OPST ANDIG! foto istock. september 2014 Algemene Doopsgezinde Sociëteit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OPST ANDIG! foto istock. september 2014 Algemene Doopsgezinde Sociëteit"

Transcriptie

1 OPST ANDIG! foto istock september 2014 Algemene Doopsgezinde Sociëteit

2 uitgelicht advertentie Leeftocht Najaarsprogramma Leeftocht Dit najaar biedt Leeftocht diverse inspirerende activiteiten, waaronder de tweedaagse cursus Weg van de Tora. In deze cursus wordt gewerkt met de eerste van vijf bundels waarin artikelen van Dodo van Uden, die eerder in het Algemeen Doopsgezind Weekblad verschenen, zijn bewerkt voor gebruik in groepen of om individueel mee aan de slag te gaan. De artikelen in de bundel zijn toelichtingen op teksten uit de Tora, de eerste vijf boeken van de bijbel. De Tora is in de christelijke traditie vaak gezien als wet. Men verloor de betekenis van deze boeken als onderwijzing, lering uit het oog: men was weg van de Tora gegaan. In de bundels wordt geprobeerd om met behulp van joods-rabbijnse uitleggingen bij te dragen aan het terugvinden van de weg naar de oorspronkelijke betekenis van de Tora: een wegwijzer voor het leven. De cursus vindt plaats op Buitengoed Fredeshiem en staat onder leiding van drs. Dodo van Uden en drs. Afke Maas-Smilde. Vrijdag 28 nov. vanaf uur t/m zaterdag 29 nov. tot uur 124, p.p. (2-pk) 139, (1-pk), incl. overnachting, ontbijt, lunch, diner, koffie en thee Aanmelding en meer informatie: Leeftocht, een samenwerkingsverband van Buitengoed Fredeshiem, Dopersduin en de ads, biedt belangstellenden een gevarieerd cursusaanbod op religieus en spiritueel gebied. Op het (najaars) programma staan onder meer: > 27 t/m 28 september 2014 De kracht van kwaliteiten Starters United Een tweedaagse voor starters op de arbeidsmarkt en bijna-afgestudeerden. > 10 t/m 11 oktober 2014 Joodse mystiek: een boodschap voor nú Cursus onder leiding van drs. Sjef Laenen > 7 t/m 8 november 2014 Kloosterwijsheid voor elke dag: Benedictijnse spiritualiteit Inleiding over de Benedictijnse uitgangspunten en toepasbaarheid daarvan in het dagelijks leven. > 7 t/m 9 november 2014 Scheppingskracht ontdekken Spiritueel weekend over creativiteit, inventiviteit en originaliteit voor jongvolwassenen (20-35 jaar). Kijk voor meer informatie en het volledige aanbod op Donatus verzekert vertrouwd Donatus verzekert kerkgebouwen en wat daar bij hoort, zoals ruimtes voor kinder opvang, doopvonten, kanselbijbels en orgels. Donatus is een betrokken specialist. Klein genoeg om u persoonlijk van dienst te zijn. Groot genoeg om uw verzekerings belangen aan toe te vertrouwen. Samen met u zorgen we ervoor dat wat waardevol is, behouden blijft voor onze kinderen en hun kinderen en hun kinderen tel vooraf Voorzichtig open ik het deurtje van de kerkbank en zo geruisloos mogelijk loop ik naar de grote houten deuren om de dienst voortijdig te verlaten. Dat is mijzelf als lekenpreker ook wel eens overkomen, zo n vroege vertrekker die je vanaf de kansel langzaam doch vastbesloten richting uitgang ziet schuifelen. En ik vond het heel onplezierig. Onfatsoenlijk haast. Ga dan na afloop onder het genot van koffie met stroopwafels aan de dienstdoende voorganger vertellen wat er aan schort! Maar ik kon niet meer blijven zitten. Aan het begin van de dienst had de predikante verkondigd dat jongvolwassenen andere interesses hebben dan de kerk, dat zij de vermaning mijden en hun zondagse vrije tijd liever elders doorbrengen. Ik wilde opstaan en zwaaien. Hallo! Hier zit ik, mevrouw de dominee! Ik heb warm bed, vrouw en kind achtergelaten omdat ik bij deze viering wil zijn! Joehoe! Maar ik durfde niet. De rest van de dienst kon me niet meer raken en ik dacht alleen wat doe ik hier eigenlijk?. Dus trok ik mijn jas aan en ging. Buiten scheen de zon. Opstandig? Ach, het valt wel mee. Onschuldig eerder. En dat is precies mijn bedenking bij het jaarthema Opstandig, waar wij doopsgezinden het komend seizoen mee aan de gang gaan. Dat we toch maar liever braaf blijven zitten of er hooguit stilletjes tussenuit sneaken en daar al heel fier op zijn. Zoals ik. Zo schreef onze redacteur Kalle Brüsewitz een stuk over opstandigheid in de kunst, en wat dat zoal teweeg kan brengen (zie pagina 20). Een van de kunstwerken die hij beschrijft en als bijlage aanleverde, betreft een naaktfoto. Een hele nette foto volgens Kalle. Ik ben het met hem eens. Maar het is een naaktfoto. Van een zestienjarig meisje bovendien. Het mag honderd keer kunst zijn, en de foto nog zo netjes, we plaatsen hem niet. Nee, ook niet als ze achttien was geweest. Of eenentachtig. Ook al haalt dat (een deel van) de clou van het artikel weg. Ik zie de boze brieven en opzeggingen namelijk al binnenstromen. De grens tussen opstandigheid en controverse is dun... De tamelijk onschuldige foto van een Nieuwjaarsduik die ooit de cover van dit blad sierde, was voor een deel van onze lezers al een stap te ver. Per mail discussiëren Kalle en ik nog wat verder. De afloop daarvan komt u al bladerend vanzelf tegen. Maar de oplettende lezer weet het al. Sorry Kalle. Ik blijf zitten. Johan Tempelaar coördinator communicatie inhoud 6 14 Blijf geloven! 6 Een genezingsdienst met Jan Zijlstra Bijbelse opstand 12 Dit volk, het is zijn eigen weg gegaan You have been to Asperen? 14 Het geheim van Dirk Willemsz Controverse, schande en strijd 20 Alle kunst is opstandigheid tegen het lot van de mens en verder uitgelicht 2 ingekomen 4 Menno Simons-lezing 5 opstandig lichaam Peter de Jong, Marjolein & Sarai Uitham WereldWerk 10 inzameling gereedschap boeken & bladen uit de kast 18 Pieter Jellema opstandige doopsgezinden 22 jaarthema 2014/2015 kort 23 column 24 Carolien Cornelissen

3 ingekomen aankondiging advertentie 4 Wereldcongres De inschrijving voor het Doopsgezind Wereldcongres, dat van 21 tot en met 26 juli 2015 plaatsvindt in Harrisburg, Pennsylvania (VS), is geopend. Het Wereldcongres is een evenement voor de wereldwijde geloofsfamilie van doopsgezinden, Mennonites, Brethren in Christ en aanverwante geloofsgemeenschappen, en wordt eens in de zes jaar gehouden. Inschrijven is mogelijk via de website Voor geïnteresseerden uit Nederland die het Wereldcongres willen bezoeken, is er op 28 september (van tot ongeveer uur) in de doopsgezinde kerk in Bussum een voorlichtings- en voorbereidingsbijeenkomst. Op deze bijeenkomst wordt informatie gegeven over het congres, over aanmeldings- en reisopties en over de groepsreizen die De Roosebrink te Wageningen De Timanshof te Bennekom De Aleidahof te Bennekom vanuit Nederland worden georganiseerd. Daarnaast wordt op de bijeenkomst, waarvan er in aanloop naar het Wereldcongres meerdere georganiseerd zullen worden, nader ingegaan op het thema Walking With God en op de dagthema s die tijdens het congres aan bod zullen komen. Aanmelden voor de bijeenkomst in Bussum is gewenst: Dit is tevens het (mail)adres voor informatie en voor vragen. Daarnaast is alle Nederlandstalige informatie te vinden op > Wereldcongres 2015 lezersactie MasterPeace in Concert MasterPeace organiseert op 21 september, de Internationale Dag van de Vrede, een reeks spraakmakende concerten in meer dan veertig te huur Seniorenappartementen met een vrijzinnig religieuze uitstraling landen. De Amsterdamse Ziggo Dome wordt het hart van deze wereldproductie. Artiesten uit conflictgebieden zoals Oekraïne, Rusland, Israël, Palestina, Syrië, Somalië, Eritrea, Nigeria, Libanon, Iran en Afghanistan roepen op tot dialoog, ontwapening en initiatieven om nieuw gewapend geweld te voorkomen. De regie van Master- Peace in Concert is in handen van Leoni Jansen. Als dank voor de inzet van de doopsgezinde jongeren voor MasterPeace, biedt MasterPeace lezers van Doopsgezind NL de mogelijkheid om MasterPeace in Concert tegen sterk gereduceerd tarief van 10, * bij te wonen. Reserveer snel, uiterlijk 11 september, via onderstaande link, o.v.v. de code peaceday Het aantal kortingskaarten is beperkt! Reserveren via: event/133001?cl_origin=origins In de complexen heerst een tolerante, vrijzinnig religieuze sfeer; iedereen is er welkom. Alle drie de gebouwen zijn op loopafstand gelegen van het stads-, respectievelijk dorpscentrum. De gebouwen liggen tevens gunstig ten opzichte van het openbaar vervoer. Voorzieningen De appartementen zijn aangesloten op een alarmsysteem. Hierdoor kan er 24 uur per dag in geval van nood snel eerste hulp geboden worden. Tevens beschikken de gebouwen over twee liften, een wasserette, fietsenstalling, logeerkamers, recreatieruimte, hobbykamer en een bibliotheek vergaderruimte. De bewoners worden vertegenwoordigd door enthousiaste bewonerscommissies. Huurprijs De huurprijs varieert van 459, tot 779,. De servicekosten variëren van 73, tot 194,. Bent u geïnteresseerd en 50 jaar of ouder? Maak geheel vrijblijvend een afspraak met mw. L. Kik of mw. C. Besselink voor meer informatie en/of een bezichtging. Seniorenhuisvesting Zuid-Veluwe Hof van Sint Pieter tn Bennekom * Exclusief 1,10 reserveringskosten. Regulier tarief 25,. menno simons lezing Hans Achterhuis Vreedzaam Vechten Zaterdag 1 november 2014 Inloop vanaf uur Aanvang uur Vermaning, Wirdumerdijk 16, Leeuwarden Emeritus hoogleraar Wijsbegeerte aan de Universiteit Twente Denker des Vaderlands Winnaar Socrates Wisselbeker 2009 en 2011 Lid filosofisch elftal Trouw Entree gratis 5

