conferentie wil ik enige

Nadere informatie

2012-2016. Beleidsplan Beraadgroep Samenlevingsvragen 2012-2016. Hettie Pott-Buter Trinus Hoekstra Greetje Witte-Rang

2012-2016. Beleidsplan Beraadgroep Samenlevingsvragen 2012-2016. Hettie Pott-Buter Trinus Hoekstra Greetje Witte-Rang 2012-2016 Hettie Pott-Buter Trinus Hoekstra Greetje Witte-Rang Beleidsplan Beraadgroep Samenlevingsvragen 2012-2016 Augustus 2012 0 Inhoud Inleiding... 1 Geschiedenis van de Beraadgroep Samenlevingsvragen...

Nadere informatie

ANBI gegevens gemeente

ANBI gegevens gemeente ANBI gegevens gemeente Algemene gegevens Protestantse Gemeente te, behorende tot de Protestantse Kerk Nederland. A. Algemene gegevens Protestantse Gemeente te Naam ANBI: Protestantse Gemeente te Telefoonnummer

Nadere informatie

Visiedocument 2012 CAVENT. Geeft om wie je bent (naast mensen staan)

Visiedocument 2012 CAVENT. Geeft om wie je bent (naast mensen staan) Visiedocument 2012 CAVENT Geeft om wie je bent (naast mensen staan) Cavent heeft de voorbije jaren de visie beschreven zoals neergelegd in de nota naast mensen staan. Anno 2012 is de visie toe aan een

Nadere informatie

Eigenzinnige zorg van Zideris Wij zijn er voor jou!

Eigenzinnige zorg van Zideris Wij zijn er voor jou! Eigenzinnige zorg van Zideris Wij zijn er voor jou! Eigenzinnige zorg, wat verstaan jullie daar onder? vragen mensen mij wel eens. De claim zet je ook aan het denken, want het betekent ook dat je eigenwijs

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

De krachtgerichte methodiek

De krachtgerichte methodiek Het Centrum Voor Dienstverlening is u graag van dienst met: De krachtgerichte methodiek Informatie voor samenwerkingspartners van het CVD Waar kunnen we u mee van dienst zijn? Centrum Voor Dienstverlening

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Netwerk DAK

Jaarverslag 2012 Netwerk DAK Jaarverslag 2012 Jaarverslag 2012 Netwerk DAK In 2012 is Netwerk DAK stabieler geworden en is nieuwe activiteit zichtbaar. Het organiseren van de netwerkdag ging gemakkelijker, er komen meer vragen binnen.

Nadere informatie

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk Stean foar Stipe Visie op cliëntondersteuning zorg, welzijn en aangepast wonen Het Signalerend ignalerende Toegankelijke Effectieve Activerende Netwerk (dat stiet as in hûs!) Inleiding Sinds januari 2007

Nadere informatie

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven.

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Colofon Het project Nu voor later is een gezamenlijk project van schoolbesturen

Nadere informatie

Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget

Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget Palliatieve zorg Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende

Nadere informatie

4D organisatieontwikkeling & opleiding presenteert. Alumnidagen 2014. datum thema leiding

4D organisatieontwikkeling & opleiding presenteert. Alumnidagen 2014. datum thema leiding 4D organisatieontwikkeling & opleiding presenteert Alumnidagen 2014 TGI-verdieping aan de hand van vijf thema s De alumnidagen zijn bedoeld voor iedereen die in de afgelopen jaren een TGI-basisopleiding

Nadere informatie

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven Onderwerp: Kwaliteit van leven van burgers die veel zorg en ondersteuning nodig hebben Subgroep 1: Wim Gort (Synthese), Jan Joore (Unik), Ellen van Gennip (Leger des Heils), Ron Genders (gemeente Peel

Nadere informatie

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8)

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8) - Identiteit - Hogeschool Viaa heeft als grondslag de Bijbel. Zij erkent deze als het betrouwbare en geïnspireerde Woord van God, zoals dat verwoord is in het gereformeerde belijden en zij beschouwt de

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg

Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg Hoofdstuk 1: Missie, visie en doelstellingen Voorwoord Onze Missie en Identiteit Onze Visie Pedagogische hoofddoelstellingen Een goed pedagogisch klimaat Hoofdstuk

Nadere informatie

Internationaal convivium Groningen

Internationaal convivium Groningen Internationaal convivium Groningen Stichting Ruimzicht 1 biedt met het internationale convivium in Groningen onderdak aan buitenlandse en Nederlandse studenten tezamen. Een convivium is een woongemeenschap

Nadere informatie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie Samen de Wereld Kleuren Pedagogische visie 2 SWK-Kinderopvang Samen de Wereld Kleuren Samen de Wereld Kleuren SWK-Kinderopvang: Samen de Wereld Kleuren Onze kinderopvangorganisaties hebben aandacht voor

