Jaarbericht over 2008 Stichting Pensioenfonds DSM Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarbericht over 2008 Stichting Pensioenfonds DSM Nederland"

Transcriptie

1 Jaarbericht over 2008 van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland

2 Wie is Stichting Pensioenfonds DSM Nederland? Stichting Pensioenfonds DSM Nederland is een onafhankelijke stichting met een eigen bestuur, dat zelfstandig de koers bepaalt. Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de uitvoering van de pensioenen van de volgende bedrijven: DSM Limburg DSM Gist Services DSM Resins DSM NeoResins DSM Engineering Plastics Emmen DSM Pharma Chemicals Venlo DSM Special Products DSM Biologics Company DSM Executive Services ADRESGEGEVENS Bezoekadres Postadres Telefoon Internet Pensioenfonds DSM Nederland, Het Overloon 1, 6411 TE Heerlen Postbus 6500, 6401 JH Heerlen (Pension Desk) Voor opmerkingen of suggesties naar aanleiding van dit Jaarbericht kunt u contact opnemen met Harry Coerver, Communicatiemanager. Tel (

3 Jaarbericht over 2008 van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland 1

4 Inhoudsopgave Voorwoord Wat gebeurde in Financiële ontwikkelingen Beleggingsbeleid in Maatregelen in verband met de crisis Toeslagverlening Toeslagbeleid Toeslag (indexatie) voor gepensioneerden en slapers in Backservice voor actieve deelnemers in Toeslagverlening in de afgelopen jaren Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Pensioenen Aanpassing franchise Rentebijschrijving Klachten Communicatie Algemeen Klankbordgroep Berichten over financiële crisis Nieuwe website Pensioenfondsbestuur Bestuur Dagelijks bestuur Commissies College van Toezicht College van Belanghebbenden Resultaten in Beleggingen in Baten en lasten Belangrijke cijfers van Organisatie en Personalia Wat brengt Verwachtingen Herstelplan Waardeoverdrachten Nieuwe website

5 Voorwoord Het jaar 2008 was het jaar van de wereldwijde financiële en economische crisis. Banken en bedrijven maakten moeilijke tijden door. Voor pensioenfondsen was het een teleurstellend jaar. De ontwikkelingen gingen ook niet aan Pensioenfonds DSM Nederland voorbij. Stond het jaar 2007 nog in het teken van grote veranderingen in de organisatie van de pensioenfondsen, het jaar 2008 zullen we ons vooral herinneren als het jaar van de kredietcrisis met grote financiële gevolgen voor de economie en dus ook voor de pensioenfondsen. Dat is ook de reden dat we in dit jaarbericht extra aandacht besteden aan wat die kredietcrisis voor het fonds en de deelnemers van het fonds betekent. Inmiddels heeft PDN bij de toezichthouder, De Nederlandsche Bank, een herstelplan ingediend om de financiële positie van het fonds te verbeteren. Het jaarbericht is een samenvatting van het wettelijk verplichte jaarverslag dat wij uitgeven. Wilt u meer informatie, dan kunt u terecht bij ons jaarverslag dat te vinden is op de websitie Hebt u suggesties hoe we dit Jaarbericht kunnen verbeteren, laat ons dat weten. We wensen u veel leesplezier. Het bestuur van Pensioenfonds DSM Nederland Jos Schneiders Voorzitter John van Engelen Plaatsvervangend voorzitter 3

6 1. Wat gebeurde er in Financiële ontwikkelingen Twee belangrijke ontwikkelingen zorgden ervoor dat de Nederlandse pensioenfondsen in 2008 hard werden geraakt. Enerzijds verminderde de waarde van de beleggingen door de financiële en door de economische crisis. Anderzijds was het de dalende rente, zoals pensioenfondsen die moeten hanteren, die een sterke stijging van de verplichtingen veroorzaakte. Hoe lager deze rente, hoe groter het vermogen van het fonds moet zijn om aan zijn toekomstige verplichtingen te voldoen. Deze twee negatieve ontwikkelingen zorgden ervoor dat de dekkingsgraad van PDN in het laatste kwartaal van 2008 fors daalde tot 98 procent. In 2008 traden er geen grote veranderingen op in de aantallen deelnemers van PDN. Het aantal deelnemers daalde van naar Toch stegen de verplichtingen van PDN, zoals die door pensioenfondsen berekend moeten worden, met meer dan 500 miljoen euro van 3,6 miljard naar 4,2 miljard euro. De hoofdoorzaak hiervan is de daling van de rente die PDN bij het berekenen van zijn verplichtingen moet gebruiken. Waarom is een lage rente slecht voor een pensioenfonds? Pensioenfondsen gebruiken een door De Nederlandsche Bank voorgeschreven rentepercentage om de omvang van de toekomstige verplichtingen te berekenen. Daalt de rente dan worden de pensioenverplichtingen groter. Je kunt het effect van de rente op pensioenen vergelijken met de rente op een gewone spaarrekening. Stel je wilt op je spaarrekening een bedrag storten dat voldoende is om over 25 jaar euro op die rekening te hebben. Bij een rente van 5 procent moet je dan nu euro storten. Dan staat er over 25 jaar keurig euro op je spaarrekening. Maar is de rente maar 3 procent dan moet je maar liefst euro (dus 60% meer) op je rekening zetten. De lagere rente waarmee pensioenfondsen hun toekomstige verplichtingen moeten berekenen, zorgde alleen al voor eenderde van de daling van de dekkingsgraad van PDN. 4

7 Dekkingsgraad: De dekkingsgraad geeft de verhouding aan tussen de waarde van het pensioenvermogen en de berekende toekomstige verplichtingen van een pensioenfonds. Is de dekkingsgraad hoger dan 105 procent dan kan een fonds aan zijn (nominale) verplichtingen voldoen. De Nederlandsche Bank eist dat fondsen daar bovenop nog extra reserves aanhouden. Per pensioenfonds kan dat percentage iets verschillen. Dat heeft te maken met de manier waarop een fonds belegt. Met meer of minder risico. Voor PDN geldt nu een percentage van 116 procent. Op 17 oktober 2008 moest PDN aan De Nederlandsche Bank melden dat de dekkingsgraad zo laag was geworden dat er sprake was van een reservetekort. Daarna zette de daling van de dekkingsgraad nog verder door. Daarom moest er op 3 december 2008 aan De Nederlandsche Bank gemeld worden dat de dekkingsgraad onder de 105 procent was terecht gekomen. PDN had toen te maken met een dekkingstekort. Aan het einde van 2008 was de dekkingsgraad 98 procent. Een en ander heeft tot gevolg dat PDN voor 1 april 2009 een herstelplan moest indienen bij De Nederlandsche Bank. In dat plan staat hoe PDN denkt binnen drie jaar weer een minimaal vereiste dekkingsgraad (105 procent) te bereiken en binnen vijftien jaar een vereiste dekkingsgraad (voor PDN 116 procent). Verloop van dekkingsgraad in