4 gebedsdienst Een genezingsdienst van gebedsgenezer Jan Zijlstra. Haar schouders schokken van het huilen terwijl broeder Zijlstra zijn handen op haar hoofd legt. Laat L de kanker in deze vrouw door de kracht van Jezus vernietigd worden, roept hij hard met hoge stem. Leef! Ga leven! zegt hij tegen de vrouw als hij zijn hand weghaalt. Huilend maar duidelijk ook opgelucht en een beetje blij loopt ze vervolgens met iemand van de nazorg de zaal uit. Ze is een van de velen die avond. Het is een natte zondagavond als we aankomen in een zaaltje met koopwaar en een tweehonderdtal in rijen opgestelde stoelen, in een kek verlicht zalencentrum in Warmond. Het is half zeven en we zijn een half uur te vroeg. Er zijn nog maar weinig mensen. We zien vaste gasten die een plekje zoeken rond de twee tafels bij de ingang, naast de koopwaar en het ontvangstcomité. Ze kennen elkaar en maken een praatje. We krijgen een enthousiaste hand en bij de tafel met boeken en T-shirts staan mensen die alles vertellen over de belangrijke boeken van broeder Zijlstra. Zodra we zitten worden we aangesproken door een vriendelijke vrouw van de nazorg. Komen jullie ook voor genezing? Na een tijdje begint een bandje zonder aankondiging opwekkingsliederen te spelen. Gedurende de eerste liederen zien we een doorsnee van de Nederlandse bevolking binnenkomen. Kinderen, ouders, ouderen, jongeren, Nederlanders, Surinamers, Aziaten, Amerikanen. Velen zijn zichtbaar en naar later blijkt onzichtbaar getekend door het leven. Als Zijlstra het podium betreedt is de zaal overvol. Er gebeurt wat. Zijlstra heeft charisma en windt de zaal om zijn vinger. De zaal reageert na elke zin met een luid amen! of halleluja!. Kind van God? Een doodgewone voorganger is Zijlstra al lang niet meer. Al sinds de jaren 50 gaat hij als evangelist door het leven. Naam en faam vergaarde hij in het hele land met zijn gebedsgenezingsdiensten, en bij zijn in 1992 opgerichte gemeenschap De Levensstroom in Leiderdorp. Onenigheid leidde tot een breuk tussen Zijlstra en die kerk, waarna hij in 2013 Wings of tekst Jan Willem Stenvers & Kalle Brüsewitz foto rd, Anton Dommerholt Blijf geloven! Healing oprichtte. Deze nieuwe gemeenschap verhuist binnenkort naar een vaste locatie om de nog steeds goed bezochte diensten een eigen plek te geven. Het eerste uur van de bijeenkomst staat in het teken van het offer. Zijlstra somt op wat er allemaal nodig is voor het nieuwe onderkomen: computers, licht- en geluidinstallaties, boeken en nog veel meer. Hij roept mensen op datgene te geven wat ze kunnen geven, en vraagt vermogenden een flinke duit in de zak te doen. Zet er gewoon eens twee nullen achter! Vóór de komma! Na deze roep om hulp wordt er plotseling een man naar voren gehaald. Hij vertelt dat hij is genezen van een ongeneselijke vorm van kanker, nadat hij de diensten van Zijlstra had bezocht. De mensen in de zaal juichen en applaudisseren. Zijlstra corrigeert ze: halleluja en amen wil hij horen. Een andere man mag zijn verhaal doen, en Zijlstra vertelt honderduit over andere resultaten van de kracht van Jezus. Vervolgens roept Zijlstra iemand met nekpijn uit de linkerhoek. Kom maar even naar voren, zegt hij met een vriendelijke hoge stem. Binnen een uur worden een stuk of vijftien mensen naar voren gehaald en wordt voor ze gebeden, de ene keer met harde en boze stem, de andere keer zachtaardig en smekend. Elke keer gaat het anders. Dan weer gaat het heel snel, legt Zijlstra een hand op de te genezen plek en spreekt hij een soort mantra uit. Bij een ander stelt hij vragen over het ware geloof, naar welke kerk hij of zij gaat en wie haar of zijn echte vader is. Ben jij een kind van God?, vraagt hij regelmatig. Als het antwoord niet snel genoeg komt vraagt hij het iets luider. Elke persoon wordt na afloop meegenomen door iemand van de nazorg. Grote wonderen blijven uit. Het is best mogelijk dat iemand geneest na een aanraking van Zijlstra, zo stellen psychologen en wetenschappers. De hoop die het ritueel aan mensen geeft kan al heel wat veroorzaken, beamen vele medici en onderzoekers. Als het bijvoorbeeld gaat om zenuw-gerelateerde klachten, kan de handoplegging van Zijlstra een schrikreactie veroorzaken, waardoor de zenuwen weer luisteren naar de hersenen. Of dit iets met God te maken heeft? Daar durven weinigen antwoord op te geven. Zaadje Als de klok bijna tien uur tikt, vraagt Zijlstra of iedereen die genezing zoekt en nog niet aan de beurt is geweest, een geloofsrij wil vormen. Een groot deel van de zaal geeft gehoor aan de oproep. De genezer gaat nu wat sneller te werk, maar niemand wordt overgeslagen. Al snel komt een jonge vrouw aan de beurt die de hele tijd achteraan aan een statafel stond. Ze heeft een zenuwbeklemming en kan daardoor niet goed zitten. Zijlstra neemt uitgebreid de tijd. Hij legt zijn hand op haar en drijft de duivel uit haar. Op de vraag of ze nog iets voelt geeft ze een eerlijk antwoord. De pijn is wel iets minder, maar Zijlstra laat haar niet uitpraten, probeert nogmaals de duivel uit haar te krijgen en roept de vrouw op om met haar hele hart te geloven in Jezus. Als ze meeloopt met de nazorg roept hij haar terug. Ga eens lekker hier vooraan zitten. Jezus heeft je geholpen. Na een minuut houdt ze het niet meer, staat op en loopt met een van pijn vertrokken gezicht met de nazorg mee. Zijlstra roept haar nog na: Blijf geloven! Voor van alles wil men hulp van Jezus: zielenpijn, niet-werkende longen, kanker, het vinden van een baan, eczeem, stemproblemen en zenuwaandoeningen. Soms legt Zijlstra zijn handen op een paar mensen tegelijk, soms neemt hij de tijd voor één persoon. Genezenen verdwijnen steeds met de nazorg naar aparte zaaltjes en komen na tien minuten terug, vaak met een zojuist aangeschaft boek. Daarna pakken ze hun spullen en verlaten de zaal. De laatste zieken staan voor een nog maar halfvolle zaal. Tussen alle bedrijven door blijft de voorganger succesverhalen uit het verleden vertellen. Amen en halleluja is steeds weer het antwoord. Als we na de dienst bijna de drempel van de uitgang over zijn, spreekt de vrouw die ons in het begin aansprak, ons weer aan. Ze wenst ons het allerbeste en weet zeker dat er een zaadje in ons is geplant. Jullie weten nu dat Jezus en God wonderen kunnen doen. Misschien kopen jullie ooit nog een boek van broeder Zijlstra. We lopen zwijgzaam het gebouw uit langs de tennis- en golfbanen. Pas in de auto komen we weer tot onszelf. << 6 7

5 opstandig lichaam opstandig lichaam Peter de Jong Marjolein & Sarai Uitham Eigenlijk heeft iedereen wel iets, bij mij zie je het alleen wat duidelijker Desnoods ga ik rollend verder Niet achter de geraniums Lopen en dingen vasthouden gaan moeilijk en je kunt hem niet altijd goed verstaan. Peter de Jong is al zijn hele leven spastisch. tekst & foto Jan Willem Stenvers Is dat een reden voor een leven vol beperkingen? Liever niet, aldus Peter: Moet ik dan achter de geraniums gaan zitten? Peter ontvangt mij in een ruim en opgeruimd appartement in Purmerend, met een balkon vanwaar je over de stad uitkijkt. Er liggen kranten op tafel en er staat klassieke muziek aan. Niets doet vermoeden dat hier iemand woont die door zijn spasmen vele lichamelijke beperkingen heeft. Hij beaamt het als ik zeg dat ik het een mooie plek vind. Het zal wennen zijn als ik hier weg ben, mijn nieuwe plek is veel kleiner. Over korte tijd verhuist Peter naar een kleiner appartement in de buurt van Gouda, waar zorg en hulp dichterbij zijn. Dit appartement is te groot. Als ik nu niet ga, gaan anderen beslissen wat er met me moet gebeuren en dat wil ik niet. Die opmerking typeert zijn levenshouding. Ik heb er een hekel aan als mensen me in een hoek drukken. Hij weet niet anders of hij leeft met de beperkingen van zijn lichaam. Met sommige dingen heb ik wat moeite en dat kost tijd. Het is de realiteit, daar moet je niet voor wegkijken. Maar eigenlijk heeft iedereen wel iets, bij mij zie je het alleen wat duidelijker. Het leven is geluk hebben en dat heb ik wel gehad, maar met een valse start. De beperkingen hielden Peter niet klein. Hij studeerde, werkte bij de ING, reist nog steeds de hele wereld over en is een graag geziene gast in Dopersduin. Het alternatief is blijven zitten in mijn stoel. Daar heb ik helemaal geen zin in. Soms maakt het me wel eens boos en agressief dat mensen denken dat je niet goed bij je hoofd bent, omdat je moeilijk loopt en praat. Dat ze denken dat ik iemand ben die op een sociale werkplaats werkt en daar gelukkig mee is. Het is heel dubbel. Door mijn beperking kom ik al vaak achteraan te staan. Als mensen je dan ook nog als een debiel zien, sta je helemaal met lege handen. Maar moet ik dat toelaten? Moet ik thuis gaan zitten en niks doen? Dat heeft toch ook geen zin. Als ik iets wil vragen over zijn opleidingen en werk onderbreekt hij mij snel. Dat is wel een mooi voorbeeld van wat ik probeer te zeggen. Toen ik van de mavo afkwam werd ik geweigerd bij een beroepsopleiding, omdat de leraren het te lastig vonden om mij les te geven. Toen ben ik de havo gaan doen en vervolgens een economische opleiding aan de hogeschool, wat me heel erg goed afging. Er werd me verteld dat ik de universiteit ook wel aankon. Vervolgens heb ik eenendertig jaar bij de bank gewerkt. Ondanks zijn drive om er iets van te blijven maken, ontkent Peter niet dat het nu wel steeds moeilijker gaat en dat hij dat lastig vindt. Alleen al opstaan kost me bijna drie uur. Het is wat dat betreft wel goed dat ik naar een plek ga waar sneller hulp aanwezig is. Laatst ging het hier al niet goed, gleed de rollator te ver naar voren en lag ik voordat ik het wist languit op de grond Na die laatste opmerking blijft het even stil, maar dan kan Peter een lach niet onderdrukken. << Marjolein Uitham (48) en haar dochter Sarai (10) hebben multiple epifysaire dysplasie. Een zeldzame genetische groeistoornis aan het uiteinde van je botten. Dat betekent een flinke lichamelijke beperking. Maar een beperking is een keuze, vindt Marjolein, en moeder en dochter laten zich door niets tegenhouden. Dat is ook een karakterdingetje Multiple epifysaire dysplasie is een genetische erfelijke groeistoornis in de epifysairschijven. Die zitten aan het uiteinde van je botten, de plek waar je gewricht groeit. Bij ons groeit dat rafelig en daarom slijt het veel sneller. Dat levert pijn op en onze botten worden ook veel eerder oud. Het is helaas chronisch en wordt nooit echt beter. Kapot is kapot. Toen Marjolein de stoornis bleek te hebben was het nog een zeldzame aandoening, waarvan niemand wist wat het was. Pas toen ze tien jaar oud was herkende een dokter het. Een zwaard van Damocles hing vervolgens boven haar hoofd. Ze zou in een rolstoel komen en ze kon stoppen met alle behandelingen. Ik mocht niet sporten, ik mocht nergens aan meedoen en dat hakt erin bij een kind, ook psychisch. Toen ik ouder werd ging ik alles doen om los te breken. Met mijn hanenkam belde ik desnoods een taxi als ik niet meer kon lopen. Op die manier redde Marjolein zich met krukken en vliegwerk. Ze was het zat dat iedereen wat over haar te zeggen had en dat ze overal buiten viel. Alleen daarom al was Marjolein vast besloten om het bij Sarai anders te doen. Ik snap wat ze voelt en ik snap de pijn, en dat helpt. Wat de artsen ook zeggen, er zijn maar twee opties: je laat je kind niks doen of je laat haar gewoon kind zijn. In beide gevallen gaat het bot kapot. Ik koos voor de laatste optie. Sarai heeft hulpmiddelen om haar zo goed mogelijk te laten functioneren in het dagelijks leven: een loopfiets voor tijdens het shoppen het blijft een dametje en sinds kort is er een fiets met hulpmotor zodat ze helemaal zelf naar school kan. Ook doet Sarai sinds kort mee met gym. Dat vindt ze fantastisch. En ze zit op synchroonzwemmen. Dat vind ik stom, is het duidelijke antwoord van Sarai, maar Marjolein is er heel blij mee. Ik weet dat haar handicap er niet door vermindert, maar haar spieren worden sterker en daardoor kan ze nu veel langer zonder hulpmiddelen functioneren. Marjolein merkt ook aan zichzelf dat het helpt. Ik sport weer volop en ik merk dat het mij helpt. Soms moet ik het bekopen met heel veel pijn, maar ik word er gelukkiger en sterker van. Ze ziet de omgeving soms wel raar reageren als er een energieke vrouw op een racefiets voorbijkomt die even later in een rolstoel de weg terug aflegt. Maar dat is een keuze. Ik kies voor kwaliteit van leven en die keuze maak ik ook voor Sarai. Ik geloof er heilig in dat zelf dingen ervaren het belangrijkste is. Als Sarai bovenaan de trap om hulp roept laat ik het haar toch echt zelf oplossen. Desnoods gaat ze op haar billen naar beneden. Uiteindelijk heeft het volgens Marjolein allemaal te maken met acceptatie. Het is een lang proces, maar ik denk dat ik nu zover ben dat ik mijn handicap kan omarmen. En als ik op een dag niet meer kan lopen ga ik rollend verder. Maar mijn kwaliteit van leven is optimaal. En dat gun ik Sarai ook. Ik geloof dat je met je geest heel veel kan. << tekst & foto Kalle Brüsewitz 8 9

6 Inzameling gereedschap Voor de bouw van de Doopsgezinde Technische Middelbare School in Shirati, Tanzania, is gebruikt maar goed gereedschap nodig. tekst Els de Quant Doopsgezind WereldWerk bouwt samen met de Canadese (cacha) en Duitse (mh) doopsgezinden een middelbare technische school in Shirati. De visie achter het bouwen van een technische school is dat leerlingen die deze school hebben afgemaakt als vakkrachten werk zullen kunnen vinden. Zodoende kunnen zij hun gezinnen onderhouden en hun kinderen naar school laten gaan. In de zomer van 2014 is de bouw in volle gang en zijn wij op zoek naar gereedschap en ander technisch materiaal voor de school. Wij gaan dat verschepen. Het zou heel mooi zijn als gebruikt maar nog goed gereedschap in Shirati noodzakelijke machines Leergang timmeren > Cirkelzaagtafel > Afkortzaag > Platenzaagtafel (staand) > Tafelfreesmachine > Vlaktebank > Vandiktebank > Kettingsteekmachine > Lintzaag (loopwiel diameter minimaal 600 mm) > Slijpsteen > Afzuiginstallatie (t.b.v. afzuigen stof en bewerkingsafval) > Houtdraaibank (incl. beitels) Leergang metaalbewerking > Draaibank (incl. beitels) > Plaatschaar (hand) > Lastransformator (220 V en 380 V AC) 2 x > Lasapparaat TIG ( V AC) 2 x > Kolomboormachine > Metaalschaafbank (incl. beitels) > Metaalfreesbank (incl. frezen) > Metaal-afkortzaagmachine (incl. cirkelzagen) > Beugelzaagmachine (incl. zagen) > Platen-buigmachine (hand) > Platenwals (hand) Leergang elektrotechniek > AVO-meters (10 x) > Oscilloscoop (2 x) > Variabele transformator (0-220 V wisselstroom) 2 x > Scheidingstransformator 220 V een nieuw leven kan beginnen. Want dat is kwalitatief beter dan het gereedschap dat lokaal gekocht kan worden. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat het gereedschap met de kwaliteit zoals wij dat kennen, lokaal niet verkrijgbaar is. En wat wel verkrijgbaar is, is heel snel weer kapot. << Meer informatie: Deze oproep wordt zowel in Nederland als in Duitsland gedaan. > Omvormer 220 V AC naar 24/12 V DC (4 A) > Spanningsstabilisator 220 V AC 5 A Bij het aanbieden van machines graag letten op: technische staat zijn er nog handleidingen is de schakelapparatuur aanwezig zijn er nog reserveonderdelen afzonderlijke gereedschappen Heeft u machines over en wilt u die voor dit doel doneren? Neem dan contact op met Jan Verhoef: Indien gewenst komt hij bij u kijken. Najaarsconferentie WereldWerk De najaarsconferentie van Doopsgezind WereldWerk op 18 en 19 oktober 2014 sluit aan bij het wereldwijde MasterPeace-vredesproject. tekst Henk Blom Op 21 september 2014, Internationale Dag van de Vrede, worden in meer dan veertig landen over de hele wereld vredesconcerten georganiseerd. Hoogtepunt is het concert in de Ziggo Dome in Amsterdam, waar artiesten uit belangrijke conflictgebieden samen zullen optreden om duidelijk te maken dat duurzame oplossingen alleen bereikt kunnen worden door op te houden met gewapende conflicten. Ilco van der Linde, initiatiefnemer van MasterPeace en eerder van Bevrijdingspop en Dance4Life, verzorgt de inleiding op het thema en zal zijn visie geven op vrede tussen de volken. Ook deelnemers aan Nederlandse MasterPeace-activiteiten vertellen over hun ervaringen. Daarna volgen workshops: 1) Zingen van vrede, met Arie de Bruijn, 2) Vrede voor de volken vanuit bijbels perspectief, met Janneke Stegeman, 3) Wat is jouw droom van vrede? met Fieneke Tempelaar- Bakker, en 4) Polarisatie in de samenleving, met Greco Idema. Vrede tussen de volken zal ook in avondsluiting en tijdens de zondagse viering aan de orde komen. Praktische informatie De conferentie wordt gehouden in Buitengoed Fredeshiem, Steenwijk- De Bult, vanaf zaterdag 18 oktober uur (met vooraf mogelijkheid tot lunch), tot zondag 19 oktober na de lunch. Voor kinderen is er een eigen programma. Jongeren van jaar en de groep 30+ beginnen al op vrijdagavond 17 oktober. Aanmelden bij Daniëlle Stevens, o.v.v. naam, adres, telefoonnummer, , tijd van aankomst en vertrek (de lunch op zaterdag begint om uur), eventuele dieetof andere wensen, en voor kinderen en jongeren tevens de leeftijd. Uiterlijk een week vóór de conferentie wordt het definitieve programma toegestuurd. Kosten kinderen 15, niet-werkende jongeren 25, volwassenen betalen naar draagkracht 50,, 75, of bestuurstafel 90, (kostprijs). Betaling op bankrekening nl27 trio t.n.v. Doopsgezind WereldWerk, Deventer, o.v.v. Conferentie Fredeshiem 2014 en de naam(en) van de deelnemer(s). Indien de kosten een probleem zijn kan men contact opnemen met penningmeester Roel Meihuizen Postbus av Deventer tekst Bert Duhoux Het dagelijks bestuur van WereldWerk vergadert ongeveer tien keer per jaar. Meestal in Amersfoort, één keer per jaar in Dopersduin en één keer in Fredeshiem. In mei van dit jaar weken we hier bij wijze van uitzondering van af en waren we te gast in Inloophuis De Ruimte in Almere, om een indruk te krijgen van de vele activiteiten aldaar. Er werken twee professionals die buurtbewoners opvangen die veelal arm en eenzaam zijn, werkloos en laag opgeleid. Samen brengen zij weer structuur aan in het leven van deze mensen, die daardoor zelfrespect opbouwen. Vaak leidt dat op den duur tot werk, een doel in het leven en een plek in de maatschappij. Jaarlijks zijn er ongeveer zesduizend drempeloverschrijdingen voor bijv. een kopje koffie, een gesprek, een maaltijd of een cursus. In 2010 is in samenwerking met de doopsgezinde gemeente Almere een training geweldloze communicatie gestart. De aanleiding hiervoor was een explosieve groei van de pvv, de moeite die verschillende gemeenteleden daarmee hadden, en de vraag hoe ze toch in gesprek konden blijven met andersdenkenden. Sindsdien heeft een aantal leden deze training gevolgd, en zij zijn nu zelf trainers voor nieuwe cursisten. Doopsgezind WereldWerk heeft in 2013 de training geweldloze communicatie gesponsord en zal dat in 2014 weer doen. Het Inloophuis ontvangt bescheiden financiële bijdragen van bezoekers en cursisten, maar blijft daarnaast afhankelijk van subsidies. Helaas trekken grote subsidieverstrekkers zich geleidelijk terug. Dat is mede gezien het vijfentwintigjarige jubileum in november van dit jaar geen prettig vooruitzicht. Wilt u meer weten over de activiteiten of wilt het Inloophuis steunen met een gift? Ga dan naar Kijkt u ook eens op waar u een geheel vernieuwde website vindt, met o.a. informatie over de studiedag op 8 november in de doopsgezinde kerk in Baarn. Lezen en aanmelden dus

7 opstandig in de bijbel Bijbelse opstand Het lijkt inherent aan het verhaal van de bijbel dat we ontevreden zijn met de werkelijkheid. Een Israëliër pleit in het Arabisch voor vrede, een Palestijn doet hetzelfde in het Hebreeuws. Het zit er dik in dat het woord opstandig allerlei associaties bij u oproept. Zoals koppige tieners die de deur knallend achter zich dichtgooien, rebelse opstandelingen die zich met geweld verzetten tegen een corrupte dictator, of misschien wel tekst Edwin de Jong illustratie Feiko Wouda een recalcitrante bui van uzelf en een daardoor totaal onnodig uitgelokte ruzie. Al deze gedachten laten zien dat het thema opstandig heel breed is en dat de verschillende facetten van opstandigheid terug zijn te vinden in het dagelijks leven. Maar hoe zit het met het woord opstandig in de bijbel? Laat de bijbel ons mensen zien die braaf en vroom de voor hen bedachte paden bewandelen, of waait ons in al die bijbelse verhalen soms ook de geur van opstand tegemoet? Een snelle zoektocht met de elektronische concordantie laat zien dat de Nieuwe Bijbelvertaling tweeëndertig keer het woord opstandig bevat. Deze referenties naar opstand hebben bijna uitsluitend een negatieve bijsmaak. Onherroepelijk ontstaat de indruk dat het volk van Israël een bijzonder hardleers en opstandig volk is geweest. In de relatie met God loopt lang niet alles op rolletjes en daar wordt in de bijbel afkeurend over gesproken. In die zin is Jeremia 5:23 heel typerend, als God bij monde van de profeet vaststelt: Maar dit volk is koppig en opstandig, het is zijn eigen weg gegaan. De boodschap die hierin doorklinkt, is dat het vooral niet aan te raden is om al te eigenwijs te zijn (is dat een boodschap speciaal voor doopsgezinden?), maar gehoorzaam de weg van God te bewandelen. Vrijmoedig Echter, voordat de indruk zou ontstaan dat de God van Israël alleen maar slaafse volgzaamheid verlangt, is het verhelderend om in het kort naar een bijzonder verhaal uit het Oude Testament te kijken. De bijbel laat ons namelijk ook nog een ander plaatje zien. Het verhaal dat me te binnen schiet is het relaas van Abraham, die in gesprek is met God over de verwoesting van de spreekwoordelijke poelen van verderf: Sodom en Gomorra. God is namelijk ter ore gekomen dat de zonden aldaar ongehoord groot zijn en Hij besluit op onderzoek te gaan. Maar Abraham, die misschien wel over inside information beschikt, voelt de bui al hangen. En in plaats van passief af te wachten wat er gaat gebeuren en in gehoorzaamheid het oordeel van God te aanvaarden, begint hij te onderhandelen. Als er in de stad nog vijftig onschuldige mensen zouden leven, zou de Heer, die immers goed en rechtvaardig is, de schuldigen dan niet sparen omwille van de onschuldigen? Als God bevestigt dat hij dat inderdaad zou doen, trekt Abraham de stoute schoenen aan. En als er in de stad nu eens geen vijftig onschuldigen zouden zijn, maar vijfenveertig, veertig, dertig, twintig, of zelfs maar tien? Het gedrag van Abraham maakt op ons misschien een wat merkwaardige indruk. Niet dat wij het altijd eens zijn met de ondoorgrondelijke wegen van de Heer, en niet dat het ons aan vragen zou ontbreken in het aangezicht van God, maar deze discussie getuigt wel van een hele grote vrijmoedigheid. Opstand betekent dat je je niet klakkeloos neerlegt bij een bestaande situatie, maar dat je streeft naar een andere uitkomst. Je probeert invloed uit te oefenen op de gebeurtenissen. Dat kan door in gesprek te gaan met mensen, actieplannen op te stellen, voorstellen te doen, of heel opstandig de boel te saboteren. Opstandelingen zijn dus mensen die zich niet zomaar neerleggen bij de realiteit. Ze leven met een beeld van een andere toekomst en doen er alles aan om deze toekomst tot werkelijkheid te maken. Sommige opstandelingen streven naar een toekomst die ik persoonlijk niet kan ondersteunen. Er zijn genoeg godsdienstverdwaasden in deze wereld die uit alle macht hun idee van theocratie proberen door te voeren. En ik hoop van ganser harte dat hun opstand tot mislukken is gedoemd. Andere opstandelingen strijden voor op zich nobele doelen zoals vrijheid, zelfstandigheid, en menselijkheid maar grijpen in de verwezenlijking van deze doelen, misschien door wanhoop gedreven, terug op geweld. Op zoek naar gerechtigheid Het lijkt inherent aan het verhaal van de bijbel dat we in zekere mate ontevreden zijn met de werkelijkheid. Ondanks de mooie en bijzondere dingen die we in de wereld tegenkomen, worden we maar al te vaak geconfronteerd met de donkere kanten van het bestaan. De voorbeelden, van ver weg en dichtbij, nemen geen einde. Een uitgeputte jongeman die na een tocht van duizenden kilometers achter metershoog prikkeldraad wordt opgesloten. Een buurvrouw die weken achter elkaar thuis zit en eenzame gesprekken voert met de kassière van de supermarkt. Of jonge kinderen die geen ander leven kennen dan de eindeloze zee van tenten in een vluchtelingenkamp. In al deze situaties wordt geen slaafse volgzaamheid en berustend accepteren gevraagd. Hier gaat het om opstand! En zoals Abraham op zoek was naar gerechtigheid voor de inwoners van Sodom en Gomorra, zo mogen wij ja moeten wij? op zoek zijn naar gerechtigheid in deze wereld. De bijbel spreekt afkeurend over opstand als die indruist tegen de wegen van God. Het is niet voor niets dat de profeten in het Oude Testament, en Jezus in het Nieuwe Testament, in woord en daad altijd weer naar God terugwijzen. Dus ja, er is een manier waarop opstand in bijbelse zin als ongehoorzaamheid wordt beschreven. Tegelijkertijd laat de bijbel ons ook zien dat we niet onder opstand uit kunnen. Vanuit een heilige onrust hoeven we ons niet neer te leggen bij de realiteit, maar mogen we ons in blijven zetten voor de komst van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Als we leven vanuit Gods ideaal van gelijkheid, rechtvaardigheid, en shalom, dan komen we in aanvaring met de structuren van deze wereld en is opstand onvermijdelijk. Misschien zouden we het ook zo kunnen zeggen: juist gehoorzaamheid aan de wegen van God leidt mensen van het geloof tot een rechtvaardige opstand! << Edwin de Jong is predikant in de Doopsgezinde Gemeente Ouddorp. Daarnaast is hij actief als secretaris van de Adviesraad Geestelijke Zaken van de ads

8 opstandig in het verleden Het geheim van Dirk Willemsz tekst & foto s Gerke van Hiele gravure Doopsgezind Documentatiecentrum Een jaar of tien geleden waren mijn vrouw en ik een week in de Verenigde Staten voor een conferentie op een doopsgezind seminarie. We raakten in gesprek met een docent die helemaal verrukt reageerde, want wij kwamen uit Wageningen en dat lag vlakbij Asperen. You have been to Asperen? Er viel een stilte. Het bleek dat Asperen een van de belangrijkste plekken is voor Amerikaanse Mennonieten wanneer zij de Lage Landen bezoeken: Witmarsum, Pingjum, Asperen, Amsterdam. Wij zwegen bedremmeld. Wat hadden wij gemist? Het levensverhaal van een van de beroemdste dopers van Nederland. Dat staat beschreven in de Martelaarsspiegel, en deze doper is voor de Amerikaanse doopsgezinden een icoon geworden. Hij is de belichaming van de vijandsliefde. Laten we even teruggaan naar Asperen. Het is 1569, een roerige tijd. De Beeldenstorm had net dit oude stadje aan de Linge, onder de rook van Leerdam, bereikt. De Reformatie was in volle gang, maar landvoogd Alva voerde een schrikbewind. Er waren ook dopersen die elkaar ontmoetten in een huiskamer, waar uit de bijbel werd gelezen en gedoopt. Een van hen was Dirk Willemsz. Hij werd vanwege zijn afwijkende overtuiging gearresteerd en opgesloten in het kasteel van Asperen. Op een avond wist Dirk langs een touw van vodden over het dunne ijs van de slotgracht en de naastgelegen vijver (het Hondegat) te ontsnappen. Een bewaker zette de achtervolging in, maar halverwege zakte die door het ijs. Dirk hoorde zijn hulpgeroep, keerde zich om en stak zijn hand uit om de drenkeling uit het wak te trekken en hem te redden van een zekere dood. De bewaker wilde hem wel laten gaan, maar de inmiddels toegesnelde burgemeester herinnerde hem aan zijn eed van trouw en dwong hem Dirk te arresteren. Zo viel Dirk opnieuw in handen van zijn vervolgers en werd hij ditmaal opgesloten in de gevangenis boven de klok in de toren van de grote kerk. Daar kon hij ieder uur horen hoe inderdaad zijn laatste uur had geslagen. Na een aantal maanden van verhoor en pijniging werd hij op 16 mei 1569 als ketter verbrand op een brandstapel buiten de stad. Ik vertelde iemand dit verhaal en het commentaar was kort: Wat een mafkees! Dat is natuurlijk wat kort door de bocht, maar komt neer op: laat die bewaker toch lekker door het ijs zakken! Je mag toch je vege lijf redden? Is dit niet weer typisch christelijk teveel van het goede? Een dergelijke daad roept verzet en zelfs weerzin op. We vergeten voor de goede orde dan wel dat Dirk helemaal niet van plan was alles lijdzaam over zich heen te laten komen hij probeerde niet voor niets te ontsnappen. We zijn toch maar even gaan kijken in Asperen. Met de kerkrentmeester hebben we de toren beklommen en zijn we in de gevangeniskamer boven de klok geweest, waar nog de oude deur van de gevangenis valt te bewonderen en ook het blok waarin de gevangenen met hun benen werden opgesloten. Dat was toch wel bijzonder. Zo dichtbij, zo onvoorstelbaar en zozeer deel van onze religieuze geschiedenis. En bovenal de eerste stappen richting de gewetens- en geloofsvrijheid die we nu doodnormaal vinden. In Asperen is inmiddels een straat naar Dirk genoemd. Er is ook nog gerechtigheid in deze wereld. Al die Amerikanen komen naar Asperen omdat de afbeelding van Dirk Willemsz in hun catecheseboekjes staat. Hij belichaamt voor hen een ideaal, het onverwachte, het onvanzelfsprekende van die uitgestoken hand. Hoe kun je beter iets van belangeloze liefde verbeelden? Op het scherp van de snede, daar gaat het hier toch om? Om die andere gerichtheid, om die ruimte voor de ander? De laatste keer dat ik het plaatje van Dirk tegenkwam was in een Amerikaans boekje over de kerk met de verrassende titel: A Culture Of Peace. Een cultuur van vrede. In dat boekje wordt bij het verhaal over Dirk stilgestaan, en vooral bij diens reflexen. Die reddingsactie moet snel zijn gegaan: het water is ijskoud, een drenkeling is zomaar weg. Dirk hoort het hulpgeroep en keert terug om zijn belager uit het ijs te trekken. De auteur, Alan Kreider, vraagt zich af: wie of wat vormde zijn reflexen? Die Love your enemies and bless them that curse you (Matt 5:44) reflexen zijn heel belangrijk. Spontaan, intuïtief: vechten of vluchten. Dirk doet wat anders, hij is door wat anders gevormd, hij is en blijft op die andere weg van liefde en vrede. Zijn reflexen zijn gevormd door de gemeenschap die zich op die weg beweegt en die dit inzicht over compassie en vijandsliefde met zich meedraagt. Het doet ons wat wanneer zulke verhalen worden doorgegeven en voorgeleefd. Er gebeurt ook wat met een cultuur die bijvoorbeeld het verhaal van de barmhartige Samaritaan niet meer kent. Er is toch zoiets als karaktervorming, als een cultuur van vrede die op een gegeven moment in de gordijnen gaat zitten. Zó gaan we met elkaar om, zo gaan we met onenigheid om. Gewoontes komen niet uit de lucht vallen, ze worden gevormd, gecultiveerd en ze vergen onderhoud. Een geloofsgemeenschap is ook bedoeld als oefenplaats voor deze dingen. Het is de spiritualiteit van linkerwang en rechterwang (Mat. 5:39). Je bewustworden van de uitdaging om fantasierijk te werk te gaan en nieuwe wegen te vinden om de ander weer te bereiken. Het geheim zit in het onverwachte. De slag op de rechterwang met de rug van de hand is een gebaar van verachting: Jij bent me te min, verdwijn! In plaats van beledigd met een klap te reageren, keer je je linkerwang toe, zodat de ander je echt kan slaan. Dat zou tot nadenken kunnen stemmen. Niks slaafs of wettisch of normatief, maar creatief en vindingrijk: je gedrag niet laten bepalen door je tegenstander. Het gaat om het leren leven met een lang lontje en het je eigen maken van geweldloos communiceren. Om het leren op een positieve en hoopvolle manier met conflicten om te gaan. Ook dit hoort bij de weg van de kinderen van het Licht. << 14 15

9 boeken & bladen Tenzij anders vermeld, zijn de bijdragen op deze pagina s van de hand van Martin Maassen, teloorgang Dementerende geliefde Ze waren jong en verliefd, maar konden door de omstandigheden niet samen verder. Ria, weduwe, en Edwin, gescheiden, komen elkaar een half leven later opnieuw tegen en al diezelfde dag trekken ze bij elkaar in. Nadine Ahr (Hannover, 1982) is journaliste van het Duitse tijdschrift Die Zeit. Ze is de kleindochter van Ria en vertelt in De belofte over de goede en slechte dagen van haar grootouders. De slechte dagen beginnen als Ria tekenen van dementie vertoont. Ze gaat steeds verder achteruit en na verloop van tijd herkent ze Edwin niet meer, wordt opstandig en begint tegen hem te schreeuwen. Kan Edwin zijn belofte dat hij Ria nooit meer in de steek zal laten, gestand doen? Kan hij het opbrengen voor haar te blijven zorgen? In Nederland leven mensen met dementie. Het is een cijfer dat niets zegt over het verdriet van de naaste verwanten van dementerenden. Nadine Ahr schrijft niet alleen over haar dementerende oma, maar ook en vooral over het verdriet, het schuldgevoel en de eenzaamheid van haar opa. Ook andere problemen komen aan de orde, zoals de vraag of je een ernstig dementerende moet confronteren met het overlijden van een dierbare. Een minpuntje is dat de schrijfster zo nu en dan terloops onderwerpen noemt die meer aandacht hadden verdiend. Zo heeft Edwin in woii aan de kant van de Duitsers gevochten. Jammer dat ze daar niet wat uitvoeriger over heeft geschreven, want ik had wel willen weten hoe hij die oorlog was doorgekomen. Ook het overlijden van Edwins zoon komt nauwelijks aan de orde. Omdat ze zich wellicht grotendeels heeft willen beperken tot de dementieproblematiek, komen de karakters van de hoofdpersonen daardoor niet geheel uit de verf. Dat neemt niet weg dat Nadine Ahr op ontroerende wijze de teloorgang van de grote liefde van haar grootouders heeft beschreven. door Bart Smits Nadine Ahr, Das Versprechen (De belofte), vertaald door Gerda Meijerink, uitgeverij Querido, 20, inmenging Overheid ja of nee? In 1948 werd door de Verenigde Naties de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens opgesteld. Het was een eerste poging om mensenrechten vast te leggen. Inmiddels leven we in het digitale tijdperk en verschuiven de grenzen tussen privaat en publiek. Ook op het gebied van duurzaamheid (de ecologische ondergrens ) verschuiven de normen en waarden. Waar op het ene terrein wordt gevraagd om bescherming tegen de oprukkende, nieuwsgierige overheid, wordt op een ander fundamenteel terrein juist gevraagd om een krachtiger ingrijpen van diezelfde overheid. Marjan Slob en Esmée Schilte schetsen de dilemma s en dragen veel informatie aan. De conclusie: meer debat en een gezamenlijke inzet van zoveel mogelijk mensen uit diverse richtingen is helaas wat magertjes Marjan Slob en Esmée Schilte, Mensenrechten in beweging, uitgeverij Nieuw Amsterdam, 19,95, ook als e-book verkrijgbaar doopsgezind In woord en daad Ter ere van een Tsjerkepaad-tentoonstelling stelde de doopsgezinde gemeente te Leeuwarden een boekje samen met als thema doopsgezind in woord en daad. Volgens predikante Tjitske Hiemstra zeggen doopsgezinden vooral wat ze niet hebben: geen kinderdoop, geen hiërarchie, geen dogma s etcetera. Het boekje legt de nadruk op waar de doopsgezinden wél voor staan. Bekende thema s als de volwassenendoop, de fundamenttekst (uit de brief van Paulus aan de Korintiërs), vrijheid in geloven, geweldloosheid en het priesterschap van alle gelovigen passeren de revue. Het boekje herformuleert daarmee waarden uit Aangeraakt door de Eeuwige. Maar het is de vraag hoe je dat niet al te gemakkelijke geluid van de doopsgezinden laat klinken in de samenleving. Daarvoor zijn naast de papieren weg ook moderne middelen (websites, digitale nieuwsbrieven, sociale media) voorhanden. Hoeveel gemeenten maken daar daadwerkelijk gebruik van? Zetten wij onze kerkdeuren ook doordeweeks of op zaterdag open? Nemen we deel aan het (lokale) publieke debat? Kortom, hoe zichtbaar zijn we in de directe omgeving? Het boekje uit Leeuwarden geeft een mooie aanzet tot het formuleren van de doopsgezinde uitgangspunten. De vraag is hoe we die uitgangspunten in deze tijd voor het voetlicht brengen. Het boekje Daden gaan woorden te boven, Doopsgezind in woord en daad is voor een paar euro verkrijgbaar via de doopsgezinde gemeente Leeuwarden: achtergrond Zernike op toneel Van oktober 2011 tot oktober 2012 speelde Korneel Roosma-de Vries verspreid over het land achtendertig keer het toneelstuk over het leven en werk van Anne Zernike. Op de internetsite Zinweb hield zij daar een dagboek over bij dat nu in bewerkte vorm is uitgegeven. Het boek schetst hoe Roosma vrij toevallig op het idee kwam een toneelopvoering over Zernike te maken. Van ik kan me dan ook niet herinneren dat haar naam tijdens mijn studiejaren ook maar één keer is genoemd (citaat van doopsgezind predikant Alle Hoekema) tot een opvoering voor Europese Mennonieten in Zürich, waar bepaalde passages bij sommige toehoorders gevoelig blijken te liggen. De vele foto s van de opvoeringen en de vermaningen in het land geven het boek een reünistisch karakter. Korneel Roosma-de Vries, Anne Zernike Het toneelstuk, beelden en verhalen, verkrijgbaar via 19,50 (incl. verzending) predikante? Zernike revisited Oei, is me dat even schrikken! Anne Zernike geen doopsgezind predikante? Froukje Pitstra beweert het in één van de stellingen bij haar proefschrift Ontelbare enkelvouden. Dr. Anne Mankes-Zernike ( ): een biografie. Voor ons doopsgezinden is Anne Zernike bijna een icoon geworden: de eerste vrouw op de kansel, en dat nog wel in een doopsgezinde gemeente! Wat lezen we graag over de eerste jaren van Zernike s predikambt in de doopsgezinde gemeente van Bovenknijpe, en over de liefdesperikelen met kunstschilder Jan Mankes. Nog maar enkele jaren geleden gaf de ads groen licht voor de voorstelling Anne Zernike, een vrouw in het wondere ambt. De doopsgezinde kerk van Bovenknijpe was afgeladen vol, zoals het in die warme zomer in alle kerken waar Anne Zernike kwam stampvol was. Zernike was een sensatie! Maar in die dagen betekende het huwelijk van Anne en Jan (in 1915) dat Zernike het ambt opgaf. Ze verhuisden naar Den Haag, en later naar Eerbeek voor de gezondheid van Jan die aan tbc leed. Hij stierf aldaar in Anne Zernike alleen maar te boek stellen als eerste vrouw op de kansel en als de vrouw van doet haar geen recht. Ze was veel meer: kunst- en literatuurkenner, pacifiste, feministisch theologe, maar bovenal radicaal vrijzinnig. Anne Zernike vond God ook terug in andere religies en in de kunst, de literatuur en de poëzie. De verhalen in de Bijbel waren voor haar vooral de neerslag van verschillende oude verhalen, overleveringen en mythologische voorstellingen. Aldus Pitstra in haar biografie, waarmee ze het veel te gereduceerde beeld van Zernike heeft willen bijstellen. Daarin is ze uitstekend geslaagd. door Jehannes Regnerus Froukje Pitstra, Ontelbare enkelvouden. Dr. Anne Mankes-Zernike ( ): een biografie, verschijnt later deze maand bij uitgeverij Boekencentrum, ca. 34,50 Ontelbare enkelvouden wordt gepresenteerd in het Bijbels Museum te Amsterdam waar de expositie De eerste predikante tot 13 oktober is te zien. De zonnetjes bij de besproken boeken en bladen geven de waardering van de recensent weer. Die kan uiteenlopen van één zonnetje (niet best) tot vijf (mag op uw nachtkastje niet ontbreken)

10 uit de kast Over doopsgezinden wordt gezegd dat zij stillen in den lande zijn. In deze rubriek dagen we hen uit om uit de kast te komen, zichzelf te laten zien en hun geloof onder woorden te brengen. Pieter Jellema Jellema (79 jaar) komt uit Damwoude. Hij is een echte Fries met een Fries vaandel aan de voordeur, maar woonde meer dan veertig jaar in Haarlem. Bij binnenkomst vallen gelijk de doeken op die hij maakt met zijn weefgetouw. Pieter: Zelfgemaakt! Kijk, die ene is mijn laatste, in de stijl van Mondriaan. tekst Jan Willem Stenvers foto Johan Tempelaar Wat betekent het woord doopsgezind voor u? Een kerkelijke gemeenschap zonder dogma s. Dat ik bij die gemeenschap hoor heeft te maken met familietraditie. Toen ik jong was ging ik naar catechisatie, maar was ik me niet bewust van wat doopsgezind werkelijk was. Pas rond mijn twintigste werd ik meer gevormd. Ik heb toen een jongerendienst geleid met het thema Wat zoekt gij?. Het ging over het licht, ofwel het zoeken daarnaar. Want het licht is er altijd, maar soms moet je er naar zoeken. Toen ik in Haarlem afscheid nam omdat ik weer in Damwoude ging wonen, greep ik terug op dat thema. Dat klopte voor mij. Ik kan mij niet anders voorstellen dan dat ik doopsgezind ben. Het is een gemeenschap waar ik me altijd thuisvoel, waar ik ook kom. Welke bijbelse persoon zou u een dag willen zijn? Abraham. Die volgde zijn stem en die van God. En hij had een hele veestapel. Ik ben opgegroeid op het platteland en heb lang op de boerderij gewerkt. Beesten verzorgen vind ik leuk, dus een dag Abraham zijn is niet erg. Lang geleden ben ik mijn stem gevolgd naar Haarlem. Destijds kon ik drie banen krijgen, maar die in Haarlem voelde het best aan. Uiteindelijk heb ik daar meer dan veertig jaar gewoond. En een aantal jaren geleden ben ik weer mijn stem gevolgd door terug te gaan naar Damwoude. Wanneer werd u voor het laatst kwaad? Toen ik een wolsoort voor een van mijn weefgetouwen niet kon vinden die ik vorig jaar in Innsbruck had gekocht. Ik heb alle plastic zakken nagekeken waar wol in zat en ook het mandje waar ik alle spullen voor m n weefsels heb liggen, maar ik kon het nergens vinden. Zodoende werd ik een beetje kwaad op mezelf. Later keek ik nog een keer in het mandje en bleek het daar wel te liggen. Toen dacht ik: waarom was ik nou zo kwaad? Hoe ziet voor u de hemel er uit? Jezus heeft gezegd: In het huis van mijn vader zijn vele kamers. Voor mij is het een kamer waar mijn vrouw, die tien jaar geleden is overleden, op mij zit te wachten. Van welk lied krijgt u kippenvel? De derde symfonie van Mahler, waarin ook wordt gezongen. Ik krijg eigenlijk niet zo snel kippenvel, maar ben wel onder de indruk van de solosopraan die samen met een koor in die symfonie zingt. Wat zou u veranderen als u minister-president van Nederland was? Ik zou minder bezuinigen op de sociale zorg. En meer geld beschikbaar maken voor werken in en aan de natuur. Bomen en planten zijn belangrijk voor de co 2 in de lucht. Steeds minder groen in het land betekent ook minder zuurstof. Dus het onderhouden van de natuur moet belangrijk blijven. En als doopsgezinde kom je automatisch uit op minder geld naar Defensie. Maar ik vind dat wel lastig, want als je hoort wat er allemaal gebeurt in de wereld denk ik: we moeten onszelf wel een beetje kunnen beschermen. Welk boek ligt er op uw nachtkastje? Mijn nachtkastje is niet zo groot, maar ik lees wel elke dag een stuk uit de boeken In een jaar de Bijbel door en Mei advertentie Vrijzinnig Leerhuis Elspeet Seizoen 2014/2015 Beesten verzorgen vind ik leuk, dus een dag Abraham zijn is niet erg van Herman Gorter. Ik had me voorgenomen om linksboven in mijn boekenkast te beginnen en alle boeken een voor een te lezen. En nu ben ik op dit boek gestuit, dus moet ik het gewoon lezen. Dat andere boek heb ik gekregen van Lodewijk Born. Een paar jaar geleden reageerde ik op een artikel van hem in het Friesch Dagblad en dat had tot gevolg dat hij mij het Bijbels Dagboek van dat jaar toestuurde. Later las ik in Doopsgezind NL een reisverslag uit Indonesië van zijn broer dat hij geschreven had. Ik heb daar toen op gereageerd met: Onwetende dat we misschien elkaars broeder zijn. Maar wat bleek: hij was gereformeerd en zijn tweelingbroer was doopsgezind. Toen heb ik een soort van levensverhaal naar hem gestuurd. Daar was hij zo van onder de indruk, dat hij mij het Bijbels Dagboek van vorig jaar stuurde. En ergens in november las hij blijkbaar weer die brief, en stuurde hij de editie van dit jaar. Waar mag ik u om drie uur s nachts voor wakker maken? Een volledig verzorgde vliegreis naar Turkije met Nederlandse begeleiding. Ik heb mijn vakanties het liefst helemaal verzorgd, zodat ik niet hoef na te denken over mijn eten en wat ik daar te doen heb. << Open doperse groep voor studie en ontmoeting: 4 weekenden, 2 groepen! Thema s: opstandig, familie, leiderschap en herinneren & vergeten. Start op 31 oktober en 28 november Meer informatie en aanmelden via (cursussen) Apeldoornseweg 185, Elspeet

11 opstandige kunst tekst Kalle Brüsewitz K Kunst is soms groter dan wapens en brengt soms meer mensen op de been dan welke grote leider dan ook. Het leidt tot groot protest en tot klein leed. Het kan leiden tot vallende regimes en tot grote omwentelingen. Soms kan het leiden tot nimby*-gedrag: we worden opstandig tot de controverse uit het zicht is, om ons vervolgens weer tevreden in ons eigen huis terug te trekken. Kunst is een middel voor protest. Kunst maakt je opstandig, en ook strijdbaar. Macht van de rijken We schrijven het jaar 1816 als voor de kust van West-Afrika het passagiersschip La Méduse vergaat. De Franse schilder Theodore Géricault schildert twee jaar later zijn beroemdste werk: Het vlot van de Medusa. Daarop is een vreselijk tafereel te zien. Mensen die vechten voor hun leven, varen samen met lijken op een vlot naar de horizon. Een aantal van hen redt het en zij vertellen met het schilderij hun verhaal. Het verhaal van een slecht functionerende kapitein, maar vooral het verhaal van een Controverse, schande & strijd Alle kunst is opstandigheid tegen het lot van de mens. Dat schreef politicus André Malraux. Kunst is dat wat het leven analyseert, bekritiseert, bejubelt en beweent. regering die mensen bewust niet liet redden, omdat die geen geld of aanzien hadden. Daar ging het mis. De mensen op het vlot hadden nooit mogen overleven. In heel Europa riep het schilderij controverse op. Een strijd tussen de adel en het volk over de macht van de rijken. Strijd tegen het regime De Arabische Lente. De beelden van het overvolle Tahrirplein in Caïro staan nog vers in ons geheugen. Een revolutie van het volk. Maar een revolutie die toch vooral zijn weg vond in de kunst. Caïro kreeg te maken met een nieuwe vorm van kunst: graffiti. De straten van de Egyptische hoofdstad kregen een extra stem, de anonieme stem van de kunst. Onder andere Ahmed Bassiouni maakte kunst op het Tahrirplein. Performances en theater. Hij werd vermoord op de vierde dag van de opstand, op 28 januari Sindsdien is er veel gebeurd. De kunst is een belangrijk middel in de strijd tegen het regime. En nu Egypte midden in een nieuwe opstand zit, is het weer de kunst die het voortouw neemt. Schande voor de stad Rotterdam, De Amerikaanse kunstenaar Paul McCarthy krijgt opdracht van de gemeente om een mooi beeld te maken voor een prominente plek in de stad. Het beeld Santa Claus moet bij concertzaal De Doelen in het centrum van Rotterdam komen. Het heeft er uiteindelijk nooit gestaan, want heel Rotterdam was tegen. Het beeld was een schande voor de stad, vond de bevolking. Dat had alles te maken met de bijnaam die het beeld al vrij snel kreeg. De kabouter werd daarop cadeau gegeven aan de gemeente Barendrecht, maar die bedankte voor de eer. Vervolgens maakte Santa vele omzwervingen en stond hij een aantal jaren op de binnenplaats van museum Boijmans van Beuningen. Toen het beeld ook daar weg moest vanwege een verbouwing, zwierf het weer rond. Ook de ondernemers aan de koopgoot wilden het beeld niet in hun buurt hebben. Pas sinds 2008 heeft het een vaste plek in de stad. En dat allemaal voor een kerstman met de niets-verhullende bijnaam Kabouter Buttplug. Rassenrellen De jaren 90 worden in Frankrijk gekenmerkt door grote rassenrellen in de buitenwijken van de grote steden. In 1995 komt de cultfilm La Haine (de haat) uit, over het schokkende leven van een aantal jongeren in een banlieue (voorstad) van Parijs. De film wordt gemaakt naar aanleiding van de moord op een Marokkaanse jongen door de politie. De film leidt uiteindelijk zelfs tot Kamervragen in het Franse parlement. Toch is het vooral een nummer op de soundtrack van de film dat tot grote ophef leidt. De hiphopgroep Ministère amer roept in Sacrifice de poulet op tot het doden van politieagenten als vergeldingsdaad voor het racistische geweld van de politie. Naar aanleiding van het nummer komt het tot nog grotere rellen en meer vijandigheid jegens de politie. Uiteindelijk worden de leden van de groep opgepakt en veroordeeld voor het aanzetten tot geweld. Dit maakt hen in de banlieues tot nog grotere helden dan ze al waren, en het leidt tot een escalatie in het geweld tussen de politie en de bevolking. Schokkend Het is Een slaperige studentenstad in de provincie. Het nieuwe Groninger Museum is net drie jaar open en exposeert foto s van de omstreden Amerikaanse kunstenaar Andres Serrano. Serrano is omstreden, omdat zijn foto s als controversieel en soms zelfs als ronduit schokkend worden ervaren. De tentoonstelling breekt alle bezoekersaantallen van het museum en een rel is geboren. De stad maakt reclame voor de tentoonstelling; het museum wil de stad vol hangen met Serrano s meest schokkende foto. Groningen komt in opstand. Een tentoonstelling is tenslotte achter gesloten deuren, maar posters in de stad hangen open en bloot. De discussie over de functie van kunst barstte in volle hevigheid los. Uiteindelijk werd de poster vervangen en werd alles weer rustig. Speciaal voor de tentoonstelling in het Groninger Museum maakte Serrano een nieuwe naaktfoto met een Nederlands model van zestien jaar oud. Een hele nette foto. Atypisch voor het werk van Serrano zou je zeggen. Of toch niet? Alle kunst is opstandigheid tegen het lot van de mens. Kunst als smeermiddel en als iets dat de grootste woede in je naar boven haalt. Omdat het niet kan, niet mag, niet gaat. Kunst kan leiden tot grote opstanden met doden tot gevolg. Kunst kan de opstandigheid in jezelf naar boven halen. Omdat het niet kan, niet mag, niet gaat. Maar uiteindelijk zegt het alleen maar wat over jezelf. Het is je lot. Dat wat je opstandig maakt is dat wat je raakt. En dat wat je raakt is dat wat, wie, je bent. Alle kunst is opstandigheid tegen het lot van de mens. << vlnr: Paul McCarthy, Santa Claus, alias Kabouter Buttplug Théodore Géricault, Het vlot van de Medusa Graffiti tijdens de Arabische Lente * nimby: Not In My Back Yard, oftewel: niet in mijn achtertuin