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

in verbinding schoolplan 2012-2016

in verbinding schoolplan 2012-2016 in verbinding schoolplan 2012-2016 Onze kernwaarden Zo werken we samen Verantwoording Visie Verantwoordelijkheid Verbinding Vertrouwen Vrijheid Waarom zijn we er? De Jacobus Fruytier scholengemeenschap

Nadere informatie

1. (GELOOFS)BASIS VOOR EEN ECHTE BIJBELSE JONGERENWERKER

1. (GELOOFS)BASIS VOOR EEN ECHTE BIJBELSE JONGERENWERKER Bijbels jongerenwerk 1. (GELOOFS)BASIS VOOR EEN ECHTE BIJBELSE JONGERENWERKER Lezen: Johannes 15:1-6 Nadat Jezus met zijn discipelen was opgestaan van de gemeenschappelijke maaltijd, je kan dat lezen in

Nadere informatie

Zending wereldwijd. Driebergen, januari 2015. GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem

Zending wereldwijd. Driebergen, januari 2015. GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem De GZB-dag wordt dit jaar op D.V. 13 juni in de Evenementenhal in Gorinchem gehouden. Voor deze nieuwe datum en plaats is gekozen omdat er op het terrein van Hydepark

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Bind-Kracht in de basisopleiding Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Lieve Geerts Kristien Van den Bogaert Wim De Clerck 8 november 2012 De relatie als krachtbron in de hulpverlening

Nadere informatie

Beleidsplan. Kerkgenootschap der Zevende-dags Adventisten. Gemeente Utrecht

Beleidsplan. Kerkgenootschap der Zevende-dags Adventisten. Gemeente Utrecht Beleidsplan Kerkgenootschap der Zevende-dags Adventisten Gemeente Utrecht 2015 2019 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beschrijving van de Gemeente Utrecht... 3 2.1 Historie van de Gemeente Utrecht... 3 2.2 Gemeente

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Vormgeving christelijke identiteit binnen PricoH

Vormgeving christelijke identiteit binnen PricoH Stoekeplein 8a 7902 HM Hoogeveen tel.: 0528-234494 info@pricoh.nl www.pricoh.nl PricoH heeft acht christelijke basisscholen onder haar beheer. Binnen deze acht scholen werken ruim 200 medewerkers, in diverse

Nadere informatie

Werk van barmhartigheid Wanneer heb ik U gezien

Werk van barmhartigheid Wanneer heb ik U gezien Bezoekwerk Aartsbisdom Utrecht Diocesane diaconale dienstverlening Werk van barmhartigheid Wanneer heb ik U gezien? Bezoekwerk van uit de katholieke geloofsgemeenschap Inzicht in: soorten van bezoekwerk

Nadere informatie

Commissie Onderwijs en Zingeving Advies samenwerkingsscholen. juli 2013

Commissie Onderwijs en Zingeving Advies samenwerkingsscholen. juli 2013 Commissie Onderwijs en Zingeving Advies samenwerkingsscholen juli 2013 In zijn adviesaanvraag vraagt Wim Kuiper de commissie om bij te dragen aan een visie op de manier waarop een samenwerkingsschool vorm

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving?

Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving? Leer- en ontwikkeltraject Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving? Centrum voor Samenlevingsvraagstukken Marja Jager-Vreugdenhil & Eelke Pruim @SamenViaa Deze workshop: - Over Wmo-werkplaats

Nadere informatie

Spirituele zorg Een dagje naar zee

Spirituele zorg Een dagje naar zee Spirituele zorg Een dagje naar zee Marian Martens Leidinggevende verzorgingshuis Stichting Antroz Consulent PTMN 3 onderwerpen De Richtlijn Spiritualiteit Theorie van de Presentie (Andries Baart) Een blik

Nadere informatie

Pastoraat wat is dat?

Pastoraat wat is dat? Pastoraat wat is dat? Eigenlijk best een lastige vraag! Pastoraat daar zijn heel veel dikke boeken over geschreven. Maar na het lezen weet je het soms nog niet!? Daarom mogen jullie een paar minuten daar

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

Gemeentevergadering 25 november 2015. Beroepingswerk? Doe mij maar gewoon een nieuwe dominee!

Gemeentevergadering 25 november 2015. Beroepingswerk? Doe mij maar gewoon een nieuwe dominee! Gemeentevergadering 25 november 2015 Beroepingswerk? Doe mij maar gewoon een nieuwe dominee! Agenda 1. Inleiding over het beroepen 2. Gesprekken per wijk 3. Samenvatting en terugkoppeling Tijdslijn - 25

Nadere informatie

Producten COiL. Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan:

Producten COiL. Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan: Producten COiL Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan: Voor zorgprofessionals en vrijwilligers 1. Trainingen Omgaan met levensvragen 2. Begeleide intervisie, moreel beraad 3. Train- de- trainers

Nadere informatie

Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk

Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk Rapport gebaseerd op de resultaten van een documentanalyse en enquête binnen de pedagogische civil society Hoe te verwijzen

Nadere informatie

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Kees van Dusseldorp - Schildwolde, juni 2015 Leuk dat je met deze belijdeniscursus aan het werk gaat! Graag praat ik je even bij over de achterliggende