8 1.2 Beleggingsbeleid in 2008 Het beleggingsbeleid van PDN was er in 2008 op gericht om risico s zo goed mogelijk te onderkennen en eventueel af te dekken. Volledige afdekking van risico s is echter zo kostbaar dat er nog maar weinig rendement gemaakt kan worden. Op een aantal manieren probeert PDN de beleggingsrisico s te beperken. Zo worden de beleggingen gespreid over verschillende beleggingscategorieën. De belangrijkste categorieën zijn aandelen, vastrentende waarden, onroerend goed, alternatieve beleggingen en inflationlinked bonds. Ook binnen die categorieën is er een verdeling om de risico s verder te spreiden. Aandelen bijvoorbeeld worden over vele bedrijven gespreid in verschillende regio s. De belangrijkste risico s zijn: Het valutarisico Het inflatierisico Het renterisico Het aandelenrisico Het kredietrisico Hoe is PDN in 2008 omgegaan met deze risico s? - Het valutarisico is het risico dat beleggingen in vreemde valuta onverwacht minder waard worden, omdat de waarde van die valuta daalt. Bijvoorbeeld omdat de Amerikaanse dollar of het Engelse pond minder waard wordt tegenover de euro. In 2008 heeft PDN dit risico voor een groot deel afgedekt. Achteraf gezien bleek dat dit risico in 2008 niet erg groot is geweest. Zo stegen belangrijke valuta als Japanse yen en Amerikaanse dollar in waarde. - Het inflatierisico werd in 2008 aanvankelijk als een groot, zo niet het grootste gevaar, gezien. Als de inflatie stijgt, heeft een pensioenfonds meer geld nodig om de koopkracht van de pensioenen op peil te houden door het geven van toeslagen (indexatie). In de eerste helft van het jaar steeg de inflatie fors en leek het erop dat dit een langdurig fenomeen zou worden. Prijzen van olie en andere grondstoffen bereikten records. Uiteindelijk viel de inflatie mee door de sterke daling van de grondstoffenprijzen in het vierde kwartaal. In 2008 is het inflatierisico voor ongeveer 30 procent afgedekt. Dat gebeurt bijvoorbeeld door het kopen van zogenoemde inflation-linked bonds die meer opleveren als de inflatie stijgt. - Het renterisico. Dit risico bleek aan het einde van 2008 van grote invloed te zijn op de financiële positie van het pensioenfonds. Een deel van het renterisico is altijd al afgedekt omdat een belangrijk deel van de beleggingen bestaat uit obligaties. Daalt de rente, dan worden de obligaties meer waard. Daarnaast beschermde PDN zich in 2008 tegen het renterisico door het kopen van swaptions. Dat zijn optie-contracten waarbij PDN het recht krijgt de korte (meestal lagere) rente te betalen en de lange (meestal hogere) rente terugontvangt. Zo was het renterisico voor ruim vijftig procent afgedekt. De ontwikkeling van de marktrente in 2008 was echter zo grillig dat de bescherming tegen het renterisico maar beperkt werkte. De actuele marktrente waarmee PDN zijn verplichtingen steeds moet berekenen, daalde veel sterker dan was voorzien. Voor het eerst in de geschiedenis daalde de marktrente sterker dan de rente op staatsleningen. Was de marktrente in augustus nog 4,7 procent, eind december was ze gedaald naar 3,6 procent. Door die lagere rente werden de pensioenverplichtingen, zoals die berekend moeten worden, aanzienlijk hoger. 6

9 - Het aandelenrisico. Door de kredietcrisis daalden ook de aandelen sterk in waarde. Eind 2007 had PDN nog ruim 36 procent van haar beleggingen in aandelen zitten. Het afdekken van het aandelenrisico is erg duur en vermindert op lange termijn het rendement. Met beleggingen in aandelen loopt een pensioenfonds dus bewust een risico. Toch heeft PDN ook hier de risico s beperkt door in de loop van het jaar 2008 geen aandelen meer te kopen. Normaal gebeurt dit wel bij dalende koersen om een bepaald percentage van de beleggingen in aandelen te houden. Door deze ontwikkeling was het deel van het vermogen dat eind 2008 belegd was in aandelen geslonken tot 27,5 procent. - Tenslotte het kredietrisico. Als het fonds geld leent aan een overheid of aan bedrijven is er altijd het risico dat dit geld niet terugbetaald wordt. Bestaan er twijfels over die terugbetaling, dan zijn die leningen minder waard. Bij de staatsleningen die PDN heeft afgesloten, is er een heel laag risico dat die in de toekomst niet terugbetaald worden. Het rendement op die staatsleningen was het afgelopen jaar dan ook positief. Bij bedrijfsobligaties bestond wel de vrees dat leningen niet worden terugbetaald. Daardoor daalden die leningen in waarde. Dat alles heeft ervoor gezorgd dat de beleggingen in vastrentende waarden in het afgelopen jaar maar 1,5 procent rendement hebben opgeleverd. Tot september leken de risico s goed beheersbaar. Na het ineenstorten van de Amerikaanse bank Lehman Brothers bleken veel veronderstellingen die in de risicomodellen werden gebruikt, niet meer juist te zijn. 1.3 Maatregelen in verband met de crisis In de loop van 2008 heeft het bestuur van PDN, zoals hiervoor uitgelegd, een aantal risico s onderkend en maatregelen genomen om deze te verminderen. Daarbij moesten twee belangrijke aspecten meegenomen worden. Hoe meer je risico s afdekt, hoe minder het rendement op de beleggingen wordt dat nodig is om toeslagen te kunnen betalen. Daarnaast weet je van tevoren niet of het risico gaat optreden en je het goede risico afdekt. PDN heeft overwogen om meer financiële risico s af te dekken. Er is echter voor gekozen het lange termijn beleid, niet te wijzigen. Tot september leken ingrijpende maatregelen niet nodig. Vanaf september 2008 kwamen de ontwikkelingen in een stroomversnelling. Nauwgezet heeft het bestuur die ontwikkelingen gevolgd. Ook heeft het bestuur aanvullende maatregelen overwogen. Daar is echter uiteindelijk niet voor gekozen. PDN en vele andere pensioenfondsen hebben niet voorzien hoe dramatisch de ontwikkelingen in de laatste maanden van het jaar zouden worden. Risicomodellen en aannames waar pensioenfondsen al jaren mee werken, bleken niet meer te 7

10 kloppen. Het afdekken van risico s werkte minder dan verwacht en de opgebouwde buffers bleken onvoldoende. Dit is ook de reden dat PDN in het najaar is begonnen met een heroriëntatie van het beleggingsbeleid, het onderzoeken van alternatieve beleggingsscenario s en het evalueren daarvan. Het bestuur onderzoekt nieuwe scenario s die zich in de komende tijd zouden kunnen voordoen. De heroriëntatie is erop gericht betere manieren te vinden om het vermogen van PDN te beschermen in situaties waar tot voor kort nog geen rekening mee werd gehouden. In het voorjaar van 2009 moet duidelijk worden tot welke besluiten deze heroriëntatie leidt. Tevens zal PDN dan de evaluatie afronden over wat in de afgelopen periode gedaan had kunnen worden om de invloed van de kredietcrisis te beperken. 1.4 Toeslagverlening Toeslagbeleid Het toeslagbeleid van het fonds kent 2 componenten: 1. de toeslag op de ingegane pensioenen en de pensioenaanspraken van slapers 2. de toeslag (backservice) op de pensioenaanspraken van actieve deelnemers die nog pensioen opbouwen. De toeslag op de ingegane pensioenen en de pensioenaanspraken van slapers dient ter compensatie van de stijging van de kosten van levensonderhoud. De toeslag op de pensioenaanspraken van actieve deelnemers zorgt ervoor dat de reeds opgebouwde pensioenaanspraken worden aangepast (verhoogd) met de algemene loonsverhoging bij DSM in het voorgaande kalenderjaar. De toeslag op de opgebouwde pensioenaanspraken van actieve deelnemers wordt door het bestuur bepaald per 1 januari van ieder jaar. Toeslag (indexatie) voor gepensioneerden en slapers in 2008 De nieuwe CAO die eind november 2008 is afgesloten, kent een algemene loonsverhoging van 3,5 procent per 1 juni De kosten voor levensonderhoud stegen met 1,91 procent. In de vergadering van december 2008 heeft het bestuur besloten geen toeslag toe te kennen op de pensioenen van gepensioneerden en slapers voor het jaar Dit had te maken met de verslechterde financiële positie van het pensioenfonds. Als de financiële toestand van het fonds verbetert, bestaat de mogelijkheid dat de gemiste toeslag wordt ingehaald. Backservice voor actieve deelnemers in 2008 Met ingang van 1 januari 2008 is de backservice toegekend op basis van de algemene loonsverhoging in De financiële positie van het fonds is in de loop van 2008 echter zodanig verslechterd dat het bestuur begin januari 2009 heeft besloten om per 1 januari 2009 geen backservice te verlenen op basis van de algemene loonsverhoging in Evenals bij de toeslag voor gepensioneerden en slapers kan het bestuur als de financiële toestand dat weer toelaat, besluiten de gemiste toeslag (backservice) weer in te halen. Over de individuele loonsverhoging (bijvoorbeeld bij promoties) is wel backservice verleend, omdat die niet afhankelijk is van de financiële positie van het fonds. Beide toeslagen zijn voorwaardelijk, ze worden niet betaald uit de pensioenpremies die werkgever en werknemers betalen. Het geld voor deze toeslagen moet komen uit het rendement op de beleggingen van het fonds. Er bestaat dan ook geen recht op die toeslagen, met andere woorden de toeslag is voorwaardelijk. Of er een toeslag door het bestuur wordt toegekend is afhankelijk van de financiële positie van het fonds. De toeslag op de ingegane pensioenen en de pensioenaanspraken van slapers wordt bepaald op een door het bestuur vastgestelde datum, nadat de algemene loonsverhoging bij DSM bekend is. De reden hiervoor is dat in het PDN-reglement is vastgelegd dat de toeslag niet hoger mag zijn dan de algemene loonsverhoging. Dus deze loonsverhoging moet eerst bekend zijn, voordat het bestuur kan bepalen of er een toeslag wordt toegekend en hoe hoog die toeslag dan zal zijn. 8

11 Verlenen van toeslagen * Het CBS berekent ieder jaar hoeveel de prijzen voor alle huishoudens in Nederland zijn gestegen. Dat is de Consumenten Prijs Index voor alle huishoudens, Afgeleid, de CPI. 9

12 Toeslagverlening in de afgelopen jaren De toeslag (backservice) van actieve deelnemers is in de afgelopen jaren steeds toegekend. Een overzicht van de toeslagverlening aan gepensioneerden en slapers laat het schema hieronder zien. Onderneming Prijs Toeslag Toeslag Prijs Toeslag Prijs Toeslag Index 2006 *** 2006 Index 2007 *** Index Extra * % % % % % % % DSM Limburg 1,65 2,51 2,00 1,25 1,50 1,91 0,00 DSM Pharma Chemicals Venlo DSM Resins DSM Special Products R dam DSM Biologics Company 1,65 2,51 2,00 1,25 1,50 1,91 0,00 DSM Engineering Plastics Emmen 1,65 1,75 2,00 1,25 1,50 1,91 0,00 DSM Gist Services 1,65 1,65 1,00 1,25 1,25 1,91 0,00 DSM Neo Resins ** 1,25 1,80 1,91 0,00 * Extra indexatie in verband met de invoering van de nieuwe pensioenregeling per 1 januari ** DSM Neo Resins is vanaf 1 januari 2007 opgenomen in de pensioenregeling van PDN. *** De toeslagen van 2006 en 2007 zijn hoger dan de prijsindex in die jaren. Dat had te maken met het inhalen van in het verleden niet verleende toeslagen. 10

13 1.5 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Het beleid van PDN op het terrein van Maatschappelijk Verantwoord Beleggen berust op twee pijlers. Enerzijds wordt niet belegd in bepaalde bedrijven. Anderzijds maakt PDN voor iedereen transparant waar het zijn geld belegt. Leidraad voor het uitsluiten van ondernemingen zijn de activiteiten die de Verenigde Naties, de Europese Unie of de Nederlandse overheid als onaanvaardbaar aanduiden. PDN belegt niet in ondernemingen die direct betrokken zijn bij kinderarbeid, de productie van landmijnen of clusterbommen en de productie van chemische of bacteriologische wapens. Om transparant te zijn over de beleggingen is op de website van PDN een lijst te vinden van alle beleggingen die PDN heeft gedaan. 1.6 Pensioenen Aanpassing franchise Het bestuur van PDN heeft in 2008 besloten de franchise per 1 januari 2008 te verhogen door ze aan te passen aan de algemene loonsverhoging bij DSM. De franchise is dat deel van het loon waarover geen pensioen wordt opgebouwd. De nieuwe franchise is vastgesteld op euro. Dat is de minimale franchise die de fiscus in onze pensioenregeling toestaat. Voor deelnemers geboren vóór 1950 werd de franchise vastgesteld op euro. Rentebijschrijving Over het pensioenspaarkapitaal en prepensioensaldi kan rentebijschrijving plaatsvinden. Gezien het beleggingsrendement over 2007 heeft het bestuur de rentebijschrijving vanaf 1 juli 2008 tot 1 juli 2009 over de pensioenspaarkapitalen en de prepensioensaldi vastgesteld op 1,5 procent. Klachten In de loop van 2008 is door uitvoerder DSM Pension Services (DPS) één klacht ontvangen. Deze klacht is doorgeleid naar de Commissie Klachten en Geschillen. De Commissie Klachten en Geschillen heeft deze klacht beoordeeld en na beraad afgewezen. De Ombudsman Pensioenen heeft in 2008 geen klachten over PDN ontvangen. 1.7 Communicatie Algemeen PDN gebruikt diverse communicatiemiddelen om contact te houden met de deelnemers en gepensioneerden. Over de individuele pensioensituatie worden de deelnemers geïnformeerd via het jaarlijkse Uniform Pensioenoverzicht (UPO) inclusief het overzicht prepensioensaldo / pensioenspaarkapitaal voor actieve deelnemers. Gepensioneerden en nabestaanden ontvingen in 2008 een jaaropgave en een maandelijkse uitkeringsspecificatie. Contact tussen PDN, deelnemers en gepensioneerden is ook nog op andere manieren mogelijk. Telefonische Pension Desk Deelnemers en pensioengerechtigden van PDN kunnen met hun vragen over hun pensioen tijdens kantooruren terecht bij de Pension Desk: telefoonnummer Ook via is de Pension Desk bereikbaar. Website PDN Deze actuele website (www.pdnpensioen.nl) in de Nederlandse en Engelse taal bevat algemene informatie over pensioenen, vermogensbeheer en dergelijke. Pensioencontact Pensioengerechtigden ontvangen drie keer per jaar het magazine PDN Pensioencontact. Het magazine is ook via de website beschikbaar. Van dit magazine wordt ook een gesproken uitgave uitgebracht voor blinden en slechtzienden. Het Jaarverslag PDN geeft jaarlijks een jaarverslag uit, met daarin onder meer een verslag van het bestuur, de jaarrekening, de verklaringen van de accountant en de actuaris. Het jaarverslag staat op de website van PDN of kan op aanvraag worden toegestuurd. Het Jaarbericht PDN geeft jaarlijks een Jaarbericht uit. Het Jaarbericht is een verkorte, populaire versie van het jaarverslag. Het Jaarbericht wordt aan het huisadres van deelnemers, gepensioneerden en nabestaanden gestuurd. Dit Jaarbericht is ook via de website beschikbaar. Klankbordgroep PDN beschikt sinds 2008 over een klankbordgroep die wordt ingeschakeld om de communicatiemiddelen van PDN te toetsen. Deze bestaat uit actieve deelnemers, gepensioneerden en zogenaamde slapers van PDN. De groep wordt enkele keren per jaar geraadpleegd als PDN 11

14 wil toetsen of de communicatiemiddelen die het aanbiedt van voldoende kwaliteit zijn. Zo heeft de klankbordgroep vorig jaar een oordeel gegeven over het Jaarbericht 2007 en over een nieuwe brochure over Vrijwillig PensioenSparen. In maart 2009 werd de klankbordgroep ingeschakeld naar aanleiding van het jaarbericht 2008 en de nieuwe website. PDN is op zoek naar gegadigden voor deze klankbordgroep. Iedere deelnemer, gepensioneerde of slaper van PDN kan lid worden van de groep. Pensioenkennis is niet nodig. Wie geïnteresseerd is kan zich opgeven via de communicatiemanager van PDN (tel ). Berichten over financiële crisis PDN heeft een aantal keren in 2008 via de website de deelnemers en gepensioneerden geïnformeerd over de financiële positie van het fonds in verband met de kredietcrisis. In de zomer en het begin van de herfst waren dat nog geruststellende berichten. Aan het einde van het jaar moest echter gemeld worden dat de kredietcrisis ook PDN hard had geraakt. Zo meldde de website op 29 oktober dat PDN kampte met een reservetekort, hetgeen betekent dat de dekkingsgraad onder 116 procent was gezakt. In december ontvingen de gepensioneerden een brief waarin hen werd meegedeeld dat er geen toeslag (indexatie) zou worden verleend. In die brief was ook te lezen dat PDN inmiddels te maken had met een dekkingstekort, omdat de dekkingsgraad onder de 105 procent was terecht gekomen. Op de website verscheen uitgebreide informatie over wat dat betekende voor de deelnemers van PDN. Begin januari 2009 ontvingen de actieve deelnemers per brief het bericht dat zij over 2008 geen backservice zouden ontvangen op basis van de algemene loonsverhoging per 1 juni De backservice is een toeslag die ervoor zorgt dat de pensioenen die in het verleden werden opgebouwd, meegroeien met de loonontwikkeling bij DSM. Ook via het blad Pensioencontact voor de gepensioneerden en via de media van DSM werden deelnemers op de hoogte gesteld van de ontwikkelingen rond de kredietcrisis. Nieuwe website PDN heeft vanaf april 2009 een nieuwe website. De nieuwe website is in 2008 voorbereid. In tegenstelling tot de huidige site is de nieuwe site meer gericht op bepaalde doelgroepen en gebeurtenissen die van invloed zijn op de pensioenen. 1.8 Pensioenfondsbestuur Bestuur Het bestuur van het fonds bestaat sinds 1 januari 2008 uit zestien leden. Van de zestien bestuursleden zijn acht leden voorgedragen door DSM Nederland BV, vier leden door de Centrale Ondernemingsraad DSM Nederland BV en 12

15 vier leden zijn gekozen uit en door de pensioengerechtigden. Per 1 januari 2009 is Frans Pistorius als voorzitter opgevolgd door Jos Schneiders. Dagelijks bestuur Het dagelijks bestuur bestaat uit de voorzitter en de plaatsvervangend voorzitter. De leden van het dagelijks bestuur zijn tevens lid van de commissie Klachten en Geschillen. Commissies Om beter op specialistische vraagstukken in te kunnen spelen, laat het bestuur zich op diverse gebieden adviseren. In januari 2008 heeft het bestuur besloten bestuurscommissies in te stellen. Daarbij gaat het om de volgende commissies: governance, pensioenen & actuariaat, risk management & financiën en communicatie. De commissies bestaan uit twee tot vier bestuursleden. De commissies hebben als taak het bestuur te adviseren over de op hun terrein liggende aangelegenheden. Op het gebied van beleggingen wordt het bestuur reeds jaren geadviseerd door een bestuurscommissie bestaande uit vier bestuursleden en drie externe deskundigen. College van Toezicht Op 1 januari 2008 is het College van Toezicht benoemd. Het College van Toezicht bestaat uit drie, door het bestuur van PDN (voor drie jaar) benoemde onafhankelijke deskundigen. Dit college kijkt hoe het bestuur opereert. Zoals de naam al zegt, houdt het toezicht op het bestuur. Het College van Toezicht beoordeelt het functioneren van (het bestuur van) het fonds. De bevindingen van het College van Toezicht over 2008 zijn te vinden in het jaarverslag van PDN dat op de website van PDN staat (www.pdnpensioen.nl). College van Belanghebbenden Eveneens op 1 januari 2008 is een verantwoordingsorgaan ingesteld. Dit verantwoordingsorgaan, het College van Belanghebbenden, bestaat uit drie leden aangewezen door DSM, drie leden aangewezen door de Centrale Ondernemingsraad DSM Nederland en drie leden gekozen uit en door de pensioengerechtigden. Dit college heeft als taak een oordeel te geven over het handelen van het bestuur. Kijkt het College van Toezicht naar hoe het bestuur opereert, het College van Belanghebbenden onderzoekt wat het bestuur doet. De bevindingen van het College van Belanghebbenden over 2008 zijn te vinden in het jaarverslag van PDN dat op de website van PDN staat. 13

16 2. Resultaten in 2008 Zoals hiervoor beschreven was ondanks alle maatregelen het rendement teleurstellend. De beleggingen van het pensioenfonds haalden een rendement van -18,8 procent. Een jaar eerder was dat nog +1,5 procent geweest. Beleggingen in 2008 Vanwege de negatieve verwachtingen voor 2008 werden enkele beleggingscategorieën onderwogen. Dat wil zeggen dat het aandeel van die beleggingscategorieën kleiner wordt gehouden dan waar gemiddeld in de loop van de jaren naar gestreefd wordt. Dat was bijvoorbeeld het geval met aandelen. Begin 2008 was nog 36,7 procent belegd in aandelen. Aan het einde van het jaar was dat nog maar 27,5 procent. Hetzelfde gold voor de categorie onroerend goed. Andere categorieën groeiden daardoor procentueel. In de categorie inflation-linked bonds werd bewust meer belegd. Beleggingscategorie Eind 2008 In mln euro % van totale Bandbreedte* beleggingen Aandelen ,5% 25,0% - 40,0% Vastrentende waarden ,3% 27,5% - 47,5% Onroerend goed 106 2,6% 0,0% - 10,0% Alternatieve beleggingen 349 8,5% 5,0% - 15,0% Inflation-linked bonds ,5% 7,5% - 17,5% Liquiditeiten 25 0,6% -2,0% - 2,0% * Bandbreedte geeft de percentages aan waarbinnen de beleggingen van PDN zich op de korte termijn mogen bewegen. Baten en lasten in 2008 (in miljoen euro s) Baten Premies Opbrengst beleggingen Overige baten 1 1 Totale baten Lasten Saldo waardeoverdrachten 2 47 Uitkeringen Wijzigingen pensioenverplichtingen Uitvoeringskosten -7-6 Overige lasten -7-7 Totale lasten Resultaat

17 3. Belangrijke cijfers van Deelnemers Actieve deelnemers pensioenregelingen Gepensioneerden en nabestaanden Arbeidsongeschikten Gewezen deelnemers (slapers, premievrije aanspraken) Totaal Deelnemers vrijwillig pensioensparen (VPS) Actieve deelnemers prepensioneringsregelingen Deelnemers beschikbare premieregeling Belegd vermogen (in miljoen euro) (-21,7%) Pensioenfondsverplichtingen (in miljoen euro) (+15,9 %) Dekkingsgraad (exclusief VPS en BPR) * 98 % 150 % Premies (in miljoen euro) ** Uitkeringen (in miljoen euro) Beleggingsrendement ( in procenten) -18,8 1,5 Pensioenfondsreserve (in miljoen euro) * VPS en BPR zijn niet in de pensioenverplichtingen opgenomen voor de berekening van de dekkingsgraad, omdat het pensioenfonds hierover geen risico loopt. ** Het grote verschil tussen 2007 en 2008 heeft te maken met een lening van de werkgever die in 2007 vrijviel. 15

18 4. Organisatie en Personalia 16

19 Persoonsgegevens per 31 december 2008 Bestuur Benoemd op voordracht van DSM Nederland BV Benoemd op voordracht van de Centrale Ondernemingsraad DSM Nederland Benoemd na verkiezing uit en door de pensioengerechtigden De heer J. Balder Mevrouw M.E.J. Caubo De heer J.M.H. Op Heij De heer K.A. Pikaart De heer F.J.A.M. Pistorius (voorzitter) De heer A.J.M.S. Robeerst De heer J. L. Schneiders De heer G.J.H.M. Wagemans De heer J.F. van Engelen (plv voorzitter) De heer J.A.C. Noordover De heer H. Noppers De heer M.M.G. Ubachs De heer H.C.M. van Baarle De heer J.J. Fransen van de Putte De heer J.L. Heutmekers De heer M.A. Waltmans College van Toezicht Leden De heer J.F. Maassen (voorzitter) De heer W.L. Moerman De heer J.T. van Niekerk College van Belanghebbenden Aangewezen door DSM Nederland BV Aangewezen door de COR DSM Nederland Gekozen uit en door de pensioengerechtigden De heer E.H.M. Dormans De heer F.J.C.M. de Kok De heer J.W. Menkveld De heer G.P. van den Anker De heer A.M.J. de Boer (plv voorzitter) De heer E.C.A.C. Gryson De heer A.P.M. Appel De heer J.J.M. Barendse (voorzitter) De heer H. Verbrugge Algemeen Certificerend Actuaris Accountant Compliance officer Watson Wyatt Ernst & Young Accountants De heer J. Grooten DSM COA 17

20 5. Wat brengt 2009? Verwachtingen Wat het jaar 2009 zal brengen op financieel gebied is onvoorspelbaar. Prognoses over economische groei of afname van die groei blijken binnen weken of maanden volkomen achterhaald. Zo voorspelde het Centraal Planbureau (CPB) in december 2008 nog een negatieve groei van de Nederlandse economie van 0,75 procent. In februari 2009 was het cijfer veranderd in 3,5 procent. Midden vorig jaar was er een olieprijs van 150 dollar per vat. Begin 2009 ligt die prijs rond 45 dollar en voorspellen deskundigen dat die prijs nog verder zal zakken. Over de duur van de crisis lopen de verwachtingen ver uiteen. Het is niet te verwachten dat het economisch herstel nog in 2009 zal plaatsvinden. Herstelplan PDN is verplicht een herstelplan te maken. Dat moest uiterlijk 1 april 2009 gebeuren. In dat plan staat hoe PDN denkt binnen drie jaar weer een dekkingsgraad te bereiken van 105 procent en binnen vijftien jaar een dekkingsgraad van ongeveer 120 procent. We houden de actieve deelnemers en gepensioneerden op verschillende manieren op de hoogte van de inhoud en de gevolgen van dat plan. Waardeoverdrachten Begin 2009 was PDN gedwongen de mogelijkheid om op verzoek individuele pensioenrechten over te hevelen naar andere fondsen, stop te zetten. Ook het overhevelen van pensioenrechten naar PDN is niet meer mogelijk. De Pensioenwet verbiedt dit als de dekkingsgraad onder de 100 procent is gedaald. Bij waardeoverdracht worden individuele pensioenaanspraken van het ene pensioenfonds overgeheveld naar het andere. Dat gebeurt meestal als werknemers van werkgever en daarmee ook van pensioenfonds veranderen. Individuele waardeoverdrachten die op 9 februari in behandeling waren, werden stilgelegd. Afhandeling van die aanvragen en van nieuwe aanvragen wordt hervat als de dekkingsgraad weer boven de 100 procent terecht komt. Nieuwe website PDN heeft vanaf april 2009 een nieuwe website. De grootste verandering ten opzichte van de oude website zal zijn dat de informatie meer gericht is op specifieke doelgroepen en op gebeurtenissen die invloed hebben op het pensioen. Alle informatie over een gebeurtenis wordt zoveel mogelijk op één plaats op de site bijeengebracht. De bezoeker hoeft dan minder dan tot nu toe op verschillende plaatsen op de site te zoeken naar informatie. 18

Toeslag- verlening Uitgave mei 2015

Toeslag- verlening Uitgave mei 2015 Toeslagverlening Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

Toeslagverlening Uitgave mei 2015

Toeslagverlening Uitgave mei 2015 Toeslagverlening Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds Sabic, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend indicatief

Nadere informatie

Jaarbericht over 2009 Stichting Pensioenfonds DSM Nederland

Jaarbericht over 2009 Stichting Pensioenfonds DSM Nederland Jaarbericht over 2009 van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland Wie is Stichting Pensioenfonds DSM Nederland? De Stichting Pensioenfonds DSM Nederland (PDN) is een onafhankelijke stichting met een eigen

Nadere informatie

Pensioenfonds DSM Nederland

Pensioenfonds DSM Nederland Pensioenfonds DSM Nederland Uitgave oktober 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC

Stichting Pensioenfonds SABIC Stichting Pensioenfonds SABIC Presentatie SPF tijdens algemene ledenvergadering VGSE 15 april 2010 Jan van den Berg, voorzitter SPF 1 Programma 1. Algemeen 2. Situatie SPF eind 2008 3. Ontwikkelingen SPF

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Het jaarverslag 2014 samengevat

Het jaarverslag 2014 samengevat Het jaarverslag 2014 samengevat Uw pensioenfonds blikt terug én vooruit Deelnemers 1.711 In 2014 verdiende het fonds 55,1 miljoen dankzij beleggen. Dat bedrag staat voor een rendement van 20,1%. Het fonds

Nadere informatie

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief?

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief? Mei 2012 Extra nieuwsbrief Waarom een extra nieuwsbrief? De positie van pensioenfondsen krijgt voortdurend veel aandacht in de media. De berichten over pensioenen zijn vaak complex en de laatste tijd nogal

Nadere informatie

Risico s rond pensioen

Risico s rond pensioen Risico s rond pensioen Uitgave maart 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

2009 Jaarbericht SPF

2009 Jaarbericht SPF 2009 Jaarbericht SPF Colofon Dit jaarbericht is een uitgave van de Stichting Pensioenfonds SABIC (SPF). Het doel van het jaarbericht is om aan SPF-verzekerden verslag uit te brengen over gebeurtenissen

Nadere informatie

Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008

Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008 Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008 blad 1 van 7 Het Metro Pensioenfonds Hieronder eerst een aantal bijzonderheden over het Metro Pensioenfonds. Het Metro Pensioenfonds is opgericht

Nadere informatie

Jaarbericht 2013. Geen korting, maar ook geen indexatie. Dekkingsgraad en rente in 2013. Contact

Jaarbericht 2013. Geen korting, maar ook geen indexatie. Dekkingsgraad en rente in 2013. Contact Jaarbericht 2013 Geen korting, maar ook geen indexatie De overheid stelt steeds hogere eisen aan de financiële buffers van pensioenfondsen. Dat constateren PDN-voorzitter Atzo Nicolaï en plaatsvervangend

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

Risico s rond pensioen. Versie 29-12-2015

Risico s rond pensioen. Versie 29-12-2015 Risico s rond pensioen Versie 29-12-2015 Versie 29-12-2015 Risico s rond pensioen Volgens een onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) blijken de meeste Nederlanders nog hoge, ja vaak te hoge,

Nadere informatie

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Nummer 14 > Jaargang 10 > November 2012 inhoud > Financiële positie: dekkingsgraad blijft laag [p.1] Bestuur / Verantwoordingsorgaan [p.2] Uniform Pensioen

Nadere informatie

Uit dienst. Versie 29-12-2015

Uit dienst. Versie 29-12-2015 Uit dienst Versie 29-12-2015 Versie 29-12-2015 Uit dienst Je gaat uit dienst, maar je gaat nog niet met pensioen. Je hebt een andere baan gevonden, begint een eigen bedrijf of er is een andere reden waarom

Nadere informatie

Communicatie. Versie 14-10-2015

Communicatie. Versie 14-10-2015 Communicatie Communicatie Pensionfonds DSM Nederland vindt een goed contact met zijn deelnemers heel belangrijk. Heb je vragen? Wij zijn iedere werkdag van 9.00 tot 17.00 uur bereikbaar op onze Pension

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Aan: alle actieve deelnemers alle gewezen deelnemers alle pensioengerechtigden datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Betreft: de risico s van het pensioenfonds voor

Nadere informatie

Jaarbericht over 2006 van Stichting Pensioenfonds DSM-Chemie Stichting Pensioenfonds Gist-Brocades nu Stichting Pensioenfonds DSM Nederland

Jaarbericht over 2006 van Stichting Pensioenfonds DSM-Chemie Stichting Pensioenfonds Gist-Brocades nu Stichting Pensioenfonds DSM Nederland Jaarbericht over 2006 van Stichting Pensioenfonds DSM-Chemie Stichting Pensioenfonds Gist-Brocades nu Stichting Pensioenfonds DSM Nederland Dit Jaarbericht is een uitgave van de Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken

Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken Voor wie? Deze toelichting is van belang voor medewerkers die deelnemen aan de nettopensioenregeling. Doel toelichting Het pensioenfonds communiceert in

Nadere informatie

Jaarbericht 2010. Nieuwe vorm van jaarbericht. Dekkingsgraad

Jaarbericht 2010. Nieuwe vorm van jaarbericht. Dekkingsgraad Jaarbericht 2010 Nieuwe vorm van jaarbericht Ieder voorjaar ontvangen de deelnemers en pensioengerechtigden van PDN het jaarbericht. Tot nu toe was dat een boekje met cijfers, namen en veel pensioeninformatie

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Communicatie. Versie 25-02-2016

Communicatie. Versie 25-02-2016 Communicatie Versie 25-02-2016 Versie 25-02-2016 Communicatie SPF vindt een goed contact met zijn deelnemers heel belangrijk. Heb je vragen? Wij zijn iedere werkdag van 09.00 tot 17.00 uur bereikbaar op

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Jaarbericht 2011. Financiële crisis en lage rente bepalend voor SPF in 2011. Dekkingsgraad en rente

Jaarbericht 2011. Financiële crisis en lage rente bepalend voor SPF in 2011. Dekkingsgraad en rente Jaarbericht 2011 Financiële crisis en lage rente bepalend voor SPF in 2011 Het jaar 2011 was een moeilijk jaar voor de Stichting Pensioenfonds SABIC (SPF). De economische en financiële crisis en de lage

Nadere informatie

Nieuw in dienst. Versie 06-01-2016

Nieuw in dienst. Versie 06-01-2016 Nieuw in dienst Versie 06-01-2016 Versie 06-01-2016 Nieuw in dienst Ben je kort geleden in dienst gekomen, dan is nu het goede moment om een paar zaakjes rond je pensioen meteen goed te regelen. Zaken

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Waardeoverdracht Uitgave april 2015

Waardeoverdracht Uitgave april 2015 Waardeoverdracht Uitgave april 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Vrijwillig PensioenSparen

Vrijwillig PensioenSparen Vrijwillig PensioenSparen Uitgave juni 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene aard,

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Waarde- overdracht Uitgave april 2015

Waarde- overdracht Uitgave april 2015 Waardeoverdracht Uitgave april 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

Extra informatie pensioenverlaging

Extra informatie pensioenverlaging Extra informatie pensioenverlaging Wat is de invloed van de verlaging op mijn netto pensioen? Als u nog niet met pensioen bent, kunnen we u nu niet zeggen hoe uw netto pensioen

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Jaarbericht 2014. Licht blijft op rood voor indexatie. Dekkingsgraad en rente in 2014. Contact

Jaarbericht 2014. Licht blijft op rood voor indexatie. Dekkingsgraad en rente in 2014. Contact Jaarbericht 2014 Licht blijft op rood voor indexatie We willen dolgraag de pensioenen indexeren. De rendementen op de beleggingen waren in 2014 bijzonder hoog en toch blijft het licht op rood voor de indexatie

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics. Verkort Jaarverslag 2009

Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics. Verkort Jaarverslag 2009 Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics Verkort Jaarverslag 2009 Inleiding 2009 is voor de Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics (hierna Pensioenfonds SABIC-IP) weer een bijzonder

Nadere informatie

Jaarbericht 2011. 2011, een jaar met twee gezichten. Dekkingsgraad PDN 2011

Jaarbericht 2011. 2011, een jaar met twee gezichten. Dekkingsgraad PDN 2011 Jaarbericht 2011 2011, een jaar met twee gezichten Uit het jaarverslag 2011 van Pensioenfonds DSM Nederland (PDN) blijkt 2011 een jaar te zijn geweest met twee gezichten. Zo kijken voorzitter Jos Schneiders

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Herstel beleggingen teniet gedaan, maar Metro pensioenen niet gekort

Herstel beleggingen teniet gedaan, maar Metro pensioenen niet gekort Verkort jaarverslag 2011 Elk jaar publiceert Metro Pensioenfonds een jaarverslag waarin het pensioenfonds verantwoording aflegt over het gevoerde beleid van het afgelopen jaar. Dat moet van de toezichthouder,

Nadere informatie

Verkort jaarverslag PHI 2010

Verkort jaarverslag PHI 2010 Verkort jaarverslag PHI 2010 uitgave van stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de houtverwerkende industrie Voorwoord 2010 was een roerig jaar. Ook voor Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houtverwerkende

Nadere informatie

Jaarverslag over 2008 van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland

Jaarverslag over 2008 van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland Jaarverslag over 2008 van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland Jaarverslag PDN 2008 1 Inhoudsopgave 1 Profiel 3 2 Personalia 4 3 Kerncijfers 6 4 Verslag van het bestuur 7 4.1 PDN in de context van de

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2015. Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3. Kwartaalbericht 3e kwartaal 2015 1

Kwartaalbericht 2015. Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3. Kwartaalbericht 3e kwartaal 2015 1 Kwartaalbericht 2015 Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3 Als je werkt bij ING Bank voert ING CDC Pensioenfonds vanaf 1 januari 2014* jouw huidige pensioenregeling

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

PPS-saldo omzetten. Versie 04-02-2016

PPS-saldo omzetten. Versie 04-02-2016 PPS-saldo omzetten Versie 04-02-2016 Versie 04-02-2016 PPS-saldo omzetten in een uitkering Deelnemers en gewezen deelnemers die bij PDN een PPS-saldo (voorheen prepensioenkapitaal genoemd) hebben opgebouwd,

Nadere informatie

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP De Dynamische Strategie Portefeuille DSP Onderdeel van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds UWV 1 Inhoudsopgave Waarom beleggen? 4 Beleggen is niet zonder risico s 4 Strategische beleggingsportefeuille

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Klachten en Geschillen

Klachten en Geschillen Klachten en Geschillen Uitgave maart 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene aard,

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Pensioen. Waardeoverdracht bij indiensttreding

Pensioen. Waardeoverdracht bij indiensttreding Uw Pensioen Waardeoverdracht bij indiensttreding De in deze brochure verstrekte informatie is van algemene aard, uitsluitend indicatief en aan wijzigingen onderhevig. De vermelde gegevens zijn uitsluitend

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Waardeoverdracht. internationaal. Versie 11-01-2016

Waardeoverdracht. internationaal. Versie 11-01-2016 Waardeoverdracht internationaal Versie 11-01-2016 Versie 11-01-2016 Waardeoverdracht Internationaal Deze brochure is van toepassing voor zowel waardeoverdracht naar PDN als voor waardeoverdracht naar andere

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie Meer dan 1700 mensen hebben pensioenaanspraken opgebouwd bij Stichting Pensioenfonds Avery Dennison (in deze verklaring voortaan verder "pensioenfonds" genoemd). Zij zijn de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Pensioenregeling uitgevoerd door BNPF 3. Vergelijking andere pensioenfondsen 4. Herstelplan

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2006. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel

Verkort jaarverslag 2006. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2006 stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Inleiding Hierbij ontvangt u het verkorte jaarverslag 2006 van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Detailhandel

Nadere informatie

Gebeurtenissen melden bij PDN

Gebeurtenissen melden bij PDN Gebeurtenissen melden bij PDN Uitgave maart 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene

Nadere informatie

HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN

HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN VOORWOORD HERSTELPLAN PGB 2009-2014 Al genomen maatregelen: meer zekerheid in beleggingsbeleid Premieverhoging:

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015 Belanghebbendenvergadering 24 september 2015 Agenda 1. Opening 2. Actuele ontwikkelingen Ballast Nedam N.V. 3. Jaarverslag 2014 4. Nieuwe pensioenregelgeving en herstelplan 5. Toekomst pensioenfonds 6.

Nadere informatie

Jaarbericht 2010. Nieuwe vorm van jaarbericht. Dekkingsgraad en rente. Wijzigingen in het bestuur

Jaarbericht 2010. Nieuwe vorm van jaarbericht. Dekkingsgraad en rente. Wijzigingen in het bestuur Jaarbericht 2010 Nieuwe vorm van jaarbericht Ieder voorjaar komt het jaarbericht van Stichting Pensioenfonds SABIC (SPF) op de website van SPF beschikbaar voor de deelnemers en pensioen gerechtigden. Tot

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie

Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis

Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis Corporate Pensioen 4 Juni 2009 Vragen 1. Hoe zeker is mijn toekomstige pensioenvoorziening bij Nationale-Nederlanden? 3. Hoe weet ik hoeveel pensioen

Nadere informatie

Vrijwillig PensioenSparen

Vrijwillig PensioenSparen Vrijwillig PensioenSparen Uitgave juli 2014 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2007

stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2007 stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2007 Voorwoord Het bestuur van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Detailhandel heeft de ontwikkelingen, die zich in 2006

Nadere informatie

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009 Pensioenbijeenkomst herstelplan 2009 Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) over herstelplan 2009 juli 2009 Inleiding Waarom 5 pensioenbijeenkomsten? ernstige situatie met grote gevolgen voor

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Papendorpseweg 100 3528 BJ Utrecht Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 41184467

Nadere informatie

Waardeoverdracht. bij indiensttreding. Wat is waardeoverdracht? Is waardeoverdracht. verstandig? Goed om te weten. Een nieuwe baan.

Waardeoverdracht. bij indiensttreding. Wat is waardeoverdracht? Is waardeoverdracht. verstandig? Goed om te weten. Een nieuwe baan. Waardeoverdracht bij indiensttreding Meer weten? www.kpnpensioen.nl Wat is waardeoverdracht? 4 Zoek en vind 11 Een nieuwe baan 3 Is waardeoverdracht verstandig? Goed om te weten 6 Zo vraagt u aan 10 9

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Extra uitgave nieuwe pensioenregeling

Extra uitgave nieuwe pensioenregeling Extra uitgave nieuwe pensioenregeling Nieuwsbrief april 2011 PDN heeft een nieuwe pensioenregeling Bij PDN is vanaf 1 januari 2011 een nieuwe pensioenregeling van kracht. De afgelopen tijd ben je daarover

Nadere informatie

Nieuw in dienst. Versie 25-02-2016

Nieuw in dienst. Versie 25-02-2016 Nieuw in dienst Versie 25-02-2016 Versie 25-02-2016 Nieuw in dienst Ben je kort geleden in dienst gekomen bij SABIC, dan is nu het goede moment om een paar zaakjes rond je pensioen meteen goed te regelen.

Nadere informatie

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 samenvatting van het jaarverslag In het Jaarverslag 2014 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

NOTULEN DEELNEMERSVERGADERING VAN DE STICHTING JAN HUYSMAN WZ. FONDS 25 september 2012 Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard

NOTULEN DEELNEMERSVERGADERING VAN DE STICHTING JAN HUYSMAN WZ. FONDS 25 september 2012 Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard Voorzitter: R.J.P. Siebesma AGENDA: 1. Opening 2. Notulen deelnemersvergadering d.d. 20 september 2011 3. Samenstelling bestuur en verantwoordingsorgaan

Nadere informatie

Eerder met pensioen Uitgave juli 2015

Eerder met pensioen Uitgave juli 2015 Eerder met pensioen Uitgave juli 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie

Eerder met pensioen Uitgave juli 2015

Eerder met pensioen Uitgave juli 2015 Eerder met pensioen Uitgave juli 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

Jaarbericht 2013. 2013: Een onrustig jaar. Dekkingsgraad en rente in 2013. Vragen over pensioen?

Jaarbericht 2013. 2013: Een onrustig jaar. Dekkingsgraad en rente in 2013. Vragen over pensioen? Jaarbericht 2013 2013: Een onrustig jaar Het jaar 2013 was voor pensioenfonds SABIC (SPF) een onrustig jaar. Het was een jaar waarin lang onzekerheid bestond over indexatie en korting. Uiteindelijk bleek

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #11 juni 14 1 Financiële situatie Pensioenfonds AVEBE 2 Bereid je tijdig voor op je pensioen Uw pensioenoverzicht: weet hoe u er voor staat

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Randstad heeft medio februari 2014 moeten besluiten tot het doorvoeren van een pijnlijke maatregel. Om de

Nadere informatie