12 jaarthema kort Opstandige doopsgezinden? prijswinnaars puzzel Doopsgezind NL juli/augustus 2014 Zomerverblijf Fredeshiem voor twee personen > Tj. Scholten uit Balk Herfstvakantie op Dopersduin Schoorl Dit seizoen is Opstandig het jaarthema van de doopsgezinde geloofsgemeenschap. Dat lijkt een merkwaardige keuze voor de doopsgezinden. tekst Alfred van Wijk foto Judith Malotaux materiaal Op zijn minst roept opstandig verschillende reacties op: ben je van nature enigszins behoudend, of vooral op je rust gesteld, dan zul je bij dit woord associaties met onzekerheid en onrust, eventueel met agressie kunnen krijgen. Ben je echter niet bang voor een confrontatie die gericht is op een mogelijke lotsverbetering van betrokken mensen, dan kan dit woord zelfs een gevoel van opluchting en voldoening oproepen. Ook zitten er verschillende aspecten aan het opstandig zijn, waardoor het niet zonder meer is af te wijzen: zo is het één van de kenmerken van de puberteit, of kan het de latere reactie zijn van kinderen die van hun ouders > De Algemene Doopsgezinde Sociëteit geeft werkmateriaal uit voor jong en oud, met ideeën en suggesties rondom het jaarthema. Subtitel: Lef om verder te denken. Bovenstaande tekst is afkomstig uit de inleiding in deze map. Het materiaal is kosteloos online te bekijken en te downloaden via > De Gemeenschap voor Doopsgezind Broederschapswerk heeft een map samengesteld met als subtitel baanbrekend voor vrede en gerechtigheid. Deze map gaat uit van bijbelverhalen en verbindt deze met het leven nu. Geschikt voor gesprekskringen, bijbelkringen en -groepen, bevat eveneens verhalen voor kinderen en ideeën voor liederen. Prijs per map: 15, voor meer mappen tegelijk: 10, per stuk. Bestellen en meer info: Geweldloos protest van onder meer doopsgezinden tegen kernwapens, tijdens de Nuclear Security Summit op 24 & 25 maart 2014 in Den Haag, wordt beëindigd door politie en marechaussee. absoluut, maar tegen hun wil naar het gymnasium, op voetbal of op celloles moesten, of in de situatie dat een vrouw haar onverantwoordelijke, agressieve alcoholische echtgenoot aan de kant zet hier speelt het een rol in de privésfeer. Naast deze vorm staan een bedrijfsbezetting door werknemers die geen vastgesteld vakantiegeld krijgen uitbetaald, een actie tegen uitzetting van uitgeprocedeerde asielzoekers en een protest tegen homodiscriminatie in dit geval is het opstandig zijn een publiek, maatschappelijk verschijnsel. Dat de revolutie van de massa s verschilt van de opstand van de enkeling wordt door de filosoof Albert Camus ( ) uitdrukkelijk aangegeven. De massarevolutie vergoelijkt het feit dat er omwille van de vrijheid slachtoffers vallen, de opstandige enkeling wijst daartegenover de vrijheid om de grenzen van de ander te overtreden juist af: een doel dat onrechtvaardige middelen nodig heeft, is geen rechtvaardig doel. Met deze laatste uitspraak van Camus, samen met zijn opvatting dat de opstand voortkomt uit de confrontatie met een onrechtvaardige, onbegrijpelijke toestand als vertrekpunt, kunnen wij een waardevol seizoen tegemoet zien als wij ons gaan verdiepen in wat het opstandig zijn voor betekenis kan hebben. << Dopper Steel > I. de Vries-de Wal uit Hoofddorp > S. Quist uit Den Haag Boekenbon t.w.v. 10, > C. de Graaf uit Amsterdam > E. Warring-ter Reehorst uit Winterswijk > R. Wielinga uit Den Burg, Texel cd Wat ongezegd bleef > I. van Ginkel-van der Vegt uit Ridderkerk > C. van Voorst-Koning uit Edam Rectificatie Helaas zijn er in de oplossingsbalk van de puzzel op pagina 24 van het zomernummer van Doopsgezind NL een drietal foutjes in de oplossingsbalk geslopen: 37 had moeten zijn 27; 43 = 34 en 40 = 41. Onze excuses voor het ongemak. volgende nummer Recht > Rechtsgeleerde Erik Jörgens > Hans Achterhuis over vreedzaam vechten colofon Doopsgezind NL is een uitgave van de Algemene Doopsgezinde Sociëteit (ads) en verschijnt tien keer per jaar. Het blad wordt tegen een vrijwillige bijdrage toegezonden aan alle leden van doopsgezinde gemeenten. Vrienden en belangstellenden die het blad willen ontvangen, betalen 40, per jaar. U kunt zich opgeven > Goddelijke gerechtigdheid versus menselijke gerechtigheid en nog veel meer via de aangegeven contactgegevens in dit colofon. U kunt uw bijdrage overmaken op iban nl19 abna t.n.v. Algemene Doopsgezinde Sociëteit onder vermelding van dnl Hoofdredactie Johan Tempelaar Eindredactie Marijke van Duin Redactie Kalle Brüsewitz, Martin Maassen, Wieteke van der Molen, Tea Rienksma, Marjon Slotboom, Jan Willem Stenvers Dopersduin heeft dit jaar maar liefst twee herfstvakantieweken! Van oktober (noord) oktober (midden) komen jong en oud samen om te genieten van de prachtige natuur en de warme, ontspannen sfeer in dit heerlijke huis! Gezelligheid, blozende wangen, dennenappels, paddenstoelen, heerlijk eten, fijn gezelschap...wees welkom! Minimale prijzen volpension 70,- (leeftijd 4 t/m 12 jaar) 96,25 (leeftijd jaar) 175,- (vanaf 17 jaar) Neem contact op via of per telefoon Ontwerp & opmaak Susan de Loor, Kantoordeloor, Haarlem Druk gbu grafisch compleet Advertenties Saskia Meerts Oplage Papier G-Print Proost & Brandt, fsc-gecertificeerd Contact redactie & advertenties Singel aw Amsterdam t Abonnement Groot letter cbb of Het volgende nummer van Doopsgezind NL verschijnt begin oktober. Reacties voor ingekomen uiterlijk 14 september 2014 aanleveren. Brieven dienen kort en zaakgericht te zijn. De redactie behoudt zich het recht voor om bijdragen in te korten of niet op te nemen. ads

13 column tekst Carolien Cornelissen foto Johan Tempelaar Opstandig! Carolien Cornelissen is predikante in de doopsgezinde gemeente te Alkmaar 24 Dat schijn je te moeten zijn als puber. Leraren met gevatte antwoorden tot waanzin drijven, je proefwerk verprutsen omdat je nog brak bent van dat feest de vorige avond, te laat thuiskomen, ruzie met je ouders, huisarrest krijgen en dan uit je slaapkamerraam klimmen om alsnog naar die party te gaan waar je gewoon geweest moet zijn. Ik weet er alles van. Uit verhalen van anderen dan. Zelf was ik een ander soort puber. Heel mijn middelbareschooltijd kwam ik nooit te laat, ik maakte altijd mijn huiswerk en het woord spijbelen kwam in mijn woordenboek niet voor. Een droomleerling voor de leraar, behalve bij het eindexamenpraatje, want wat moet je over zo n braaf kind nog kwijt? Opstandig was ik als puber dus niet. Tenminste niet op de hierboven geschetste manier. Opstandig had voor mij een andere inhoud. Opstandig was een poster in de huiskamer van de Nederlandse spoorwegstaking uit 1905: Heel het raderwerk staat stil, als uw machtige hand het wil. Daarnaast een tekening van een opstandige staker. Zo kreeg ik mee dat je altijd kunt opstaan tegen onrecht en voor gerechtigheid, ook al denk je dat je maar een klein radertje in het geheel bent dat niets in te brengen heeft. Die poster deed me altijd denken aan een andere grote staking in de geschiedenis van Nederland: de Februaristaking van 1941, toen arbeiders van spoor, tram, haven en andere bedrijven in de Zaanstreek en Amsterdam het werk neerlegden uit protest tegen de razzia s waarbij Joodse landgenoten werden opgepakt door de Duitse bezetter. Het beeld van de Dokwerker op het Jonas Daniël Meijerplein in Amsterdam is het symbool van dat verzet. De stakers uit 1905 en 1941 ervoeren onrecht. Ze lieten het er niet bij zitten, maar stonden op. Zo ook de Tankman, de man die met boodschappentassen in de hand tegenover een colonne tanks stond op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking in Hij is het symbool geworden van die protesten. Je kunt ook opstandig zijn door te blijven zitten. Dat deed Rosa Parks in Een zwarte vrouw die, moe van haar werk gekomen, weigerde op te staan voor een blanke medepassagier, zoals de wet van Alabama dat toen voorschreef. Door niet op te staan zette ze een protestbeweging in gang, met als belangrijkste opstandige Martin Luther King. Meer recent kennen we de opstanden van de Arabische Lente. Inmiddels lijkt de lentesfeer echter ver weg en waait op veel plaatsen een gure, koude wind. Opstaan leidt meestal niet tot direct resultaat, maar is een kwestie van lange adem. Daar weten doopsgezinden alles van. We kennen een rijke geschiedenis van Niet slaafs volgen wat anderen zeggen, maar zelf nadenken opstandigheid, te beginnen in de zestiende eeuw, toen groepen wederdopers opstonden tegen bestaande kerkelijke praktijken die zij als onjuist en onrechtvaardig ervoeren. Het was een weg van vallen en opstaan, waarbij ook wel eens een verkeerde afslag werd genomen, zoals de opstand in Münster van Van fouten leert men en onder leiding van Menno Simons werd de weg van de geweldloosheid ingeslagen. Een weg die wij nog steeds volgen: geweldloos, maar opstandig. Tegen onrecht, voor gerechtigheid. Niet slaafs volgen wat anderen zeggen, maar zelf nadenken: waar sta ik voor, waar wil ik voor opstaan? Daarbij mogen we een voorbeeld nemen aan de bijbel waarin we struikelen over de opstandige types Jezus van Nazaret voorop. Bij leven staat hij voortdurend op tegen onrechtvaardige praktijken en tradities. Hoezo zou je niet aan tafel mogen met hoeren, tollenaars en zondaars? Waarom mag je geen mensen genezen, alleen omdat het toevallig sabbat is? Zelfs na zijn dood staat hij nog op. Dood en begraven? God laat het er niet bij zitten en doet hem opstaan. Zo ontmoeten we in de bijbel talloze opstandigen, van Jona tot Maria, van Jeremia tot Paulus. Het wordt niet altijd lente in bijbelse opstanden, soms neemt men een verkeerde afslag. Daardoor zetten deze verhalen je aan het denken over opstaan of niet, waarom, wanneer, waarvoor en hoe. Want opstandig! dat moet je zijn als mens. <<

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

HC zd. 6 nr. 32. dia 1

HC zd. 6 nr. 32. dia 1 HC zd. 6 nr. 32 wie Jezus wil kennen moet de verhalen over hem lezen beschreven door Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes terecht worden ze evangelisten genoemd ze beschrijven het evangelie ze vertellen

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Orde van dienst voor de gemeentezondag. Thema: (Toekomst)-dromen. zondag 3 april 2016 om 9.30 uur. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela

Orde van dienst voor de gemeentezondag. Thema: (Toekomst)-dromen. zondag 3 april 2016 om 9.30 uur. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela Orde van dienst voor de gemeentezondag Thema: (Toekomst)-dromen -2- welkom en mededelingen intocht: lied 81 : 1, 2 en 4 zondag 3 april 2016 om 9.30 uur Laat de harpen slaan, klinken de trompetten. Vier

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Misschien zit u hier wel met de grote vraag: wat is Kerst eigenlijk?

Misschien zit u hier wel met de grote vraag: wat is Kerst eigenlijk? 25 december 2015 1 e Kerstdag Sixtuskerk te Sexbierum Ds. A.J. (Anneke) Wouda Teksten: Hebr. 1:1-6 en Lucas 2: 15-21 Geliefden van God, gemeente van Christus, Kerstochtend 2015 U zit midden in een kerstviering,

Nadere informatie

Hé, man Goedemorgen. Ja, goedemorgen. Ik hoorde jullie praten, met al dat broeder en zuster gedoe. Hou op,

Hé, man Goedemorgen. Ja, goedemorgen. Ik hoorde jullie praten, met al dat broeder en zuster gedoe. Hou op, Het team Hé, broeder, Kan ik je even spreken? Ja, wacht even, oké, oké, ja, zeg het maar. Nou, ja, het zit eigenlijk zo: je hebt mij heel erg pijn gedaan. O? Ja. Ik heb één van je oude toespraken beluisterd.

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 1 november 2015, themadienst Mag ik dan bij je schuilen? - over vluchtelingen Met muzikale medewerking van koor Reborn o.l.v. Esther van der Heijden Koffie drinken na de dienst

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Bij Marcus 5 : 21-43 Voor mensen met school-gaande kinderen nadert de zomervakantie. Hier in de kerk blijven al enige tijd wat meer stoelen leeg om dat dan

Nadere informatie

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander Bevestiging Chris Smits als ouderling Liturgie Voorzang Opw 462 = EL 261 Stil gebed Votum Zegengroet Zingen: Ps 18,1.8.9 Gebed Lezen:

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Twee weken geleden zijn we begonnen met lezingen uit het Marcus-evangelie. Een bijzonder evangelie waarin de vraag centraal staat: wie is Jezus? Hoe

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het is bijzonder om te ontdekken, hoe veel overeenkomsten er zijn, tussen het verhaal van de opstanding zoals Matteüs dat vertelt, en het boek Daniël,

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het is altijd prettig als de Bijbel zelf aangeeft, hoe je iets moet lezen. Soms zijn er van die verhalen of gelijkenissen, waarvan ik bij een eerste

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 Welkom Kinderen: Dag lieve mensen allemaal, wij heten jullie heel hartelijk welkom in deze viering van onze Naamopgave. Wij komen vandaag aan Jezus zeggen dat ons hartje klaar

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord)

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord) Inleiding De kerkenraad heeft u tot twee keer toe bekend gemaakt dat een aantal broers benoemd is tot ouderling en diaken van onze gemeente. Het zijn (namen). Daarmee is ook ruimte gegeven om eventueel

Nadere informatie

Relatie <> Religie. Beste Galsem,

Relatie <> Religie. Beste Galsem, RelatieReligie BesteGalsem, Hetfeitdatjouwpatientnuopeenchristelijkevenementisisnietongevaarlijk.Hetgeestelijke levenvanjouwpatientzalgrotesprongenmakennaarhetkampvandevijandtoe.watikjou aanraadisomditnietafteremmen,maaromdittebederven.brengjouwpatientincontactmet

Nadere informatie

explore the big questions of life Een introductie

explore the big questions of life Een introductie explore the big questions of life Een introductie www.youthalpha.nl Youth Alpha is een programma van Youth for Christ Nederland en stichting Alpha-cursus Nederland. 2 Youth for Christ Nederland www.yfc.nl

Nadere informatie

Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015

Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015 Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015 Serie: Mooie mensen zoals Jezus 1. Vrucht van de Geest Idealist? Toen ik klein was dacht ik echt dat kerkmensen alleen maar goed voor elkaar waren. Toen ik een jongere

Nadere informatie

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 We vieren vanmorgen een prachtig feest. Kees van Leeuwen heeft belijdenis van zijn geloof afgelegd en hield samen met Mirjam hun drie kinderen ten doop. Johannes

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente,

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Er wordt vandaag gedoopt de naam van een mensenkind wordt verbonden met die van God. In onze

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

at maakt mij gelukkig? Wie wil ik worden?

at maakt mij gelukkig? Wie wil ik worden? Naam: Datum: at maakt mij gelukkig? Wie wil ik worden? W Evaluatie 1. Jezus heeft een droom van een wereld In de Bergrede noemt Jezus een aantal mensen op die bouwen aan het Rijk van God. Geef drie voorbeelden

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

Lieve mensen, jong en oud, gemeente van onze Heer Jezus Christus

Lieve mensen, jong en oud, gemeente van onze Heer Jezus Christus Lieve mensen, jong en oud, gemeente van onze Heer Jezus Christus Mensen vertellen elkaar verhalen, over wat ze meemaken in hun leven. Dat is ook de kracht van een verhaal: dat het je iets over het leven

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik had bedacht dat ik voor vandaag maar eens een ouderwetse preek in 3 punten ga houden. Het eerste punt gaat over het kijken naar de ander. De tweede

Nadere informatie

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet?

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet? Bidden, praten met God LES 5 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Hand 1:12-14, Hand 2:42, Hand 4:23-31 Hand 6:3-6 Hand 8:17, Hand 16:18, Hand 28:8

Nadere informatie

Ik ben de hand en jij de voet

Ik ben de hand en jij de voet Ik ben de hand en jij de voet Aangepaste dienst Zondag 30 maart 2014 Ds. Henk Bondt Welkom Mededelingen Votum en groet Zingen: Gezang 45 : 1 en 2 l Laat de kind' ren tot Mij komen, alle alle kind'ren Laat

Nadere informatie

Johannes 16,6-15 - De Geest gaat in ons verder met het werk van Jezus

Johannes 16,6-15 - De Geest gaat in ons verder met het werk van Jezus Johannes 16,6-15 - De Geest gaat in ons verder met het werk van Jezus Liturgie Voorzang Ps 3,1 Stil gebed Votum / groet Zingen Ps 3,2-3 Wet met Romeinen 8,1-4 Zingen Ps 19,5.6 Gebed Lezen: Johannes 15,18-21

Nadere informatie

Stilteviering zondag 6 september 2015. Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne. Gé Albers; Mc. 7, 31-37. Effeta! Ga open!

Stilteviering zondag 6 september 2015. Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne. Gé Albers; Mc. 7, 31-37. Effeta! Ga open! Stilteviering zondag 6 september 2015 Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne Gé Albers; Mc. 7, 31-37 Effeta! Ga open! Opening: Het evangelieverhaal van vandaag gaat over de genezing van een dove man met

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet

Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet Zondag 30 augustus 2015 Voorganger: ds. Carolien Cornelissen Lector: zr. Arry Knobbe Organist: Anton Visser Dienstdoende koster: br. Hans Smoorenburg Vanaf 9:45 uur is er gelegenheid tot stilte en inkeer

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Want God zal hen troosten.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Want God zal hen troosten. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Wat is dat voor uitspraak op een dag als vandaag? We herdenken vandaag onze geliefde doden. Mensen

Nadere informatie

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Gezinsdienst Vertel het door!! met kinderkoor De Ljochtpuntsjes Liturgie Welkom Stil gebed Votum en zegengroet Kinderkoor Zingen met kinderkoor: Alles wat je wilt

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Dienst van 25 juli 2010 Ds. Willemijn Bakkes Silogemeente, Utrecht,

Dienst van 25 juli 2010 Ds. Willemijn Bakkes Silogemeente, Utrecht, Dienst van 25 juli 2010 Ds. Willemijn Bakkes Silogemeente, Utrecht, Teksten: Gen. 18, 20-33 en Luc.11, 1-13 Vragen staat vrij. Heer, leer ons bidden De leerlingen vroegen aan Jezus; Heer, leer ons bidden.

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars,

Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars, Preek over Galaten 4:21-5:1 Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars, Wie van jullie heeft er wel eens stamboomonderzoek gedaan in de familie? In onze familie heeft iemand dat wel eens

Nadere informatie

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1 Geestelijk Klimaat onze identiteit Pagina 1 Adresgegevens Stichting Hervormde Scholen De Drieslag Lange Voren 88 3773 AS Barneveld Contactgegevens Dhr. A. van den Berkt (Algemeen Directeur) Telefoon: 0342-478243

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

Orde III Schrift, zegen en gebed

Orde III Schrift, zegen en gebed Orde III Schrift, zegen en gebed bemoediging en groet Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft, Ps. 124:8 [die trouw houdt tot in eeuwigheid Ps. 146:6 en niet laat varen het

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God. Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828

Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God. Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828 Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828 Het verhaal van de rijke jongeling is een heel confronterend verhaal. Het is denk ik het enige roepingsverhaal in

Nadere informatie

'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) 'Hij kent je bij je naam'. (internet) http://www.youtube.com/watch?

'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) 'Hij kent je bij je naam'. (internet) http://www.youtube.com/watch? Liturgie Jongerenviering op 10 juni 2012 Protestantse Kerk in Wehl Welkom Anneke We begroeten elkaar met het zingen van: 'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) Thema van de

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Als je de Bijbel goed leest merk je dat elk verhaal over jou en mij gaat. Over onze werkelijkheid, over wat wij dagelijks zien en meemaken. De theoloog

Nadere informatie

Philadelphiadienst Zondag 8 november 2015 Dorpskerk Bodegraven Aanvang: 17.00 uur

Philadelphiadienst Zondag 8 november 2015 Dorpskerk Bodegraven Aanvang: 17.00 uur Philadelphiadienst Zondag 8 november 2015 Dorpskerk Bodegraven Aanvang: 17.00 uur Voorganger: Organiste: Koster: Ds. M.J. van Oordt Bep Veenstra Dirk Bouwman 2 Voorzang: Psalm 116 vers 1 en 11 God heb

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet.

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet. LES Nu zie je Hem wel, Sabbat Doe Lees Lukas 4. 40 nu zie je Hem niet. Heb je weleens een moment gehad dat je het gevoel had dat God heel dicht bij je was? Misschien door een liedje, een bijbelvers, een

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

De leerlingen van Jezus zijn in afwachting. Ze voelen het.. er staat iets volkomen nieuws te gebeuren. Het is immers Jezus die spreekt over zijn vertrek bij hen. Voorgoed of is er nog wel een toekomst

Nadere informatie

Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem?

Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem? Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem? Gezinsdienst Liturgie Welkom Voorzang: - Gez 38 Zoek eerst het koninkrijk van God - EL 462 Maak een vrolijk geluid voor de Heer - Opw 462 Aan uw voeten

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR Geef Gods beloften voor jou nooit op! MIRANDA TOLLENAAR Geef nooit op! Tollenaar, Miranda ISBN 978-90-6353-630-5 NUR 713 Boekverzorging: Studio Vrolijk, Margreet Kattouw De bijbelteksten in deze uitgave

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring )

De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring ) De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring ) Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Familie naar Psalm 133 Tekst & muziek: Marcel Zimmer 2012 Celmar Music

Familie naar Psalm 133 Tekst & muziek: Marcel Zimmer 2012 Celmar Music Familie naar Psalm 133 2012 Celmar Music Hoe mooi en hoe heerlijk als wij als familie, als broers en als zussen om elkaar geven, en open en eerlijk met elkaar omgaan, de vrede bewaren en eensgezind leven.

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen Preek Gemeente van Christus, Wat heeft je geloof te maken met de afwas? Wat een vreemde vraag is dat! Geloof en afwas, hebben die iets met elkaar te maken dan? Bij geloof denk je aan naar de kerk gaan,

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

ORDE VAN DIENST op zondag 20 september 2015 te Monster. Voorganger : ds. Piet Schelling, Organist : Leo Bouma

ORDE VAN DIENST op zondag 20 september 2015 te Monster. Voorganger : ds. Piet Schelling, Organist : Leo Bouma ORDE VAN DIENST op zondag 20 september 2015 te Monster Voorganger : ds. Piet Schelling, Organist : Leo Bouma Orgelspel Welkom (We gaan staan) Zingen kinderlied aan het begin: Dank U Dank U voor deze nieuwe

Nadere informatie

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje Gemeente van Christus geliefden van God Valt het u ook op, nu we al een tijdje

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Een leven dicht bij God kan niet zonder gebed. Daarover gaat deze Bijbelstudie.

Een leven dicht bij God kan niet zonder gebed. Daarover gaat deze Bijbelstudie. Een leven dicht bij God kan niet zonder gebed. Daarover gaat deze Bijbelstudie. Wat is bidden? Bidden is: In contact komen met de levende God, de Schepper van Hemel en Aarde In het Oude Testament bad de

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help!

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Zondag 16 februari 2014 Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr. Klaas Keimpema Pianist en dirigent schoolkoor: dir. Adriaan Stuij Welkom -

Nadere informatie