Nadere informatie

Voorstel invulling betrokkenheid Israël

Voorstel invulling betrokkenheid Israël Code: LV01 01.0.0 Pagina 1 van Voorstel invulling betrokkenheid Israël Van de Broeders: Ad de Boer, Jan Mudde en Henk Zuidhof Datum: oktober 01 Code: LV01 01.0.0 Pagina van 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1

Nadere informatie

Nog niet ontvangen van belastingdienst

Nog niet ontvangen van belastingdienst A. Algemene gegevens. Naam ANBI: Diaconie van de Protestantse gemeente te Garyp RSIN/Fiscaal nummer: Website adres: Nog niet ontvangen van belastingdienst www.pkngaryp.nl E-mail: info@pkngaryp.nl Adres:

Nadere informatie

Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012)

Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012) Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012) In de periode 2008-2012 heeft het Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking

Nadere informatie

FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC. Jaarverslag 2014. Stichting Fecc

FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC. Jaarverslag 2014. Stichting Fecc FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC Jaarverslag 2014 Dit verslag geeft een beknopt beeld van de activiteiten van het jaar 2014. Stichting Fecc Januari 2015 FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE

Nadere informatie

Positionering DominicusAmsterdam. DominicusAmsterdam verbinden en verdiepen

Positionering DominicusAmsterdam. DominicusAmsterdam verbinden en verdiepen Positionering DominicusAmsterdam DominicusAmsterdam verbinden en verdiepen Motto Verbinden en verdiepen DominicusAmsterdam verbinden en verdiepen Positionering Welke positie willen wij innemen? In Amsterdam,

Nadere informatie

Belanghoudersbijeenkomst

Belanghoudersbijeenkomst V e r s l a g Belanghoudersbijeenkomst Donderdag 17 november was u met ruim 30 andere genodigden aanwezig bij de belanghoudersbijeenkomst van Woningstichting Bergh. Een bijeenkomst waarbij wij graag twee

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

EBG NOORD-HOLLAND. Beleidsplan 2016-2020. Oudstenraad EBG Noord-Holland

EBG NOORD-HOLLAND. Beleidsplan 2016-2020. Oudstenraad EBG Noord-Holland EBG NOORD-HOLLAND Beleidsplan 2016-2020 Oudstenraad EBG Noord-Holland 12 december 2015 Inhoudsopgave Wie zijn wij... 2 Organisatie... 3 Cultuur van EBG Noord-Holland... 4 Waar staan wij voor... 5 Wat willen

Nadere informatie

Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl. QueZ. Vragen naar zelfregie

Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl. QueZ. Vragen naar zelfregie Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl QueZ Vragen naar zelfregie Colofon Auteurs: Cora Brink, Anouk Poll en Petra van Leeuwen Met dank aan: Oda Berkhout (Beweging 3.0), Ieke Bron en Tineke van Dijk

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk De Werkgroep Vorming en Toerusting ontwikkelde een programma voor de parochies om te benutten bij de promotie dvd en het artikel Alles is genade uit het Identiteitsnummer

Nadere informatie

De Hassinkhof. Wonen Welzijn Zorg en behandeling. Appartementen te huur. Woonzorgcentrum. Tijdelijke zorg. Groepswonen

De Hassinkhof. Wonen Welzijn Zorg en behandeling. Appartementen te huur. Woonzorgcentrum. Tijdelijke zorg. Groepswonen De Hassinkhof Appartementen te huur Woonzorgcentrum Tijdelijke zorg Groepswonen Wonen Welzijn Zorg en behandeling Welkom in De Hassinkhof De Hassinkhof ligt in het kloppend hart van Beltrum en is onderdeel

Nadere informatie

Het kerkgebouw Huis van God

Het kerkgebouw Huis van God Het kerkgebouw Huis van God Tekenwaarde TTemidden van vele andere gebouwen die worden gebruikt voor bewoning en bedrijvigheid is een kerk de ruimte voor de ontmoeting met God. Kerken staan meestal op een

Nadere informatie

Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel

Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel Herman COSIJNS, Adjunct van Mgr De Kesel INLEIDING De problematiek van de sociale huisvesting enerzijds en de wens van de Kerk om mee te werken

Nadere informatie

BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN 2016. "de diaconale opdracht in cijfers"

BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN 2016. de diaconale opdracht in cijfers BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN 2016 "de diaconale opdracht in cijfers" Ter goedkeuring in de vergadering van het College van Diakenen dd. 10 november 2016 Diaconie van de Protestantse Gemeente te Amsterdam

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014.

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Programma: 09.30 uur - Inloop met koffie en thee 10.00 uur - Eenzaamheid en sociaal isolement:

Nadere informatie

Ontmoeting met christenen in China

Ontmoeting met christenen in China Ontmoeting met christenen in China Studiereis in samenwerking met Kerk in Actie naar China: missionaire, historische, praktisch-theologische en oecumenische verkenningen in de snelst groeiende kerk van

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie